<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></title><description><![CDATA[Niezgoda rujnuje, bóbr buduje.]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_XaS!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0189eed8-3565-4ced-8193-85faf757d8b7_600x600.png</url><title>Tygodnik Neuropa</title><link>https://tygodnik.neuropa.pl</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Fri, 13 Nov 2026 23:23:15 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://tygodnik.neuropa.pl/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Neuropa]]></copyright><language><![CDATA[en]]></language><webMaster><![CDATA[tygodnikneuropa@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[tygodnikneuropa@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[tygodnikneuropa@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[tygodnikneuropa@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Wydanie 314, 08.11.2026]]></title><description><![CDATA[To zamachem w Krakowie, niebiesk&#261; fal&#261; w USA oraz trz&#281;sieniem ziemi Japonii]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr314</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr314</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 08 Nov 2026 19:24:10 GMT</pubDate><enclosure url="https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/051f1bf0-73cd-44a2-b576-71cdf1b22290_1731x909.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Jak wszyscy wiemy w Krakowie dosz&#322;o do ataku terrorystycznego, gdzie napastnik strzela&#322; do przypadkowych os&#243;b. Reakcja internetowego komentariatu politycznego to szambo i tragedia, Sakiewicze i republiki od chwili zero skupiaj&#261; si&#281; na walce politycznej i oskar&#380;eniom o brak policji na miejscu (m&#243;wili to w momencie gdy policjanci bohatersko powstrzymali zamachowca). Inna cz&#281;&#347;&#263; internetu na si&#322;&#281; szuka&#322;a w sprawcy Ukrai&#324;ca b&#261;d&#378; osoby z powi&#261;zaniami z Ukrain&#261;. Jeszcze inni automatycznie pytali o wyznanie i wi&#261;zali atak z imigracj&#261;. Niesamowite szambo. <br><br>Jednak warto zastanowi&#263; si&#281; nad problemem kt&#243;rego nie wida&#263; na ten moment w zbyt wielu tekstach - mianowicie o problemie, kt&#243;ry wida&#263; nie tylko w Polsce ale szerzej w Europie: problem radykalizacji m&#322;odzie&#380;y. Problem ten mo&#380;e narasta&#263; i objawia&#263; si&#281; kolejnymi atakami. R&#243;wnie bezsensownymi i r&#243;wnie (lub bardziej) krwawymi.</p><p>Polecamy raport: Hejt, radykalizacja i ekstremizm. O wp&#322;ywie &#347;rodowiska cyfrowego na postawy m&#322;odych ludzi. <a href="https://www.nask.pl/magazyn/hejt-radykalizacja-i-ekstremizm-o-wplywie-srodowiska-cyfrowego-na-postawy-mlodych-ludzi">[NASK]</a></p><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr314">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Sze&#347;&#263; os&#243;b zgin&#281;&#322;o w sobotnim ataku na Rynku G&#322;&#243;wnym w Krakowie. W&#347;r&#243;d rannych jest 11 Polak&#243;w i 5 obcokrajowc&#243;w, stan jednej z tych os&#243;b jest ci&#281;&#380;ki, stan sprawcy jest krytyczny. Policja znalaz&#322;a r&#243;wnie&#380; cia&#322;a trzech os&#243;b w domu 24-letniego zamachowca w Ostrowcu &#346;wi&#281;tokrzyskim. W niedziel&#281; i poniedzia&#322;ek obowi&#261;zuje &#380;a&#322;oba narodowa. Zebrali&#347;my wszystkie najwa&#380;niejsze i potwierdzone fakty.&#8221; <a href="https://wiadomosci.wp.pl/zamach-w-krakowie-i-trzy-ciala-w-ostrowcu-co-wiemy-7348701515508160a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Po sobotnim ataku w Krakowie, w kt&#243;rym zgin&#281;&#322;o 6 os&#243;b, w sieci pojawi&#322;a si&#281; dezinformacja. Polska Agencja Prasowa wyr&#243;&#380;ni&#322;a 5 g&#322;&#243;wnych narracji, kt&#243;re pojawi&#322;y si&#281; w zwi&#261;zku z tym atakiem. To m.in. rzekomy brak policji na miejscu, przer&#243;bki AI, rzekomy drugi napastnik na dachu ko&#347;cio&#322;a Mariackiego czy narracje o tym, &#380;e sprawc&#261; by&#322; &#380;o&#322;nierz WP.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/piec-falszywych-narracji-ktore-pojawily-sie-w-internecie-po-strzelaninie-w-krakowie,7348831243614656a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Tomasz Sakiewicz, relacjonuj&#261;c na antenie stacji wydarzenia na Rynku G&#322;&#243;wnym w Krakowie, zarzuci&#322; policji nieobecno&#347;&#263; na miejscu strzelaniny. Jego s&#322;owa spotka&#322;y si&#281; z mocn&#261; krytyk&#261; dziennikarzy. Skarg&#281; do KRRiT zapowiedzia&#322;a minister kultury. Pojawiaj&#261; si&#281; te&#380; g&#322;osy, &#380;eby odebra&#263; Republice koncesj&#281; na nadawanie.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/same-skargi-nie-wystarczaja-mnoza-sie-glosy-zeby-republice-cofnac-koncesje,7348806578715104a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Najpierw starcie o Trybuna&#322; Konstytucyjny, potem propozycja porozumienia. Co Donald Tusk chce osi&#261;gn&#261;&#263; i dlaczego w&#322;a&#347;nie teraz zdecydowa&#322; si&#281; na polityczne przyspieszenie? Joanna Sawicka, Wojciech Szacki i Andrzej Bobi&#324;ski analizuj&#261; polityczne cele ofensywy rz&#261;du, sp&#243;r wok&#243;&#322; Trybuna&#322;u Konstytucyjnego i kruch&#261; jedno&#347;&#263; prawicy.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1pUdWpE5RMuodIHJvdMHHn">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8af40951de61f234d0dedaa9d7&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Reszta jest tajemnic&#261; | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1pUdWpE5RMuodIHJvdMHHn&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1pUdWpE5RMuodIHJvdMHHn" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Zawieszony prezes TK Bogdan &#346;wi&#281;czkowski zamierza&#322; zbudowa&#263; &#187;Trybuna&#322; na uchod&#378;stwie&#171; w siedzibie S&#261;du Najwy&#380;szego &#8211; twierdzi Onet. Pr&#243;ba si&#281; nie uda&#322;a, gdy&#380; w&#347;r&#243;d tzw. starych s&#281;dzi&#243;w TK zawiod&#322;a frekwencja. Cz&#281;&#347;&#263; z nich ma natomiast w najbli&#380;szych dniach spotka&#263; si&#281; z kieruj&#261;c&#261; obecnie TK Ann&#261; Korwin-Piotrowsk&#261;.&#8221; <a href="https://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art45442901-tk-na-uchodzstwie-w-sn-nieoficjalnie-bogdan-swieczkowski-chcial-ale-sie-nie-udalo">[Rzeczpospolita]</a>, <a href="https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/ujawniamy-kulisy-bitwy-o-tk-plan-swieczkowskiego-nie-wypalil/wzcgjks">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Nie dosz&#322;o do nadzwyczajnego Zgromadzenia Og&#243;lnego S&#281;dzi&#243;w S&#261;du Najwy&#380;szego, kt&#243;re mia&#322;o przyj&#261;&#263; stanowisko w sprawie kryzysu wok&#243;&#322; Trybuna&#322;u Konstytucyjnego. Zapowiadany wcze&#347;niej bojkot cz&#281;&#347;ci s&#281;dzi&#243;w okaza&#322; si&#281; skuteczny. W tej sytuacji I prezes SN Zbigniew Kapi&#324;ski zwo&#322;a&#322; Kolegium S&#261;du Najwy&#380;szego. To ono przyj&#281;&#322;o uchwa&#322;&#281; dotycz&#261;c&#261; wydarze&#324; wok&#243;&#322; TK.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/bojkot-w-sadzie-najwyzszym-prezes-zbigniew-kapinski-wykonal-kolejny-ruch/xlslgry">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; w programie Mi&#322;osza K&#322;eczka w Telewizji Republika, realizowanym sprzed Trybuna&#322;u Konstytucyjnego, pose&#322; PiS Micha&#322; W&#243;jcik za&#347;piewa&#322; dla protestuj&#261;cych piosenk&#281; Krzysztofa Krawczyka. Wywo&#322;a&#322;o to fal&#281; kpin z tego, &#380;e taki wyst&#281;p nie pasuje do tworzonej przez prawicowych polityk&#243;w i media atmosfery zamachu stanu.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/trybunal-konstytucyjny-protest-manifestacja-telewizja-republika-milosz-kleczek-posel-michal-wojcik-spiewa-jak-minal-dzien-krawczyka,7347650132781504a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Od pi&#261;tku prawicowe telewizje i kana&#322;y na YouTubie tworz&#261; narracj&#281;, jakoby to rz&#261;d dokona&#322; zamachu na Trybuna&#322; Konstytucyjny, a nie wcze&#347;niej &#8211; jego pisowscy oponenci. Powtarzanie przez dziennikarzy narracji o rzekomym zamachu stanu ma da&#263; podwaliny pod nowy propagandowy mit za&#322;o&#380;ycielski przed przysz&#322;orocznymi wyborami.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/95786,prawicowe-media-buduja-mit-zamachu-stanu_-_nic-ostatnio-tak-nie-scalilo-tej-strony_">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;ledztwie dotycz&#261;cym niegospodarno&#347;ci przy niedosz&#322;ej budowie bloku w&#281;glowego Elektrowni Ostro&#322;&#281;ka zarzuty us&#322;ysza&#322;o 25 os&#243;b. Prokuratura poinformowa&#322;a, &#380;e nie wyst&#281;powa&#322;a o tymczasowe aresztowanie &#380;adnego z podejrzanych. Wszyscy nie przyznaj&#261; si&#281; do winy.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/tvnwarszawa/okolice/sprawa-elektrowni-w-ostrolece-zarzuty-dla-25-oso-st9325966">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Portale Radiozet.pl i Gazeta.pl opublikowa&#322;y sprostowania Fundacji Centrum Strategii Rozwojowych dotycz&#261;ce materia&#322;&#243;w o spotkaniach z Karolem Nawrockim. Dominika D&#322;ugosz, wsp&#243;&#322;autorka ustale&#324; opisanych przez Radiozet.pl, skrytykowa&#322;a publikacj&#281; sprostowania w tym serwisie. &#8211; Redakcja Radia ZET stanowczo dementuje doniesienia, jakoby wycofa&#322;a si&#281; z informacji zawartych w publikacji &#8211; podano w o&#347;wiadczeniu nadawcy.&#8221; Najciekawsze w artykule jest przypomnienie czym jest sprostowanie w prawie prasowym oraz tego, &#380;e jego publikacja nie jest przyznaniem si&#281; do b&#322;&#281;du/k&#322;amstwa. <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/radio-zet-i-gazeta-pl-ze-sprostowaniami-tekstu-o-spotkaniach-z-nawrockim-podtrzymujemy-wszystkie-ustalenia-naszego-dziennikarza,7347728099379680a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Setki tysi&#281;cy cudzoziemc&#243;w mieszkaj&#261; w Polsce legalnie, pracuj&#261; i p&#322;ac&#261; podatki &#8211; ale przez rok, dwa, czasem d&#322;u&#380;ej czekaj&#261; na decyzj&#281;, kt&#243;r&#261; prawo nakazuje wyda&#263; w 60 dni. Trac&#261; zaufanie do administracji publicznej, a pa&#324;stwo polskie tak naprawd&#281; nie wie, kto tu przyjecha&#322; i co robi.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/legalizacja-pobytu-cudzoziemcow-polska/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Senackie komisje popar&#322;y poprawki do ustawy antyalkoholowej dotycz&#261;ce reklamy piwa bezalkoholowego, komunikacji browar&#243;w rzemie&#347;lniczych i sponsoringu sportowego. Zmiany znalaz&#322;y si&#281; w sprawozdaniu z 6 listopada, skierowanym pod g&#322;osowanie ca&#322;ej izby. &#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/senackie-komisje-poparly-wyjatki-od-zakazu-reklamy-alkoholu,7348099172649440a">[Wirtualne Media]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-11-03/niszczycielskie-uderzenie-rosji-w-ukrainskie-elektrownie-1714-dzien">[Niszczycielskie uderzenie Rosji w ukrai&#324;skie elektrownie. 1714. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Grupy hakerskie Cyberpartisans BY i Silent Crow twierdz&#261;, &#380;e w&#322;amali si&#281; do serwer&#243;w Rosstatu i podliczyli straty rosyjskie od czasu inwazji na Ukrain&#281;. Wed&#322;ug ich danych liczba ofiar &#347;miertelnych wynosi od 393 000 do 450 000.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/11/08/rosstat-hack-data-obtained-suggests-over-390000-russian-deaths-in-ukraine-war">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;W wojnie, w kt&#243;rej kluczow&#261; rol&#281; odgrywaj&#261; drony i czujniki bojowe, dost&#281;p do przestrzeni kosmicznej ma zasadnicze znaczenie. Po wprowadzeniu ogranicze&#324; pr&#281;dko&#347;ci przez Starlink oraz rosyjskich atakach rakietowych typu Oreshnik Kij&#243;w intensywnie pracuje nad rozwojem w&#322;asnych zdolno&#347;ci kosmicznych&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/ng-interactive/2026/nov/08/ukraine-space-critical-war-starlink">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Lukasz &#8222;Zawsze si&#281; zdarzy jaki&#347; szpital, sklep czy inny teatr zbombardowany w czasie wojny&#8221; Warzecha dosta&#322; zakaz wjazdu na teren Ukrainy. Najbardziej dziwi, &#380;e Instytut Mieroszewskiego chcia&#322; go tam zabra&#263; &#380;eby przekona&#263; go do zmiany antyukrai&#324;skich pogl&#261;d&#243;w. No nie wierzymy, &#380;e by to cokolwiek da&#322;o a wiara w to jest skrajn&#261; naiwno&#347;ci&#261; lub g&#322;upot&#261;. <a href="https://www.press.pl/tresc/95808,Lukasz-warzecha-nie-zostal-wpuszczony-do-ukrainy_-dostal-zakaz-wjazdu-na-trzy-lata">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Doniesienia o torturowaniu zmobilizowanych &#380;o&#322;nierzy pod Kijowem, w tym 14-letniego ch&#322;opca to dezinformacja &#8211; informuj&#261; ukrai&#324;skie media. Informacje o rzekomych torturach wywo&#322;a&#322;y jednak manifestacje, kt&#243;rych inicjatork&#261; mia&#322;a by&#263; kobieta przebrana za ratowniczk&#281;.&#8221; Je&#347;li was bardziej ciekawi temat tej akcji dezinformacyjnej to polecamy materia&#322; od Kyiv Independent. <a href="https://www.pap.pl/aktualnosci/ukrainskie-media-doniesienia-o-torturowanym-pod-kijowem-14-latku-dezinformacja">[PAP]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=gi223_6H4Gg">[###]</a></p><div id="youtube2-gi223_6H4Gg" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;gi223_6H4Gg&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/gi223_6H4Gg?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Wojna wchodzi do &#322;&#243;&#380;ka. Jak zmienia si&#281; seks, cia&#322;o i blisko&#347;&#263; w Ukrainie. W charkowskim sex shopie &#380;o&#322;nierze pytaj&#261; o zabawki sterowane przez aplikacj&#281;, w Kijowie seksworkerka coraz cz&#281;&#347;ciej s&#322;ucha zamiast uwodzi&#263;, a weterani po amputacjach ucz&#261; si&#281; w&#322;asnego cia&#322;a od nowa. Reporta&#380; o tym, jak wojna zmienia intymno&#347;&#263;.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/wojna-seks-cialo-bliskosc-ukraina-puto-lachowski/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ba&#322;tyk staje si&#281; jednym z najwa&#380;niejszych akwen&#243;w dla bezpiecze&#324;stwa Europy. To w&#322;a&#347;nie tutaj krzy&#380;uj&#261; si&#281; interesy pa&#324;stw NATO i Unii Europejskiej, a pod powierzchni&#261; morza znajduje si&#281; infrastruktura energetyczna, telekomunikacyjna i transportowa o strategicznym znaczeniu. Jednocze&#347;nie ro&#347;nie liczba zagro&#380;e&#324;. Rosja prowadzi dzia&#322;ania rozpoznawcze, wykorzystuje zak&#322;&#243;cenia sygna&#322;u nawigacyjnego GNSS, a jej tzw. flota cieni zwi&#281;ksza ryzyko incydent&#243;w na morzu. Zagro&#380;eniem s&#261; r&#243;wnie&#380; cyberataki, uszkodzenia podmorskich kabli i gazoci&#261;g&#243;w oraz pozosta&#322;o&#347;ci po wojnach. Jak skutecznie chroni&#263; infrastruktur&#281; krytyczn&#261;? Czy pa&#324;stwa regionu dysponuj&#261; odpowiednimi zdolno&#347;ciami? I czy Ba&#322;tyk jest przygotowany na sytuacj&#281;, w kt&#243;rej kilka zagro&#380;e&#324; pojawi si&#281; jednocze&#347;nie?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=iAVSramgRIU">[###]</a></p><div id="youtube2-iAVSramgRIU" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;iAVSramgRIU&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/iAVSramgRIU?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;W czwartek w Europie odnotowano gro&#378;by bombowe dotycz&#261;ce kilkunastu lot&#243;w, co doprowadzi&#322;o do szeregu awaryjnych l&#261;dowa&#324;, a w niekt&#243;rych przypadkach do eskorty wojskowej &#8211; poinformowa&#322;y w&#322;adze. W tych przypadkach, kt&#243;re brytyjski urz&#281;dnik okre&#347;li&#322; jako &#187;z&#322;o&#347;liwe&#171; fa&#322;szywe alarmy, nie znaleziono &#380;adnych niebezpiecznych ani podejrzanych materia&#322;&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/flight-diverted-france-bomb-threat-dublin-rome-6585ff565ee1ccb9f19b73074aa2fec4">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Europejscy przyw&#243;dcy sprzeciwiaj&#261; si&#281; propozycji Waszyngtonu dotycz&#261;cej szerszych ram bezpiecze&#324;stwa, ostrzegaj&#261;c, &#380;e Moskwa nie mo&#380;e dyktowa&#263; przysz&#322;o&#347;ci kontynentu w momencie, gdy w Abu Zabi maj&#261; si&#281; wznowi&#263; prowadzone pod przewodnictwem USA negocjacje pokojowe w sprawie Ukrainy.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/11/06/eu-rejects-trumps-big-beautiful-security-deal-with-russia-and-all-of-europe">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Wczoraj w Pradze do p&#243;&#322;nocy trwa&#322; strajk pracownik&#243;w medi&#243;w publicznych. Protestowali przeciwko planowanej ustawie likwiduj&#261;cej abonament RTV. Czeskie radio i telewizja maj&#261; by&#263; finansowane z bud&#380;etu pa&#324;stwa.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/95812,strajk-w-czeskich-mediach-publicznych_-nie-chca-zmiany-finansowania-wprowadzanej-przez-rzad-babi%C5%A1a">[Press]</a>, <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/republika-czeska-sp%c3%b3r-o-finansowanie-medi%c3%b3w-publicznych-i-fala-protest%c3%b3w-spo%c5%82ecznych/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Pedro S&#225;nchez, premier Hiszpanii, zobowi&#261;za&#322; si&#281; w poniedzia&#322;ek do przywr&#243;cenia zaufania do krajowej sieci kolei du&#380;ych pr&#281;dko&#347;ci po drugiej w tym roku katastrofie kolejowej, w kt&#243;rej zgin&#281;&#322;o 69 os&#243;b. Przed wyborami zaplanowanymi na 29 listopada S&#225;nchez wznowi&#322; publiczne wyst&#261;pienia po trzech dniach &#380;a&#322;oby narodowej, zobowi&#261;zuj&#261;c si&#281; do podj&#281;cia dzia&#322;a&#324; w zwi&#261;zku z t&#261; katastrof&#261;.&#8221; O tym jak polityka wraca na wcze&#347;niejsze (wyborcze) tory po katastrofie pisze dawny Euroactiv. Za to BBC pisze o tym jak europejskie w&#322;adze zainteresowa&#322;y si&#281; hiszpa&#324;sk&#261; kolej&#261; po tegorocznych wypadkach. <a href="https://www.rapporteur.com/news/spains-sanchez-vows-to-restore-rail-trust-after-deadly-crash/">[Rapporteur]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c6x2wwnz5445o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; W&#281;gry rozpoczn&#261; udost&#281;pnianie dziesi&#261;tek tysi&#281;cy akt tajnej policji z czas&#243;w komunizmu, co budzi obawy, &#380;e poszczeg&#243;lne osoby mog&#261; zosta&#263; publicznie uznane za informator&#243;w bez wystarczaj&#261;cych dowod&#243;w. (...) Premier okre&#347;li&#322; ten proces jako &#187;sp&#243;&#378;nion&#261;, trudn&#261; i delikatn&#261;&#171; spraw&#281; dla rodzin, argumentuj&#261;c, &#380;e W&#281;gry nie mog&#322;yby zako&#324;czy&#263; transformacji demokratycznej bez zmierzenia si&#281; z w&#322;asn&#261; przesz&#322;o&#347;ci&#261;.&#8221; <a href="https://www.rapporteur.com/news/hungary-to-expose-communist-era-informants-in-historic-files-release/">[Rapporteur]</a></p></li><li><p>&#8222;Nasz ruch mia&#322; poczucie, &#380;e kraj zosta&#322; w ostatniej dekadzie zniszczony przez re&#380;im, kt&#243;ry wsp&#243;&#322;pracowa&#322; z Uni&#261; Europejsk&#261;. Og&#243;lne poczucie w Serbii jest takie, &#380;e w tej chwili nie jeste&#347;my gotowi do cz&#322;onkostwa w Unii &#8211; m&#243;wi serbska filozofka.&#8221; Polecamy ciekawy wywiad o niedawnych wyborach w Serbii. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/koniec-wladzy-vucica-w-serbii-i-triumf-ruchu-studenckiego/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;1 listopada w Bu&#322;garii odby&#322;a si&#281; druga tura wybor&#243;w prezydenckich, w kt&#243;rej zmierzyli si&#281; urz&#281;duj&#261;ca prezydent Iliana Jotowa oraz popierany przez ugrupowania reformatorskie Andrej Gjurow. Wybory wygra&#322;a Iliana Jotowa, za kt&#243;r&#261; opowiedzia&#322;y si&#281; rz&#261;dz&#261;ca partia Post&#281;powa Bu&#322;garia (...) oraz &#347;rodowiska socjalistyczne i nacjonalistyczne. Wraz z wygran&#261; Iliany Jotowej ko&#324;czy si&#281; proces konsolidacji w&#322;adzy wok&#243;&#322; Rumena Radewa i rz&#261;dz&#261;cej Post&#281;powej Bu&#322;garii, kt&#243;ra w kwietniu 2026 r. zdoby&#322;a wi&#281;kszo&#347;&#263; absolutn&#261;, uzyskuj&#261;c 131 z 240 miejsc w parlamencie.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/ies-brief/bu%c5%82garia-konsolidacja-w%c5%82adzy-po-wyborach-prezydenckich/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;&#261;czenie si&#281; student&#243;w w protesty okre&#347;lane mianem &#187;rewolucji flaming&#243;w&#171; doprowadzi&#322;o do eskalacji konfliktu mi&#281;dzy demonstrantami a rz&#261;dem premiera Ediego Ramy. Dotychczas pokojowy ruch sprzeciwu przybra&#322; form&#281; gwa&#322;townych konfrontacji z policj&#261;. W reakcji na narastaj&#261;ce napi&#281;cia rz&#261;d zapowiedzia&#322; zaostrzenie regulacji dotycz&#261;cych organizacji zgromadze&#324; oraz rozszerzenie kompetencji s&#322;u&#380;b odpowiedzialnych za utrzymanie porz&#261;dku publicznego. Przed&#322;u&#380;aj&#261;cy si&#281; kryzys polityczny ujawnia s&#322;abo&#347;ci alba&#324;skiego systemu politycznego, w tym post&#281;puj&#261;c&#261; erozj&#281; zaufania spo&#322;ecznego do elit rz&#261;dz&#261;cych, pog&#322;&#281;biaj&#261;c&#261; si&#281; polaryzacj&#281; oraz zagro&#380;enia dla praworz&#261;dno&#347;ci i standard&#243;w demokratycznych. Sytuacja ta ma szczeg&#243;lne znaczenie w kontek&#347;cie europejskich aspiracji Albanii i jej procesu integracji z Uni&#261; Europejsk&#261;.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/albania-zaostrzaj%c4%85cy-si%c4%99-konflikt-mi%c4%99dzy-rz%c4%85dem-a-spo%c5%82ecze%c5%84stwem/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Prezydent Izraela wskaza&#322; Gadiego Eisenkota &#8211; najpowa&#380;niejszego rywala premiera Benjamina Netanjahu &#8211; jako osob&#281;, kt&#243;ra ma podj&#261;&#263; pr&#243;b&#281; sformowania nowego rz&#261;du. Podczas konsultacji partyjnych z Herzogiem 66-letni Eisenkot uzyska&#322; poparcie obu list z przewag&#261; g&#322;os&#243;w arabskich, kt&#243;re &#8211; dzi&#281;ki bezprecedensowym wynikom wyborczym &#8211; mog&#261; teraz pe&#322;ni&#263; rol&#281; &#8222;j&#281;zyczka u wagi&#8221;. Pozostaje jednak niejasne, czy blok Eisenkota zaakceptowa&#322;by wsparcie ze strony list arabskich przy tworzeniu rz&#261;du, gdy&#380; podczas kampanii wyborczej odcina&#322; si&#281; od list arabskich. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/nov/07/israel-president-gadi-eisenkot-form-government">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Kiedy Izraelczycy 27 pa&#378;dziernika szli do urn, premier Binjamin Netanjahu z pewno&#173;&#347;ci&#261; rozumia&#322;, &#380;e jego w&#322;adza mo&#380;e wkr&#243;tce dobiec ko&#324;ca, co poci&#261;gn&#281;&#322;oby za sob&#261; stani&#281;cie przed s&#261;dem w zwi&#261;zku z r&#243;&#380;norakimi zarzutami korupcyjnymi, a p&#243;&#378;niej, by&#263; mo&#380;e, kar&#281; wi&#281;zienia. By&#322;oby mu bardzo na r&#281;k&#281; gdyby wybory prze&#322;o&#380;ono. I c&#243;&#380; za niespodzianka &#8211; jak ustali&#322;y izraelskie media, na kilka dni przed wyborami Bibi mia&#322; na tapecie plany operacji przeciw Iranowi. Wed&#322;ug &#378;r&#243;de&#322; dziennikarzy Kana&#322;u 12 Bibi i szef Mosadu, Roman Gofman, zacz&#281;li wcielanie w &#380;ycie plan&#243;w operacji. Jej charakter nie jest znany. Nie wiemy wi&#281;c, czy chodzi o uderzenia lotnicze czy mo&#380;e o atak anga&#380;uj&#261;cy agent&#243;w wywiadu dzia&#322;aj&#261;cych w Iranie. Gofman, kt&#243;ry w czerwcu zaj&#261;&#322; miejsce Dawida Barnei u steru jednej z najs&#322;ynniejszych agencji wywiadowczych &#347;wiata, uchodzi z bibistowskiego ultralojalist&#281;.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/izrael-chcial-zaatakowac-iran/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>A co tam panie, w cie&#347;ninie? Niewiele nowego. Na czas pisania tego tekstu nie zmaterializowa&#322;y si&#281; przepowiednie m&#243;wi&#261;ce o wznowieniu atak&#243;w na Iran (kt&#243;re pono&#263; Trump nadal rozwa&#380;a), a Katar stara si&#281; wypracowa&#263; porozumienie odno&#347;nie otwarcia cie&#347;niny po&#322;&#261;czone z programem inspekcji ira&#324;skich instalacji j&#261;drowych . <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/nov/07/strait-of-hormuz-qatar-plan-iran-nuclear-inspections">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Wojna w Iranie, pomimo &#380;e ci&#261;gle trwa, ostatnio nie przynosi&#322;a prze&#322;omowych wydarze&#324;. Opinia mi&#281;dzynarodowa, w tym &#347;wiatowe rynki, z nadziejami patrzy&#322;y na rozmowy pokojowe, usilne forsowane przez pa&#324;stwa trzecie. Dzisiejsza fala ameryka&#324;skich nalot&#243;w sugeruje, &#380;e droga do pokoju pozostaje d&#322;uga. Wed&#322;ug niekt&#243;rych doniesie&#324; Donald Trump szuka nawet koz&#322;a ofiarnego, na kt&#243;rego g&#322;ow&#281; spadnie wina za wojn&#281; i jej konsekwencje.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/rozejm-trump-szuka-kozlow-ofiarnych/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Irak bardzo ucierpia&#322; na ostatnich wydarzeniach. Wojna na Bliskim Wschodzie sprawi&#322;a problemy z eksportem irackiej ropy naftowej. A Bagdad jest bardzo uzale&#380;niony od eksportu tego surowca przez Cie&#347;nin&#281; Ormuz. Jak wygl&#261;da sytuacja w Iraku? Co si&#281; dzieje w tym kraju? Jaka jest przysz&#322;o&#347;&#263; irackiej ropy? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Agata &#321;oskot-Strachota i Krzysztof Strachota, eksperci OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5eso3VTWdESmvHEyXwJSfm">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a38f4cefe05f4d3ccb80e058b&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Irak ma problem. Co dalej z irack&#261; rop&#261;? Sytuacja polityczna i gospodarcza w Iraku.&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5eso3VTWdESmvHEyXwJSfm&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5eso3VTWdESmvHEyXwJSfm" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Walki w Jemenie od d&#322;u&#380;szego czasu nie przynosz&#261; istotnych zmian na linii frontu, jednak obfituj&#261; w istotne wydarzenia. Huti (Ansar Allah) w ci&#261;gu ostatnich miesi&#281;cy dokonali infiltracji saudyjskiego pogranicza. Ponadto w ci&#261;gu ostatnich dni grupa zosta&#322;a oskar&#380;ona o wykorzystanie gazu musztardowego i doprowadzenie do &#347;mierci wi&#281;zionego od 2024 roku pracownika ONZ.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-huti-mieli-uzyc-broni-chemicznej-w-taizzie/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Joshua Wong, hongko&#324;ski dzia&#322;acz na rzecz demokracji, przebywaj&#261;cy w wi&#281;zieniu od 2020 roku, zosta&#322; skazany na kolejne 10 lat pozbawienia wolno&#347;ci. W czwartek S&#261;d Najwy&#380;szy w Hongkongu uzna&#322; Wonga za winnego zmowy z podmiotami zagranicznymi, co stanowi&#322;o naruszenie miejskiej ustawy o bezpiecze&#324;stwie narodowym.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/11/5/hong-kong-democracy-activist-joshua-wong-sentenced-to-10-years-in-jail">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W dniach 26&#8211;30 pa&#378;dziernika kanclerz Friedrich Merz odwiedzi&#322; Singapur, Japoni&#281; i Kore&#281; Po&#322;udniow&#261;. Towarzyszy&#322;a mu delegacja przedstawicieli biznesu, m.in. szef&#243;w Airbusa, Siemensa, Lufthansy i Deutsche Banku. W Singapurze Merz i premier Lawrence Wong przyj&#281;li wsp&#243;lny plan pracy na lata 2027&#8211;2028 obejmuj&#261;cy m.in. bezpiecze&#324;stwo i gospodark&#281;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-11-04/azjatycki-plan-b-merz-w-indo-pacyfiku">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W pa&#378;dzierniku oko&#322;o tuzina pracownik&#243;w zak&#322;adu firmy Micron Technology w Taoyuan na Tajwanie rozpocz&#281;&#322;o strajk &#8211; pierwszy tego rodzaju w bran&#380;y p&#243;&#322;przewodnik&#243;w na wyspie &#8211; po tym, jak ich zwi&#261;zek zawodowy i producent chip&#243;w nie zdo&#322;ali osi&#261;gn&#261;&#263; porozumienia w sprawie wynagrodze&#324; i premii. Ich jednodniowa akcja, cho&#263; w du&#380;ej mierze symboliczna, odzwierciedla rosn&#261;ce niezadowolenie pracownik&#243;w bran&#380;y sztucznej inteligencji z powodu sposobu podzia&#322;u zysk&#243;w.&#8221; <a href="https://restofworld.org/2026/taiwan-labor-strike-ai-profits/">[Rest Of World]</a></p></li><li><p>Pochodz&#261;cy z czas&#243;w radzieckich plan budowy najwy&#380;szej tamy na &#347;wiecie by&#263; mo&#380;e doczeka si&#281; uko&#324;czenia. Projekt Rogun czyli zapora na tad&#380;yckiej rzece Wachsz ma mie&#263; a&#380; 335 metr&#243;w. Na pocz&#261;tku pa&#378;dziernika Duszanbe ratyfikowa&#322;o umow&#281; o przyznaniu przez Bank &#346;wiatowy dotacji w wysoko&#347;ci 300 milion&#243;w dolar&#243;w na ten cel; pojawi&#322;y si&#281; r&#243;wnie&#380; doniesienia o mo&#380;liwym dodatkowym finansowaniu rz&#281;du 500 milion&#243;w dolar&#243;w ze strony Azjatyckiego Banku Rozwoju. Elektrownia wodna podwoi moce wytw&#243;rcze Tad&#380;ykistanu, co mo&#380;e po&#322;o&#380;y&#263; kres chronicznym niedoborom energii elektrycznej w okresie zimowym oraz zapewni&#263; nadwy&#380;ki energii przeznaczone na eksport. <a href="https://www.rferl.org/a/roghun-dam-tajikistan-tallest-in-world-soviet-infrastructure/33880952.html">[Radio Free Europe/Radio Liberty]</a></p></li><li><p>&#8222;W niedziel&#281; wczesnym rankiem silne trz&#281;sienie ziemi wstrz&#261;sn&#281;&#322;o &#347;rodkow&#261; Japoni&#261;, rozbijaj&#261;c witryny sklepowe, zmuszaj&#261;c ludzi do ucieczki z budynk&#243;w i powoduj&#261;c, jak podaj&#261; lokalne media, co najmniej 22 rannych.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/earthquake-japan-170119b720b08d9f40028e5bc40feb17">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Marco Rubio odwiedzi&#322; Uzbekistan. To kolejny dow&#243;d, na to &#380;e znaczenie Azji Centralnej dla USA ro&#347;nie. Czy Donald Trump odwiedzi region? Dlaczego USA w swoich kontaktach koncentruje si&#281; na Uzbekistanie? Co na to Kazachstan? Na te i inne pytania odpowiada Daria Zieli&#324;ska.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4zhralRWAhe9F2gBqxQ35P">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa2e621ef4590ac140a2812e3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Dlaczego Azja Centralna jest coraz wa&#380;niejsza dla USA? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4zhralRWAhe9F2gBqxQ35P&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4zhralRWAhe9F2gBqxQ35P" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wi&#281;cej dymu ni&#380; ognia. III Szczyt Rosja&#8211;Afryka. (...) Moskwa wykorzysta&#322;a szczyt do cel&#243;w propagandowych, co odzwierciedla jej utylitarny stosunek do kontynentu, b&#281;d&#261;cy funkcj&#261; jej rywalizacji z Zachodem. Rezultaty spotkania pokaza&#322;y jednak wynikaj&#261;ce z takiego podej&#347;cia s&#322;abo&#347;ci, w tym dysproporcje mi&#281;dzy ambicjami politycznymi a mo&#380;liwo&#347;ciami ich przekszta&#322;cania we wp&#322;ywy gospodarcze.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-11-04/wiecej-dymu-niz-ognia-iii-szczyt-rosja-afryka">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Temat epidemii Wirusa eboli i jego najnowszej odmiany wraca do nas w ostatnich tygodniach nieustannie. W wyniku nowej fali zachorowa&#324; na ebol&#281; zmar&#322;o ju&#380; ponad 5 tysi&#281;cy os&#243;b w Demokratycznej Republice Konga. Przypadki choroby notowano r&#243;wnie&#380; w Kenii i Nigerii. Dlaczego obecnie wyst&#281;puj&#261;cy szczep wirusa jest tak &#347;mierciono&#347;ny i trudny do opanowania? Opowiada o tym prof. Krzysztof Pyr&#263; &#8211; wirusolog, biolog molekularny z Uniwersytetu Jagiello&#324;skiego w Krakowie. <a href="https://raportostanieswiata.pl/odcinki/raport-o-stanie-swiata-7-listopada-2026/">[Raport o stanie &#347;wiata]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=wONTqM5HNpE">[###]</a></p><div id="youtube2-wONTqM5HNpE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;wONTqM5HNpE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/wONTqM5HNpE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>W niedziel&#281; Afryka&#324;ski Kongres Narodowy (ANC) w Republice Po&#322;udniowej Afryki odnotowa&#322; najgorszy wynik wyborczy w swojej historii. Po przeliczeniu 99% g&#322;os&#243;w w &#347;rodowych wyborach samorz&#261;dowych, ANC &#8211; niegdy&#347; dominuj&#261;ca si&#322;a polityczna i partia Nelsona Mandeli &#8211; uzyska&#322;a oko&#322;o 30% poparcia. Jak poinformowa&#322;a Niezale&#380;na Komisja Wyborcza, ostateczne wyniki mia&#322;y zosta&#263; og&#322;oszone p&#243;&#378;nym wieczorem w niedziel&#281;. Cho&#263; ANC pozosta&#322;a ugrupowaniem z najwi&#281;kszym odsetkiem g&#322;os&#243;w w wyborach, w kt&#243;rych startowa&#322;y setki partii, jej g&#322;&#243;wny rywal &#8211; Sojusz Demokratyczny (Democratic Alliance) &#8211; zdoby&#322; oko&#322;o 25% g&#322;os&#243;w. Sytuacja ta przybli&#380;a realizacj&#281; scenariusza, kt&#243;ry jeszcze niedawno wydawa&#322; si&#281; nie do pomy&#347;lenia: ANC &#8211; partia, kt&#243;ra wyprowadzi&#322;a RPA z czas&#243;w apartheidu (rz&#261;d&#243;w bia&#322;ej mniejszo&#347;ci) i w 1994 roku, pod przyw&#243;dztwem Nelsona Mandeli, zapewni&#322;a krajowi wolno&#347;&#263; &#8211; mo&#380;e pewnego dnia przesta&#263; by&#263; najwi&#281;kszym ugrupowaniem politycznym. W przesz&#322;o&#347;ci partia ta mog&#322;a liczy&#263; na poparcie rz&#281;du 70%. <a href="https://apnews.com/article/elections-south-africa-anc-services-johannesburg-35f673cfe16bee26a94f9810d221771f">[AP News]</a></p></li><li><p>W p&#322;ytkich grobach w kenijskim lesie Shakahola w 2023 roku odnaleziono setki cia&#322;, w tym wiele dzieci &#8211; ofiar sekty religijnej, kt&#243;rej przyw&#243;dca obiecywa&#322; wyznawcom, &#380;e zag&#322;odzenie siebie oraz potomstwa pozwoli im trafi&#263; do nieba i by&#263; przy boku Jezusa. W pi&#261;tek, przyw&#243;dca sekty, pastor Paul Mackenzie zosta&#322; skazany na 200 lat wi&#281;zienia po tym, jak uznano go za winnego 191 morderstw. On sam zaprzecza, jakoby zmusza&#322; swoich wyznawc&#243;w do g&#322;odowania. <a href="https://apnews.com/article/kenya-starvation-cult-mackenzie-shakahola-b0ff199504ff668f44d0abefe1c47e44">[AP News]</a></p></li><li><p>W&#322;adze Sudanu ponownie zatrzyma&#322;y by&#322;ego cz&#322;onka administracji obalonego w 2019 roku dyktatora, poszukiwanego przez Mi&#281;dzynarodowy Trybuna&#322; Karny w zwi&#261;zku ze zbrodniami, do kt&#243;rych dosz&#322;o podczas konfliktu w Darfurze na pocz&#261;tku XXI wieku. Ahmed Harun &#8211; wysoki rang&#261; urz&#281;dnik ds. bezpiecze&#324;stwa za rz&#261;d&#243;w wieloletniego dyktatora Omara al-Baszira, a p&#243;&#378;niej przewodnicz&#261;cy dawniej rz&#261;dz&#261;cej Partii Kongresu Narodowego &#8211; zosta&#322; zatrzymany we wschodniej suda&#324;skiej prowincji Kasala. <a href="https://apnews.com/article/sudan-darfur-icc-war-ahmed-haroun-a47bd58777a94f6e2af60ca16f1994fd">[AP News]</a></p></li><li><p>26 pa&#378;dziernika algierski parlament przeg&#322;osowa&#322; wys&#322;anie wojsk do Nigru &#8211; krok bezprecedensowy w ci&#261;gu ostatniego p&#243;&#322;wiecza. Plan zak&#322;ada prawdopodobnie rozmieszczenie oddzia&#322;&#243;w w nigerskich obiektach kluczowych dla interes&#243;w Algierii, przede wszystkim w infrastrukturze naftowej, w tym w planowanym gazoci&#261;gu/ropoci&#261;gu, kt&#243;ry ma prowadzi&#263; z Nigru nad Morze &#346;r&#243;dziemne. O regionalnej uk&#322;adance interes&#243;w, wsp&#243;&#322;zale&#380;no&#347;ci, rywalizacji pisze Pawe&#322; W&#243;jcik. <a href="https://fronts.co/article/algeria-is-undertaking-its-first-military-intervention-in-decades-heres-what-you-need-to-know/">[Fronts.co]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/algieria-wraca-do-sahelu">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prawicowy prezydent Paragwaju zosta&#322; obj&#281;ty aresztem domowym kilka minut po tym, jak Kongres postawi&#322; go w stan oskar&#380;enia, w obliczu powa&#380;nego kryzysu, w wyniku kt&#243;rego ponad po&#322;owa ludno&#347;ci kraju straci&#322;a dost&#281;p do swoich kont bankowych.&#8221; Nowym prezydentem zosta&#322; Pedro Alliana o czym pisze Reuters. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/nov/07/ousted-paraguay-president-under-house-arrest-after-banking-crisis-leaves-60-of-country-unable-to-access-accounts">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/americas/paraguays-alliana-sworn-president-after-pea-impeachment-2026-11-06/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak narcolaboratoria truj&#261; Meksyk &#8211; Meksyka&#324;skie kartele najcz&#281;&#347;ciej maj&#261; laboratoria produkuj&#261;ce narkotyki w trudno dost&#281;pnych miejscach, jak parki narodowe albo lasy namorzynowe. Skoro odprowadzaj&#261; z nich hektolitry truj&#261;cych chemikali&#243;w, to czemu wci&#261;&#380; tak ma&#322;o wiadomo o ich wp&#322;ywie na przyrod&#281;?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=xfleuuHwZzE">[###]</a></p><div id="youtube2-xfleuuHwZzE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;xfleuuHwZzE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/xfleuuHwZzE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Wizyta papie&#380;a w Argentynie zapowiada starcie z &#187;hiperkapitalist&#261;&#171; Mileim. Prezydent ma odmienne pogl&#261;dy w wielu kwestiach, a kiedy&#347; nazwa&#322; poprzednika Leona &#187;przedstawicielem Z&#322;ego&#171;&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/nov/08/popes-visit-to-argentina-sets-up-showdown-with-hyper-capitalist-milei">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek w&#322;adze Haiti potwierdzi&#322;y &#347;mier&#263; przyw&#243;dcy gangu Mathiasa Saintila, po tym jak premier Alix Didier Fils-Aime napisa&#322; na X, &#380;e jest &#187;o jednego przyw&#243;dc&#281; gangu mniej&#171;. &#187;Walka o uwolnienie kraju spod panowania bandyt&#243;w trwa z niezmienn&#261; determinacj&#261;&#171; &#8211; doda&#322; Fils-Aime.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/haiti-pm-says-gang-leader-mathias-saintil-dead-2026-11-07/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W dniach 29&#8211;30 pa&#378;dziernika w Montrealu odby&#322; si&#281; 21. szczyt Kanada&#8211;UE z udzia&#322;em przewodnicz&#261;cej Komisji Europejskiej (KE) Ursuli von der Leyen, przewodnicz&#261;cego Rady Europejskiej Ant&#243;nia Costy i wysokiej przedstawiciel UE ds. zagranicznych i polityki bezpiecze&#324;stwa Kai Kallas oraz premiera Kanady Marka Carneya. Strony og&#322;osi&#322;y powstanie &#187;Sojuszu na rzecz przysz&#322;o&#347;ci&#171; i zapowiedzia&#322;y podj&#281;cie prac nad koncepcj&#261; pog&#322;&#281;bionego stowarzyszenia Kanady z UE, a ich wyniki maj&#261; zosta&#263; przedstawione w przysz&#322;ym roku.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-11-04/szczyt-kanada-ue-sojusz-z-ograniczonymi-mozliwosciami">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Kanadyjska telewizja CBC News ustali&#322;a, &#380;e Ottawa postanowi&#322;a okroi&#263; planowane zam&#243;wienie na niemieckie okr&#281;ty podwodne typu 212CD od stoczni Thyssen Krupp Marine Systems (TKMS). Kanada w ramach post&#281;powania Canadian Patrol Submarine Project (CPSP) mo&#380;e kupi&#263; do 12 jednostek. Na stole znalaz&#322;a si&#281; jednak propozycja kupna o&#347;miu okr&#281;t&#243;w w ramach zam&#243;wienia gwarantowanego.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/kanada-kupi-tylko-osiem-okretow-podwodnych-od-tkms/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Zako&#324;czy&#322;y si&#281; wybory po&#322;&#243;wkowe w USA. Przynios&#322;y one zdecydowane zwyci&#281;stwo Partii Demokratycznej. Jak mo&#380;e zmieni&#263; si&#281; polityka zagraniczna USA? Czy Donald Trump skupi si&#281; teraz w&#322;a&#347;nie na niej? Jak mo&#380;e wygl&#261;da&#263; reszta jego prezydentury? Jaki ma to wp&#322;yw na wydarzenia takie jak wojna USA-Iran? Na te i inne pytania odpowiada Andrzej Kohut, ekspert OSW. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=1bFYfFDlu5s">[###]</a></p><div id="youtube2-1bFYfFDlu5s" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;1bFYfFDlu5s&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/1bFYfFDlu5s?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Nadesz&#322;o niebieskie tsunami &#8211; 54 a mo&#380;e nawet 56 miejsc dla Demokrat&#243;w w Senacie i co najmniej 255 miejsc w Izbie Reprezentant&#243;w. &#8222;W dzisiejszym odcinku patrzymy na dane, na reakcje, na komentarze. Zastanawiamy si&#281;, kt&#243;re ze skrzyde&#322; Demokrat&#243;w ma wi&#281;ksze powody do rado&#347;ci i jak na t&#281; przegran&#261; reaguj&#261; Republikanie, a jak sam prezydent. Co powinni zrobi&#263; Demokraci z nowo zdobyt&#261; w&#322;adz&#261;? I czy b&#281;d&#261; mieli odwag&#281; wprowadzi&#263; powa&#380;ne reformy czy zn&#243;w sko&#324;czy si&#281; parali&#380;em i marginalizacj&#261; Kongresu?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5oe3BoASsFw0vhKA0XJCD5">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3247d560c8ca7b7497e9fe6d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;301. Niebieskie tsunami: sukces Demokrat&#243;w czy kl&#281;ska Republikan&#243;w?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Piotr Tarczy&#324;ski i &#321;ukasz Paw&#322;owski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5oe3BoASsFw0vhKA0XJCD5&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5oe3BoASsFw0vhKA0XJCD5" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wtorkowe zwyci&#281;stwo demokrat&#243;w jest przyt&#322;aczaj&#261;ce i niepodwa&#380;alne. Co znaczy dla kierunku partii, jej polityki w Kongresie w drugiej po&#322;owie obecnej kadencji Trumpa i wybor&#243;w w 2028 roku? &#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/demokraci-usa-wybory-2026-przyszlosc-partii/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump o&#347;wiadczy&#322; w sobot&#281;, &#380;e zaproponowa&#322; stanowisko rzecznika prasowego Bia&#322;ego Domu swojemu przyjacielowi i szefowi UFC, Danie White&#8217;owi &#8211; co jest o&#347;wiadczeniem niekonwencjonalnym nawet jak na tego &#322;ami&#261;cego normy prezydenta. White powiedzia&#322; w sobot&#281;, &#380;e planuje spotka&#263; si&#281; z Trumpem w poniedzia&#322;ek w Bia&#322;ym Domu.&#8221; Zabawna jest teoria, o kt&#243;rej pisze The Daily Beast, &#380;e Trump pomyli&#322;o koleg&#281; z pracownic&#261; administracji co tak samo si&#281; nazywa. <a href="https://apnews.com/article/trump-dana-white-press-secretary-ufc-3fdad45c3822423209af40c04246707e">[AP News]</a>, <a href="https://www.thedailybeast.com/trumps-ufc-job-offer-to-dana-white-fuels-wild-mix-up-theory">[The Daily Beast]</a></p></li><li><p>&#8222;Departament Stanu pod kierownictwem Trumpa przeznacza 1 milion dolar&#243;w na rzecz kontrowersyjnej organizacji zajmuj&#261;cej si&#281; badaniem zbrodni pope&#322;nionych na bia&#322;ych mieszka&#324;cach RPA. Ta nowa dotacja, b&#281;d&#261;ca najnowszym przejawem poparcia administracji dla sprawy Afrykaner&#243;w, pojawi&#322;a si&#281; po tym, jak rz&#261;d ograniczy&#322; finansowanie dzia&#322;a&#324; na rzecz praw cz&#322;owieka w krajach dotkni&#281;tych kryzysem. Jeden z by&#322;ych dyplomat&#243;w nazwa&#322; to posuni&#281;cie &#187;obra&#378;liwym&#171;.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/afriforum-grant-trump-white-south-africans">[ProPublica]</a></p></li><li><p>Jakie jest jedno z najgorszych miejsce do &#380;ycia? Houston, ale bez samochodu. O problemach konsumpcji, motoryzacji i zad&#322;u&#380;e&#324; konsument&#243;w opowiada Mi&#322;osz Szyma&#324;ski. <a href="https://open.spotify.com/episode/1aCTlIvAzcbcUmJZapV5Rb">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aecef712581e0cf1012a75e55&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Najgorsze miejsce do &#380;ycia, czyli Houston bez samochodu. Ameryka i samochody 1 // Za Rubie&#380;&#261; - 643&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1aCTlIvAzcbcUmJZapV5Rb&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1aCTlIvAzcbcUmJZapV5Rb" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Partia One Nation pr&#243;buje uniemo&#380;liwi&#263; darczy&#324;com ujawnianie szczeg&#243;&#322;&#243;w rozm&#243;w prowadzonych podczas zamkni&#281;tej imprezy charytatywnej w strojach koktajlowych z udzia&#322;em najwy&#380;szych rang&#261; przedstawicieli kierownictwa partii &#8211; co okre&#347;lono jako &#187;niepokoj&#261;cy precedens&#171; dla demokracji.&#8221; Skrajna Prawic&#261; jak zwykle walczy o wolno&#347;&#263; s&#322;owa. <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/nov/06/one-nation-sydney-fundraiser-pauline-hanson-nda-ntwnfb">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prawicowa koalicja w Nowej Zelandii, na czele kt&#243;rej stoi Partia Narodowa, ma nadziej&#281; utrzyma&#263; si&#281; przy w&#322;adzy po sobotnich wyborach parlamentarnych, kt&#243;rych wynik by&#322; niezwykle wyr&#243;wnany. Jednak sk&#322;ad przysz&#322;ego rz&#261;du b&#281;dzie znany dopiero 27 listopada.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/nov/08/nz-election-who-won-results-explained-overhang-special-votes-new-zealand">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Komisja Europejska postawi&#322;a TikTokowi zarzut, &#380;e nie chroni zdrowia psychicznego u&#380;ytkownik&#243;w, nara&#380;aj&#261;c ich na nieustanny strumie&#324; tre&#347;ci, kt&#243;re mog&#261; pog&#322;&#281;bia&#263; zaburzenia od&#380;ywiania i l&#281;k &#8211; w sprawie, kt&#243;ra podwa&#380;a sam model biznesowy tej platformy.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/nov/06/eu-charges-tiktok-failure-to-protect-users-mental-health">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Od wielu lat pogarszaj&#261; si&#281; zdolno&#347;ci intelektualne m&#322;odych. I nie jest to tylko jojczenie pan&#243;w w &#347;rednim wieku. Dowodz&#261; tego i testy PISA, i testy IQ (...). Mamy do czynienia z pewnym g&#322;&#281;bokim problemem spo&#322;ecznym, za kt&#243;rym w du&#380;ej mierze stoi og&#322;upiaj&#261;ca nas wszystkich technologia. Czy cokolwiek da si&#281; z tym wszystkim zrobi&#263;?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=tARPKZgORkQ">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Od pi&#261;tku 6 listopada internauci mog&#261; sk&#322;ada&#263; do prezesa Urz&#281;du Komunikacji Elektronicznej skargi na platformy takie jak Facebook, Instagram, TikTok, YouTube czy X, a tak&#380;e na innych dostawc&#243;w us&#322;ug cyfrowych. Chodzi o przypadki podejrzenia naruszenia unijnego Aktu o us&#322;ugach cyfrowych (DSA), m.in. nieprzestrzegania zasad moderowania tre&#347;ci czy blokowania kont. UKE uruchomi&#322; specjalny formularz elektroniczny do zg&#322;aszania takich spraw.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/prezes-uke-skargi-facebook-instagram-x-tiktok-wniosek-procedura-dsa,7348110150380000a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Najnowszy tygodnik gospodarczy Polskiego Instytutu Ekonomicznego przynosi jednoznaczny, cho&#263; pe&#322;en sprzeczno&#347;ci obraz finans&#243;w osobistych w naszym kraju. Z jednej strony Polacy skrupulatnie buduj&#261; poduszk&#281; finansow&#261; na wypadek niespodziewanych awarii czy trudniejszych moment&#243;w. Z drugiej za&#347; strony wci&#261;&#380; unika si&#281; my&#347;lenia o d&#322;ugoterminowym inwestowaniu oraz finansowym zabezpieczeniu jesieni &#380;ycia. Nadchodz&#261;ce zmiany prawne oraz rozwijaj&#261;ce si&#281; programy kapita&#322;owe mog&#261; ten stan rzeczy zmieni&#263;, ale wymaga&#263; to b&#281;dzie prze&#322;amania g&#322;&#281;boko zakorzenionych nawyk&#243;w.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/11/05/polacy-boja-sie-inwestowac-zamiast-zarabiac-trzymaja-miliardy-w-gotowce/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Jak to jest z tym zegarem biologicznym? Rz&#261;dzi on przyrod&#261;, ale te&#380; do jakiego stopnia rz&#261;dzi nami? Czy to dziwne, &#380;e zaledwie jedna godzina przesuni&#281;cia przy zmianie czasu tak mocno na nas wp&#322;ywa. Opowiada o tym w Radiu Naukowym prof. Piotr B&#281;bas z Wydzia&#322;u Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizuj&#261;cy si&#281; w chronobiologii. <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/zegar-biologiczny-rzadzi-nami-i-przyroda-prof-piotr-bebas/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/3X60wpUdq3fjWK2LhvNFIt">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a749d7bc6f396e2d3da9c4055&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#325 Jak dzia&#322;a nasz zegar biologiczny? | prof. Piotr B&#281;bas&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3X60wpUdq3fjWK2LhvNFIt&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3X60wpUdq3fjWK2LhvNFIt" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Ciek&#322;y Hel w temperaturze poni&#380;ej 2,17 K to substancja niezwyk&#322;a. Przecieka przez bariery, przez kt&#243;re nie powinna, mo&#380;e stworzy&#263; fontann&#281; zasilan&#261; jedynie &#347;wiat&#322;em czy te&#380; zanika jego lepko&#347;&#263;. O historii odkry&#263;, jak poznawano kolejne w&#322;asno&#347;ci tej substancji, jak je t&#322;umaczono, jaki zwi&#261;zek ma z tym stalinowski terror, a tak&#380;e o tym, jak dw&#243;ch noblist&#243;w wyci&#261;gn&#281;&#322;o z wi&#281;zienia NKWD trzeciego naukowca, kt&#243;ry po latach sam otrzyma&#322; Nobla &#8211; ponad godzinny odcinek od Veritasium. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=KfODG5REyss">[###]</a></p><div id="youtube2-KfODG5REyss" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;KfODG5REyss&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/KfODG5REyss?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Naukowcy odkryli zwi&#261;zek, kt&#243;ry przekszta&#322;ca naturalne bia&#322;ko odpowiedzialne za regeneracj&#281; mi&#281;&#347;ni w jego silniejsz&#261; wersj&#281;, nazwan&#261; &#187;Super HGF&#171; &#8211; ponad dwukrotnie zwi&#281;kszaj&#261;c jego zdolno&#347;&#263; do wi&#261;zania si&#281; z kluczowym receptorem, a jednocze&#347;nie chroni&#261;c je przed uszkodzeniami chemicznymi zwi&#261;zanymi z procesem starzenia. To prze&#322;omowe odkrycie, poparte wst&#281;pnymi eksperymentami na myszach, mo&#380;e w przysz&#322;o&#347;ci pom&#243;c w walce z utrat&#261; masy mi&#281;&#347;niowej i zachowaniu si&#322;y wraz z post&#281;puj&#261;cym wiekiem.&#8221; <a href="https://www.sciencedaily.com/releases/2026/11/261104005226.htm">[Science Daily]</a></p></li><li><p>Obserwujemy w tym roku bardzo mocne zjawisko El Ni&#241;o, jednak jego wp&#322;yw nie zamyka si&#281; na Pacyfiku. Jednym z jego efekt&#243;w jest du&#380;o mniejsza ni&#380; zazwyczaj ilo&#347;&#263; huragan&#243;w na Atlantyku. Jednak mniej huragan&#243;w, nie musi oznacza&#263; mniejszych strat i mniejszej ilo&#347;ci ofiar, tutaj o ilo&#347;&#263; huragan&#243;w chodzi. O tym jak el Ni&#241;o wp&#322;ywa na sezon huragan&#243;w na Atlantyku oraz co o huraganach powinni&#347;my wiedzie&#263; opowiada kana&#322; Critical Latitude. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=GFAJO_QU3ec">[###]</a></p><div id="youtube2-GFAJO_QU3ec" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;GFAJO_QU3ec&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/GFAJO_QU3ec?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W mediach cz&#281;sto m&#243;wi si&#281; o misjach obserwacyjnych przy r&#243;&#380;nych wyborach. Czym w&#322;a&#347;ciwie zajmuj&#261; si&#281; obserwatorzy wybor&#243;w? Jak przebiega obserwacja? Jak zosta&#263; obserwatorem? Na czym polega ta praca? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Agnieszka Ostrowska i Wojciech G&#243;recki.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6ldDu6pE9XSEQSus9Kdcp5">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9c75ec829973d5f58bb5d144&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak si&#281; sprawdza czy wybory s&#261; uczciwe? Praca obserwatora wybor&#243;w i jak nim zosta&#263;&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6ldDu6pE9XSEQSus9Kdcp5&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6ldDu6pE9XSEQSus9Kdcp5" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Pot&#281;&#380;ne zjawisko El Ni&#241;o zbli&#380;a si&#281; do swojego apogeum, nasilaj&#261;c susz&#281; w wielu zak&#261;tkach globu. W sytuacji, gdy poszczeg&#243;lne pa&#324;stwa ograniczaj&#261; pomoc zagraniczn&#261;, a konflikty zbrojne utrudniaj&#261; dostawy energii i nawoz&#243;w, to zjawisko klimatyczne mo&#380;e sprawi&#263;, &#380;e miliony kolejnych os&#243;b w krajach szczeg&#243;lnie nara&#380;onych zostan&#261; pozbawione wystarczaj&#261;cej ilo&#347;ci &#380;ywno&#347;ci. <a href="https://e360.yale.edu/features/super-el-nino-agriculture">[Yale Environment 360]</a></p></li><li><p>&#8222;W najnowszej ods&#322;onie serii Powojnie opowiadam o broni, kt&#243;ra przez lata budzi&#322;a postrach wsz&#281;dzie tam, gdzie zosta&#322;a u&#380;yta. Napalm by&#322; regularnie stosowany przez ameryka&#324;sk&#261; armi&#281; i jej sojusznik&#243;w. Opracowany przez wybitnych naukowc&#243;w w USA, tworzy&#322; morze ognia, kt&#243;re niszczy&#322;o wszystko na swojej drodze. Po raz pierwszy Amerykanie u&#380;yli go podczas wojny z Japoni&#261;. P&#243;&#378;niej napalm znalaz&#322; zastosowanie w wojnie korea&#324;skiej, podczas kt&#243;rej niekt&#243;re miasta zosta&#322;y niemal doszcz&#281;tnie zniszczone. Wykorzystanie tej broni nie wzbudza&#322;o jednak w&#243;wczas wi&#281;kszych kontrowersji, a jej wysoka skuteczno&#347;&#263; zach&#281;ca&#322;a ameryka&#324;skich dow&#243;dc&#243;w do przeprowadzania kolejnych nalot&#243;w. Sytuacja zacz&#281;&#322;a si&#281; zmienia&#263; dopiero podczas wojny w Wietnamie, kiedy do ameryka&#324;skiej opinii publicznej zacz&#281;&#322;y dociera&#263; zdj&#281;cia rannych cywil&#243;w. W Stanach Zjednoczonych organizowano protesty przeciwko stosowaniu tej niszczycielskiej broni. Demonstranci blokowali r&#243;wnie&#380; zak&#322;ady produkuj&#261;ce napalm.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=U7RiZ96zp4w">[###]</a></p><div id="youtube2-U7RiZ96zp4w" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;U7RiZ96zp4w&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/U7RiZ96zp4w?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 313, 31.10.2026]]></title><description><![CDATA[Z (kolejn&#261;) awantur&#261; pod TK, wygran&#261; Luli w Brazylii i wygran&#261; student&#243;w w Serbii]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr313</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr313</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 31 Oct 2026 20:11:27 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr313">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Anna Korwin-Pi&#261;tkowska jako najstarsza sta&#380;em s&#281;dzia TK zarz&#261;dzi&#322;a przerw&#281; w czynno&#347;ciach prezesa TK Bogdana &#346;wi&#281;czkowskiego oraz jego zast&#281;pcy Bart&#322;omieja Socha&#324;skiego. Powo&#322;a&#322;a si&#281; przy tym na ustaw&#281; o organizacji i trybie post&#281;powania przed Trybuna&#322;em Konstytucyjnym oraz przepisy ustawy o ustroju s&#261;d&#243;w powszechnych.&#8221; No i zacz&#281;&#322;a si&#281; inba. Prawica zwo&#322;a&#322;a protesty, krzycza&#322;a o puczu i chcia&#322;a si&#281; w&#322;ama&#263; do budynku. Prezydent zawr&#243;ci&#322; samolot i zacz&#261;&#322; si&#281; przepycha&#263; z legalnymi s&#281;dziami. <a href="https://tvn24.pl/polska/trybunal-konstytucyjny-prawnik-komentuje-nie-moze-byc-tak-zeby-prawo-bylo-bezradne-st9315414">[TVN24]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg" width="1080" height="690" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:690,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;May be an image of text&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="May be an image of text" title="May be an image of text" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!9GJ8!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F274ff54e-0150-450a-a361-772057bc445e_1080x690.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>Doniesienia z putinowskiej Polski maj&#261; ciekawy felieton o awanturze pod TK. </p><blockquote><p>Ze zdumieniem odkrywam, &#380;e w Polsce mo&#380;na zrobi&#263; co&#347; nielegalnego, ale gdy odczekasz pewien czas, twoje dzia&#322;anie tak jakby si&#281; legalizuje. Tak przynajmniej mo&#380;na wnioskowa&#263; z zalewu symetrystycznych manifest&#243;w, &#380;art&#243;w i mem&#243;w, kt&#243;rych autorzy zdaj&#261; si&#281; uwa&#380;a&#263;, &#380;e oto dzieje si&#281; to samo co w 2015 roku, tylko &#380;e aktorzy zamienili si&#281; miejscami. (...) </p><p></p><p>Przez 11 lat by&#322;o tysi&#261;c okazji, by to zako&#324;czy&#263;. Proponowano pisowskim prezydentom ustawy, kt&#243;re wystarczy&#322;o podpisa&#263; i ca&#322;y kryzys konstytucyjny by si&#281; zako&#324;czy&#322;. Bez konieczno&#347;ci przeprowadzania jakiego&#347; resetu, tak ch&#281;tnie postulowanego przez, szczeg&#243;lnie prawicowych, zwolennik&#243;w przyklepania stanu faktycznego. Tyle &#380;e oni ich po prostu nie podpisywali, bo nie byli zainteresowani &#380;adn&#261; napraw&#261; zepsutego systemu.</p></blockquote><p><a href="https://www.facebook.com/PutinowaPolska/posts/pfbid0iceCDH9PeqCnVLAJYhKmx1roHFT2jwmMqsGLncpazKoHbBbwNLD6ArSS35mP4ZgJl">[Doniesienia z putinowskiej Polski]</a></p></li><li><p>&#8222;Na stronie Trybuna&#322;u Konstytucyjnego ukaza&#322;o si&#281; zarz&#261;dzenie dotycz&#261;ce organizacji pracy. Wyda&#322;a je kieruj&#261;ca pracami Trybuna&#322;u Anna Korwin-Piotrowska, kt&#243;ra zaleci&#322;a s&#281;dziom wykonywanie swoich prac poza siedzib&#261; TK, a tak&#380;e zawiesi&#322;a wykonywanie obowi&#261;zk&#243;w pracownikom z zachowaniem ich wynagrodzenia. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/jest-nowe-zarzadzenie-dotyczace-organizacji-pracy-trybunalu-konstytucyjnego-wydala-je-anna-korwin-piotrowska-st9315549">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Pawe&#322; Soloch i Jakub Kumoch zrezygnowali z funkcji ambasador&#243;w RP w zwi&#261;zku z wydarzeniami wok&#243;&#322; Trybuna&#322;u Konstytucyjnego. Szef MSZ Rados&#322;aw Sikorski przypomnia&#322;, &#380;e pozostali na plac&#243;wkach na pro&#347;b&#281; by&#322;ego prezydenta Andrzeja Dudy. Ten z kolei stwierdzi&#322;, &#380;e Kumoch odm&#243;wi&#322; przedstawiania za granic&#261; informacji o sytuacji w TK, kt&#243;re uzna&#322; za nieprawdziwe. Resort dyplomacji zaprzeczy&#322; jednak, by rozsys&#322;a&#322; plac&#243;wkom not&#281; w tej sprawie.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/jakub-kumoch-rezygnuje-ze-stanowiska-ambasadora-rp-w-chinach-st9315029">[TVN24]</a>, <a href="https://defence24.pl/geopolityka/kryzys-wokol-trybunalu-konstytucyjnego-ambasadorowie-skladaja-rezygnacje">[Defence24]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezes Prawa i Sprawiedliwo&#347;ci Jaros&#322;aw Kaczy&#324;ski po raz pierwszy otwarcie m&#243;wi o negocjacjach w sprawie wyj&#347;cia Polski z Unii Europejskiej. Podczas swojego wyst&#261;pienia w trakcie konferencji Krynica Forum 28 pa&#378;dziernika 2026 stwierdzi&#322;, &#380;e &#187;Uni&#281; Europejsk&#261; trzeba zmieni&#263;&#171; mi&#281;dzy innymi poprzez oddzia&#322;ywanie na opini&#281; publiczn&#261; lub uchwalenie nowego unijnego traktatu &#187;z op&#243;&#378;nionym okresem wej&#347;cia w &#380;ycie&#171;.&#8221; <a href="https://konkret24.tvn24.pl/polska/kaczynski-o-rokowaniach-o-wyjsciu-z-unii-europejskiej-to-latwiejsze-niz-sie-wydaje-st9311789">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;&#8212; Atak na Trybuna&#322; Konstytucyjny i jego s&#281;dzi&#243;w jest kolejn&#261; ods&#322;on&#261; procesu niszczenia rz&#261;d&#243;w prawa w Polsce przez PiS i prezydent&#243;w Dud&#281; i Nawrockiego &#8212; stwierdzi&#322; w wieczornym or&#281;dziu premier. Odnosz&#261;c si&#281; do nocnych przepychanek przed siedzib&#261; TK, Tusk powiedzia&#322;, &#380;e &#187;w pa&#324;stwie prawa s&#281;dzia, cho&#263;by by&#322;a to filigranowa kobieta, nie ust&#281;puje przed agresywnym osi&#322;kiem&#171;.&#8221; <a href="https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/oredzie-donalda-tuska-w-sprawie-sytuacji-w-tk-czekalismy-spokojnie/55zq3zr,79cfc278">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#322;owa Jaros&#322;awa Kaczy&#324;skiego o rozpocz&#281;ciu rokowa&#324; w sprawie mo&#380;liwego wyj&#347;cia Polski z Unii Europejskiej wywo&#322;a&#322;y polityczn&#261; burz&#281;. Sprawdzamy, jak wygl&#261;da&#322;aby procedura wyj&#347;cia, ile polexit m&#243;g&#322;by nas kosztowa&#263; oraz co by si&#281; zmieni&#322;o w naszym &#380;yciu.&#8221; Onet zebra&#322; kilka r&#243;&#380;nych statystyk oraz podsumowa&#324; przy okazji s&#322;&#243;w Kaczy&#324;skiego o polexicie. <a href="https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/burza-po-slowach-kaczynskiego-co-tak-naprawde-polexit-oznaczalby-dla-nas-wyjasniamy/3gyxfl4">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Wyciek danych pacjentki wroc&#322;awskiego szpitala zaktywizowa&#322; dzia&#322;aczy fundacji Kai Godek, kt&#243;rzy zaprotestowali przeciwko wykonaniu aborcji. Kobieta mia&#322;a by&#263; w stanie zagro&#380;enia &#380;ycia, terminacji planowano dokona&#263; w ko&#324;cowym etapie ci&#261;&#380;y. Ostatecznie lekarz nie podj&#261;&#322; si&#281; zabiegu. Katarzyna Kotula zapowiedzia&#322;a, &#380;e z&#322;o&#380;y zawiadomienie do prokuratury. &#8211; To jest absolutnie skandaliczna sytuacja &#8211; tak oceni&#322;a wyciek danych.&#8221; <a href="https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-wyciek-danych-pacjentki-do-aborcji-nie-doszlo-kotula-skandal,nId,23565411">[Interia]</a></p></li><li><p>&#8222;O &#187;sprowadzaniu dziewczyn&#171; i &#187;odprowadzaniu pa&#324;&#171; zeznawali we wtorek przed S&#261;dem Okr&#281;gowym w Warszawie &#347;wiadkowie w sprawie, jak&#261; prezydent Karol Nawrocki wytoczy&#322; Ringier Axel Springer Polska, wydawcy Onetu. Chodzi o opublikowany w maju 2025 roku artyku&#322; &#187;Karol Nawrocki i tajemnice Grand Hotelu&#171;.&#8221; <a href="https://www.press.pl/tresc/95665,Swiadkowie-potwierdzili-w-sadzie-ustalenia-dziennikarzy-onetu-ws_-przeszlosci-prezydenta">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosyjska rakieta, publiczny konflikt z ministrem obrony, odej&#347;cie z wojska i proces zako&#324;czony ugod&#261;. Po raz pierwszy od zako&#324;czenia sporu z Mariuszem B&#322;aszczakiem genera&#322; Tomasz Piotrowski szczeg&#243;&#322;owo opowiada o kulisach jednej z najg&#322;o&#347;niejszych spraw dotycz&#261;cych bezpiecze&#324;stwa pa&#324;stwa w ostatnich latach.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/general-tomasz-piotrowski-w-wywiadzie-minister-blaszczak-wiedzial-o-rakiecie-od-poczatku-st9315101">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Katarzyna Kieli pozostanie na czele biznesu koncernu w Polsce po przej&#281;ciu Warner Bros. Discovery przez Paramount Skydance. Mened&#380;erka, dotychczasowa President &amp; Managing Director Warner Bros. Discovery w Polsce i CEO TVN, ma kierowa&#263; dzia&#322;alno&#347;ci&#261; Skydance na naszym rynku &#8211; wynika z wewn&#281;trznej wiadomo&#347;ci, do kt&#243;rej dotar&#322; portal Wirtualnemedia.pl.&#8221; Polska prawica od dawna wybiera&#322;a sobie nowego szefa TVN a tu taki klops. <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/tvn-skydance-katarzyna-kieli-dalej-prezes-dyrektor-zarzadzajaca,7345403810191808a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Zmiany w rz&#261;dzie. Po miesi&#261;cach spekulacji, czy Katarzyna Pe&#322;czy&#324;ska-Na&#322;&#281;cz odejdzie, czy zostanie wyrzucona z rz&#261;du, ministra funduszy poda&#322;a si&#281; do dymisji. Jednocze&#347;nie zrezygnowa&#322;a z funkcji przewodnicz&#261;cej Polski 2050, a Szymon Ho&#322;ownia poinformowa&#322;, &#380;e zosta&#322;a wyrzucona z partii. Sam Ho&#322;ownia odgra&#380;a&#322; si&#281;, &#380;e Polska 2050 albo obsadzi ministerstwo po Pe&#322;czy&#324;skiej-Na&#322;&#281;cz, albo wyjdzie z rz&#261;du. Gro&#378;bami nie przej&#261;&#322; si&#281; Donald Tusk, na ministr&#281; nominowa&#322; znan&#261; sobie ekspertk&#281; od spraw europejskich Agnieszk&#281; Bartol. Ho&#322;ownia nie zaprotestowa&#322;. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=L18CkRJV1ww">[###]</a></p><div id="youtube2-L18CkRJV1ww" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;L18CkRJV1ww&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/L18CkRJV1ww?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Do wybor&#243;w parlamentarnych pozosta&#322; rok, a temat jednej listy wraca do politycznej debaty. W por&#243;wnaniu z 2023 r. zmieni&#322; si&#281; uk&#322;ad si&#322; &#8211; prawica jest podzielona, mniejsi koalicjanci Donalda Tuska obawiaj&#261; si&#281; wyborczego progu, a sonda&#380;e wskazuj&#261;, &#380;e wsp&#243;lny start mo&#380;e zapewni&#263; kolejn&#261; kadencj&#281;. W dzisiejszym odcinku Andrzej Bobi&#324;ski rozmawia z Joann&#261; Sawick&#261; i Micha&#322;em Piedziukiem o tym, dlaczego jedna lista staje si&#281; coraz bardziej realna, co mo&#380;e przeszkodzi&#263; w jej powstaniu i jak wp&#322;ynie na pozosta&#322;e partie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/70MaNvLtmcOrc1Jd56mlsD">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a498f76a29e3d2d7df0ddb00a&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jednolistny moment | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/70MaNvLtmcOrc1Jd56mlsD&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/70MaNvLtmcOrc1Jd56mlsD" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zarzuci&#322;a Telewizji Polskiej przekazywanie &#187;zmanipulowanych informacji&#171; o dzia&#322;aniach regulatora i sugerowanie, &#380;e nie reaguje on na skargi widz&#243;w. O&#347;wiadczenie ukaza&#322;o si&#281; dzie&#324; po relacji TVP Info sprzed siedziby KRRiT, podczas kt&#243;rej reporter Bart&#322;omiej Bublewicz m&#243;wi&#322;, &#380;e Rada ma narz&#281;dzia do karania medi&#243;w, ale nie korzysta z nich w przypadku Republiki. Jego wej&#347;cie na &#380;ywo zak&#322;&#243;ci&#322; wtedy reporter tej stacji Micha&#322; Gwardy&#324;ski.&#8221; A tymczasem jeden cz&#322;onek KRRiT publicznie m&#243;wi, &#380;e wed&#322;ug niego organizacja roztoczy&#322;a parasol ochronny na stacj&#261; Republika. <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/krrit-zarzut-manipulacji-tvp-info-skargi-kary-republika-postepowania,7345668886739424a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;W nocy z 23 na 24 wrze&#347;nia na Mazowszu dosz&#322;o do po&#380;aru skrzynki zasilaj&#261;cej w naziemnej stacji &#322;&#261;czno&#347;ci satelitarnej Starlink. Obiekt ma znaczenie dla przesy&#322;ania internetu, tak&#380;e w kierunku Ukrainy. Prokuratura wszcz&#281;&#322;a &#347;ledztwo w sprawie podejrzenia sabota&#380;u na rzecz obcego wywiadu, aresztowano dw&#243;ch obywateli Turcji, a &#347;lady prowadz&#261; do &#8211; i tutaj zwrot akcji &#8211; do Dalton&#243;w. Daltonowie to Ci gangsterzy z Lucky Lucka, a w tym przypadku tureccy gangsterzy. O tym, jak wygl&#261;da przest&#281;pczy &#347;wiat w Turcji m&#243;wi ekspertka OSW Zuzanna Krzy&#380;anowska.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3oC4hkxAb7HD4w9MRk2YaX">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9c289835e9382b40bdf910f2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Smerfy, Daltonowie i Rosja. Czy tureckie gangi zagra&#380;aj&#261; Europie?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3oC4hkxAb7HD4w9MRk2YaX&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3oC4hkxAb7HD4w9MRk2YaX" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-27/rozejm-w-oleszkach-1707-dzien-wojny">[Rozejm w Oleszkach. 1707. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Ewakuowani z okupowanego przez Rosj&#281; miasta Oleszki dotarli 31 pa&#378;dziernika na terytorium kontrolowane przez Ukrain&#281; po wyczerpuj&#261;cej, trwaj&#261;cej 19 godzin podr&#243;&#380;y. Mieszka&#324;cy miasta, kt&#243;rzy od wielu miesi&#281;cy byli uwi&#281;zieni w pog&#322;&#281;biaj&#261;cym si&#281; kryzysie humanitarnym, zostali wzruszaj&#261;co powitani na przej&#347;ciu granicznym z Bia&#322;orusi&#261; przez krewnych, pracownik&#243;w s&#322;u&#380;by zdrowia z karetkami pogotowia, organizacje pomocowe, policj&#281; oraz przedstawicieli medi&#243;w.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/oleshky-residents-reach-ukrainian-controlled-territory-after-escaping-russian-occupation/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski z zadowoleniem przyj&#261;&#322; w pi&#261;tek zgod&#281; Stan&#243;w Zjednoczonych na potencjaln&#261; sprzeda&#380; 500 kluczowych pocisk&#243;w przechwytuj&#261;cych Patriot o warto&#347;ci 2,1 mld dolar&#243;w, ale ostrzeg&#322;, &#380;e ich dostarczenie mo&#380;e zaj&#261;&#263; &#187;kilka lat&#171;.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/30/politics/us-approves-potential-patriot-missile-sale-ukraine">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Dzi&#281;ki modyfikacjom technicznym, np. wykorzystaniu silnik&#243;w odrzutowych, rosyjskie drony uderzeniowe typu Gera&#324; s&#261; szybsze, skuteczniejsze i trudniejsze do zneutralizowania przez si&#322;y ukrai&#324;skie. Zwi&#281;kszenie skali ich produkcji pozwala Rosji na kontynuacj&#281; masowych atak&#243;w powietrznych na Ukrain&#281;, a w konsekwencji umo&#380;liwia gromadzenie zapas&#243;w pocisk&#243;w balistycznych, kt&#243;re mog&#261; zosta&#263; wykorzystane w okresie zimowym.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/rozwoj-rosyjskich-dronow-uderzeniowych-dalekiego-zasiegu">[Polski Instutut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Europa wchodzi w sezon grzewczy z ni&#380;szym poziomem zapas&#243;w gazu ni&#380; w poprzednich latach. Jednocze&#347;nie napi&#281;cia na Bliskim Wschodzie, ograniczenia dostaw LNG i rosn&#261;ce ceny zwi&#281;kszaj&#261; niepewno&#347;&#263; na rynku.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2Z9f4mfRsOl06QHhcTmDVO">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a33846d933334b0e50e593ae3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Europa przed zim&#261;. Czy b&#281;dzie problem z gazem?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2Z9f4mfRsOl06QHhcTmDVO&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2Z9f4mfRsOl06QHhcTmDVO" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W zderzeniu poci&#261;g&#243;w du&#380;ych pr&#281;dko&#347;ci, do kt&#243;rego dosz&#322;o w tym tygodniu w Hiszpanii, mog&#322;y zgin&#261;&#263; osoby pochodz&#261;ce a&#380; z 27 r&#243;&#380;nych kraj&#243;w &#8211; poinformowa&#322; w pi&#261;tek premier tego kraju, podczas gdy trwa&#322;y nadal prace nad identyfikacj&#261; ofiar.&#8221; CNN pisze o katastrofie a BBC zwraca uwag&#281; jak wypadek wp&#322;ynie na polityk&#281; i zbli&#380;aj&#261;ce si&#281; wybory w Hiszpanii. <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/28/europe/spain-train-crash-cause-what-we-know-intl">[CNN]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmeweppr990qo">[BBC]</a></p></li><li><p>Chocia&#380; pisali&#347;my tydzie&#324; temu o wyborach na S&#322;owacji to wspominamy o nich jeszcze raz gdy&#380; mo&#380;ecie przeczyta&#263; analizy OSW jak i IE&#346;. <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-27/wybory-samorzadowe-na-slowacji-utrzymana-przewaga-opozycji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wybory-samorz%c4%85dowe-2026-na-s%c5%82owacji-uwarunkowania-przebieg-i-konsekwencje-polityczne/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Pomimo alternacji w&#322;adzy i zapowiedzi dzia&#322;a&#324; na rzecz pojednania narodowego podzia&#322;y polityczne na W&#281;grzech umacniaj&#261; si&#281;. Opozycja parlamentarna zorganizowa&#322;a w&#322;asne obchody 70. rocznicy powstania 1956 r. (1956-os forradalom), a rz&#261;d utworzony przez wi&#281;kszo&#347;&#263; parlamentarn&#261; partii Szacunek i Wolno&#347;&#263; (Tisztelet &#233;s Szabads&#225;g, TISZA) przygotowa&#322; oficjalne uroczysto&#347;ci rocznicowe w Zgromadzeniu Narodowym i na placu Lajosa Kossutha, przed gmachem parlamentu. Uczestniczy&#322;o w nich ponad 40 zagranicznych delegacji. Premier P&#233;ter Magyar zapowiedzia&#322; ponadto powo&#322;anie instytucji po&#347;wi&#281;conej pami&#281;ci bohater&#243;w i ofiar powstania 1956 r.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/obchody-70-rocznicy-powstania-w%c4%99gierskiego-jako-wyraz-polaryzacji-politycznej-na-w%c4%99grzech/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;25 pa&#378;dziernika w Serbii odby&#322;y si&#281; przedterminowe wybory parlamentarne. Zdecydowane zwyci&#281;stwo odnios&#322;a antykorupcyjna Studencka Lista, pokonuj&#261;c koalicj&#281; Zjednoczona Serbia by&#322;ego prezydenta Aleksandara Vu&#269;icia. Wbrew obawom, wyborom nie towarzyszy&#322;y protesty czy zamieszki. wynik g&#322;osowania jest na tyle jednoznaczny, &#380;e przegrany ob&#243;z pod kierownictwem Aleksandara Vu&#269;icia nie zakwestionowa&#322; wyniku wybor&#243;w. O sytuacji w Serbii opowiada Jan Nowinowski, ekspert OSW.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-26/wybory-w-serbii-studenci-pokonali-vucicia">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/zwyciestwo-ruchu-protestu-w-wyborach-parlamentarnych-w-serbii">[Polski Instutut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Of7VD20aX3Y">[###]</a></p><div id="youtube2-Of7VD20aX3Y" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;Of7VD20aX3Y&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Of7VD20aX3Y?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;25 pa&#378;dziernika odby&#322;a si&#281; pierwsza tura wybor&#243;w prezydenckich w Bu&#322;garii. Wed&#322;ug danych Centralnej Komisji Wyborczej najwi&#281;ksze poparcie zdoby&#322;a urz&#281;duj&#261;ca prezydent Iliana Jotowa, startuj&#261;ca wraz z kandydatem na wiceprezydenta Kiri&#322;em Wy&#322;czewem, uzyskuj&#261;c ponad 528 tys. g&#322;os&#243;w, czyli 34% wszystkich oddanych. &#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/ies-brief/pierwsza-tura-wybor%c3%b3w-prezydenckich-w-bu%c5%82garii/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Eksport z&#322;ota z Rosji &#8211; Azja zast&#261;pi&#322;a Europ&#281;. Mimo obowi&#261;zuj&#261;cego od po&#322;owy 2022 r. w pa&#324;stwach G7, Unii Europejskiej i Szwajcarii zakazu importu rosyjskiego z&#322;ota, Rosji udaje si&#281; znale&#378;&#263; nabywc&#243;w. Potwierdzaj&#261; to niepe&#322;ne statystyki lustrzane pochodz&#261;ce od jej partner&#243;w, gdy&#380; po agresji na Ukrain&#281; Moskwa wstrzyma&#322;a publikacj&#281; danych dotycz&#261;cych wywozu i wydobycia tego surowca. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-30/eksport-zlota-z-rosji-azja-zastapila-europe">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosyjska niezale&#380;na gazeta Nowaja Gazieta ko&#324;czy dzia&#322;alno&#347;&#263; &#8211; poinformowa&#322; w pi&#261;tek jej redaktor naczelny Siergiej Soko&#322;ow w o&#347;wiadczeniu na YouTube, jako pow&#243;d podaj&#261;c naciski ze strony rosyjskich w&#322;adz. Dwa miesi&#261;ce temu w&#322;adze w Moskwie nada&#322;y Nowej Gazecie status &#187;zagranicznego agenta&#171;.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/nowaja-gazieta-koniec-zamyka-wydanie-rosja-redaktor-naczelny-siergiej-sokolow,7345567691192768a">[Wirtualne Media]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;&#379;adnemu z blok&#243;w politycznych w Izraelu nie uda&#322;o si&#281; uzyska&#263; wi&#281;kszo&#347;ci parlamentarnej niezb&#281;dnej do stworzenia rz&#261;du. Je&#347;li nie dojdzie do porozumienia mi&#281;dzy partiami opozycji &#380;ydowskiej i arabskiej, premier Benjamin Netanjahu utrzyma w&#322;adz&#281;.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/sytuacja-powyborcza-w-izraelu">[Polski Instutut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-29/wybory-w-izraelu-netanjahu-pozostanie-premierem">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/6NFwFjs3fJoxLqtxgXI6iD">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac599b2294b1782e5d36a8e80&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Izrael po wyborach. Kto wygra&#322;? Co dalej?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6NFwFjs3fJoxLqtxgXI6iD&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6NFwFjs3fJoxLqtxgXI6iD" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Wyniki ostatnich wybor&#243;w w Izraelu to zdecydowanie historyczny sukces arabskich partii. M&#243;wi&#261;c &#8222;partie arabskie&#8221; w kontek&#347;cie tegorocznych wybor&#243;w m&#243;wimy o dw&#243;ch listach. Pierwsz&#261; z nich jest Wsp&#243;lna Lista (arab. Al-Ka&#8217;ima Al-Musztaraka), w sk&#322;ad kt&#243;rej wchodzi lewicowa partia Balad i nacjonalistyczna Ta&#8217;al. Trzecim filarem listy jest komunistyczny Hadasz, na kt&#243;rego w wi&#281;kszo&#347;ci g&#322;osuj&#261; Arabowie, ale r&#243;wnie&#380; skrajnie lewicowi &#379;ydzi. Wi&#281;cej o nich w tek&#347;cie. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/izrael-historyczny-sukces-arabskich-partii/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Wybory, kt&#243;re mia&#322;y miejsce w Izraelu s&#261; kolejnymi z listy, gdy zdaniem przegranego, opozycja dokona&#322;a fa&#322;szerstw i tym samym &#8222;kradzie&#380;y wybor&#243;w&#8221;. Takie w&#322;a&#347;nie tezy g&#322;osi Izraelski premier. <a href="https://www.pbs.org/newshour/world/netanyahus-party-claims-israeli-election-stolen-as-results-show-him-losing-majority">[PBS]</a></p></li><li><p>A co tam, panie, na froncie ira&#324;sko-ameryka&#324;skim? USA ostrzegaj&#261; sojusznik&#243;w w regionie aby przygotowali si&#281; na ira&#324;sk&#261; odpowied&#378;, na wznowienie atak&#243;w na Iran przez USA (kt&#243;re planowane s&#261;, pono&#263;, na zaraz po wyborach &#347;r&#243;dkadencyjnych, kt&#243;re maj&#261; miejsce ju&#380; w najbli&#380;szy wtorek). Iran zapowiada, &#380;e jego odpowied&#378; na ewentualny atak nie b&#281;dzie ograniczona geograficznie i nast&#261;pi b&#322;yskawicznie. Jednocze&#347;nie jednak maj&#261; trwa&#263; konstruktywne rozmowy o zawarciu porozumienia mi&#281;dzy walcz&#261;cymi stronami. <a href="https://apnews.com/article/trump-iran-strikes-midterm-elections-c7df622f1e87de6035173be8fb8c4add">[AP News]</a>, <a href="https://apnews.com/article/mideast-news-october-31-2026-15c0556b92c8c23beb9b8854b4c124f4">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W po&#322;owie pa&#378;dziernika dosz&#322;o do ostrego kryzysu w relacjach mi&#281;dzy Azerbejd&#380;anem i Turcj&#261;. Jego katalizatorem sta&#322;y si&#281; wprowadzone przez w&#322;adze w Baku regulacje dotycz&#261;ce odzie&#380;y szkolnej, kt&#243;re de facto oznacza&#322;y zakaz noszenia element&#243;w stroju kojarz&#261;cych si&#281; z religi&#261; islamsk&#261;, zw&#322;aszcza chust. Decyzj&#281; skrytykowa&#322;y tureckie &#347;rodowiska konserwatywne, w tym otoczenie prezydenta Recepa Tayyipa Erdo&#287;ana, co wywo&#322;a&#322;o ostr&#261; reakcj&#281; w Azerbejd&#380;anie &#8211; pad&#322;y oskar&#380;enia o niedopuszczaln&#261; ingerencj&#281; w jego sprawy wewn&#281;trzne.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-26/kryzys-na-linii-baku-ankara-awantura-o-chusty-z-izraelem-w-tle">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>W czwartek w Iraku trzech obywateli Francji us&#322;ysza&#322;o wyroki do&#380;ywotniego pozbawienia wolno&#347;ci po tym, jak uznano ich za winnych przyst&#261;pienia do terrorystycznej organizacji znanej jako &#8222;Pa&#324;stwo Islamskie&#8221;. S&#261;d karny w Bagdadzie skaza&#322; Charly&#8217;ego S., Kamala M. oraz Amira A. na kar&#281; do&#380;ywotniego wi&#281;zienia, co w irackim systemie prawnym oznacza 20 lat pozbawienia wolno&#347;ci. <a href="https://www.dw.com/en/iraq-life-sentences-for-3-french-islamic-state-suspects/a-79802390">[DW]</a></p></li><li><p>W odwecie za atak terrorystyczny na ko&#347;ci&#243;&#322;, lotnictwo jorda&#324;skie przeprowadzi&#322;o ataki na przygraniczne terytoria Syrii. Ca&#322;a sytuacja niesie za sob&#261; pewien dwug&#322;os. Wed&#322;ug Jorda&#324;czyk&#243;w ataki by&#322;y koordynowane z Damaszkiem. Syryjski MSZ uwa&#380;a jednak inaczej. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jordania-zbombardowala-syrie-zamach-terrorystyczny/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d Syrii rozwa&#380;a zawarcie paktu o wzajemnej obronie z Arabi&#261; Saudyjsk&#261;, Turcj&#261; i Pakistanem &#8211; poinformowa&#322; najwy&#380;szy rang&#261; dyplomata tego kraju.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/31/syria-considering-entry-into-mecca-defence-pact-says-foreign-minister">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>Dwie nowo utworzone w Syrii uczelnie: Narodowy Uniwersytet Nauk Obronnych oraz Syryjski Uniwersytet Nauk o Bezpiecze&#324;stwie wprowadzi&#322;y nowe zasady rekrutacji na studia. Pierwsza z nich ograniczy&#322;a dost&#281;p do niekt&#243;rych kierunk&#243;w wy&#322;&#261;cznie do m&#281;&#380;czyzn, a druga &#8211; niemal do wszystkich. Zakaz wzbudzi&#322; w kraju kontrowersje. Bli&#380;sza analiza nowych zasad rekrutacji sugeruje jednak, &#380;e w rzeczywisto&#347;ci mo&#380;e chodzi&#263; nie tyle o ograniczenie dost&#281;pu kobiet do okre&#347;lonych kierunk&#243;w studi&#243;w, co o uniemo&#380;liwienie im wst&#261;pienia do armii. <a href="https://www.dw.com/en/a-bad-omen-syria-bans-women-from-university-courses/a-79769348">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Przyw&#243;dcy Komunistycznej Partii Chin zako&#324;czyli w tym tygodniu &#347;ci&#347;le obserwowane czterodniowe posiedzenie, popieraj&#261;c jeden z g&#322;&#243;wnych priorytet&#243;w prezydenta Xi Jinpinga: zaostrzenie dyscypliny wewn&#281;trznej i walk&#281; z korupcj&#261;. Decyzje te mog&#261; utorowa&#263; drog&#281; do zmian kadrowych w kluczowych organach kierowniczych w przysz&#322;ym roku, kiedy to Xi ma zapewni&#263; sobie czwart&#261; kadencj&#281; jako przyw&#243;dca partii.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/china-plenum-xi-communist-party-discipline-64e17fadcad51932f5d320cd4a97cc1f">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#261;d ds. zwalczania terroryzmu w Pakistanie skaza&#322; znan&#261; prawniczk&#281; zajmuj&#261;c&#261; si&#281; prawami cz&#322;owieka, Imaan Mazari, oraz jej m&#281;&#380;a, Hadi Ali Chatth&#281;, &#8288;&#8288;na 10 lat wi&#281;zienia pod zarzutami zwi&#261;zanymi z terroryzmem.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/29/pakistan-rights-activist-imaan-mazari-and-husband-jailed-for-10-years">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek Korea P&#243;&#322;nocna wystrzeli&#322;a seri&#281; pocisk&#243;w balistycznych w kierunku swoich wschodnich w&#243;d &#8211; poinformowa&#322;y po&#322;udniowokorea&#324;skie si&#322;y zbrojne. Sta&#322;o si&#281; to kilka dni po tym, jak Korea P&#243;&#322;nocna zagrozi&#322;a wznowieniem propagandowych transmisji przez g&#322;o&#347;niki na linii frontu oraz rozmieszczeniem nowej broni wzd&#322;u&#380; napi&#281;tej granicy mi&#281;dzy obydwoma krajami.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/north-korea-projectile-launch-b1a2feff5944a71c716ed37fd94e8aa5">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Burmistrz Tajpej, Chiang Wan-an, kt&#243;ry toczy zaci&#281;t&#261; walk&#281; o reelekcj&#281;, spotka&#322; si&#281; w sobot&#281; z gniewnym przyj&#281;ciem, gdy na kr&#243;tko pojawi&#322; si&#281; na zat&#322;oczonej corocznej paradzie r&#243;wno&#347;ci na Tajwanie &#8211; po policyjnej akcji przeprowadzonej na pocz&#261;tku tego miesi&#261;ca w jednym z miejskich bar&#243;w dla gej&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/china/taipei-mayor-gets-angry-reception-pride-after-gay-bar-raid-2026-10-31/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;8 pa&#378;dziernika w Numrug, rezerwacie przyrody w sumie Khakhgol w ajmaku (prowincji) Dornod w Mongolii, wybuch&#322; ogromny po&#380;ar. Po&#380;ar uda&#322;o si&#281; ca&#322;kowicie ugasi&#263; dopiero 16 pa&#378;dziernika.&#8221; O po&#380;arze oraz potencjalnych sprawcach pisze <a href="https://thediplomat.com/2026/10/fire-devastated-a-mongolian-nature-reserve-whos-to-blame/">[The Diplomat]</a>.</p></li><li><p>&#8222;Japonia naciska na &#347;wiatow&#261; organizacj&#281; zajmuj&#261;c&#261; si&#281; zwalczaniem przest&#281;pstw finansowych, aby usun&#281;&#322;a Mjanm&#281; z czarnej listy, co u&#322;atwi&#322;oby prowadzenie tam dzia&#322;alno&#347;ci gospodarczej. Jest to najnowszy sygna&#322;, &#380;e niekt&#243;re du&#380;e kraje d&#261;&#380;&#261; do ponownego w&#322;&#261;czenia do spo&#322;eczno&#347;ci mi&#281;dzynarodowej rz&#261;du tego wykluczonego pa&#324;stwa, wspieranego przez wojsko.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-pushes-remove-myanmar-global-financial-watchdogs-blacklist-2026-10-30/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;19 pa&#378;dziernika sekretarz stanu USA Marco Rubio odwiedzi&#322; Uzbekistan na czele delegacji z&#322;o&#380;onej m.in. z niemal 300 ameryka&#324;skich przedsi&#281;biorc&#243;w. W ramach wizyty uczestniczy&#322; w spotkaniu w formacie C5+1 (pi&#281;&#263; pa&#324;stw Azji Centralnej i partner zewn&#281;trzny) na szczeblu ministr&#243;w spraw zagranicznych, a tak&#380;e w posiedzeniu Ameryka&#324;sko-Uzbeckiej Rady Biznesu i Inwestycji, podczas kt&#243;rego spotka&#322; si&#281; te&#380; z prezydentem Szawkatem Mirzijojewem. Pomi&#281;dzy USA a Uzbekistanem podpisano porozumienia o &#322;&#261;cznej warto&#347;ci 12 mld dolar&#243;w. By&#322;a to pierwsza wizyta Rubia w regionie.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-27/marco-rubio-w-uzbekistanie-wzrost-znaczenia-azji-centralnej-dla-usa">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prezydent RPA Cyril Ramaphosa og&#322;osi&#322; wys&#322;anie 510 &#380;o&#322;nierzy do prowincji KwaZulu-Natal jako wsparcie dla miejscowej policji. Maj&#261; oni pozostawa&#263; do dyspozycji lokalnych si&#322; porz&#261;dkowych na wypadek, gdyby trwaj&#261;ce protesty zn&#243;w przerodzi&#322;y si&#281; w krwawe zamieszki. Krajem od kilku miesi&#281;cy wstrz&#261;saj&#261; niepokoje w zwi&#261;zku ze zmian&#261; w przepisach dotycz&#261;cych statusu uchod&#378;c&#243;w, wok&#243;&#322; kt&#243;rej rozp&#281;ta&#322;a si&#281; kampania dezinformacji.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/rpa-wojsko-kwazulu-natal-policje/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Leje krasowe, zniszczony krajobraz i koz&#322;y ofiarne: plaga nielegalnego wydobycia z&#322;ota w Johannesburgu. Nie wida&#263; ko&#324;ca temu co nap&#281;dza nielegalne wydobycie, a dzia&#322;ania policji wydaj&#261; si&#281; nieskuteczne&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/oct/30/sinkholes-scarred-land-scapegoats-illegal-gold-mining-johannesburg">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Pierwsza kobieta na stanowisku premiera Maroka &#8211; w potrzasku mi&#281;dzy kr&#243;lem, duchownymi a feministkami&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmqxn4gggdw4o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Lina Attalah, znana egipska dziennikarka i redaktor naczelna serwisu informacyjnego Mada Masr, zosta&#322;a zwolniona z aresztu przez egipskie w&#322;adze, a s&#261;d nakaza&#322; zamkni&#281;cie jej strony internetowej w kontek&#347;cie nasilaj&#261;cych si&#281; represji wobec niezale&#380;nych medi&#243;w w tym kraju.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/28/egypt-lina-attalah-mada-masr-press-freedom-clampdown">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Etiopia otrzyma&#322;a od Rosji 12 my&#347;liwc&#243;w Su-35 w momencie, gdy nasili&#322;y si&#281; walki w p&#243;&#322;nocnym regionie Tigray, granicz&#261;cym z Erytre&#261;. Premier Abiy Ahmed, kt&#243;ry uczestniczy w szczycie Rosja&#8211;Afryka w Moskwie, okre&#347;li&#322; t&#281; transakcj&#281; jako &#187;kamie&#324; milowy&#171;, kt&#243;ry wzmocni potencja&#322; obronny Etiopii.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cw78prj801pvo">[BBC]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/29/why-is-russia-sending-fighter-jets-and-air-defences-to-ethiopia">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent W&#322;adimir Putin powiedzia&#322; afryka&#324;skim przyw&#243;dcom przebywaj&#261;cym z wizyt&#261; w Moskwie, &#380;e Rosja &#8211; w przeciwie&#324;stwie do dawnych mocarstw kolonialnych &#8211; nie anga&#380;uje si&#281; w &#187;neokolonialn&#261; eksploatacj&#281;&#171; tego kontynentu. Przemawiaj&#261;c w &#347;rod&#281; podczas trzeciego szczytu Rosja&#8211;Afryka w Moskwie, Putin stwierdzi&#322;, &#380;e Zach&#243;d wci&#261;&#380; pr&#243;buje eksploatowa&#263; zasoby tego kontynentu i wykorzystuje zad&#322;u&#380;enie, by hamowa&#263; jego rozw&#243;j.&#8221; Je&#347;li czytali&#347;cie jakiekolwiek teksty jakie wrzucali&#347;my o obecno&#347;ci rosyjskich si&#322; w Afryce to dobrze wiecie, &#380;e twierdzenia Putina s&#261; czystym k&#322;amstwem. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/28/putin-tells-african-leaders-moscow-will-not-pursue-neo-colonialism">[Al-D&#380;azira #1]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/28/russia-africa-summit-what-is-on-the-agenda-and-why-does-it-matter">[Al-D&#380;azira #2]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym tygodniu epidemia wirusa Ebola w Kongo osi&#261;gn&#281;&#322;a ponury pr&#243;g &#8212; 10 000 potwierdzonych przypadk&#243;w &#8212; co wywo&#322;a&#322;o pytania o to, czy w&#322;adze s&#322;u&#380;by zdrowia trac&#261; zdolno&#347;&#263; do opanowania epidemii.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/ebola-congo-10000-cases-forecast-8bec4479473d61048250615db96eae55">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>Wbrew prognozom Lula da Silva wygra&#322; drug&#261; tur&#281; wybor&#243;w prezydenckich w Brazylii. Zar&#243;wno Chatham House jak i Americas Quarterly maj&#261; ciekawe reakcje na jego wygran&#261;. <a href="https://www.chathamhouse.org/2026/10/lula-wins-brazils-presidential-election-bolsonaro-refuses-accept-result-early-analysis">[Chatham House]</a>, <a href="https://americasquarterly.org/article/reaction-lula-wins-brazils-presidency-in-historic-comeback/">[Americas Quarterly]</a></p></li><li><p>&#8222;Do&#347;wiadczony lewicowy prezydent Brazylii odni&#243;s&#322; zaskakuj&#261;ce zwyci&#281;stwo &#8211; jednak droga do niego nie by&#322;a &#322;atwa, a obecnie stoi przed najtrudniejsz&#261; sytuacj&#261; polityczn&#261; od czasu obj&#281;cia urz&#281;du w 2003 roku.&#8221; Lula mo&#380;e wygra&#322; prezydentur&#281; ale z takim parlamentem b&#281;dzie mu ci&#281;&#380;ko. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmvg7p001qj9o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijska Partia Liberalna, partia pokonanego kandydata na prezydenta Fl&#225;vio Bolsonaro, uzna&#322;a wyniki niedzielnych wybor&#243;w prezydenckich, potwierdzaj&#261;c zwyci&#281;stwo urz&#281;duj&#261;cego prezydenta Luiza In&#225;cio Luli da Silvy. Sam Bolsonaro nie przyzna&#322; si&#281; jednak jeszcze oficjalnie do pora&#380;ki.&#8221; Warto podkre&#347;li&#263;, &#380;e Bolsonaro uciek&#322; z Brazylii zaraz po wyborach. <a href="https://www.npr.org/2026/10/27/nx-s1-6019217/bolsonaro-flavio-lula-brazil-election-trump">[NPR]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/28/flavio-bolsonaro-miami-us-fleeing-brazilian-election-defeat">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Kr&#243;l Karol III przyby&#322; w czwartek do Gujany, dawnej kolonii brytyjskiej, w kt&#243;rej w epoce kolonialnej mia&#322;o miejsce jedno z najwi&#281;kszych powsta&#324; niewolnik&#243;w na Karaibach.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/king-charles-guyana-caribbean-britain-royals-bdfb924a6b5e7197f74e82b70388527f">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Machado z Wenezueli chwali Trumpa za &#187;wolno&#347;&#263;&#171; i wzywa do przeprowadzenia wybor&#243;w w 2027 roku. Laureatka Pokojowej Nagrody Nobla powraca do Wenezueli z wygnania, domagaj&#261;c si&#281; wybor&#243;w i krytykuj&#261;c kontrowersyjn&#261; umow&#281; naftow&#261; USA z Caracas.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/30/machado-lauds-trump-for-freedom-floodgate-urges-2027-elections">[Al-Dzazira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wizyta papie&#380;a Leona XIV w Argentynie odbywa si&#281; w kontek&#347;cie zarzut&#243;w dotycz&#261;cych wykorzystywania seksualnego i innych przest&#281;pstw, w kt&#243;re zamieszani s&#261; duchowni katoliccy i &#347;wieccy cz&#322;onkowie Ko&#347;cio&#322;a, a osoby, kt&#243;re do&#347;wiadczy&#322;y przemocy, domagaj&#261; si&#281; od Watykanu podj&#281;cia bardziej zdecydowanych dzia&#322;a&#324; wobec os&#243;b oskar&#380;onych lub skazanych.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/argentina-pope-leo-abuse-58dbcfb2874366813f1a7b0449f069a9">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W po&#322;udniowym Chile mieszka&#324;cy walcz&#261; o ochron&#281; ocean&#243;w, kt&#243;re ucierpia&#322;y w wyniku intensywnej hodowli &#322;ososia&#8221; Polecamy artyku&#322; okraszony spor&#261; ilo&#347;ci&#261; pi&#281;knych zdj&#281;&#263;. <a href="https://apnews.com/article/chile-salmon-farms-marine-recovery-guaitecas-f928bfe158002de842a8c0f955b5fc63">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Kanada i Europa og&#322;osi&#322;y utworzenie nowego sojuszu pa&#324;stw o podobnych pogl&#261;dach, kt&#243;ry ma pe&#322;ni&#263; rol&#281; zar&#243;wno &#187;os&#322;ony ochronnej, pod kt&#243;r&#261; nasi obywatele b&#281;d&#261; mogli si&#281; rozwija&#263;&#171;, jak i pot&#281;&#380;nego zabezpieczenia przed nieprzewidywalno&#347;ci&#261; sytuacji geopolitycznej, jednocze&#347;nie zapraszaj&#261;c inne kraje do przy&#322;&#261;czenia si&#281; do niego.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/30/canada-european-union-alliance">[The Guardian]</a></p><p></p></li><li><p>&#8222;S&#281;dzia federalny wyda&#322; szeroko zakrojone postanowienie nadzwyczajne, wstrzymuj&#261;ce stosowanie r&#243;&#380;nych agresywnych taktyk, do kt&#243;rych w ostatnich dniach ucieka&#322;a si&#281; administracja Trumpa w celu wywierania presji na urz&#281;dnik&#243;w wyborczych w ca&#322;ym kraju.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/30/politics/emergency-order-halts-doj-pressure-campaign-election-officials">[CNN]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/30/justice-department-election-workers-ballots">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Ponad 50 mln Amerykan&#243;w odda&#322;o g&#322;osy w ramach wczesnego g&#322;osowania na trzy dni przed wyborami &#347;r&#243;dokresowymi. Odnotowano rekordow&#261; liczb&#281; oddanych g&#322;os&#243;w w ramach wczesnego g&#322;osowania, przy czym w stanach, kt&#243;re gromadz&#261; te dane, liczba g&#322;os&#243;w oddanych przez Demokrat&#243;w przewy&#380;sza&#322;a liczb&#281; g&#322;os&#243;w oddanych przez Republikan&#243;w&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/31/early-voting-midterms">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;We wtorek Amerykanie wybior&#261; nowy Kongres. Sonda&#380;e wskazuj&#261;, &#380;e Demokraci niemal na pewno przejm&#261; Izb&#281; Reprezentant&#243;w, a o wi&#281;kszo&#347;ci w Senacie rozstrzygnie siedem wyr&#243;wnanych wy&#347;cig&#243;w. Donald Trump traci popularno&#347;&#263;, a jego polityka gospodarcza i wojna z Iranem zniech&#281;caj&#261; nawet cz&#281;&#347;&#263; republika&#324;skich wyborc&#243;w.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3ys4tAcDg8pBZS07vF3ZWo">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a376beb68871e1968ecab83fa&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Trump przegra, Trump zostanie | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3ys4tAcDg8pBZS07vF3ZWo&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3ys4tAcDg8pBZS07vF3ZWo" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;To, &#380;e prezydent Donald Trump opowiedzia&#322; anegdot&#281; o &#187;ty&#322;ku&#171; pewnego senatora, nie jest a&#380; tak interesuj&#261;ce. Interesuj&#261;ce jest to, &#380;e wci&#261;&#380; to robi. By&#263; mo&#380;e rozmowa o po&#347;ladkach sprawia wi&#281;cej rado&#347;ci ni&#380; rozmowa o cenach benzyny.&#8221; Ameryka sta&#322;a si&#281; tak prawicowa, &#380;e przekr&#281;ci&#322;o si&#281; to na homoerotyzm. <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/26/politics/trump-nicki-minaj-jon-husted">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Kandydatka Demokrat&#243;w do Senatu, Mary Peltola, zaprzeczy&#322;a w czwartek, jakoby wiedzia&#322;a cokolwiek o pr&#243;bie umieszczenia na karcie do g&#322;osowania w Alasce innego kandydata o tym samym imieniu i nazwisku co urz&#281;duj&#261;cy republika&#324;ski senator, podczas gdy Departament Sprawiedliwo&#347;ci zintensyfikowa&#322; dochodzenie karne, wydaj&#261;c nowe wezwania przed wielk&#261; &#322;aw&#281; przysi&#281;g&#322;ych.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/alaska-peltola-senate-dan-sullivan-democrats-dunleavy-c391cc7b546384c7adde9aebc9973620">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze federalne i stanowe zaostrzaj&#261; kontrol&#281; nad DraftKings i innymi aplikacjami do zak&#322;ad&#243;w sportowych. W zwi&#261;zku z dochodzeniami prowadzonymi m.in. przez ProPublica w&#322;adze w ca&#322;ym kraju domagaj&#261; si&#281; informacji na temat tego, w jaki spos&#243;b internetowe serwisy bukmacherskie zach&#281;caj&#261; klient&#243;w do dalszego obstawiania &#8212; oraz proponuj&#261; nowe przepisy maj&#261;ce na celu ochron&#281; konsument&#243;w.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/sports-betting-impact-louisiana-ohio-congress">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez agencj&#281; Associated Press, od prawie roku s&#322;u&#380;by imigracyjne przetrzymuj&#261; i pr&#243;buj&#261; deportowa&#263; m&#281;&#380;czyzn&#281; cierpi&#261;cego na chorob&#281; psychiczn&#261;, kt&#243;ry &#8211; jak twierdz&#261; jego matka, prawnicy oraz dane z rejestr&#243;w publicznych &#8211; urodzi&#322; si&#281; w Stanach Zjednoczonych, a nie na Jamajce, jak sam twierdzi.&#8221; Boj&#243;wki imigracyjne Trumpa klasycznie z g&#243;wnem. <a href="https://apnews.com/article/ice-immigration-wrongful-detention-indiana-3109797bea2b2102e130a82691d634af">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Lider partii National, Christopher Luxon, wyrazi&#322; rozczarowanie faktem, &#380;e partnerzy koalicyjni zgodzili si&#281; na publikacj&#281; reklamy zach&#281;caj&#261;cej do rozdzielania g&#322;os&#243;w.&#8221; Spory po prawej stronie przed zbli&#380;aj&#261;cymi si&#281; wyborami w Nowej Zelandii. Je&#347;li chcecie si&#281; dowiedzie&#263; wi&#281;cej o samych wyborach to polecamy tekst BBC. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/politics_election-2026/2264572/national-act-and-nz-first-at-odds-over-vote-splitting-campaign">[Radio New Zealand]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cr1exvxz8g47o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Ekstremalna susza spowodowana historycznym zjawiskiem El Ni&#241;o dotyka a&#380; 8 milion&#243;w ludzi w Papui-Nowej Gwinei, powoduj&#261;c szereg problem&#243;w &#8211; od niedobor&#243;w &#380;ywno&#347;ci i wody, po ograniczenia w dostawach energii elektrycznej i zak&#322;&#243;cenia w nauce szkolnej.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/30/png-el-nino-drought-papua-new-guinea">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Gigant rynku kryptowalut, Binance, poinformowa&#322; w czwartek, &#380;e aktywa cyfrowe o warto&#347;ci 6,3 mld dolar&#243;w (4,7 mld funt&#243;w) pad&#322;y ofiar&#261; ataku hakerskiego, kt&#243;ry uznaje si&#281; za najwi&#281;kszy w historii w bran&#380;y kryptowalut.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cwg7xp8kx4v5o">[BBC]</a>, <a href="https://apnews.com/article/binance-cryptocurrency-security-hack-north-korea-550e9b876550f71f07098494fe735beb">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Inflacja wyra&#378;nie wyhamowa&#322;a. W pa&#378;dzierniku ceny towar&#243;w i us&#322;ug konsumpcyjnych wzros&#322;y o 3,5% w uj&#281;ciu rocznym, powracaj&#261;c do pasma odchyle&#324; od celu NBP. W por&#243;wnaniu do wrze&#347;nia odnotowano spadek cen o 0,4%, do czego w g&#322;&#243;wnej mierze przyczyni&#322;a si&#281; korekta na rynku paliw.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/30/inflacja-nagle-zahamowala-najnowsze-dane-gus-zaskakuja/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja &#321;awrowa uczestnictwo Polski w spotkaniu G20 jest &#8221;bezproduktywne&#8222;. W tym roku Polska uczestniczy w rozmowach na specjalne zaproszenie USA, kt&#243;re przewodz&#261; rozmowom.&#8221; The Guardian za to donosi, &#380;e zrezygnowanego ze wsp&#243;lnego zdj&#281;cia gdy&#380; cz&#281;&#347;&#263; pa&#324;stw nie chcia&#322;a zdj&#281;cia z przedstawicielem Rosji. <a href="https://tvn24.pl/swiat/spotkanie-g20-siergiej-lawrow-o-udziale-polski-nic-nie-wnosi-st9315411">[TVN24]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/31/us-cancels-g20-family-photo-after-australia-uk-and-others-refuse-to-appear-with-russia">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak firma Jio nale&#380;&#261;ca do Ambaniego sta&#322;a si&#281; drug&#261; co do wielko&#347;ci firm&#261; w Indiach. Firma Jio, nale&#380;&#261;ca do Mukesha Ambaniego, wywr&#243;ci&#322;a do g&#243;ry nogami indyjski rynek telekomunikacyjny, oferuj&#261;c darmowy transfer danych, i zmia&#380;d&#380;y&#322;a konkurencj&#281;. Teraz zadebiutowa&#322;a na gie&#322;dzie, osi&#261;gaj&#261;c najwi&#281;kszy debiut w historii Indii.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/31/how-ambanis-jio-became-indias-second-largest-company">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W pa&#378;dzierniku aktywno&#347;&#263; w chi&#324;skim sektorze przemys&#322;owym uleg&#322;a spowolnieniu w zwi&#261;zku ze spadkiem liczby nowych zam&#243;wie&#324; eksportowych, co stanowi&#322;o odwr&#243;cenie tendencji wzrostowej z poprzedniego miesi&#261;ca. Druga co do wielko&#347;ci gospodarka &#347;wiata odczuwa presj&#281; ze strony partner&#243;w handlowych, by przywr&#243;ci&#263; r&#243;wnowag&#281; handlow&#261; w zwi&#261;zku z gwa&#322;townym wzrostem nadwy&#380;ki handlowej w stosunku do wielu kraj&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/china-manufacturing-economy-pmi-exports-f1e0e24004da425a1b3c8935b16a245c">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Naukowcy sk&#322;adaj&#261; ho&#322;d aktorowi Patrickowi Stewartowi, kt&#243;ry zmar&#322; w wieku 86 lat. W serii Star Trek Stewart wcieli&#322; si&#281; w posta&#263; kapitana Jean-Luca Picarda, kt&#243;ry &#8211; zdaniem badaczy &#8211; uosabia&#322; cechy dobrego przyw&#243;dcy naukowego. &#187;Picard sk&#322;oni&#322; mnie do ponownego przemy&#347;lenia, dlaczego w og&#243;le zajmuj&#281; si&#281; nauk&#261;&#171; &#8211; m&#243;wi fizyk N&#237;ckolas de Aguiar Alves. &#187;Dzi&#281;ki niemu zrozumia&#322;em, &#380;e to wszystko mo&#380;e mie&#263; jaki&#347; sens. B&#281;d&#281; mu za to wiecznie wdzi&#281;czny&#171;.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03543-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje matematyk&#281;. Ale czy mo&#380;na ufa&#263; jej dowodom? Podczas gdy firmy zajmuj&#261;ce si&#281; sztuczn&#261; inteligencj&#261; nieustannie wprowadzaj&#261; prze&#322;omowe odkrycia matematyczne, naukowcy kwestionuj&#261; wykorzystanie oprogramowania Lean do weryfikacji dowod&#243;w (...) </p><p></p><p>Naukowcy odkryli na przyk&#322;ad, &#380;e kod komputerowy systemu Lean, wygenerowany przez sztuczn&#261; inteligencj&#281;, z&#322;agodzi&#322; niekt&#243;re z pierwotnych twierdze&#324; sformu&#322;owanych w j&#281;zyku angielskim w g&#322;o&#347;nym dowodzie OpenAI dotycz&#261;cym problemu Naviera-Stokesa w ramach Nagrody Tysi&#261;clecia. System Lean boryka&#322; si&#281; r&#243;wnie&#380; z b&#322;&#281;dami oprogramowania, kt&#243;re pozwala&#322;y na prze&#347;lizgni&#281;cie si&#281; nieprawid&#322;owych dowod&#243;w, co rodzi obawy, &#380;e agenci sztucznej inteligencji mogliby wykorzysta&#263; te luki. Niekt&#243;rzy obawiaj&#261; si&#281;, &#380;e problemy te maj&#261; konsekwencje wykraczaj&#261;ce poza sfer&#281; czystej matematyki, poniewa&#380; system Lean jest r&#243;wnie&#380; wykorzystywany do zapewnienia poprawno&#347;ci niekt&#243;rych system&#243;w cyberbezpiecze&#324;stwa.&#8221; <a href="https://www.science.org/content/article/ai-shaking-math-can-its-proofs-be-trusted">[Science]</a></p></li><li><p>&#8222;Je&#347;li kiedykolwiek ogl&#261;da&#322;e&#347; serial kryminalny, prawdopodobnie wiesz, jak rozwija si&#281; fabu&#322;a: odnajduje si&#281; ofiar&#281;, rozpoczyna si&#281; &#347;ledztwo, a policja prowadzi ryzykowne poszukiwania sprawcy. Detektywi i technicy z laboratorium kryminalistycznego zbieraj&#261; w&#322;osy, badaj&#261; &#322;uski po nabojach i fotografuj&#261; plamy krwi. Ale na ile wiarygodne s&#261; te dowody &#8211; i czy nauka je potwierdza? C&#243;&#380;, dzisiaj w programie, z pomoc&#261; eksperta prawnego Chrisa Fabricanta, przyjrzymy si&#281;, kt&#243;re z tych technik kryminalistycznych to pseudonauka, do kt&#243;rych powinni&#347;my podchodzi&#263; z wi&#281;ksz&#261; ostro&#380;no&#347;ci&#261; &#8211; i dlaczego wszystkie one n&#281;kaj&#261; system prawny.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7cozph7NtaDEekTd9MeU0K">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7a86b5a71bd52ca506cc690d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Is your favorite crime show rooted in fake science?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7cozph7NtaDEekTd9MeU0K&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7cozph7NtaDEekTd9MeU0K" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Gdy 3 listopada dziesi&#261;tki milion&#243;w wyborc&#243;w udadz&#261; si&#281; do lokali wyborczych, by odda&#263; g&#322;osy w wyborach uzupe&#322;niaj&#261;cych w Stanach Zjednoczonych, w Waszyngtonie mo&#380;e doj&#347;&#263; do politycznych zmian &#8212; co b&#281;dzie mia&#322;o powa&#380;ne konsekwencje dla krajowego &#347;rodowiska naukowego.&#8221; Niesamowite, &#380;e wybory w jednym pa&#324;stwie mog&#261; mie&#263; prze&#322;o&#380;enie koniec ko&#324;c&#243;w na &#347;wiatow&#261; nauk&#281;. <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03479-0">[Nature]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4Pof6ZXNMa79sWxJvAUDCQ">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9bfd6c9bd71f5932658ff189&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Why science is on the ballot in the midterms&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4Pof6ZXNMa79sWxJvAUDCQ&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4Pof6ZXNMa79sWxJvAUDCQ" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Naukowcy twierdz&#261;, &#380;e ptaki morskie powracaj&#261;ce z wypraw w poszukiwaniu po&#380;ywienia mog&#261; zboczy&#263; z kursu o setki mil z powodu pewnego rodzaju jetlag, kt&#243;ry pojawia si&#281;, gdy ich zegary biologiczne trac&#261; synchronizacj&#281; z czasem lokalnym.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/oct/29/jet-lag-throws-seabirds-off-course-nature">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.reuters.com/science/long-distance-flights-can-interfere-with-internal-clocks-seabirds-2026-10-30/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy korzystaj&#261;cy z teleskopu w Chile zidentyfikowali lodowy obiekt kr&#261;&#380;&#261;cy poza orbit&#261; Plutona, kt&#243;ry mo&#380;e do&#322;&#261;czy&#263; do niewielkiej grupy planet kar&#322;owatych w naszym Uk&#322;adzie S&#322;onecznym.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/science/possible-new-dwarf-planet-identified-orbiting-beyond-pluto-2026-10-28/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Wyniki badania, w ramach kt&#243;rego celowo zaka&#380;ono ochotnik&#243;w os&#322;abionym szczepem wirusa dengi, wskazuj&#261;, dlaczego choroba przebiega ci&#281;&#380;ej u os&#243;b zaka&#380;onych po raz drugi &#8212; kwestia ta stanowi&#322;a dotychczas przeszkod&#281; w opracowaniu szczepionki przeciwko dengi.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03488-z">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Ograniczenie dzia&#322;ania terminali Starshield na Ukrainie zmusi&#322;o europejskie stolice do gor&#261;czkowego poszukiwania alternatywy. Cho&#263; do uruchomienia europejskiego systemu IRIS&#178; pozosta&#322;o jeszcze wiele lat, luk&#281; t&#281; mog&#322;yby cz&#281;&#347;ciowo i szybciej wype&#322;ni&#263; niedrogie terminale obs&#322;uguj&#261;ce satelity OneWeb, kt&#243;re ju&#380; znajduj&#261; si&#281; na orbicie.&#8221; Co to za systemy i jakie maj&#261; obecnie mo&#380;liwo&#347;ci pisze portal <a href="https://fronts.co/article/the-starshield-debacle-is-a-wake-up-call-for-europe/">[Fronts]</a></p></li><li><p>&#8222;Firma Palantir, kt&#243;ra buduje w Stanach pot&#281;g&#281; Trumpa i polityki MAGA, a w Polsce zatrudnia cz&#322;owieka Antoniego Macierewicza &#8211; sprzedaje rz&#261;dowi Tuska drogi system, budz&#261;cy w Europie spore w&#261;tpliwo&#347;ci. W tle batalii o rz&#261;dowy kontrakt i zaawansowane technologie, pose&#322; Konfederacji, kt&#243;remu doradza cz&#322;owiek Palantira, &#347;ci&#261;ga z polskich gmin wra&#380;liwe dane dotycz&#261;ce bezpiecze&#324;stwa. Te pozornie niezwi&#261;zane ze sob&#261; historie &#322;&#261;czy pytanie o to, kto w Polsce b&#281;dzie mie&#263; kontrol&#281; nad kluczowymi danymi dla bezpiecze&#324;stwa pa&#324;stwa.&#8221; <a href="https://frontstory.pl/palantir-z-kazdej-strony-stolu/">[FRONTSTORY.PL]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Spogl&#261;daj&#261;c w niebo na pobliskie planety mo&#380;ecie zauwa&#380;y&#263; inspiracj&#281; greckim/rzymskim panteonem. Jednak w naszych s&#322;ownikach jest wi&#281;cej s&#322;&#243;w pochodz&#261;cych od r&#243;&#380;norakich b&#243;stw. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Xxf0PoZ1k3g">[###]</a></p><div id="youtube2-Xxf0PoZ1k3g" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;Xxf0PoZ1k3g&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Xxf0PoZ1k3g?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Miliony Niemc&#243;w chc&#261; wiedzie&#263;, czy ich bliscy byli w NSDAP. Wykorzysta&#322;y to niemieckie media.&#8221; Magazyn Press udost&#281;pni&#322; artyku&#322; o tym jak wygl&#261;da szukanie nazist&#243;w w przesz&#322;o&#347;ci swoich rodzin, jak wykorzystywana do tego jest sztuczna inteligencja oraz jak zarabiaj&#261; na tym tradycyjne media. <a href="https://www.press.pl/tresc/95727,wasi-ojcowie_-miliony-niemcow-chca-wiedziec_-czy-ich-bliscy-byli-w-nsdap">[Press]</a></p></li><li><p>Czy w pierwszych wiekach istnienia, chrze&#347;cija&#324;ska moralno&#347;&#263;, np wobec cudzo&#322;&#243;stwa, by&#322;a nowo&#347;ci&#261; wzgl&#281;dem otaczaj&#261;cego go &#347;wiata? Czy chrze&#347;cijanie wr&#243;&#380;yli, czy bali si&#281; piek&#322;a, gdzie jest granica mi&#281;dzy magi&#261;, a religi&#261;, i jak w tym wszystkim wypadaj&#261; fragmenty ludzkich cia&#322;, tj relikwie? Opowiada o tym wszystkim prof. Robert Wi&#347;niewski z Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor ksi&#261;&#380;ki Chrze&#347;cijanie pierwszych wiek&#243;w. <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/modlitwa-moralnosc-magia-jak-chrzescijanstwo-porzadkowalo-zycie-prof-robert-wisniewski/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/39CZxHctyUeyVi8x1qWUVy">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a6ee436c536282a9451fcd84f&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#324 Czy pierwsi chrze&#347;cijanie bali si&#281; piek&#322;a? | prof. Robert Wi&#347;niewski&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/39CZxHctyUeyVi8x1qWUVy&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/39CZxHctyUeyVi8x1qWUVy" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;&#346;wiece ustawiane na mogi&#322;ach, kwiaty sprzedawane przy cmentarnych bramach, t&#322;umy ludzi odwiedzaj&#261;cych groby bliskich, ale r&#243;wnie&#380; wojskowe orkiestry, harcerskie sztandary i uroczyste apele ku czci poleg&#322;ych za ojczyzn&#281; &#8211; tak wygl&#261;da&#322;y pierwsze dni listopada w Polsce mi&#281;dzywojennej. W odrodzonym po 123 latach zabor&#243;w pa&#324;stwie pami&#281;&#263; o zmar&#322;ych mia&#322;a wymiar nie tylko religijny i rodzinny.&#8221; Archiwalne zdj&#281;cia z okresu prezentuje <a href="https://histmag.org/Jak-wygladalo-Wszystkich-Swietych-w-II-RP-ZDJECIA-29514">[Histmag.org]</a>.</p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 312, 25.10.2026]]></title><description><![CDATA[To z wyborami w Brazylii, pora&#380;k&#261; referendum w Albercie oraz wyborami w Izraelu]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr312</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr312</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 25 Oct 2026 16:46:02 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Mo&#380;ecie nie wiedzie&#263;, &#380;e by&#322;a zmiana czasu.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png" width="1080" height="880" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:880,&quot;width&quot;:1080,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:554785,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/222055405?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!yCDy!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F74f66f39-6555-4c16-9a5d-08844776d319_1080x880.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr312">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Po wielu miesi&#261;cach impasu koalicja rz&#261;dz&#261;ca przeg&#322;osowa&#322;a w Sejmie dwa projekty dotycz&#261;ce aborcji &#8211; przywracaj&#261;cy tzw. kompromis aborcyjny oraz cz&#281;&#347;ciowo dekryminalizuj&#261;cy aborcj&#281; i pomoc w jej przeprowadzeniu. O wyniku drugiego g&#322;osowania zdecydowa&#322;y zaledwie cztery g&#322;osy, a do sukcesu rz&#261;dz&#261;cych przyczyni&#322;a si&#281; nieobecno&#347;&#263; cz&#281;&#347;ci pos&#322;&#243;w prawicy.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0ae7hfwKRSnpeJgJZ6g91z">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a60b391bfe05d2606d6bf0390&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Sztuka kompromisu | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0ae7hfwKRSnpeJgJZ6g91z&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0ae7hfwKRSnpeJgJZ6g91z" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Sejm odrzuci&#322; nowelizacj&#281;, kt&#243;ra mia&#322;a znie&#347;&#263; wprowadzon&#261; w 2018 roku dwukadencyjno&#347;&#263; dla w&#243;jt&#243;w, burmistrz&#243;w i prezydent&#243;w miast. Tak&#261; zmian&#281; zaproponowali ludowcy. Sprawdzili&#347;my, jak g&#322;osowa&#322;y poszczeg&#243;lne kluby.&#8221; Bawi pretensja ludowc&#243;w do Lewicy, &#380;e nie wszyscy pos&#322;owi zag&#322;osowali za ich projektem. Jako&#347; kilka dni wcze&#347;niej nie wszyscy pos&#322;owie PSL zag&#322;osowali za rozwi&#261;zaniami dotycz&#261;cymi aborcji ale o tym ju&#380; nie pami&#281;taj&#261;. <a href="https://tvn24.pl/polska/sejm-zdecydowal-w-sprawie-dwukadencyjnosci-w-samorzadach-st9301284">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Katarzyna Pe&#322;czy&#324;ska-Na&#322;&#281;cz poinformowa&#322;a na portalu X, &#380;e odchodzi z rz&#261;du. Z ustale&#324; Onetu wynika, i&#380; pierwszym powodem jej odej&#347;cia by&#322;o to, &#380;e za&#322;o&#380;yciel Polski 2050 Szymon Ho&#322;ownia postanowi&#322; stan&#261;&#263; z ni&#261; do walki o przyw&#243;dztwo w partii. Drugim powodem dymisji ma by&#263; decyzja Donalda Tuska o awansowaniu na wicepremiera Andrzeja Doma&#324;skiego, ministra finans&#243;w i gospodarki. &#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/pelczynska-nalecz-odchodzi-z-rzadu-donald-tusk-zabral-glos/jkzgtx1">[Onet]</a></p></li><li><p>Premier Donald Tusk uda&#322; si&#281; w &#347;rod&#281; do Indii i Wietnamu. Wizyta w Indiach b&#281;dzie pierwsz&#261; podr&#243;&#380;&#261; szefa polskiego rz&#261;du do tego kraju od 16 lat. W 2024 r., w 70. rocznic&#281; nawi&#261;zania stosunk&#243;w dyplomatycznych mi&#281;dzy oboma pa&#324;stwami, Polsk&#281; odwiedzi&#322; premier Indii Narendra Modi. Historia kontakt&#243;w polsko-indyjskich si&#281;ga jednak znacznie dalej &#8211; pierwsze wzmianki o obecno&#347;ci Polak&#243;w na subkontynencie indyjskim pochodz&#261; ju&#380; z XV w. <a href="https://www.tvp.info/96062639/indie-pierwsza-od-16-lat-wizyta-szefa-polskiego-rzadu-co-laczy-polske-i-indie">[TVP Info]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosyjska propaganda przedstawia Polsk&#281; jako pa&#324;stwo agresywne, kt&#243;re chce os&#322;abi&#263; Rosj&#281; i zagra&#380;a&#263; jej bezpiecze&#324;stwu. W najnowszej ods&#322;onie tej narracji Moskwa oskar&#380;a Warszaw&#281; o przygotowywanie ataku na obw&#243;d kr&#243;lewiecki i grozi odpowiedzi&#261; z u&#380;yciem wszystkich dost&#281;pnych &#347;rodk&#243;w. Maria Zacharowa okre&#347;li&#322;a rzekome polskie plany mianem &#187;Planu Barbarossa 2.0&#171;. Dlaczego Polska sta&#322;a si&#281; g&#322;&#243;wnym bohaterem tej kampanii informacyjnej? Czemu rosyjscy przedstawiciele si&#281;gaj&#261; po gro&#378;by nuklearne i jaki efekt chc&#261; w ten spos&#243;b osi&#261;gn&#261;&#263;?O tym opowiada Witold Rodkiewicz, ekspert O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=1ucDDQnzQqc">[###]</a></p><div id="youtube2-1ucDDQnzQqc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;1ucDDQnzQqc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/1ucDDQnzQqc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Nowy prezydent Krakowa &#321;ukasz Giba&#322;a zapowiada referendum w sprawie strefy czystego transportu i chce ograniczy&#263; j&#261; do &#347;cis&#322;ego centrum. Wed&#322;ug Fundacji Frank Bold prawo mo&#380;e pokrzy&#380;owa&#263; oba plany. &#8211; Organizacja referendum lokalnego dotycz&#261;cego uchylenia lub zmiany uchwa&#322;y o SCT by&#322;aby niezgodna z prawem &#8211; m&#243;wi radca prawny Mi&#322;osz Jakubowski, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na jednoznaczne stanowisko Naczelnego S&#261;du Administracyjnego.&#8221; <a href="https://smoglab.pl/referendum-ws-sct-w-krakowie-wyrok-nsa-wskazuje-ze-byloby-nielegalne/">[Smog Lab]</a></p></li><li><p>&#8222;O godz. 7.00 w Cz&#281;stochowie rozpocz&#281;&#322;o si&#281; g&#322;osowanie w referendum w sprawie odwo&#322;ania prezydenta i rady miasta. Organizatorzy akcji uwa&#380;aj&#261;, &#380;e Krzysztof Matyjaszczyk nie powinien rz&#261;dzi&#263;, poniewa&#380; ci&#261;&#380;&#261; na nim zarzuty prokuratorskie dotycz&#261;ce korupcji. Mieszka&#324;cy b&#281;d&#261; mogli oddawa&#263; g&#322;osy do godziny 21.00. &#8221; <a href="https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-10-25/waza-sie-losy-kolejnego-prezydenta-mieszkancy-czestochowy-ruszyli-do-urn/">[Polsat News]</a></p></li><li><p>Czy w Polsce trwa w&#322;a&#347;nie rekordowa susza? Niestety ale kolejne miesi&#261;ce tylko ten stan pog&#322;&#281;biaj&#261;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=wXVv_ZAhJHA">[###]</a></p><div id="youtube2-wXVv_ZAhJHA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;wXVv_ZAhJHA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/wXVv_ZAhJHA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Micha&#322; Janczura, dziennikarz Wirtualnej Polski, ujawnia nowe ustalenia w sprawie Moniki Horny-Cie&#347;lak i rodziny z warszawskiej Bia&#322;o&#322;&#281;ki. Na podstawie dokument&#243;w odtwarza wydarzenia z lat 2024&#8211;2026, wskazuj&#261;c 12 sygna&#322;&#243;w ostrzegawczych dotycz&#261;cych sytuacji dwojga ma&#322;ych dzieci. Materia&#322; przedstawia kulisy interwencji policji, decyzji s&#261;d&#243;w oraz dzia&#322;a&#324; kurator&#243;w i s&#322;u&#380;b spo&#322;ecznych. Autor analizuje r&#243;wnie&#380;, co wiedzia&#322;y poszczeg&#243;lne instytucje i jakie okoliczno&#347;ci doprowadzi&#322;y do umieszczenia dzieci w plac&#243;wce opieku&#324;czej. Reporta&#380; stawia pytania o skuteczno&#347;&#263; systemu ochrony dzieci i przep&#322;yw informacji mi&#281;dzy instytucjami.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BquSCzJDuJY">[###]</a></p><div id="youtube2-BquSCzJDuJY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;BquSCzJDuJY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/BquSCzJDuJY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-20/wyniszczajace-rosyjskie-ataki-na-infrastrukture-energetyczna-1700">Wyniszczaj&#261;ce rosyjskie ataki na infrastruktur&#281; energetyczn&#261;. 1700. dzie&#324; wojny</a>.</p></li><li><p>&#8222;Rosyjski dialog z USA: bez prze&#322;omu i ust&#281;pstw. 21 pa&#378;dziernika W&#322;adimir Putin odby&#322; trzygodzinn&#261; rozmow&#281; w Petersburgu ze Stevem Witkoffem, specjalnym wys&#322;annikiem prezydenta Donalda Trumpa. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-22/rosyjski-dialog-z-usa-bez-przelomu-i-ustepstw">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Ukraina i Rosja og&#322;osi&#322;y, &#380;e uzgodni&#322;y zawieszenie broni w okupowanym przez Rosj&#281; ukrai&#324;skim mie&#347;cie Oleszki, do czego dosz&#322;o dzi&#281;ki po&#347;rednictwu pierwszej damy USA Melanii Trump, natomiast prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e negocjatorzy pokojowi spotkaj&#261; si&#281; w przysz&#322;ym miesi&#261;cu w celu przeprowadzenia kolejnych rozm&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/europe/russia-ukraine-agree-ceasefire-embattled-town-hold-peace-talks-next-month-2026-10-23/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukraina znalaz&#322;a si&#281; prawdopodobnie w najtrudniejszej sytuacji gospodarczej od wiosny 2022 r., a nak&#322;adaj&#261;ce si&#281; na siebie sektorowe kryzysy gro&#380;&#261; dalszym pog&#322;&#281;bianiem problem&#243;w. Trwaj&#261;ca od ko&#324;ca lipca br. faktyczna blokada ukrai&#324;skich port&#243;w czarnomorskich doprowadzi&#322;a do za&#322;amania eksportu produkt&#243;w rolnych, w szczeg&#243;lno&#347;ci zb&#243;&#380;. Kontynuowana od ko&#324;ca sierpnia nowa fala rosyjskich atak&#243;w, z wykorzystaniem m.in. dron&#243;w wyposa&#380;onych w silniki odrzutowe, spowodowa&#322;a znaczne zniszczenia. Jednocze&#347;nie niedob&#243;r pocisk&#243;w PAC-3, umo&#380;liwiaj&#261;cych przechwytywanie rakiet balistycznych, pozwoli&#322; Rosji skutecznie uderza&#263; w najwa&#380;niejsze zak&#322;ady hutnicze, kt&#243;re w efekcie zosta&#322;y zmuszone do niemal ca&#322;kowitego wstrzymania produkcji. Na pocz&#261;tku pa&#378;dziernika, podobnie jak w poprzednich latach, rozpocz&#281;&#322;a si&#281; kampania zmasowanych atak&#243;w na infrastruktur&#281; energetyczn&#261;. Obserwowany r&#243;wnolegle kryzys p&#322;ynno&#347;ci bud&#380;etowej, wynikaj&#261;cy z zaniedba&#324; w&#322;adz, jest tylko jednym z element&#243;w znacznie powa&#380;niejszych problem&#243;w.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-10-23/rosyjska-wojna-na-wyniszczenie-i-narastajace-problemy">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Ju&#380; wkr&#243;tce odb&#281;d&#261; si&#281; wybory w USA okre&#347;lane jako wybory po&#322;&#243;wkowe lub midterms. Maj&#261; one niebagatelny wp&#322;yw na to, jakie decyzje podejmuje Donald Trump. Sk&#261;d bierze si&#281; zbli&#380;enie Trumpa do Rosji? Czy nowy Kongres USA mo&#380;e co&#347; zmieni&#263;? O co Trump oskar&#380;a Ukrain&#281; i Ze&#322;enskiego? Dlaczego sankcje na Rosj&#281; zosta&#322;y poluzowane? Na te i inne pytania odpowiada Andrzej Kohut, ekspert OSW.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-23/nowa-stara-strategia-trumpa-wobec-rosji-i-ukrainy">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=dK2epDzM_7g">[###]</a></p><div id="youtube2-dK2epDzM_7g" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;dK2epDzM_7g&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/dK2epDzM_7g?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;We Lwowie zn&#243;w uczcili UPA. (...) Przez lata ukrai&#324;skie w&#322;adze przymyka&#322;y oko na decyzje samorz&#261;dowc&#243;w gloryfikuj&#261;cych UPA i jej dow&#243;dc&#243;w. Tym razem publicznie skrytykowa&#322;y uchwa&#322;&#281; lwowskich radnych. Czy Ukraina zaczyna rozumie&#263;, &#380;e jej polityka pami&#281;ci ma swoj&#261; cen&#281;?&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/ukraina-upa-szuchewycz-lwow-uchwala-kijow-polska/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski potwierdzi&#322;, &#380;e system Starlink oraz Starshield &#8211; wojskowa wersja satelitarnego systemu internetowego Elona Muska o nazwie Starlink &#8211; dzia&#322;a&#322;y z pe&#322;n&#261; pr&#281;dko&#347;ci&#261; od rana 24 pa&#378;dziernika, po tym jak wcze&#347;niej ich pr&#281;dko&#347;&#263; by&#322;a ograniczona do 161 kilometr&#243;w na godzin&#281; (oko&#322;o 100 mil na godzin&#281;).&#8221; Oczywi&#347;cie przy tej okazji Elon Musk musia&#322; si&#281; odezwa&#263; i obwnia&#322; Ukrain&#281; o z&#322;amanie zasad u&#380;ytkowania Starlinka &#8211; co nie pokrywa&#322;o si&#281; z faktami przytoczonymi przez stron&#281; Ukrai&#324;sk&#261;. <a href="https://kyivindependent.com/starshield-operations-restored-above-400-km-h-ukraines-defense-ministry-says/">[The Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Mi&#281;dzy 7 a 11 pa&#378;dziernika 2026 r. si&#322;y ukrai&#324;skie przeprowadzi&#322;y ataki dronowe na centra danych firmy Yandex. Zaatakowano trzy z sze&#347;ciu (wg oficjalnych danych) centr&#243;w rosyjskiego giganta technologicznego. W kolejnych dniach pojawi&#322;o si&#281; wiele doniesie&#324;, tak&#380;e w Polsce, &#380;e w wyniku ukrai&#324;skich atak&#243;w zmniejszy&#322;a si&#281; intensywno&#347;&#263; rosyjskich dzia&#322;a&#324; propagandowych i dezinformacyjnych (m.in. wspieraj&#261;cych AfD w Niemczech czy ruch MAGA w USA). Informacje te nie znalaz&#322;y potwierdzenia &#8211; aktywno&#347;&#263; rosyjskich bot&#243;w i trolli nie spad&#322;a. Ataki przynios&#322;y jednak powa&#380;ne konsekwencje innego rodzaju.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/konsekwencje-ukrai%c5%84skich-atak%c3%b3w-na-centra-danych-firmy-yandex/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W ostatnich dniach odby&#322;o si&#281; posiedzenie Rady Europejskiej. Przyw&#243;dcy Unii Europejskiej rozmawiali mi&#281;dzy innymi o polityce wobec Chin. Jakie decyzje podj&#281;to? Co si&#281; wydarzy&#322;o? Jakie mog&#261; by&#263; dalsze kroki? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Jakub Jak&#243;bowski i Maciej Kalwasi&#324;ski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3oIKqVvQ9XXuoO0gBnlhEi">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a2ea4e11bca7ce77cf6443fb6&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Zmienia si&#281;&nbsp;polityka Unii Europejskiej wobec Chin. &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3oIKqVvQ9XXuoO0gBnlhEi&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3oIKqVvQ9XXuoO0gBnlhEi" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Upublicznione informacje wywiadowcze pa&#324;stw NATO sugeruj&#261; intensyfikacj&#281; dzia&#322;a&#324; hybrydowych prowadzonych przez Rosj&#281;. Jej celem ma by&#263; przetestowanie reakcji i sp&#243;jno&#347;ci Sojuszu, a tak&#380;e os&#322;abienie pomocy dla Ukrainy w konsekwencji konieczno&#347;ci przeznaczenia zwi&#281;kszonych zasob&#243;w na ochron&#281; w&#322;asnej infrastruktury krytycznej. W swoim planowaniu NATO uwzgl&#281;dnia r&#243;&#380;ne scenariusze rosyjskiej eskalacji hybrydowej, kt&#243;ra mo&#380;e nawet doprowadzi&#263; do uruchomienia art. 5 Traktatu p&#243;&#322;nocnoatlantyckiego. Pa&#324;stwa cz&#322;onkowskie r&#243;&#380;ni&#261; si&#281; poziomem gotowo&#347;ci do zwi&#281;kszania koszt&#243;w, kt&#243;re Rosja b&#281;dzie ponosi&#263; w wyniku potencjalnej eskalacji.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/nato-wobec-potencjalnej-rosyjskiej-eskalacji-hybrydowej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Trwaj&#261;ce od wrze&#347;nia protesty we Francji eskaluj&#261;. Na ulicach dochodzi do zamieszek, a lokalne s&#322;u&#380;by nie zawsze s&#261; wstanie zapanowa&#263; nad sytuacj&#261;. Nie brakuje r&#243;wnie&#380; w&#261;tk&#243;w mi&#281;dzynarodowych: najcz&#281;&#347;ciej m&#243;wi si&#281; tutaj o skutkach nielegalnej migracji i rosyjskiej propagandzie. Ile jest w tym prawdy wyja&#347;nia ekspert OSW &#321;ukasz Ma&#347;lanka.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/07BJwVJ2mPUDhVlbOiixW7">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a5485097d7d45f894756dc7c0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Protesty we Francji. Czy Rosja podsyca nastroje? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/07BJwVJ2mPUDhVlbOiixW7&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/07BJwVJ2mPUDhVlbOiixW7" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Niemcy: zamro&#380;enie ceny CO2 w &#187;krajowym ETS2&#171; na 2027 rok. (...)Bezpo&#347;redni&#261; przyczyn&#261; nowelizacji jest decyzja UE o przesuni&#281;ciu daty wej&#347;cia ETS2 w &#380;ycie z 2027 na 2028 r., co nie by&#322;o po my&#347;li Berlina. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-22/niemcy-zamrozenie-ceny-co2-w-krajowym-ets2-na-2027-rok">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;&#187;Czysta arogancja&#171;: oburzenie w Finlandii w zwi&#261;zku z nielegalnym wyci&#281;ciem przez Google 250 000 drzew pod budow&#281; centrum danych&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2026/oct/22/finland-google-felling-trees-datacentre">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Po&#380;ar strawi&#322; po&#322;o&#380;on&#261; na szczycie g&#243;ry rezydencj&#281; zbudowan&#261; dla Adolfa Hitlera, znan&#261; jako Orle Gniazdo, podczas gdy s&#322;u&#380;by ratownicze z trudem walczy&#322;y z ogniem w &#347;niegu i wietrze; w&#322;adze poinformowa&#322;y w sobot&#281;, &#380;e aresztowano m&#281;&#380;czyzn&#281; podejrzanego o podpalenie.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/germany-hitler-eagles-nest-berchtesgaden-alps-fire-338ec9bbec52ecf52d1c127546d01eed">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;25 pa&#378;dziernika w Serbii odb&#281;d&#261; si&#281; trzecie w ci&#261;gu ostatnich sze&#347;ciu lat przedterminowe wybory parlamentarne. Rozpisano je pod naciskiem wielomiesi&#281;cznych demonstracji studenckich, kt&#243;re wybuch&#322;y po katastrofie budowlanej w Nowym Sadzie w listopadzie 2024 r. Z czasem ruch protestu przerodzi&#322; si&#281; w projekt polityczny &#8211; Studenck&#261; List&#281; (SL). To w&#322;a&#347;nie ona b&#281;dzie g&#322;&#243;wnym konkurentem rz&#261;dz&#261;cej od 2012 r. Serbskiej Partii Post&#281;powej (SNS), na kt&#243;rej czele stoi by&#322;y prezydent kraju Aleksandar Vu&#269;i&#263;. Nadchodz&#261;ce wybory to najwi&#281;ksze wyzwanie dla obozu Vu&#269;icia w trakcie jego 14-letnich rz&#261;d&#243;w. Wci&#261;&#380; dysponuje on jednak wieloma przewagami systemowymi, kt&#243;re w po&#322;&#261;czeniu z narz&#281;dziami wp&#322;ywu na proces wyborczy mog&#261; zapewni&#263; mu wygran&#261;. Ruch studencki liczy na wywo&#322;anie masowej mobilizacji spo&#322;ecznej i kanalizacj&#281; rozczarowania wieloletnimi rz&#261;dami SNS. Nie mo&#380;na wykluczy&#263; scenariusza, w kt&#243;rym obie strony og&#322;osz&#261; zwyci&#281;stwo, co mo&#380;e doprowadzi&#263; do eskalacji napi&#281;&#263;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-10-21/vucic-czy-studenci-serbia-przed-wyborami-parlamentarnymi">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://kulturaliberalna.pl/2026/10/21/wybory-w-serbii-czy-caciland-sie-obroni/">[Kultura Liberalna]</a></p></li><li><p>&#8222;Od po&#322;owy pa&#378;dziernika br. dosz&#322;o w Albanii do eskalacji przemocy podczas trwaj&#261;cych od maja protest&#243;w antyrz&#261;dowych. Do niedawna demonstracje, kt&#243;rych uczestnicy domagaj&#261; si&#281; przede wszystkim ust&#261;pienia premiera Ediego Ramy, mia&#322;y charakter pokojowy. Zmieni&#322;o si&#281; to, gdy do protest&#243;w do&#322;&#261;czy&#322;o pokolenie Z &#8211; g&#322;&#243;wnie studenci i liceali&#347;ci. Zaatakowali oni budynki publiczne i podpalili m.in. siedziby resort&#243;w edukacji i infrastruktury oraz komisariat policji. S&#322;u&#380;by mundurowe odpowiedzia&#322;y si&#322;owo, bij&#261;c demonstrant&#243;w pa&#322;kami oraz stosuj&#261;c gaz &#322;zawi&#261;cy, gumowe kule i granaty hukowe. Protestuj&#261;cy u&#380;ywaj&#261; m.in. koktajli Mo&#322;otowa oraz masowo zas&#322;aniaj&#261; twarze. Zatrzymano lub aresztowano oko&#322;o tysi&#261;ca manifestant&#243;w, a co najmniej 388 us&#322;ysza&#322;o zarzuty. W wyniku star&#263; ok. 300 os&#243;b, w tym funkcjonariusze, trafi&#322;o do szpitali. Obra&#380;e&#324; od gumowych kul doznali te&#380; dziennikarze Reutersa.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-22/albania-eskalacja-protestow">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/5UdFpFZCDTwwg1qDXY1QM5">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a47d383c3a6783e585f402348&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rewolucja flaming&#243;w i zamieszki w Albanii&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5UdFpFZCDTwwg1qDXY1QM5&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5UdFpFZCDTwwg1qDXY1QM5" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Nowy rz&#261;d w Rumunii: koniec kryzysu, pocz&#261;tek niepewno&#347;ci. 20 pa&#378;dziernika parlament Rumunii udzieli&#322; wotum zaufania rz&#261;dowi bezpartyjnego dyplomaty Luki Niculescu (zob. Aneks). &#187;Za&#171; g&#322;osowa&#322;o 280 parlamentarzyst&#243;w, &#187;przeciw&#171; &#8211; 58 (wymagane minimum: 233). (...) Rz&#261;d Niculescu nie dysponuje stabiln&#261; wi&#281;kszo&#347;ci&#261; i b&#281;dzie dzia&#322;a&#322; w warunkach permanentnej niepewno&#347;ci. Trwaj&#261;cy przez niemal p&#243;&#322; roku kryzys zwi&#261;zany z brakiem porozumienia mi&#281;dzy partiami g&#322;&#243;wnego nurtu co do wyboru nowego premiera i sk&#322;adu rady ministr&#243;w umocni&#322; antyestablishmentow&#261; narracj&#281; AUR.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-22/nowy-rzad-w-rumunii-koniec-kryzysu-poczatek-niepewnosci">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Personalistyczny charakter re&#380;imu Alaksandra &#321;ukaszenki, jego coraz bardziej zaawansowany wiek (72 lata) oraz widoczne co pewien czas komplikacje zdrowotne sprawiaj&#261;, &#380;e problem przekazania w&#322;adzy nabiera coraz wi&#281;kszego znaczenia. Rozstrzygni&#281;cia tej kwestii nie u&#322;atwia sam dyktator. Jego komunikaty o ewentualnych nast&#281;pcach s&#261; niejasne i s&#322;u&#380;&#261; przede wszystkim zamaskowaniu g&#322;&#281;bokiej obawy przed sprecyzowaniem mechanizmu tego procesu.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-10-20/panstwo-jako-biznes-rodzinny-warianty-sukcesji-na-bialorusi">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W dniach 16-17 pa&#378;dziernika 2026 r. w Republice Czeskiej odby&#322;a si&#281; druga tura cz&#281;&#347;ciowych wybor&#243;w do Senatu. Wyborcy zdecydowali o obsadzeniu pozosta&#322;ych 22 mandat&#243;w, po tym jak 5 senator&#243;w zosta&#322;o wybranych w g&#322;osowaniu 9-10 pa&#378;dziernika. Wybory jednoznacznie wygra&#322;y ugrupowania opozycyjne wobec rz&#261;du. Najwi&#281;kszy sukces odnie&#347;li Burmistrzowie i Niezale&#380;ni (STAN) &#8211; spo&#347;r&#243;d 14 kandydat&#243;w ugrupowania 10 zdoby&#322;o mandaty. Drugi wynik, 7 mandat&#243;w, uzyska&#322;a Obywatelska Partia Demokratyczna (ODS). Tym samym klub senacki ODS i TOP 09 utrzyma&#322; dominuj&#261;c&#261; pozycj&#281; w izbie wy&#380;szej. Najwi&#281;ksz&#261; pora&#380;k&#281; ponios&#322;o natomiast rz&#261;dz&#261;ce ugrupowanie ANO. &#379;aden z 13 kandydat&#243;w ruchu premiera Babi&#353;a w drugiej turze nie uzyska&#322; mandatu. &#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wybory-do-senatu-republiki-czeskiej-dominacja-opozycji-i-wyborcza-ano/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Wybory samorz&#261;dowe na S&#322;owacji przynios&#322;y kilka dotkliwych pora&#380;ek dla kandydat&#243;w popieranych przez premiera Roberta Fic&#281;. Bratys&#322;awa pozosta&#322;a w r&#281;kach lewicowo-liberalnej koalicji.&#8221; <a href="https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/slowacja-wybory-samorzadowe-ostrzezeniem-dla-premiera-ficy">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;W Bu&#322;garii rozpocz&#281;&#322;o si&#281; g&#322;osowanie w wyborach prezydenckich po kampanii, w kt&#243;rej g&#322;&#243;wnym tematem by&#322;y narastaj&#261;ce trudno&#347;ci gospodarcze oraz ataki dron&#243;w na statki p&#322;ywaj&#261;ce po Morzu Czarnym. Przed niedzielnym g&#322;osowaniem w sonda&#380;ach na czele grupy 27 kandydat&#243;w znajdowali si&#281; 61-letnia prezydent Iliana Iotova oraz 50-letni by&#322;y premier tymczasowy Andrey Gyurov.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/25/bulgarians-vote-for-president-in-shadow-of-russias-war-in-ukraine">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/bulgaria-wybiera-kto-zostanie-prezydentem">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;Niezwyk&#322;y manewr wykonany przez satelit&#281; rosyjskiej produkcji m&#243;g&#322; spowodowa&#263;, &#380;e znalaz&#322; si&#281; on w odleg&#322;o&#347;ci mniejszej ni&#380; mila od komercyjnego satelity do obserwacji Ziemi, kt&#243;ry mo&#380;e by&#263; wykorzystywany do &#347;wiadczenia us&#322;ug w zakresie bezpiecze&#324;stwa narodowego na rzecz takich kraj&#243;w jak Ukraina.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/19/science/russian-satellite-iceye-x36-approach">[CNN]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/rosja-demonstruje-wrogie-dzialania-w-kosmosie">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Zmiany w rosyjskim rz&#261;dzie: dalsza mobilizacja zasob&#243;w na d&#322;ug&#261; wojn&#281;&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-21/zmiany-w-rosyjskim-rzadzie-dalsza-mobilizacja-zasobow-na-dluga-wojne">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;27 pa&#378;dziernika Izraelczycy zag&#322;osuj&#261; w wyborach do Knesetu. Instytucja ta decyduje o sk&#322;adzie rz&#261;du i premierze, wi&#281;c to w&#322;a&#347;nie tego dnia rozstrzygn&#261; si&#281; losy Benjamina Netanjahu. Jakie s&#261; g&#322;&#243;wne tematy kampanii wyborczej? W jaki spos&#243;b m&#243;wi si&#281; o inwazji na Stref&#281; Gazy? Jak mo&#380;e zmieni&#263; si&#281; Izrael? Jak&#261; rol&#281; maja wybory w Izraelu? Kto jest wa&#380;nym graczem na izraelskiej scenie politycznej? Na te i inne pytania odpowiada ekspert OSW Marek Matusiak.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=EpjNngeCAik">[###]</a></p><div id="youtube2-EpjNngeCAik" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;EpjNngeCAik&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/EpjNngeCAik?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Szans&#281; na zmian&#281; w&#322;adzy w Izraelu po wyborach 27 pa&#378;dziernika malej&#261;. Wi&#281;kszo&#347;&#263; bloku anty-Netanjahu odrzuca mo&#380;liwo&#347;&#263; stworzenia przysz&#322;ego rz&#261;du z udzia&#322;em partii arabskich, co jest warunkiem uzyskania stabilnej wi&#281;kszo&#347;ci w Knesecie. W po&#322;&#261;czeniu z widoczn&#261; w sonda&#380;ach stabilizacj&#261; poparcia dla ugrupowa&#324; tworz&#261;cych obecn&#261; skrajnie prawicow&#261; koalicj&#281; uprawdopodabnia si&#281; scenariusz pata wyborczego i kolejnego kryzysu politycznego. Polityka zagraniczna Izraela, a przede wszystkim podej&#347;cie do Palesty&#324;czyk&#243;w, nie ulegn&#261; diametralnej zmianie nawet w przypadku sukcesu opozycji.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/sytuacja-izraelskiej-opozycji-przed-wyborami-do-knesetu">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>Izrael rozpocz&#261;&#322; kampani&#281; odpowiedzialno&#347;ci zbiorowej wobec Palesty&#324;czyk&#243;w w Hebronie, po tym jak uzbrojeni napastnicy zabili dw&#243;ch izraelskich &#380;o&#322;nierzy i ranili trzech kolejnych w pobli&#380;u punktu kontrolnego poza miastem. Benjamin Netanjahu og&#322;osi&#322; blokad&#281; Hebronu oraz s&#261;siedniego Halhulu i zapowiedzia&#322;, &#380;e mieszka&#324;cy dzielnic, z kt&#243;rych pochodzili napastnicy, zostan&#261; zmuszeni do opuszczenia swoich dom&#243;w. Zapowiedzia&#322; r&#243;wnie&#380; masowe wyburzanie budynk&#243;w mieszkalnych. <a href="https://apnews.com/article/israel-west-bank-military-operation-election-5995f6958ff503686ad68a8d547daf4d">[AP News]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/23/netanyahu-orders-very-extensive-operation-west-bank-two-israeli-soldiers-killed">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Podczas gdy si&#322;y pokojowe ONZ przygotowuj&#261; si&#281; do wycofania z Libanu, izraelskie si&#322;y nadal s&#261; na terenie kraju, a Hezbollah wci&#261;&#380; nie zosta&#322; rozbrojony. Nowa misja UE ma na celu wzmocnienie liba&#324;skiej armii, jednak nie zast&#261;pi ona si&#322; pokojowych ONZ. Wraz z wyga&#347;ni&#281;ciem mandatu UNIFIL w dniu 31 grudnia 2026 roku, Liban opuszcz&#261; tysi&#261;ce &#380;o&#322;nierzy, co rodzi obawy o powstanie pr&#243;&#380;ni bezpiecze&#324;stwa. <a href="https://www.dw.com/en/lebanon-faces-uncertainty-as-unifil-mandate-nears-end/a-79714491">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Obecnie najwa&#380;niejszym polem walki w Jemenie jest Ta&#8217;izz (trzecie co do wielko&#347;ci miasto Jemenu). Od kilku tygodni miasto pozostaje odci&#281;te od &#347;wiata. Pomimo &#380;e obro&#324;cy stawiaj&#261; zaci&#281;ty op&#243;r, sytuacja humanitarna staje si&#281; coraz gorsza. W mie&#347;cie istnieje ryzyko wybuchu epidemii, a dost&#281;p do jakichkolwiek us&#322;ug staje si&#281; coraz trudniejszy.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/realia-zycia-oblezony-taizz/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poinformowa&#322;y w&#322;adze, w pi&#261;tek uzbrojeni napastnicy otworzyli ogie&#324; podczas pogrzebu w ko&#347;ciele w Jordanii, zabijaj&#261;c siedem os&#243;b i rani&#261;c 40 innych. Do strzelaniny dosz&#322;o w greckokatolickim ko&#347;ciele w Karaku, oko&#322;o 90 kilometr&#243;w (55 mil) na po&#322;udnie od stolicy, Ammanu.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/jordan-gunmen-greek-orthodox-church-deaths-karak-19599ce75b9ab6749a1e1bf2ff66f2ab">[AP News]</a></p></li><li><p>Czy Iran jest gotowy na kolejny powa&#380;ny atak ze strony USA po wyborach po&#322;&#243;wkowych? Ira&#324;scy urz&#281;dnicy twierdz&#261;, &#380;e celem jest stworzenie na tyle dotkliwych konsekwencji regionalnych, by uczyni&#263; ewentualn&#261; d&#322;ugotrwa&#322;&#261; kampani&#281; mo&#380;liwie kosztown&#261; dla przeciwnika. Z doniesie&#324; ameryka&#324;skich medi&#243;w wynika, &#380;e &#8203;&#8203;Trump rozwa&#380;a wznowienie atak&#243;w. <a href="https://www.dw.com/en/is-iran-ready-for-another-major-us-attack-after-midterm-elections/a-79734082">[DW]</a></p></li><li><p>W jaki spos&#243;b elitarne si&#322;y Iranu &#8222;kszta&#322;tuj&#261; umys&#322;y m&#322;odych kadet&#243;w&#8221;? Miesi&#261;ce korespondencji z dwoma wysokimi rang&#261; dezerterami pozwoli&#322;y zespo&#322;owi &#347;ledczemu DW uzyska&#263; unikalny wgl&#261;d w spos&#243;b my&#347;lenia lojalnych s&#322;ug re&#380;imu &#8211; a tak&#380;e ujawni&#322;y istnienie tajnej grupy, kt&#243;ra planowa&#263; ma nawet morderstwa przeciwnik&#243;w politycznych re&#380;imu. <a href="https://www.dw.com/en/two-high-ranking-iranian-defectors-give-dw-a-rare-look-into-the-mindset-of-the-regimes-loyal-servants/a-79609734">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>Wojskowe junta rz&#261;dz&#261;ca Mjanm&#261; umo&#380;liwi&#322;a synowi by&#322;ej przyw&#243;dczyni Mjanmy, Aung San Suu Kyi 20 minut rozmowy telefonicznej z ni&#261;. &#8222;Brzmi tak samo jak dawniej, wci&#261;&#380; jest pe&#322;na si&#322;y&#8221; &#8211; stwierdzi&#322; Kim Aris, dodaj&#261;c, &#380;e jej g&#322;os by&#322; nieco zachrypni&#281;ty, jakby by&#322;a przezi&#281;biona. Aris rozmawia&#322; z ni&#261;, przebywaj&#261;c w ambasadzie Mjanmy w Londynie; 81-letnia Aung San Suu Kyi znajdowa&#322;a si&#281; w&#243;wczas w stolicy kraju, Naypyitaw, gdzie odbywa kar&#281; 18 lat pozbawienia wolno&#347;ci w formie aresztu domowego. <a href="https://apnews.com/article/myanmar-suu-kyi-kim-aris-phone-call-00c4a716b57888c75e1a3015fb7028e6">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; Pakistan wezwa&#322; rz&#261;d talib&#243;w w Afganistanie do podj&#281;cia weryfikowalnych dzia&#322;a&#324; przeciwko bojownikom, kt&#243;rzy &#8211; jak twierdzi &#8211; dzia&#322;aj&#261; z terytorium Afganistanu, odrzucaj&#261;c twierdzenie Kabulu, &#380;e Islamabad zrzuca win&#281; za w&#322;asne niepowodzenia w zakresie bezpiecze&#324;stwa.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-taliban-militants-arms-border-khalilzad-d272bc5e5647190476b051a650c8f8a7">[AP News]</a></p></li><li><p>Produkcja opium w Afganistanie, kt&#243;ra od dawna by&#322;a najwi&#281;ksza na &#347;wiecie, gwa&#322;townie spad&#322;a od czasu, gdy talibowie wprowadzili w 2022 roku ca&#322;kowity zakaz dotycz&#261;cy nielegalnych narkotyk&#243;w. Jednak tej bojowej grupie islamistycznej nie uda&#322;o si&#281; ca&#322;kowicie wyeliminowa&#263; upraw, a produkcja wydaje si&#281; w coraz wi&#281;kszym stopniu przenosi&#263; do s&#261;siedniego Pakistanu i Iranu. <a href="https://www.rferl.org/a/opium-taliban-afghanistan-pakistan-iran/33882824.html">[Radio Free Europe]</a></p></li><li><p>&#8222;W nast&#281;pstwie ostrze&#380;e&#324; o skrajnym g&#322;odzie w ca&#322;ym Afganistanie ujawnia si&#281; gorzka rzeczywisto&#347;&#263;: &#380;ywno&#347;&#263; jest dost&#281;pna, ale dla milion&#243;w ludzi pozostaje poza zasi&#281;giem. Tak twierdzi rzeczniczka biura ONZ ds. koordynacji pomocy, Olga Cherevko, kt&#243;ra w&#322;a&#347;nie powr&#243;ci&#322;a z wizyty w terenie i wystosowa&#322;a surowe wezwanie do dzia&#322;ania.&#8221; <a href="https://news.un.org/en/story/2026/10/1168631">[ONZ]</a></p></li><li><p>Zdj&#281;cia satelitarne wskazuj&#261;, &#380;e w nowym chi&#324;skim lotnisku w Laosie wci&#261;&#380; trwaj&#261; prace budowlane pomimo tego, &#380;e obiekt oficjalnie otwarto ju&#380; we wrze&#347;niu. Port lotniczy, zarz&#261;dzany wsp&#243;lnie z Laosem, stanowi pierwsz&#261; zagraniczn&#261; plac&#243;wk&#281; wojskow&#261; Chin ukierunkowan&#261; na si&#322;y powietrzne. Jest to kolejny element strategii Pekinu, maj&#261;cej na celu projekcj&#281; si&#322;y poza granicami kraju &#8211; strategii, w sk&#322;ad kt&#243;rej wchodz&#261; r&#243;wnie&#380; bazy w D&#380;ibuti i w Kambod&#380;y, szybka militaryzacja i rozbudowa wysp na Morzu Po&#322;udniowochi&#324;skim oraz rozwijaj&#261;ca si&#281; flota lotniskowc&#243;w. S&#261;siedzi Laosu &#8211; ubogiego, &#347;r&#243;dl&#261;dowego pa&#324;stwa w Azji Po&#322;udniowo-Wschodniej, licz&#261;cego oko&#322;o 8 milion&#243;w mieszka&#324;c&#243;w &#8211; oraz eksperci ds. obronno&#347;ci bacznie obserwuj&#261; to lotnisko i jego potencja&#322; do rozbudowy w przysz&#322;o&#347;ci. <a href="https://apnews.com/article/laos-china-airfield-vietnam-taiwan-ban-keun-e887f6f53da184d916603e0e339bf7dd">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W Afryce Zachodniej zachodz&#261; powa&#380;ne zmiany polityczne. Odwr&#243;cenie si&#281; od Zachodu w stron&#281; Moskwy nie spe&#322;ni&#322;o oczekiwa&#324; sahelskich autokrat&#243;w. Niger, Mali i Burkina Faso zdecydowa&#322;y si&#281; wznowi&#263; rozmowy z ECOWAS, a Czad podpisa&#322; kolejne porozumienie dotycz&#261;ce wsp&#243;&#322;pracy wojskowej z Francj&#261;. Region wchodzi w faz&#281;, w kt&#243;rej pa&#324;stwa b&#281;d&#261; pr&#243;bowa&#322;y na nowo zdefiniowa&#263; relacje nie tylko we w&#322;asnym gronie, ale r&#243;wnie&#380; z odleglejszymi partnerami mi&#281;dzynarodowymi.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/czad-francja-sojusz-panstw-sahelu-ecowas/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukrai&#324;skie zaanga&#380;owanie w Mali. Kij&#243;w stan&#261;&#322; po stronie d&#380;ihadyst&#243;w? Wed&#322;ug cz&#281;&#347;ci zachodniej lewicy dob&#243;r sojusznik&#243;w przez strony konfliktu w Sahelu &#347;wiadczy o tym, &#380;e Ukraina &#8211; w przeciwie&#324;stwie do Rosji &#8211; realizuje polityk&#281; neokolonialn&#261; i imperialn&#261;. Sprawa jest jednak bardziej skomplikowana.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/ukraina-mali-tuaregowie-rosja-dzihadysci/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Uzbrojeni napastnicy zabili co najmniej 40 os&#243;b podczas ataku na wiosk&#281; w p&#243;&#322;nocno-wschodnim stanie Taraba w Nigerii w pi&#261;tek po po&#322;udniu &#8211; poinformowa&#322;a organizacja Amnesty International.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/africa/gunmen-kill-least-40-people-northeastern-nigeria-amnesty-international-says-2026-10-24/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug dyplomat&#243;w i &#378;r&#243;de&#322; bran&#380;owych Algieria nakaza&#322;a producentom mocznika wstrzymanie eksportu tego nawozu do Francji, co stanowi zaostrzenie ogranicze&#324; handlowych, kt&#243;re nast&#261;pi&#322;y w wyniku dyplomatycznego sporu mi&#281;dzy Algieri&#261; a jej by&#322;ym mocarstwem kolonialnym.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/africa/algerian-urea-exports-france-under-threat-diplomatic-tensions-persist-sources-2026-10-23/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Minister zdrowia Nigerii o&#347;wiadczy&#322; w czwartek, &#380;e w&#322;adze nie maj&#261; dowod&#243;w na to, &#380;e niedawno potwierdzony w kraju przypadek eboli rozprzestrzeni&#322; si&#281; na szersz&#261; spo&#322;eczno&#347;&#263;, okre&#347;laj&#261;c go jako pojedynczy, opanowany przypadek zaka&#380;enia. We wtorek Nigeria zg&#322;osi&#322;a sw&#243;j pierwszy przypadek wirusa Ebola od ponad dziesi&#281;ciu lat, staj&#261;c si&#281; czwartym krajem afryka&#324;skim i jak dot&#261;d najbardziej zaludnionym, dotkni&#281;tym epidemi&#261;, kt&#243;r&#261; urz&#281;dnicy s&#322;u&#380;by zdrowia okre&#347;lili jako najszybciej rozprzestrzeniaj&#261;c&#261; si&#281; w historii.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/nigeria-says-ebola-case-remains-isolated-urges-calm-2026-10-22/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Dlaczego RPA ekscytuje si&#281; poligami&#261;? Mi&#281;dzynarodowy sukces nowego serialu niespodziewanie rozpali&#322; w RPA dyskusj&#281; o poligamii. Dlaczego produkcja wzbudza kontrowersje, chocia&#380; ta forma ma&#322;&#380;e&#324;stwa jest w kraju legalna i czemu prawo nie jest w tym przypadku r&#243;wne dla wszystkich?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=_xYrgJYE5Mo">[###]</a></p><div id="youtube2-_xYrgJYE5Mo" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;_xYrgJYE5Mo&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/_xYrgJYE5Mo?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W niedziel&#281; Brazylijczycy ponownie udadz&#261; si&#281; do urn, by wybra&#263; jednego z dw&#243;ch kandydat&#243;w, kt&#243;rzy w swoich kampaniach przedstawiaj&#261; diametralnie r&#243;&#380;ne wizje przysz&#322;o&#347;ci kraju, w obliczu narastaj&#261;cych obaw zwi&#261;zanych z przest&#281;pczo&#347;ci&#261;, korupcj&#261; oraz og&#243;lnym przesuni&#281;ciem w prawo w&#347;r&#243;d wyborc&#243;w w Ameryce &#321;aci&#324;skiej.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/25/americas/brazil-election-lula-bolsonaro-intl-latam">[CNN]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/24/brazils-lula-and-bolsonaro-debate-policy-proposals-before-run-off">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Chocia&#380; kandydaci na prezydenta Brazylii nie uczynili polityki dotycz&#261;cej Amazonii g&#322;&#243;wnym tematem kampanii wyborczej, klimatolodzy i ekolodzy twierdz&#261;, &#380;e zwyci&#281;zca niedzielnych wybor&#243;w mo&#380;e zadecydowa&#263; o tym, czy &#8211; i jak szybko &#8211; najwi&#281;kszy na &#347;wiecie las deszczowy osi&#261;gnie &#187;punkt krytyczny&#171;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-elections-amazon-rainforest-climate-change-b8058b1c485f68571ba0aa81f155ad37">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek Salwador wys&#322;a&#322; na Haiti 100 &#380;o&#322;nierzy si&#322; specjalnych, aby pomogli w akcji ratunkowej czterech zaginionych &#380;o&#322;nierzy z tego &#347;rodkowoameryka&#324;skiego kraju, kt&#243;rzy niedawno padli ofiar&#261; ataku gang&#243;w &#8211; poinformowa&#322;o dw&#243;ch urz&#281;dnik&#243;w w rozmowie z agencj&#261; Associated Press.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/el-salvador-haiti-special-forces-gangs-03ec2bf89616d8b313c54da34c24eab1">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Po ponad 10 miesi&#261;cach sp&#281;dzonych na wygnaniu wenezuelska przyw&#243;dczyni opozycji i laureatka Nagrody Nobla Mar&#237;a Corina Machado powr&#243;ci&#322;a do kraju, gdzie sytuacja polityczna uleg&#322;a zmianie pod wp&#322;ywem jej sojusznika &#8211; Stan&#243;w Zjednoczonych &#8211; bez jej udzia&#322;u.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/25/americas/machado-returns-venezuela-latam-intl">[CNN]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/americas/awaiting-machados-return-venezuela-opposition-looks-ahead-elections-2026-10-23/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#281;dzia w Ekwadorze nakaza&#322; dalsze przetrzymywanie w areszcie by&#322;ej lewicowej kandydatki na prezydenta Luisy Gonzalez po jej aresztowaniu pod zarzutem prania brudnych pieni&#281;dzy. Postanowienie wydano w pi&#261;tek, dzie&#324; po tym, jak 48-letnia Gonzalez, kt&#243;ra w wyborach w 2023 roku rywalizowa&#322;a z prawicowym prezydentem Danielem Nobo&#261;, zosta&#322;a aresztowana w wiejskiej miejscowo&#347;ci Canuto.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/ecuador-judge-orders-pre-trial-detention-of-leftist-presidential-candidate">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Pustynia Atakama w Chile jest nie tylko rejonem, w kt&#243;rym noc&#261; zaobserwujemy najczystsze niebo, ale i stref&#261; gospodarczej eksploatacji nap&#281;dzaj&#261;cej globaln&#261; transformacj&#281; energetyczn&#261;. W tym wydaniu podcastu Globalne Popo&#322;udnie Krzysztof Story i Doma Matejko opowiadaj&#261;, jak wydobycie litu &#8211; niezb&#281;dnego do produkcji nowoczesnych baterii &#8211; wp&#322;ywa na tamtejsze &#347;rodowisko i odcina mieszka&#324;c&#243;w od sprywatyzowanych zasob&#243;w wody. &#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3MNBxBZnTkYtNgc9cDw9vx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac54258e7137f1fa41ef1a40a&quot;,&quot;title&quot;:&quot;23. Jak Chile p&#322;aci za &#347;wiatow&#261; transformacj&#281; energetyczn&#261;?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio TOK FM&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3MNBxBZnTkYtNgc9cDw9vx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3MNBxBZnTkYtNgc9cDw9vx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wyborcy w kanadyjskiej prowincji Alberta zdecydowan&#261; wi&#281;kszo&#347;ci&#261; g&#322;os&#243;w odrzucili propozycj&#281; rozpocz&#281;cia procesu niepodleg&#322;o&#347;ciowego, zapewniaj&#261;c zdecydowane zwyci&#281;stwo zwolennikom jedno&#347;ci Kanady i pog&#322;&#281;biaj&#261;c podzia&#322;y w ruchu separatystycznym.&#8221; Mo&#380;e tydzie&#324; temu zapomnieli&#347;my wspomnie&#263;, &#380;e odb&#281;dzie si&#281; referendum ale o wynikach nie zapomnieli&#347;my. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/20/canada-alberta-rejects-independence-succession-referendum">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Donald Trump zni&#243;s&#322; cz&#281;&#347;&#263; ce&#322; na&#322;o&#380;onych przez Stany Zjednoczone na Kanad&#281;, aby &#187;lepiej s&#322;u&#380;y&#263; interesowi publicznemu&#171; &#8211; poinformowa&#322; Bia&#322;y Dom. By&#322;o to zwyci&#281;stwo dla Susan Collins, znajduj&#261;cej si&#281; pod presj&#261; republika&#324;skiej senator z Maine, kt&#243;ra toczy zaci&#281;t&#261; kampani&#281; o reelekcj&#281;, od kt&#243;rej w du&#380;ej mierze zale&#380;y, czy Demokraci zdo&#322;aj&#261; przej&#261;&#263; kontrol&#281; nad Kongresem.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/23/susan-collins-maine-trump-tariffs-canada">[The Guardian]</a></p><p></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; S&#261;d Najwy&#380;szy Stan&#243;w Zjednoczonych wyda&#322; orzeczenie niekorzystne dla administracji Donalda Trumpa, odmawiaj&#261;c zezwolenia na natychmiastowe wprowadzenie w &#380;ycie szeroko zakrojonych ogranicze&#324; dotycz&#261;cych opieki potwierdzaj&#261;cej to&#380;samo&#347;&#263; p&#322;ciow&#261; os&#243;b transp&#322;ciowych przebywaj&#261;cych w wi&#281;zieniach i plac&#243;wkach federalnych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/21/supreme-court-trump-gender-affirming-care-trans-prisoners">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Administracja Trumpa z&#322;o&#380;y&#322;a prewencyjnie pozew, kt&#243;rego celem jest zablokowanie zatwierdzenia wynik&#243;w wybor&#243;w do Senatu USA w Alasce, gdyby urz&#281;duj&#261;cy republika&#324;ski senator Dan Sullivan przegra&#322; w tych kluczowych wyborach, kt&#243;re mog&#261; zadecydowa&#263; o uk&#322;adzie si&#322; w Senacie.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/23/politics/doj-sues-alaska-dan-sullivan-us-senate">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Na dwa tygodnie przed wyborami w po&#322;owie kadencji prezydenta, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; 3 listopada, sytuacja nie wygl&#261;da dla Republikan&#243;w r&#243;&#380;owo. (...) Sonda&#380;e przewiduj&#261; nie tylko, &#380;e strac&#261; Izb&#281; Reprezentant&#243;w, ale te&#380; ich kontrola nad Senatem jest zagro&#380;ona. I to mimo gigantycznych pieni&#281;dzy, jakie wydaj&#261; na t&#281; kampani&#281; z pomoc&#261; Elona Muska, najwi&#281;kszego darczy&#324;cy Partii Republika&#324;skiej, kt&#243;ry w niekt&#243;rych stanach niemal&#380;e w pojedynk&#281; finansuje republika&#324;skie kampanie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/661KqN7dn05XSw1tW6wg8m">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3247d560c8ca7b7497e9fe6d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;299. Czy Republikanie zmierzaj&#261; ku wyborczej katastrofie?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Piotr Tarczy&#324;ski i &#321;ukasz Paw&#322;owski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/661KqN7dn05XSw1tW6wg8m&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/661KqN7dn05XSw1tW6wg8m" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Reklama o charakterze ataku, przygotowana przez republika&#324;skiego kandydata na gubernatora stanu Ohio, Viveka Ramaswamy&#8217;ego, skierowana przeciwko jego demokratycznej przeciwniczce, Amy Acton, wywo&#322;a&#322;a fal&#281; krytyki w szeregach jego w&#322;asnej partii na nieca&#322;e dwa tygodnie przed wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi w Stanach Zjednoczonych, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; 3 listopada.&#8221; Je&#347;li nie znacie sprawy to chodzi o to, &#380;e Amy Acton gdy by&#322;a dzieckiem pad&#322;a ofiar&#261; przemocy seksualnej ze strony ojczyma i w&#322;a&#347;nie to republikanin postanowi&#322; wykorzysta&#263; przeciwko niej. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/24/has-vivek-ramaswamys-attack-ad-against-amy-acton-backfired">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Tydzie&#324; po tym, jak serwis ProPublica opublikowa&#322; artyku&#322; opisuj&#261;cy, w jaki spos&#243;b zorganizowane grupy przest&#281;pcze przyw&#322;aszczaj&#261; sobie &#347;wiadczenia w ramach programu bon&#243;w &#380;ywno&#347;ciowych &#8212; czemu sprzyja odmowa rz&#261;du dotycz&#261;ca unowocze&#347;nienia technologii kart &#347;wiadczeniowych &#8212; Departament Rolnictwa og&#322;osi&#322; plany wprowadzenia bezpieczniejszych kart wyposa&#380;onych w mikroczipy.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/snap-theft-chip-cards-trump-rule">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z danych dotycz&#261;cych &#347;ledzenia statk&#243;w opublikowanych w pi&#261;tek, pierwszy rosyjski tankowiec z &#322;adunkiem oleju nap&#281;dowego, kt&#243;ry ma trafi&#263; do Stan&#243;w Zjednoczonych w wyniku niespodziewanego porozumienia zawartego mi&#281;dzy Moskw&#261; a prezydentem USA Donaldem Trumpem, znajduje si&#281; na pok&#322;adzie tankowca p&#322;yn&#261;cego do Nowego Jorku.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/energy/tanker-carrying-40000-t-russian-diesel-heads-new-york-after-putin-trump-deal-2026-10-23/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.nbcnews.com/business/energy/russian-diesel-tanker-heads-us-trump-deal-putin-ukraine-war-rcna605187">[NBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Centra danych sta&#322;y si&#281; powa&#380;nym zagro&#380;eniem dla polityk&#243;w, kt&#243;rzy je popieraj&#261;, zw&#322;aszcza &#380;e do wybor&#243;w &#347;r&#243;dokresowych pozosta&#322;o mniej ni&#380; dwa tygodnie.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/10/25/poll-data-centers-midterms-political-risk-01132260">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Najwi&#281;kszy rosyjski producent gazu Nowatek m&#243;g&#322; potajemnie finansowa&#263; i kontrolowa&#263; budow&#281; terminalu gazowego na Alasce o warto&#347;ci ok. 98 mld z&#322;. W projekcie uczestniczy&#322; te&#380; inwestor Gentry Beach, powi&#261;zany z rodzin&#261; prezydenta USA Donalda Trumpa. Poinformowa&#322;y o tym 24 pa&#378;dziernika dzienniki Financial Times i The New York Times.&#8221; <a href="https://www.onet.pl/informacje/centrum-europy/terminal-lng-na-alasce-mogl-finansowac-rosyjski-koncern/23q6jzl,0666d3f1">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Archidiecezja Nowego Jorku zgodzi&#322;a si&#281; zap&#322;aci&#263; 800 milion&#243;w dolar&#243;w w ramach ugody w sprawie roszcze&#324; wniesionych przeciwko Ko&#347;cio&#322;owi przez oko&#322;o 1 300 os&#243;b, kt&#243;re twierdz&#261;, &#380;e pad&#322;y ofiar&#261; wykorzystywania seksualnego ze strony duchownych i pracownik&#243;w &#347;wieckich.&#8221; Dzie&#324; jak co dzie&#324;, dzie&#324; po dniu. Wci&#261;&#380; si&#281; dzieje ko&#347;cio&#322;a cud. <a href="https://www.npr.org/2026/10/24/nx-s1-6015522/new-york-archdiocese-settlement-agreement">[NPR]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;S&#261;d Najwy&#380;szy orzek&#322;, &#380;e przepisy zakazuj&#261;ce wystawiania nowych recept na leki hamuj&#261;ce dojrzewanie dla m&#322;odych os&#243;b cierpi&#261;cych na dysfori&#281; p&#322;ciow&#261; s&#261; niezgodne z prawem.&#8221; <a href="https://www.rnz.co.nz/news/health/2058561/puberty-blocker-restrictions-for-gender-diverse-youth-overturned-by-high-court">[Radio New Zealand]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Z punktu widzenia cyberbezpiecze&#324;stwa internet prze&#380;ywa dzi&#347; ci&#281;&#380;ki dzie&#324;. Jak donosi agencja Reuters, strony rz&#261;dowe na ca&#322;ym &#347;wiecie przesta&#322;y dzia&#322;a&#263; po tym, jak sztuczna inteligencja wykry&#322;a krytyczne luki w zabezpieczeniach dotycz&#261;ce j&#281;zyka programowania PHP. Problemy by&#322;y na tyle powa&#380;ne, &#380;e ameryka&#324;ska Agencja Bezpiecze&#324;stwa Narodowego (NSA) zaleci&#322;a organizacjom korzystaj&#261;cym z PHP w swoich systemach albo natychmiastow&#261; aktualizacj&#281;, albo wy&#322;&#261;czenie system&#243;w do czasu, a&#380; b&#281;dzie to mo&#380;liwe.&#8221; <a href="https://techcrunch.com/2026/10/21/the-internet-is-having-a-very-bad-cybersecurity-day/">[Tech Crunch]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmly0lg3w5x2o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;G&#322;&#243;wny Urz&#261;d Statystyczny opublikowa&#322; najnowsze dane, z kt&#243;rych wynika, &#380;e cho&#263; ceny w stosunku do sierpnia minimalnie wzros&#322;y, to w uj&#281;ciu rocznym rolnicy mierz&#261; si&#281; z silnymi spadkami. Sprawd&#378;, co podro&#380;a&#322;o, a co odnotowa&#322;o drastyczne obni&#380;ki.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/22/ceny-produktow-rolnych-spadly-o-126-gus-opublikowal-dane/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Pierwszy sk&#322;adany telefon firmy Apple, iPhone Duo, trafi&#322; w pi&#261;tek do sklep&#243;w na ca&#322;ym &#347;wiecie w cenie oko&#322;o 2000 dolar&#243;w, przy czym premiera ta odby&#322;a si&#281; bez takiego rozg&#322;osu, jaki towarzyszy&#322; poprzednim premierom iPhone&#8217;&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/retail-consumer/apple-bets-iphone-duo-can-remake-foldable-market-sales-begin-2026-10-22/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Nastroje polskich konsument&#243;w wyra&#378;nie pogorszy&#322;y si&#281; w pa&#378;dzierniku. Bie&#380;&#261;cy wska&#378;nik ufno&#347;ci konsumenckiej spad&#322; do -14 pkt., czyli o 3,2 pkt. wzgl&#281;dem wrze&#347;nia. Najmocniej pogorszy&#322;a si&#281; ocena przysz&#322;ej sytuacji gospodarczej. Gorsze ni&#380; miesi&#261;c wcze&#347;niej by&#322;y wszystkie elementy sk&#322;adaj&#261;ce si&#281; na wska&#378;nik.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/23/polacy-coraz-gorzej-oceniaja-gospodarke-nastroje-konsumenckie-mocno-spadly/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;W ostatnich miesi&#261;cach klienci firmy Tauron musz&#261; przygotowa&#263; si&#281; na prawdziw&#261; rewolucj&#281; w sposobie p&#322;acenia za energi&#281; elektryczn&#261;. Znikaj&#261; prognozy, wycofywana jest popularna us&#322;uga samodzielnego podawania stanu licznika, a do gry wkraczaj&#261; rozliczenia oparte na danych rynkowych i rzeczywistym zu&#380;yciu. Sprawd&#378;, od kiedy obowi&#261;zuj&#261; nowe zasady, jak wp&#322;yn&#261; na twoje faktury oraz czy musisz podpisywa&#263; nowe dokumenty.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/23/tauron-dokonal-przewrotu-w-rachunkach-za-prad-oto-co-musisz-wiedziec/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Co wyr&#243;&#380;nia polsk&#261; przyrod&#281;? Jakie niezwyk&#322;e mechanizmy spotkamy u krajowych ro&#347;lin, grzyb&#243;w, zwierz&#261;t? O tym jak powszechnie wok&#243;&#322; nas funkcjonuja ekosystemy, nawet gdy ich nie zauwa&#380;amy (np gdy jeste&#347;my na piaszczystej pla&#380;y), o cudach, dziwach i zachwytach, kt&#243;re biolodzy odkrywaj&#261; mi&#281;dzy Wis&#322;&#261;, a Odr&#261; opowiada dr Piotr Bernatowicz doktor nauk biologicznych, zoolog, wyk&#322;adowca akademicki i przyrodnik z Wydzia&#322;u Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/co-wyroznia-polska-przyrode-dr-piotr-bernatowicz/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/7jvbVlcLMmu7bXcZKhsbDX">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7fe393aa699ab0836a9f2388&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#323 Czym si&#281; wyr&#243;&#380;nia polska przyroda? | dr Piotr Bernatowicz&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7jvbVlcLMmu7bXcZKhsbDX&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7jvbVlcLMmu7bXcZKhsbDX" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Osoba chora na raka we Francji sta&#322;a si&#281; pierwszym znanym przypadkiem zaka&#380;enia wirusem Shamonda po wybuchu epidemii w&#347;r&#243;d zwierz&#261;t hodowlanych w Europie, kt&#243;r&#261; po raz pierwszy zidentyfikowano w lipcu. M&#281;&#380;czyzna w wieku oko&#322;o sze&#347;&#263;dziesi&#281;ciu lat zmar&#322; 9 pa&#378;dziernika, 16 dni po pojawieniu si&#281; u niego objaw&#243;w neurologicznych, w tym utraty wzroku i dezorientacji, jak wynika z opisu przypadku opublikowanego w tym tygodniu w czasopi&#347;mie Eurosurveillance. Badacze zajmuj&#261;cy si&#281; chorobami zaka&#378;nymi twierdz&#261;, &#380;e niewiele wiadomo na temat tego wirusa ani tego, jak oddzia&#322;uje on na organizm.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03416-1">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Praktycznie ka&#380;dy cz&#322;owiek na Ziemi ma w organizmie mn&#243;stwo r&#243;&#380;nych rodzaj&#243;w u&#347;pionych wirus&#243;w. S&#261; to pozosta&#322;o&#347;ci po przesz&#322;ych infekcjach i &#8211; zazwyczaj &#8211; s&#261; one nieszkodliwe. Chyba &#380;e si&#281; obudz&#261;, co mo&#380;e by&#263; spowodowane ekstremalnym stresem lub czym&#347;, co powa&#380;nie os&#322;abia uk&#322;ad odporno&#347;ciowy. Jednak obecnie, dzi&#281;ki unikalnym badaniom nad uk&#322;adem odporno&#347;ciowym astronaut&#243;w, naukowcy rozwa&#380;aj&#261; poszerzenie swoich pogl&#261;d&#243;w na temat tego, co mo&#380;e wybudzi&#263; nasze u&#347;pione wirusy&#8230; i pr&#243;buj&#261; dowiedzie&#263; si&#281;, jaki zwi&#261;zek ma to wszystko z d&#322;ugotrwa&#322;ym COVID-19.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1PpGtkDyhlDEntrxNqF9gr">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aee8c1bee70b4fb1ee0b656a0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;The dormant viruses in all of us may help explain long COVID&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1PpGtkDyhlDEntrxNqF9gr&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1PpGtkDyhlDEntrxNqF9gr" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wed&#322;ug bada&#324; przeprowadzonych w&#347;r&#243;d prawie 12 000 m&#322;odych ludzi w Stanach Zjednoczonych tempo dojrzewania poszczeg&#243;lnych obszar&#243;w m&#243;zgu we wczesnym okresie dojrzewania pozwala przewidzie&#263; pojawienie si&#281; zaburze&#324; zdrowia psychicznego nawet cztery lata przed wyst&#261;pieniem objaw&#243;w.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03357-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Mistrzostwo Rzymian w sztuce szklarskiej zaowocowa&#322;o powstaniem niekt&#243;rych cud&#243;w staro&#380;ytno&#347;ci, jednak niewiele spo&#347;r&#243;d ich dzie&#322; przewy&#380;sza licz&#261;ce 1600 lat arcydzie&#322;o, kt&#243;re znajduje si&#281; w British Museum.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/oct/25/scientists-rediscover-ancient-roman-colour-changing-glass">[The Guardian]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png" width="1240" height="992" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/f811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:992,&quot;width&quot;:1240,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1400647,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/222055405?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!fxvn!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ff811eeba-e031-4172-b0f6-a1565ebcacff_1240x992.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>Czy zegary atomowe mog&#261; dowie&#347;&#263;, &#380;e Einstein si&#281; myli&#322;? Mog&#261;. Ale nie musz&#261;. O tym jak mierz&#261; czas zegary, kt&#243;rych dok&#322;adno&#347;&#263; jest tak wysoka, &#380;e gdyby mierzy&#322;y czas od Wielkiego Wybuchu to nie pomyli&#322;yby si&#281; do dzisiaj nawet o sekund&#281;, o tym jak por&#243;wna&#263; ich pomiary gdy s&#261; na r&#243;&#380;nych wysoko&#347;ciach i co to ma w og&#243;le wsp&#243;lnego z og&#243;ln&#261; teori&#261; wzgl&#281;dno&#347;ci? W podr&#243;&#380; w nauk&#281; zabiera nas Veritasium. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=eyZEqSPeMwg">[###]</a></p><div id="youtube2-eyZEqSPeMwg" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;eyZEqSPeMwg&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/eyZEqSPeMwg?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Jak pokazuj&#261; wyniki najnowszych bada&#324; klinicznych, spersonalizowana szczepionka przeciwko czerniakowi oparta na mRNA znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu nowotworu lub zgonu w ci&#261;gu dw&#243;ch lat.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/society/2026/oct/23/mrna-vaccine-melanoma-cancer-breakthrough-australia">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Ludzko&#347;&#263; prze&#322;awia morza i oceany, zaprz&#281;gaj&#261;c do tego coraz to nowsz&#261; i skuteczniejsz&#261; technik&#281;. Jednak wielorybnictwo, jedn&#261; z form po&#322;ow&#243;w, kt&#243;re jako ludzko&#347;&#263; mocno ograniczyli&#347;my, si&#281;ga swoj&#261; histori&#261; co najmniej &#347;redniowiecza i rybak&#243;w baskijskich. O tym dlaczego polowali&#347;my na wieloryby (mi&#281;so zdecydowanie nie by&#322;o najwa&#380;niejsze) oraz o tym jak rewolucja przemys&#322;owa nap&#281;dzi&#322;a rze&#378; wieloryb&#243;w, a tak&#380;e jak pomog&#261; wielorybom nafta, opowiada Mi&#322;osz Szyma&#324;ski z podkastu Za Rubie&#380;&#261;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=dzbmhKg61Xg">[###]</a></p><div id="youtube2-dzbmhKg61Xg" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;dzbmhKg61Xg&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/dzbmhKg61Xg?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Kaszpirowski i moda na antynauk&#281;. Pod koniec PRL o&#347;wiecenie by&#322;o cholernie niemodne. Ludzie tacy jak &#187;hipnotyzer&#171; Anatolij Kaszpirowski byli paso&#380;ytami doskonale adaptuj&#261;cymi si&#281; do czasu przej&#347;ciowego, gdy katastrofa ideologii by&#322;a dla wszystkich oczywista, ale nowa ca&#322;o&#347;&#263; jeszcze nie zosta&#322;a posk&#322;adana.&#8221; W Krytyce Politycznej Micha&#322; Sutowski rozmawia z Wojciechem Orli&#324;skim. Polecamy. <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/prl-nauka-ezoteryka-kaszpirowski-rozmowa-z-wojciechem-orlinskim/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><p></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 311, 17.10.2026]]></title><description><![CDATA[Z atakiem Izraelczyk&#243;w na europejskich dyplomat&#243;w, szczytem w Brukseli oraz Tesl&#261; co robi cyrkowe fiko&#322;ki]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr311</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr311</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 17 Oct 2026 20:46:19 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr311">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Sp&#243;r o Trybuna&#322; Konstytucyjny wkroczy&#322; w kolejny etap. Maciej Berek z&#322;o&#380;y&#322; w Sejmie &#347;lubowanie s&#281;dziego TK. Prezes Trybuna&#322;u Bogdan &#346;wi&#281;czkowski nie dopu&#347;ci&#322; go do orzekania. Premier Donald Tusk i minister sprawiedliwo&#347;ci Waldemar &#379;urek zapowiedzieli dalsze dzia&#322;ania, za&#347; prezydent Karol Nawrocki odwo&#322;a&#322; wizyt&#281; zagraniczn&#261;. Oto co warto wiedzie&#263; w sprawie TK.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/spor-o-trybunal-konstytucyjny-co-wiadomo-do-tej-pory-st9287637">[TVN24]</a>, <a href="https://www.tokfm.pl/polityka/awantura-wokol-trybunalu-konstytucyjnego-prezydent-broni-swoich-kolesi">[TokFM]</a></p></li><li><p>Je&#347;li liczycie, &#380;e wybory b&#281;d&#261; uczciwe i ka&#380;dy okr&#281;g wyborczy b&#281;dzie mia&#322; proporcjonaln&#261; reprezentacj&#281; to niestety tak nie b&#281;dzie. Prezydent zawetowa&#322; kolejn&#261; ustaw&#281;, tym razem zmian&#281; w kodeksie wyborczym &#8222;kt&#243;ra mia&#322;a wprowadzi&#263; mechanizm regularnego dostosowywania liczby mandat&#243;w poselskich do zmian demograficznych&#8221;. <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/karol-nawrocki-zawetowal-zmiany-w-wyborach-czlonkowie-pkw-reaguja/n51dknx">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki podpisa&#322; nowelizacj&#281; przepis&#243;w o op&#322;atach lokalnych, kt&#243;ra od 2027 roku pozwoli gminom pobiera&#263; op&#322;at&#281; miejscow&#261; bez wzgl&#281;du na jako&#347;&#263; powietrza. Jej maksymalna stawka wzro&#347;nie do 5 z&#322;otych za ka&#380;dy dzie&#324; noclegu, a obowi&#261;zek poboru zostanie na&#322;o&#380;ony na podmioty &#347;wiadcz&#261;ce us&#322;ugi zakwaterowania.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/biznes/turystyka/oplata-miejscowa-w-2027-jakie-stawki-podwyzka-oplat-dla-turystow-za-kazdy-dzien-noclegu-st9289459">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Wbrew temu, co mog&#261; twierdzi&#263; niekt&#243;rzy lewicowi aktywi&#347;ci, role p&#322;ciowe w Polsce si&#281; zmieniaj&#261; i to gwa&#322;townie. W Polsce ma&#322;o kt&#243;ra rodzina realizuje model tradycyjny. Najwi&#281;ksz&#261; grup&#281; stanowi&#261; Ci, kt&#243;rzy realizuj&#261; modela partnerski. Ten jest szczeg&#243;lnie preferowany w najwi&#281;kszych miastach, w&#347;r&#243;d m&#322;odych, zamo&#380;nych i wykszta&#322;conych os&#243;b.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3Spchs1ztOrYEoJQ8Tc4uo">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a42682df5a2af83967cb2557e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Pigu&#322;a 135: W Polsce ju&#380; (prawie) nie ma tradycyjnych rodzin&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Kamil Fejfer i &#321;ukasz Komuda&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3Spchs1ztOrYEoJQ8Tc4uo&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3Spchs1ztOrYEoJQ8Tc4uo" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Opublikowany 16.10 raport Najwy&#380;szej Izby Kontroli zawiera bardzo krytyczn&#261; ocen&#281; sposobu przygotowania najwi&#281;kszej inwestycji energetycznej w Polsce. Kontrola dotyczy lat 2020 -2024 czyli g&#322;&#243;wnie okresu rz&#261;d&#243;w Zjednoczonej Prawicy i mianowanych przez ten rz&#261;d w&#322;adz sp&#243;&#322;ki Polskie Elektrownie J&#261;drowe. Warto jednak pami&#281;ta&#263;, &#380;e konsekwencje podpisanych w&#243;wczas um&#243;w mog&#261; si&#281; ci&#261;gn&#261;&#263; jeszcze d&#322;ugo. <a href="https://wysokienapiecie.pl/122179-nik-krytycznie-o-polskim-atomie-bez-planu-za-to-z-setkami-milionow-zl-na-doradcow/">[Wysokie Napi&#281;cie]</a></p></li><li><p>&#8222;Trzy lata po wyborach, kt&#243;re odsun&#281;&#322;y PiS od w&#322;adzy, Donald Tusk umacnia swoj&#261; pozycj&#281;. Koalicja Obywatelska wyra&#378;nie prowadzi w sonda&#380;ach, premier skutecznie kontroluje koalicjant&#243;w, a rz&#261;d dzia&#322;a sprawniej ni&#380; w poprzednich latach. Jednocze&#347;nie w gabinecie brakuje polityk&#243;w, kt&#243;rzy mogliby dor&#243;wna&#263; jego pozycji. Andrzej Bobi&#324;ski, Joanna Sawicka i Wojciech Szacki rozmawiaj&#261; o metodach rz&#261;dzenia Donalda Tuska i zastanawiaj&#261; si&#281;, czy umiej&#281;tno&#347;&#263; zarz&#261;dzania kryzysami i polityczna elastyczno&#347;&#263; mog&#261; zast&#261;pi&#263; d&#322;ugofalow&#261; strategi&#281;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/45PquCNXKsnvecmuxNEvwX">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ad89052d3631dfb222f6e839d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Tusku, musisz? | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/45PquCNXKsnvecmuxNEvwX&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/45PquCNXKsnvecmuxNEvwX" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Po ostatnich atakach w szko&#322;ach, m.in. w Ostro&#322;&#281;ce, Leszczydole-Nowinach i Warszawie, g&#322;os zabra&#322; Donald Tusk. Premier m&#243;wi&#322; o nihilistycznej przemocy, kt&#243;ra si&#281; rozpowszechnia. O akty przemocy oskar&#380;y&#322; gry komputerowe. Wymieni&#322; popularnego w&#347;r&#243;d dzieci i doros&#322;ych Minecrafta i platform&#281; Roblox. W kontek&#347;cie ostatnich wydarze&#324; m&#243;wi&#322; te&#380; o True Crime Community. Czy granie w gry naprawd&#281; prowadzi do przemocy? &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=ecXLtDkPtIU">[###]</a></p><div id="youtube2-ecXLtDkPtIU" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;ecXLtDkPtIU&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/ecXLtDkPtIU?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li><li><p>Czy zauwa&#380;yli&#347;cie, &#380;e relacje mi&#281;dzy Stanowskim, a Nawrockim s&#261; troch&#281;... dziwne? Koroluk zabiera nas w podr&#243;&#380; w g&#322;&#261;b tego specyficznego bromance&#8217;u i tego jak Stanowski, w kontek&#347;cie Nawrockiego, jest jeszcze mniej obiektywny ni&#380; zwykle. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=n0EL8hCr3yM">[###]</a></p><div id="youtube2-n0EL8hCr3yM" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;n0EL8hCr3yM&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/n0EL8hCr3yM?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-13/jednostronny-rozejm-energetyczny-1693-dzien-wojny">[Jednostronny &#8222;rozejm energetyczny&#8221;? 1693. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Zgodnie z informacjami przekazanymi przez dw&#243;ch ameryka&#324;skich urz&#281;dnik&#243;w oraz jednego zachodniego urz&#281;dnika zaznajomionego z t&#261; spraw&#261;, polecenie ograniczenia dzia&#322;ania systemu satelitarnego wykorzystywanego przez Ukrain&#281; do &#322;&#261;czno&#347;ci na polu walki oraz operacji z u&#380;yciem dron&#243;w pochodzi&#322;o z samego Bia&#322;ego Domu. Urz&#281;dnicy ci stwierdzili, &#380;e kierownictwo Departamentu Obrony otrzyma&#322;o komunikat, zgodnie z kt&#243;rym nale&#380;y spowolni&#263; dzia&#322;anie us&#322;ugi SpaceX Starshield przeznaczonej dla ukrai&#324;skich si&#322; zbrojnych.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/europe/order-limit-starshield-ukraine-came-inside-white-house-sources-say-2026-10-15/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Od kilku tygodni ukrai&#324;skie w&#322;adze alarmuj&#261; o powa&#380;nych problemach z p&#322;ynno&#347;ci&#261; finansow&#261;. (...) Zaistnia&#322;a dziura bud&#380;etowa wynika najprawdopodobniej z szybszego ni&#380; planowane wydawania &#347;rodk&#243;w na obronno&#347;&#263; wiosn&#261; i latem oraz spadku wp&#322;yw&#243;w podatkowych spowodowanych intensyfikacj&#261; rosyjskich ostrza&#322;&#243;w. R&#243;wnie istotn&#261; przyczyn&#261; jest jednak brak woli politycznej w&#322;adz wdra&#380;ania kluczowych reform z zakresu rz&#261;d&#243;w prawa i walki z korupcj&#261;, co powoduje zawieszenie kolejnych transz pomocy z UE.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-14/wojna-nerwow-ukraina-potrzebuje-pieniedzy-ue-zada-reform">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e partnerzy (w domy&#347;le USA) nie powiadomili Ukrainy o rosyjskich atakach z u&#380;yciem pocisk&#243;w balistycznych na Kij&#243;w wieczorem 12 pa&#378;dziernika, a nast&#281;pnie wieczorem 13 pa&#378;dziernika. M&#243;wi&#261;c o drugim z nich, podkre&#347;li&#322;, &#380;e trafiona zosta&#322;a kijowska elektrownia TEC-4 i uszkodzony budynek mieszkalny. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-14/ukrainskie-problemy-z-danymi-wywiadowczymi-usa-i-systemem-starshield">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Blokada swobodnej &#380;eglugi na Morzu Czarnym przekszta&#322;ci&#322;a prognozowan&#261; nadpoda&#380; ukrai&#324;skich p&#322;od&#243;w rolnych w krytyczny problem logistyczny. W po&#322;&#261;czeniu z deficytem pojemno&#347;ci magazynowych oraz spadkiem cen skupu wewn&#261;trz Ukrainy, sytuacja ta zmusza tamtejszych producent&#243;w rolnych do sprzeda&#380;y produkt&#243;w poni&#380;ej koszt&#243;w wytworzenia. Kryzys pog&#322;&#281;bia niewystarczaj&#261;ca przepustowo&#347;&#263; unijnych Korytarzy Solidarno&#347;ci oraz twarde stanowisko pa&#324;stw tranzytowych, w tym Polski, chroni&#261;cych w&#322;asne rynki zbytu. Utrzymanie obecnych restrykcji eksportowych grozi systemow&#261; destabilizacj&#261; ukrai&#324;skiego rolnictwa w kolejnych cyklach produkcyjnych.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/widmo-nowego-kryzysu-zbo%c5%bcowego-w-ukrainie-i-jego-konsekwencje/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Kij&#243;w od kilku tygodni znajduje si&#281; pod wzmo&#380;onym rosyjskim ostrza&#322;em. Ukrai&#324;cy nie s&#261; w stanie str&#261;ca&#263; wszystkich nadlatuj&#261;cych rakiet i dron&#243;w, a miasto mimo to &#380;yje. O tym, jak dzi&#347; wygl&#261;da Kij&#243;w, m&#243;wi Krzysztof Nieczypor&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=mwDy_PkMn4o">[###]</a></p><div id="youtube2-mwDy_PkMn4o" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;mwDy_PkMn4o&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/mwDy_PkMn4o?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Jak wygl&#261;da sytuacja na froncie po 2,5 miesi&#261;cach od powo&#322;ania Mychaj&#322;o Drapatego na Naczelnego Dow&#243;dc&#281; Si&#322; Zbrojnych Ukrainy? Jaki styl zarzadzania ma Drapaty, jakie zmiany wprowadzono, czy b&#281;da one skuteczne? Jakie oczekiwania ma spo&#322;ecze&#324;stwo? Troch&#281; szerszy obraz przedstawia na Youtubie kana&#322; Good Times and Bad Times. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=jUqaW90c_Ro">[###]</a></p><div id="youtube2-jUqaW90c_Ro" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;jUqaW90c_Ro&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/jUqaW90c_Ro?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jak NATO zamierza wygra&#263; ewentualn&#261; wojn&#281; z Rosj&#261;? Podczas Warsaw Security Forum 12 pa&#378;dziernika naczelny dow&#243;dca si&#322; sojuszniczych NATO w Europie, gen. Alexus Grynkewich, przedstawi&#322; koncepcj&#281; &#8221;Theory of Victory&#8222; &#8212; teori&#281; zwyci&#281;stwa Sojuszu w przypadku konfliktu zbrojnego. Genera&#322; wyja&#347;ni&#322;, jak NATO zamierza powstrzyma&#263; rosyjski atak, uniemo&#380;liwi&#263; przeciwnikowi dalsze post&#281;py i je&#347;li b&#281;dzie to konieczne zniszczy&#263; jego zdolno&#347;&#263; do prowadzenia dzia&#322;a&#324; wojennych. Dlaczego Grynkewich zdecydowa&#322; si&#281; publicznie przedstawi&#263; t&#281; koncepcj&#281; w&#322;a&#347;nie teraz? Jak mia&#322;aby wygl&#261;da&#263; odpowied&#378; NATO na rosyjsk&#261; agresj&#281;? &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=2IvHihIJ3n8">[###]</a></p><div id="youtube2-2IvHihIJ3n8" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;2IvHihIJ3n8&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/2IvHihIJ3n8?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Przedstawiciele pa&#324;stw cz&#322;onkowskich negocjuj&#261; wieloletnie ramy finansowe Unii Europejskiej. W obliczu wojen, kryzys&#243;w i nadszarpni&#281;cia najwi&#281;kszych gospodarek wsp&#243;lnoty dyskusja jest wyj&#261;tkowo za&#380;arta, a dodatkowo Komisja Europejska pr&#243;buje przeforsowa&#263; wi&#281;ksz&#261; centralizacj&#281;. Czego mo&#380;emy si&#281; spodziewa&#263; i jak w najbli&#380;szych latach Unia Europejska mo&#380;e si&#281; zmieni&#263;? Na te pytania odpowiada Konrad Pop&#322;awski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4yN97HWwLdaVju2OSQKzow">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8afafc67e237f7633692520baf&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak mo&#380;e zmieni&#263; si&#281; Unia Europejska? Negocjacje wieloletnich ram finansowych&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4yN97HWwLdaVju2OSQKzow&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4yN97HWwLdaVju2OSQKzow" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Niemal siedem godzin p&#243;&#378;niej, ni&#380; planowano, w pi&#261;tek 16 pa&#378;dziernika, po dw&#243;ch dniach obrad, zako&#324;czy&#322; si&#281; szczyt Unii Europejskiej. Zgodnie z przewidywaniami rozmowy na temat nowego wieloletniego bud&#380;etu UE nie przynios&#322;y rozstrzygni&#281;&#263;. P&#322;atnicy netto do bud&#380;etu UE, czyli takie pa&#324;stwa jak Niemcy, Holandia, Szwecja czy Dania, wci&#261;&#380; stoj&#261; na stanowisku, &#380;e bud&#380;et nale&#380;y zmniejszy&#263;. Z kolei najwi&#281;ksi beneficjenci polityki sp&#243;jno&#347;ci i wsp&#243;lnej polityki rolnej uwa&#380;aj&#261;, &#380;e powinien on zosta&#263; utrzymany, co najmniej na poziomie zaproponowanym przez Komisj&#281; Europejsk&#261;. &#8221; <a href="https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/szczyt-ue-na-razie-bez-decyzji">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;9 pa&#378;dziernika Komisja Europejska (KE) i w&#322;adze Chi&#324;skiej Republiki Ludowej osi&#261;gn&#281;&#322;y porozumienie dotycz&#261;ce ograniczenia nap&#322;ywu samochod&#243;w hybrydowych z Chin do Unii Europejskiej. (...) Z wiarygodnych doniesie&#324; medialnych wynika, &#380;e KE ma wprowadzi&#263; kontyngenty importowe na samochody hybrydowe obowi&#261;zuj&#261;ce przez cztery lata. Limit dla Chin mia&#322;by wynie&#347;&#263; 350 tys. pojazd&#243;w w pierwszym roku, a nast&#281;pnie rosn&#261;&#263; o 6% rocznie. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-14/porozumienie-ke-i-chrl-ws-ograniczenia-importu-aut-hybrydowych-do-ue">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;6 pa&#378;dziernika 2026 r. August Hanning, by&#322;y szef Federalnej S&#322;u&#380;by Wywiadowczej Niemiec, zosta&#322; aresztowany i oskar&#380;ony o szpiegostwo, usi&#322;owanie zdrady stanu oraz nielegalne pozyskiwanie tajemnic pa&#324;stwowych. &#346;ledczy nie ujawnili zaanga&#380;owanych we wsp&#243;&#322;prac&#281; s&#322;u&#380;b zagranicznych. W doniesieniach medialnych sugeruje si&#281; powi&#261;zania Hanninga z Azerbejd&#380;anem, co ponownie o&#380;ywi&#322;o dyskusj&#281; na temat azerbejd&#380;a&#324;skiego lobbingu w Niemczech. Niezale&#380;nie od ostatecznego wyniku &#347;ledztwa i identyfikacji werbuj&#261;cych sytuacja podwa&#380;a zaufanie sojusznik&#243;w do Niemiec. Sprawa Hanninga potwierdza wysoki poziom infiltracji europejskich s&#322;u&#380;b oraz rodzi pytania o skuteczno&#347;&#263; zabezpiecze&#324; przed zewn&#281;trzn&#261; ingerencj&#261;.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/kies-1723-afera-szpiegowska-w-niemczech-i-lobbing-azerbejdzanski/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Na specjalnym posiedzeniu 14 pa&#378;dziernika parlament Saksonii-Anhalt przyj&#261;&#322; wsp&#243;ln&#261; uchwa&#322;&#281; Alternatywy dla Niemiec (AfD) i Zwi&#261;zku Sahry Wagenknecht (BSW) Rozmowy pokojowe zamiast rozszerzania wojny na Ukrainie. (...) Kluby parlamentarne domagaj&#261; si&#281; w dokumencie natychmiastowego zawieszenia broni i rozpocz&#281;cia negocjacji z Moskw&#261;, po&#322;&#261;czonych z normalizacj&#261; stosunk&#243;w gospodarczych i bezzw&#322;ocznym zniesieniem sankcji. (...) Decyzja parlamentu krajowego ma charakter polityczny i nie doprowadzi do wniesienia inicjatywy do Bundesratu przez obecny rz&#261;d kraju zwi&#261;zkowego. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-15/saksonia-anhalt-afd-i-bsw-zadaja-zakonczenia-udzielania-pomocy">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d francuski wzmocni&#322; &#347;rodki bezpiecze&#324;stwa przed sobotnimi og&#243;lnokrajowymi protestami zwi&#261;zanymi z kryzysem koszt&#243;w utrzymania; oczekuje si&#281;, &#380;e do demonstracji do&#322;&#261;cz&#261; r&#243;wnie&#380; grupy studenckie, co budzi obawy przed ewentualnymi starciami.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/10/17/france-braces-for-tense-protests-as-security-concerns-take-centre-stage">[Euronews]</a>, <a href="https://www.politico.eu/article/police-protesters-clash-ahead-of-mass-demonstrations-in-france/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Danii Mette Frederiksen oskar&#380;y&#322;a Madryt o post&#281;powanie &#187;prawie dok&#322;adnie odwrotne&#171; do tego, jakie przyj&#281;&#322;y inne kraje UE, co zaostrzy&#322;o napi&#281;cia mi&#281;dzy ni&#261; a jej koleg&#261; z partii socjalistycznej, premierem Hiszpanii Pedro S&#225;nchezem.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/10/16/denmark-urges-eu-to-scrutinise-spains-plan-to-legalise-600000-migrants">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Hiszpanii broni&#322; dotychczasowych dzia&#322;a&#324; kraju w zakresie zwalczania nielegalnej migracji w obliczu krytyki dotycz&#261;cego planu masowej legalizacji, podczas gdy Ursula von der Leyen wezwa&#322;a do pe&#322;nego wdro&#380;enia unijnego paktu w sprawie migracji i azylu.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/10/16/sanchez-rejects-criticism-of-spains-migration-policy-words-do-not-match-reality">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wygl&#261;da historia Litwy, &#321;otwy i Estonii? Jak powsta&#322;y i w jaki spos&#243;b odzyska&#322;y niepodleg&#322;o&#347;&#263;? Jak zmieni&#322;y si&#281; po upadku ZSRR i jak&#261; rol&#281; odgrywaj&#261; dzi&#347; w Europie? Czym by&#322;a &#346;piewaj&#261;ca Rewolucja i jak pomog&#322;a Litwie, &#321;otwie oraz Estonii odzyska&#263; niepodleg&#322;o&#347;&#263;? W jakiej kondycji s&#261; dzi&#347; te pa&#324;stwa i co mo&#380;e je czeka&#263; w przysz&#322;o&#347;ci? O Litwie, &#321;otwie i Estonii m&#243;wi ekspert OSW Bartosz Chmielewski.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=EppcjM6-2Tc">[###]</a></p><div id="youtube2-EppcjM6-2Tc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;EppcjM6-2Tc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/EppcjM6-2Tc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;W dniach 9-10 pa&#378;dziernika 2026 r. w Republice Czeskiej odby&#322;y si&#281; wybory samorz&#261;dowe oraz pierwsza tura cz&#281;&#347;ciowych wybor&#243;w do Senatu. Obywatele Republiki Czeskiej zdecydowali o sk&#322;adzie w&#322;adz lokalnych na kolejne cztery lata, a tak&#380;e rozpocz&#281;li proces wy&#322;aniania jednej trzeciej sk&#322;adu izby wy&#380;szej parlamentu. W wyborach samorz&#261;dowych tradycyjnie dominowa&#322;y lokalne komitety niezale&#380;nych kandydat&#243;w, natomiast spo&#347;r&#243;d og&#243;lnokrajowych ugrupowa&#324; politycznych najwi&#281;kszy sukces wyborczy odnios&#322;y KDU-&#268;SL oraz STAN. W pierwszej turze wybor&#243;w do Senatu mandaty zdoby&#322;o natomiast pi&#281;ciu kandydat&#243;w reprezentuj&#261;cych ugrupowania opozycyjne wobec rz&#261;du.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wybory-samorz%c4%85dowe-i-senackie-w-republice-czeskiej/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Najpierw II wojna &#347;wiatowa i zbrodnie wojenne Ustaszy, ob&#243;z koncentracyjny w Jasenovacu i wsp&#243;&#322;praca z III Rzesz&#261;, p&#243;&#378;niej walki na Ba&#322;kanach w latach dziewi&#281;&#263;dziesi&#261;tych i czystki etniczne, zbrodnie w Bo&#347;ni i brutalna wojna domowa. Chorwacja ma trudn&#261; histori&#281; i wiele postaci kt&#243;re zapisa&#322;y si&#281; na czarnych kartach historii. O tym, jak Chorwaci postrzegaj&#261; swoja histori&#281;, jak m&#243;wi&#261; o Ustaszach i jak odnosz&#261; si&#281; do zbrodni pope&#322;nianych przez swoich przodk&#243;w, m&#243;wi Micha&#322; Kucharski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0uXdH21cEFJrI5F54rQ8iO">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a5db467e61cd5fa39230f8a1d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Chorwaccy nacjonali&#347;ci gloryfikuj&#261; zbrodniarzy?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0uXdH21cEFJrI5F54rQ8iO&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0uXdH21cEFJrI5F54rQ8iO" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W&#281;gierski parlament przeg&#322;osowa&#322; nowelizacj&#281; przepis&#243;w dotycz&#261;cych ochrony dzieci, znosz&#261;c &#347;rodki, kt&#243;re stygmatyzuj&#261; osoby homoseksualne i transp&#322;ciowe. Aktywi&#347;ci LGBTQ i obro&#324;cy praw cz&#322;owieka z zadowoleniem przyj&#281;li t&#281; decyzj&#281;, ale wezwali do wprowadzenia zmian w innych przepisach z czas&#243;w rz&#261;d&#243;w Orb&#225;na.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c6vg9nj4l322o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Mo&#322;dawia wchodzi w sezon zimowy 2026/2027 z zabezpieczonymi dostawami gazu ziemnego dla odbiorc&#243;w indywidualnych, ale przy wyra&#378;nie wy&#380;szych kosztach zakupu. Pa&#324;stwowa sp&#243;&#322;ka energetyczna Energocom zakontraktowa&#322;a z wyprzedzeniem ilo&#347;&#263; gazu ziemnego odpowiadaj&#261;c&#261; prognozowanemu zapotrzebowaniu na surowiec w okresie od pa&#378;dziernika 2026 r. do marca 2027 r. Dost&#281;pno&#347;&#263; gazu ziemnego nie oznacza jednak stabilno&#347;ci cenowej, gdy&#380; wzrost notowa&#324; w Europie, niski poziom zgromadzonych zapas&#243;w na kontynencie, mniejsza dost&#281;pno&#347;&#263; surowca w formie LNG i konkurencja z odbiorcami w Azji i Pacyfiku zwi&#281;kszaj&#261; presj&#281; na ceny oraz podnosz&#261; koszty ca&#322;ego systemu energetycznego.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/mo%c5%82dawia-przygotowana-do-zimy-zabezpieczone-dostawy-gazu-ziemnego-przy-rosn%c4%85cej-presji-cenowej/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Po kilkunastu latach wojny domowej rz&#261;d przej&#347;ciowy Ahmada asz-Szary d&#261;&#380;y do przyci&#261;gni&#281;cia do Syrii zagranicznych inwestor&#243;w, ale podstawow&#261; przeszkod&#261; jest wci&#261;&#380; niestabilna sytuacja bezpiecze&#324;stwa. Z kolei nacisk na wieloletnie i kosztowne projekty infrastrukturalne mo&#380;e przyczyni&#263; si&#281; do marginalizacji bie&#380;&#261;cych potrzeb syryjskiego spo&#322;ecze&#324;stwa i zwi&#281;kszy&#263; nier&#243;wno&#347;ci. Unia Europejska i europejscy przedsi&#281;biorcy, anga&#380;uj&#261;c si&#281; w odbudow&#281; Syrii, powinni skupia&#263; si&#281; na tych dzia&#322;aniach, kt&#243;re realnie i bezpo&#347;rednio poprawi&#261; poziom &#380;ycia Syryjczyk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/wyzwania-odbudowy-gospodarczej-syrii">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>Co si&#281; dzieje w Jemenie? By&#263; mo&#380;e konflikt wkroczy w now&#261; faz&#281;. Doniesienia o si&#322;ach pakista&#324;skich czy te&#380; tureckich stacjonuj&#261;cych w Arabii Saudyjskiej, mobilizacja po stronie Hutich jak i ich przeciwnik&#243;w w Jemenie, ataki Hutich na lotniska i sektor naftowy w Arabii Saudyjskiej, zainteresowanie kolejnych pa&#324;stw dro&#380;no&#347;ci&#261; &#380;eglugi przez Bab al-Mandab czy te&#380; zbli&#380;aj&#261;ce si&#281; wybory w Stanach &#8211; jaki rysuje to obraz sytuacji? <a href="https://www.konflikty.pl/historia/czasy-najnowsze/nowy-etap-wojny-w-jemenie/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>W obliczu trwaj&#261;cej wojny, pog&#322;&#281;biaj&#261;cych si&#281; problem&#243;w ekonomicznych i braku post&#281;p&#243;w w dyplomatycznych pr&#243;bach znalezienia rozwi&#261;zania, wewn&#281;trzna walka o w&#322;adz&#281; przybiera w Iranie na sile. Rz&#261;d prezydenta Pezeszkiana znajduje si&#281; w centrum narastaj&#261;cego napi&#281;cia. Twardog&#322;owi w ira&#324;skim parlamencie d&#261;&#380;&#261; do wszcz&#281;cia procedury odwo&#322;ania wobec ministra spraw zagranicznych Abbasa Aragcziego. Bezpo&#347;rednim powodem niezadowolenia sta&#322;o si&#281; spotkanie ministra z ameryka&#324;skimi negocjatorami, do kt&#243;rego dosz&#322;o na marginesie Zgromadzenia Og&#243;lnego ONZ w Nowym Jorku. Krytycy zarzucaj&#261; szefowi dyplomacji, &#380;e prowadzi&#322; rozmowy bez oficjalnego upowa&#380;nienia. <a href="https://www.dw.com/en/iran-political-infighting-deepens-as-economic-woes-mount-during-war/a-79654461">[DW]</a></p></li><li><p>Izraelscy osadnicy zaatakowali konw&#243;j europejskich dyplomat&#243;w i pobili przebywaj&#261;cego z wizyt&#261; francuskiego mera. Jak przekazali agencji AFP &#347;wiadkowie oraz dyplomaci, zdarzenie to stanowi eskalacj&#281; narastaj&#261;cej fali przemocy. Samochody nale&#380;&#261;ce do plac&#243;wek dyplomatycznych Francji, Belgii i Polski przywioz&#322;y dyplomat&#243;w do Taybeh &#8211; zamieszkanej g&#322;&#243;wnie przez chrze&#347;cijan wioski na okupowanym Zachodnim Brzegu. W tym samym czasie na miejsce przybyli osadnicy, pr&#243;buj&#261;c uniemo&#380;liwi&#263; Palesty&#324;czykom zbiory oliwek. Wed&#322;ug relacji &#347;wiadk&#243;w i dyplomat&#243;w, zamaskowani osadnicy pobili 78-letniego Bernarda Baudoux &#8211; mera francuskiego miasta Aulnoye-Aymeries, reprezentuj&#261;cego &#347;rodowiska lewicowe. Polskim dyplomatom nic si&#281; nie sta&#322;o. &#8222;Ataki na przedstawicieli korpusu dyplomatycznego s&#261; absolutnie niedopuszczalne. Oczekujemy od w&#322;adz Izraela pilnych i szczeg&#243;&#322;owych wyja&#347;nie&#324;, ustalenia sprawc&#243;w oraz poci&#261;gni&#281;cia ich do odpowiedzialno&#347;ci&#8221; &#8211; napisa&#322; rzecznik MSZ. <a href="https://www.france24.com/en/middle-east/20261017-israeli-settlers-attack-european-delegation-convoy-in-west-bank-beat-french-mayor">[France24]</a>, <a href="https://www.tvp.info/95984014/zachodni-brzeg-zaatakowano-konwoj-dyplomatyczny-jechali-nim-polscy-dyplomaci">[TVP Info]</a></p></li><li><p>Premier Izraela, Benjamin Netanjahu, poleci&#322; prokuratorowi generalnemu oraz szefowi s&#322;u&#380;by bezpiecze&#324;stwa Szin Bet ujawnienie to&#380;samo&#347;ci &#380;o&#322;nierzy i funkcjonariuszy, kt&#243;rzy udzielili wywiad&#243;w w filmie dokumentalnym &#8222;NAZA&#8221;. Ten wielokrotnie nagradzany dokument, wyre&#380;yserowany przez laureat&#243;w Oscara &#8211; Yuvala Abrahama i Rachel Szor &#8211; i wyprodukowany przez dziennik &#8222;The Guardian&#8221;, szczeg&#243;&#322;owo opisuje masowe zab&#243;jstwa cywil&#243;w w Strefie Gazy, kt&#243;rych dopu&#347;ci&#322; si&#281; Izrael. W pi&#347;mie skierowanym do prokurator generalnej Gali Baharav-Miary, szefa sztabu Si&#322; Obronnych Izraela (IDF) gen. broni Eyala Zamira oraz szefa Szin Bet Davida Zini, premier Izraela za&#380;&#261;da&#322; &#8222;podj&#281;cia pilnych dzia&#322;a&#324; w celu ustalenia to&#380;samo&#347;ci wszystkich os&#243;b zaanga&#380;owanych w powstanie tego znies&#322;awiaj&#261;cego filmu lub w nim wyst&#281;puj&#261;cych&#8221;, a tak&#380;e wszcz&#281;cie wobec nich post&#281;powania za spowodowanie &#8222;szk&#243;d dla interes&#243;w dyplomatycznych i bezpiecze&#324;stwa Izraela&#8221;. <a href="https://www.theguardian.com/film/2026/oct/12/naza-netanyahu-orders-identification-prosecution-interviewees-documentary-film">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Morderstwo m&#322;odej matki ponownie wywo&#322;a&#322;o w Iranie debat&#281; na temat tzw. zab&#243;jstw honorowych, spo&#322;ecznego przyzwolenia na przemoc wobec kobiet oraz braku ochrony os&#243;b nara&#380;onych na przemoc uwarunkowan&#261; p&#322;ci&#261;. Maryam Yarmohammadi, 28-letnia matka dw&#243;jki dzieci zosta&#322;a zaatakowana przy u&#380;yciu no&#380;y przez swojego brata oraz m&#281;&#380;a. Kobieta dozna&#322;a okaleczenia narz&#261;d&#243;w p&#322;ciowych i wkr&#243;tce potem zmar&#322;a w szpitalu. Zar&#243;wno jej m&#261;&#380;, jak i brat zostali aresztowani. Wed&#322;ug doniesie&#324; medialnych, oko&#322;o 50 cz&#322;onk&#243;w rodziny zgromadzi&#322;o si&#281; przed szpitalem, protestuj&#261;c przeciwko aresztowaniom. Uwa&#380;ali oni, &#380;e &#347;mier&#263; by&#322;a &#8222;naj&#322;agodniejsz&#261; kar&#261;&#8221;, na jak&#261; zas&#322;u&#380;y&#322;a Maryam Yarmohammadi. Nie podano publicznie informacji, o co dok&#322;adnie krewni oskar&#380;ali m&#322;od&#261; kobiet&#281;. Niemniej jednak zar&#243;wno okoliczno&#347;ci sprawy, jak i skrajny poziom przemocy wpisuj&#261; si&#281; w dobrze znany schemat typowy dla tzw. zab&#243;jstw honorowych. <a href="https://www.dw.com/en/femicide-in-iran-when-honor-becomes-a-death-sentence/a-79681977">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wsp&#243;&#322;czesny Kazachstan staje si&#281; powoli pa&#324;stwem narodowym Kazach&#243;w, co poci&#261;ga za sob&#261; zmiany w polityce to&#380;samo&#347;ci. Wprawdzie wci&#261;&#380; ma charakter wieloetniczny, jednak odsetek Kazach&#243;w oraz znajomo&#347;&#263; i znaczenie j&#281;zyka kazaskiego systematycznie rosn&#261;. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-10-13/wlasna-droga-jak-hartuje-sie-tozsamosc-postkolonialnego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>W temacie Kazachstanu to Za Rubie&#380;&#261; ma odcinek swojej serii, gdzie mo&#380;ecie us&#322;ysze&#263; kr&#243;tkie podsumowanie tego jak &#380;yje si&#281; w danym kraju i jak to wypada na tle Poznania. <a href="https://open.spotify.com/episode/0gwhG272455KLBlNglhKai">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa1e71ab542cd835e6329945a&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kazachstan // Inni maj&#261; gorzej - 97&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0gwhG272455KLBlNglhKai&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0gwhG272455KLBlNglhKai" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Singapur grozi wszcz&#281;ciem post&#281;powania karnego przeciwko firmom odpowiedzialnym za jedne z najpowa&#380;niejszych po&#380;ar&#243;w od lat w s&#261;siedniej Indonezji, podczas gdy w regionie narasta frustracja z powodu utrzymuj&#261;cej si&#281;, gryz&#261;cej mg&#322;y, kt&#243;ra mo&#380;e doprowadzi&#263; do pogorszenia stosunk&#243;w dyplomatycznych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/16/singapore-threatens-prosecute-indonesia-fires-toxic-haze-smoke">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Lider ruchu m&#322;odzie&#380;owego partii Cockroach Janta (CJP), Abhijeet Dipke, zosta&#322; w pi&#261;tek zatrzymany przez policj&#281;, a nast&#281;pnie formalnie aresztowany w ramach dzia&#322;a&#324; w&#322;adz maj&#261;cych na celu st&#322;umienie nowych protest&#243;w antyrz&#261;dowych w stolicy Indii&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/16/india-cockroach-janta-party-leader-detained-amid-crackdown-protests">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek w Bangkoku w Tajlandii spotykaj&#261; si&#281; ministrowie finans&#243;w i prezesi bank&#243;w centralnych pa&#324;stw G20 w obliczu niepewnej sytuacji na &#347;wiecie, na kt&#243;r&#261; wp&#322;yw ma wojna USA i Izraela z Iranem.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/economy/2026/10/15/g20-finance-ministers-central-bankers-gather-amid-fallout-from-iran-war">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>Wzd&#322;u&#380; p&#243;&#322;nocno-zachodniej granicy Pakistanu dosz&#322;o do wymiany ognia mi&#281;dzy pakista&#324;skimi si&#322;ami bezpiecze&#324;stwa a cz&#322;onkami afga&#324;skich talib&#243;w. Jest to kolejna ods&#322;ona napi&#281;&#263; mi&#281;dzy krajami. Misja Wsparcia Narod&#243;w Zjednoczonych w Afganistanie (UNAMA) poinformowa&#322;a we wrze&#347;niu, &#380;e w bie&#380;&#261;cym roku odnotowa&#322;a ponad 1100 przypadk&#243;w &#347;mierci lub odniesienia obra&#380;e&#324; przez cywil&#243;w w wyniku przemocy na granicy afga&#324;sko-pakista&#324;skiej. <a href="https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-border-clashes-militant-infiltration-af35955a49d8ec9948b4a946bf07d37c">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Dlaczego Maroka&#324;czycy nie chc&#261; si&#281; &#380;eni&#263;? Najnowsze badania pokazuj&#261;, &#380;e Maroka&#324;czycy przestali &#380;y&#263; w licznych rodzinach, dzietno&#347;&#263; spad&#322;a poni&#380;ej poziomu zast&#281;powalno&#347;ci pokole&#324;, a ponad po&#322;owa m&#322;odych os&#243;b nie chce w przysz&#322;o&#347;ci bra&#263; &#347;lubu. Co ma z tym wsp&#243;lnego kodeks rodzinny, kt&#243;ry 20 lat temu wyprzedzi&#322; zmiany spo&#322;eczne, a dzi&#347; nie nad&#261;&#380;a za kolejnymi?&#8221; <a href="https://dzialzagraniczny.pl/2026/10/dlaczego-marokanczycy-nie-chca-sie-zenic/">[Dzia&#322; Zagraniczny]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=uYjY89V48Ro">[###]</a></p><div id="youtube2-uYjY89V48Ro" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;uYjY89V48Ro&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/uYjY89V48Ro?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Etiopia og&#322;osi&#322;a, &#380;e rz&#261;d tymczasowy przejmie kontrol&#281; nad stanem Tigray po tym, jak jej si&#322;y zbrojne odzyska&#322;y kontrol&#281; nad tym p&#243;&#322;nocnym regionem. O powo&#322;aniu rz&#261;du na okres sze&#347;ciu miesi&#281;cy poinformowa&#322; w pi&#261;tek premier Abiy Ahmed w swoim o&#347;wiadczeniu. Zobowi&#261;za&#322; si&#281; on, &#380;e nast&#281;pnie w stanie tym odb&#281;d&#261; si&#281; wolne wybory.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/16/ethiopia-announces-instalment-of-interim-government-in-tigray">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://apnews.com/article/ethiopia-tigray-mekelle-disarmament-eritrea-a6ffdcdb836c7e23d9535b0efd5d3d18">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Ministerstwo Zdrowia poinformowa&#322;o w sobot&#281;, &#380;e trzech kenijskich pracownik&#243;w s&#322;u&#380;by zdrowia uzyska&#322;o pozytywny wynik testu na obecno&#347;&#263; wirusa Ebola po opiece nad pierwszym potwierdzonym przypadkiem tej choroby w kraju. Kolejna osoba powi&#261;zana z pierwszym przypadkiem Eboli r&#243;wnie&#380; uzyska&#322;a pozytywny wynik testu podczas pobytu na kwarantannie, co zwi&#281;kszy&#322;o &#322;&#261;czn&#261; liczb&#281; zaka&#380;e&#324; w Kenii do siedmiu.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/kenya-ebola-congo-uganda-0ae2b2874ae114c2359df58282cf656d">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent RPA Cyril Ramaphosa zni&#243;s&#322; zawieszenie szefa krajowej policji Fanniego Masemoli &#8211; poinformowa&#322;o w pi&#261;tek jego biuro. Masemola ma wznowi&#263; pe&#322;nienie obowi&#261;zk&#243;w w poniedzia&#322;ek po tym, jak w kwietniu zosta&#322; zawieszony w zwi&#261;zku z postawionymi mu zarzutami naruszenia przepis&#243;w finansowych dotycz&#261;cych rzekomo korupcyjnego kontraktu policyjnego.&#8221; A to wszystko po tym jak zast&#281;pca szefa policji pe&#322;ni&#261;cy obecnie jego obowi&#261;zki zrezygnowa&#322; z funkcji gdy i przeciwko niemu wysuni&#281;to oskar&#380;enia dotycz&#261;ce m.in korupcji, o czym w drugim tek&#347;cie pisze te&#380; AP News. <a href="https://apnews.com/article/south-africa-police-chief-suspension-lifted-a703d2eeed0680b88fc9b9fc0224c0f9">[AP News]</a>, <a href="https://apnews.com/article/south-africa-accused-police-chief-resigns-d2c1c9b1d393189107874805b114a324">[AP News #2]</a></p></li><li><p>&#8222;W Republice Po&#322;udniowej Afryki aresztowano pastora i jego &#380;on&#281; po tym, jak w podejrzanym o nielegaln&#261; dzia&#322;alno&#347;&#263; o&#347;rodku resocjalizacyjnym w p&#243;&#322;nocno-wschodniej cz&#281;&#347;ci kraju znaleziono 200 os&#243;b, z kt&#243;rych cz&#281;&#347;&#263; by&#322;a skuta &#322;a&#324;cuchami.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmwyvxj49gpwo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Gospodarki afryka&#324;skie zdo&#322;a&#322;y przetrwa&#263; kryzys energetyczny wywo&#322;any wojn&#261; w Iranie, jednak spadek pomocy sprawi&#322;, &#380;e kontynent ten jest nara&#380;ony na przysz&#322;e wstrz&#261;sy &#8211; stwierdzi&#322; w czwartek szef departamentu ds. Afryki Mi&#281;dzynarodowego Funduszu Walutowego.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/africa-imf-debt-oil-ai-economy-a9d46861d0fc12826d1719f9433a1e71">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Kolejny sonda&#380; wykaza&#322;, &#380;e lewicowy prezydent Brazylii Luiz In&#225;cio Lula da Silva pozostaje w tyle za prawicowym senatorem Flavio Bolsonaro w drugiej turze wybor&#243;w, kt&#243;ra odb&#281;dzie si&#281; 25 pa&#378;dziernika. Sonda&#380; opublikowany w pi&#261;tek przez CNT/MDA wykaza&#322;, &#380;e Bolsonaro uzyska&#322; 46,8 procent g&#322;os&#243;w, podczas gdy Lula &#8211; 45,9 procent.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/16/latest-poll-shows-bolsonaro-maintaining-edge-over-lula-in-brazil-run-off">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Kolejny Kongres Brazylii szykuje si&#281; do starcia z S&#261;dem Najwy&#380;szym, w tym planuje bezprecedensowe post&#281;powanie w sprawie impeachmentu jednego z s&#281;dzi&#243;w, co mog&#322;oby radykalnie rozszerzy&#263; zasi&#281;g programu prawicowego &#8211; poinformowa&#322;o agencj&#281; Reuters kilkunastu ekspert&#243;w oraz urz&#281;dnik&#243;w zar&#243;wno z Senatu, jak i z S&#261;du Najwy&#380;szego.&#8221; Jedn&#261; z przyczynek potencjalnej pora&#380;ki obecnego prezydenta Brazylii jest to, &#380;e ci&#261;gle musia&#322; walczy&#263; z Kongresem, w kt&#243;rym wi&#281;kszo&#347;&#263; mia&#322;y partie mu przeciwne. <a href="https://www.reuters.com/world/americas/brazils-incoming-right-wing-congress-takes-aim-judge-who-jailed-bolsonaro-2026-10-16/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#281;dzia najwy&#380;szego s&#261;du wyborczego w Brazylii orzek&#322; w czwartek, &#380;e firma Meta musi podj&#261;&#263; dzia&#322;ania maj&#261;ce na celu natychmiastowe zapewnienie r&#243;wnego traktowania obu kandydat&#243;w na prezydenta przed drug&#261; tur&#261; wybor&#243;w, kt&#243;ra odb&#281;dzie si&#281; 25 pa&#378;dziernika.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-lula-meta-complaint-electoral-court-42270ca42bf27b3c9c30d73961759bc9">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; huragan Trudy zachowa&#322; swoj&#261; si&#322;&#281;, zbli&#380;aj&#261;c si&#281; do zachodniego wybrze&#380;a Meksyku, a synoptycy ostrzegaj&#261;, &#380;e mo&#380;e on jeszcze zyska&#263; na sile, zanim w niedziel&#281; zacznie s&#322;abn&#261;&#263;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/17/hurricane-trudy-makes-its-way-towards-mexico-threatening-heavy-rain">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;By&#322;y prezydent Wenezueli Nicol&#225;s Maduro podkre&#347;li&#322; w czwartek przed s&#261;dem, &#380;e niedawno ujawnione zarzuty dotycz&#261;ce tortur wobec niego i jego &#380;ony s&#261; &#187;fa&#322;szywymi oskar&#380;eniami&#171;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/maduro-venezuela-criminal-case-ca502461c39b94de9c663d441cbf5c63">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Donald Trump przed wyborami po&#322;&#243;wkowymi w Stanach Zjednoczonych nasili&#322; swoje dzia&#322;ania w sprawie rosyjskiej inwazji na Ukrain&#281;. Og&#322;osi&#322; w ostatnim czasie, &#380;e Rosja sprzeda Amerykanom paliwo. Zarz&#261;dzi&#322; te&#380; zawieszenie broni. O tym, w co gra Trump i co to oznacza dla Rosji i Ukrainy, m&#243;wi&#261; eksperci O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich Tadeusz Iwa&#324;ski i Ernest Wyciszkiewicz.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/kolejny-kryzys-w-relacjach-usa-i-ukrainy">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4upWsozrpCvnT0lxH3sFdD">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ad3d383dfec4322b3600f0415&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rosyjskie dostawy paliwa do USA, wybory na Ukrainie i zawieszenie broni&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4upWsozrpCvnT0lxH3sFdD&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4upWsozrpCvnT0lxH3sFdD" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump podpisa&#322; w pi&#261;tek dekret znosz&#261;cy kluczowe sankcje przewidziane w ustawie Lindsey&#8217;ego O. Grahama o sankcjach wobec Rosji, co znacznie os&#322;abi&#322;o narz&#281;dzie, jakie Kongres przekaza&#322; mu w celu wywarcia presji na Moskw&#281;, by ta zasiad&#322;a do sto&#322;u negocjacyjnego.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/10/16/trump-issues-order-to-bypass-russian-sanctions-in-bill-named-for-late-lindsey-graham-01125220">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Trump twierdzi, &#380;e granica jest bezpieczna. Gubernator Teksasu Greg Abbott wci&#261;&#380; og&#322;asza stan wyj&#261;tkowy. Odk&#261;d gubernator Teksasu Greg Abbott po raz pierwszy og&#322;osi&#322; stan wyj&#261;tkowy na granicy w 2021 roku, przed&#322;u&#380;a&#322; lub zmienia&#322; t&#281; proklamacj&#281; co najmniej 69 razy. Proklamacja ta znacznie rozszerzy&#322;a jego uprawnienia bez konieczno&#347;ci uzyskania zgody stanowego zgromadzenia ustawodawczego.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/greg-abbott-border-security-disaster-proclamation">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug urz&#281;dnika Bia&#322;ego Domu nowa rzeczniczka prasowa Donalda Trumpa, Katie Zacharia, zosta&#322;a zwolniona w pi&#261;tek, zaledwie pi&#281;&#263; dni po obj&#281;ciu stanowiska.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/16/katie-zacharia-fired-press-secretary">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump odwo&#322;a&#322; plany transmisji na &#380;ywo egzekucji by&#322;ego psychiatry armii ameryka&#324;skiej Nidala Hasana przez rozstrzelanie.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/crx23qlnj27qo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Nieudana egzekucja Christy Pike w stanie Tennessee oraz zapowiedzi Departamentu Obrony, &#380;e planowana egzekucja majora Nidana Hasala przez rozstrzelanie b&#281;dzie transmitowana na &#380;ywo w internecie, sprawi&#322;y, &#380;e na nowo rozgorza&#322; sp&#243;r o kar&#281; &#347;mierci &#8211; instytucj&#281;, kt&#243;r&#261; zniesiono ju&#380; w niemal wszystkich krajach demokratycznych, poza Stanami Zjednoczonymi.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0lAfATPW0qQxlHnR09OjmY">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3247d560c8ca7b7497e9fe6d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;298. Dlaczego w USA wci&#261;&#380; wykonuje si&#281; kar&#281; &#347;mierci?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Piotr Tarczy&#324;ski i &#321;ukasz Paw&#322;owski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0lAfATPW0qQxlHnR09OjmY&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0lAfATPW0qQxlHnR09OjmY" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>Na dwa tygodnie przed oficjalnym rozpocz&#281;ciem sezonu cyklon&#243;w na po&#322;udniowym Pacyfiku nowozelandzka s&#322;u&#380;ba meteorologiczna (MetService) poinformowa&#322;a, &#380;e &#8203; tropikalna, kt&#243;ra formowa&#322;a si&#281; na wodach w pobli&#380;u Wysp Cooka, przekszta&#322;ci&#322;a si&#281; w cyklon tropikalny. Uk&#322;ad ten &#8211; sklasyfikowany jako cyklon pierwszej kategorii i nazwany &#8222;Wati&#8221; &#8211; przemieszcza si&#281; w kierunku po&#322;udniowo-wschodnim. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/pacific/1967513/tropical-depression-develops-into-a-cyclone-in-cook-islands-waters">[Radio New Zealand]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wzrost cen paliw ponownie wystawia na pr&#243;b&#281; polityk&#281; gospodarcz&#261; pa&#324;stw Europy &#346;rodkowej. We wrze&#347;niu i pa&#378;dzierniku 2026 r. wzrost ten, nap&#281;dzany napi&#281;ciami geopolitycznymi na Bliskim Wschodzie, a dodatkowo wzmacniany przez ograniczon&#261; dost&#281;pno&#347;&#263; produkt&#243;w rafineryjnych (brak paliw z Rosji na mi&#281;dzynarodowym rynku), niski poziom zapas&#243;w i przestoje kilku rafinerii, sk&#322;oni&#322; Austri&#281;, Czechy, S&#322;owacj&#281; i W&#281;gry do ponownej ingerencji w rynek paliw. Pa&#324;stwa regionu nie si&#281;gaj&#261; jednak po te same instrumenty: od administracyjnego limitowania cen, przez ograniczanie mar&#380; i obci&#261;&#380;e&#324; podatkowych, po bezpo&#347;rednie rekompensaty dla wybranych grup. R&#243;&#380;nice te pokazuj&#261; nie tylko odmienne sposoby &#322;agodzenia skutk&#243;w kryzysu, lecz tak&#380;e r&#243;&#380;ne podej&#347;cia do kwestii zakresu ingerencji pa&#324;stwa w rynek w celu ochrony konsument&#243;w przed szokiem cenowym.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wzrost-cen-paliw-w-europie-srodkowej-jak-reaguja-austria-czechy-slowacja-i-wegry/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>Mi&#281;dzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) ostrzeg&#322;, &#380;e &#347;wiatowa gospodarka &#8222;mo&#380;e wkr&#243;tce przetestowa&#263; granice swojej odporno&#347;ci&#8221;, poniewa&#380; zapasy ropy naftowej przeznaczone na sytuacje awaryjne s&#261; na wyczerpaniu, a bud&#380;ety pa&#324;stw staj&#261; si&#281; nadmiernie obci&#261;&#380;one. W swoim p&#243;&#322;rocznym raporcie &#8222;World Economic Outlook&#8221; (Perspektywy gospodarki &#347;wiatowej) MFW stwierdzi&#322;, &#380;e w ci&#261;gu ostatnich sze&#347;ciu miesi&#281;cy globalny wzrost gospodarczy zni&#243;s&#322; konflikt na Bliskim Wschodzie lepiej, ni&#380; si&#281; obawiano. MFW ostrzeg&#322; jednak, &#380;e rezerwy awaryjne zosta&#322;y ju&#380; wyczerpane, a wysoki poziom zad&#322;u&#380;enia i deficyty bud&#380;etowe w wielu krajach mog&#261; sprawi&#263;, i&#380; rz&#261;dy nie b&#281;d&#261; w stanie skutecznie chroni&#263; konsument&#243;w przed ewentualnymi przysz&#322;ymi skokami cen. &#8222;Zapasy na rynkach energii topniej&#261;, a kolejne wstrz&#261;sy geopolityczne mog&#261; szybko prze&#322;o&#380;y&#263; si&#281; na wzrost cen i zak&#322;&#243;cenia w dostawach&#8221;. <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/oct/13/imf-global-economy-world-economic-outlook-uk-gdp-forecast-2026">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.imf.org/en/blogs/articles/2026/10/12/global-economic-resilience-is-under-strain-demanding-decisive-policy-action">[International Monetary Fund]</a></p></li><li><p>&#8222;Polska energetyka musi zast&#261;pi&#263; starzej&#261;ce si&#281; elektrownie w&#281;glowe. Czy ich miejsce zajm&#261; bloki gazowe, elektrownie j&#261;drowe, a mo&#380;e magazyny energii? Jakie technologie zapewni&#261; bezpiecze&#324;stwo dostaw i co stanie si&#281; z najwi&#281;kszymi o&#347;rodkami energetycznymi, takimi jak Be&#322;chat&#243;w i Tur&#243;w?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2R5al6lg8lIYIeyqkpHept">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a59718ccab0e9e8ad95887463&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak nie w&#281;giel, to co? | Energia do zmiany&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2R5al6lg8lIYIeyqkpHept&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2R5al6lg8lIYIeyqkpHept" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>A jak si&#281; ma energetyka pa&#324;stw rozwijaj&#261;cych si&#281;? Spadaj&#261;ce ceny oraz brak alternatywy w postaci dost&#281;pu do stabilnej pa&#324;stwowej sieci nap&#281;dzaj&#261; boom na fotowoltaik&#281;. Jednak w miar&#281; jak kolejne gospodarstwa domowe od&#322;&#261;czaj&#261; si&#281; od sieci energetycznej, osoby, kt&#243;re w niej pozostaj&#261;, musz&#261; mierzy&#263; si&#281; z wy&#380;szymi rachunkami za pr&#261;d, bo te same koszty funkcjonowania i rozbudowy sieci, b&#281;dzie ponosi&#263; mniej os&#243;b. Wynika to ze s&#322;abo&#347;ci pa&#324;stw, o kt&#243;rych mowa. Je&#347;li rz&#261;dy nie zapanuj&#261; nad tym procesem, rozw&#243;j przydomowej energetyki s&#322;onecznej mo&#380;e w niekt&#243;rych przypadkach utrudni&#263; najbiedniejszym wyj&#347;cie z ub&#243;stwa. <a href="https://e360.yale.edu/features/developing-countries-solar-boom">[Yale Environment 360]</a></p></li><li><p>&#8222;Airbus otrzyma&#322; ogromne, wr&#281;cz rekordowe zam&#243;wienie. Ameryka&#324;ska firma leasingowa Aviation Capital Group, nale&#380;&#261;ca do grupy Tokyo Century, zam&#243;wi&#322;a 75 maszyn pasa&#380;erskich. Warto&#347;&#263; zam&#243;wienia przekracza 11 mld dolar&#243;w. Pierwsze maszyny maj&#261; by&#263; gotowe w 2032 roku.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/17/airbus-otrzymal-ogromne-zamowienie-wartosc-kontraktu-siega-ponad-11mld-dolarow/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Firma Tesla ponownie skierowa&#322;a uwag&#281; opinii publicznej na sw&#243;j d&#322;ugo op&#243;&#378;niony model Roadster, organizuj&#261;c spektakularn&#261; prezentacj&#281; z wykorzystaniem silnik&#243;w odrzutowych opracowanych przez SpaceX oraz manewr&#243;w w powietrzu na poligonie testowym w Teksasie. Elon Musk twierdzi, &#380;e produkcja mog&#322;aby rozpocz&#261;&#263; si&#281; w 2028 roku, prawie dziesi&#281;&#263; lat po pierwszej prezentacji pojazdu.&#8221; Trudno zaprzeczy&#263; &#380;e auto robi&#261;ce fiko&#322;ki jest widowiskowe, ale w kategorii cyrkowej a nie innowacji, kt&#243;re chcieliby&#347;my widzie&#263; na drodze. <a href="https://www.dw.com/en/what-teslas-dramatic-roadster-reveal-says-about-musks-strategy/video-79687705">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Naukowcom uda&#322;o si&#281; przywr&#243;ci&#263; do zdrowia wybielone korale w warunkach laboratoryjnych poprzez umieszczenie ich w kontakcie ze zdrowym fragmentem. Badacze odkryli, &#380;e gdy zdrowy fragment korala z gatunku Pocillopora damicornis przylega&#322; do wybielonego fragmentu, oba elementy &#322;&#261;czy&#322;y si&#281;, tworz&#261;c most, po kt&#243;rym mog&#322;y rozprzestrzenia&#263; si&#281; glony symbiotyczne.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03266-x">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Kiedy pokazuje si&#281; ludziom dwa kszta&#322;ty &#8211; jeden z kolcami, a drugi zaokr&#261;glony &#8211; i prosi si&#281; ich, by nazwali je &#187;bouba&#171; i &#187;kiki&#171;, zazwyczaj zgadzaj&#261; si&#281;, &#380;e kiki to ten z kolcami &#8211; podobnie jak psy.&#8221; <a href="https://www.sciencealert.com/dogs-seem-to-agree-with-humans-that-bouba-is-round-and-kiki-is-spiky">[Science Alert]</a></p></li><li><p>&#8222;Serwer preprint&#243;w arXiv wprowadzi&#322; limit dw&#243;ch artyku&#322;&#243;w miesi&#281;cznie dla ka&#380;dego naukowca przesy&#322;aj&#261;cego prace, aby ograniczy&#263; zalew zg&#322;osze&#324;, z kt&#243;rych wiele jest generowanych przez sztuczn&#261; inteligencj&#281;.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03194-w">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W ci&#261;gu nieca&#322;ych 50 lat Chiny przesz&#322;y drog&#281; od niemal zerowej obecno&#347;ci naukowej na arenie mi&#281;dzynarodowej do pozycji pot&#281;gi naukowej, kt&#243;ra jest na najlepszej drodze do obj&#281;cia wiod&#261;cej roli w dziedzinie bada&#324; i rozwoju.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03222-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Ptaki, kt&#243;re z powod&#243;w zwi&#261;zanych z ochron&#261; przyrody s&#261; przenoszone lub hodowane w niewoli, mog&#261; nie mie&#263; okazji uczy&#263; si&#281; od starszych osobnik&#243;w. Jednak badania wskazuj&#261;, &#380;e mo&#380;liwe jest nauczenie ptak&#243;w utraconych &#347;piew&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/environment/2026/oct/13/ornithology-trill-why-birds-sing-birdsong-dialects-tutors-ai-aoe">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Gazeta Lekarska robi ze mnie terroryst&#281; (...) W tym materiale przygl&#261;dam si&#281; argumentom redaktora naczelnego i sprawdzam, co faktycznie zmieniaj&#261; nowe przepisy dotycz&#261;ce &#380;ywienia dzieci w szko&#322;ach. Czy wprowadzono diet&#281; wega&#324;sk&#261;? Czy rozwijaj&#261;ce si&#281; dzieci musz&#261; je&#347;&#263; mi&#281;so? I czy opowie&#347;ci o uczniach, kt&#243;rzy nie lubi&#261; kaszy i kupuj&#261; hot dogi, rzeczywi&#347;cie stanowi&#261; argument przeciwko ro&#347;linnym posi&#322;kom?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=OQBGSL-k_14">[###]</a></p><div id="youtube2-OQBGSL-k_14" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;OQBGSL-k_14&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/OQBGSL-k_14?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ksi&#261;&#380;ka markiza de Custine&#8217;a, mimo &#380;e napisana prawie 200 lat temu, pod wieloma wzgl&#281;dami wci&#261;&#380; bardzo trafnie opisuje wsp&#243;&#322;czesn&#261; Rosj&#281;. Co autor zobaczy&#322; podczas swojej podr&#243;&#380;y i dlaczego jego ksi&#261;&#380;ka do dzi&#347; budzi tak du&#380;e zainteresowanie? Jak uda&#322;o mu si&#281; zajrze&#263; za kotar&#281;, by zobaczy&#263; t&#281; prawdziw&#261; Rosj&#281;? O &#187;Listach z Rosji&#171; m&#243;wi Wojciech Kono&#324;czuk, Dyrektor OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/18rkp2dGgkLXU7e2ocJQQ9">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa4e095f0050c501ea1bcbd59&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co o Rosji m&#243;wi ksi&#261;&#380;ka z 1839 roku?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/18rkp2dGgkLXU7e2ocJQQ9&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/18rkp2dGgkLXU7e2ocJQQ9" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Wolne Rzeki zabieraj&#261; nas na wycieczk&#281; do Szczebrzeszyna, gdzie lokalne w&#322;adze przy wsp&#243;&#322;pracy z Wodami Polskimi, maj&#261;c na wzgl&#281;dzie dobro kajakarzy, dokonali dewastacji (ci&#281;&#380;ko znale&#378;&#263; lepsze okre&#347;lenie) rzeki Wieprz. Wygl&#261;da to &#378;le, pachnie jeszcze gorzej, ale za to obni&#380;ony zostanie poziom lokalnych w&#243;d gruntowych przez co susze b&#281;d&#261; bardziej dotkliwe. Nie mamy poj&#281;cia dla kogo ta zmiana jest pozytywna. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=xrXY1PYAnN4">[###]</a></p><div id="youtube2-xrXY1PYAnN4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;xrXY1PYAnN4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/xrXY1PYAnN4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Zatem, czy pa&#324;stwowe instytucje nie wiedz&#261;, &#380;e meliorowanie wszystkiego co si&#281; da oraz prostowanie rzek to bardzo z&#322;y pomys&#322;? No niby wiedz&#261;, bo kana&#322; Las&#243;w Pa&#324;stwowych, o nazwie Echa Le&#347;ne dzieli si&#281; z nami materia&#322;em o bagnach. &#8222;Bagna zajmuj&#261; zaledwie 3% powierzchni l&#261;d&#243;w, a w zgromadzonym w nich torfie znajduje si&#281; wi&#281;cej w&#281;gla ni&#380; w biomasie wszystkich las&#243;w &#347;wiata. Jak to mo&#380;liwe? I dlaczego przysz&#322;o&#347;&#263; mokrade&#322; mo&#380;e mie&#263; ogromne znaczenie dla klimatu, suszy i naszego bezpiecze&#324;stwa?&#8221;. Jak to zatem mo&#380;liwe, &#380;e te same Lasy Pa&#324;stwowe najcz&#281;&#347;ciej dokonuj&#261; melioracji i pilnuj&#261; aby w lesie nie by&#322;o za mokro (bo trudniej si&#281; drewno wywozi)? No w&#322;a&#347;nie. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=fxXH8uf9RyY">[###]</a></p><div id="youtube2-fxXH8uf9RyY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;fxXH8uf9RyY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/fxXH8uf9RyY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Dlaczego samotno&#347;&#263; sk&#322;ania nas do spo&#380;ywania alkoholu? <a href="https://www.youtube.com/watch?v=999ZczZDBos">[###]</a></p><div id="youtube2-999ZczZDBos" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;999ZczZDBos&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/999ZczZDBos?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 310, 10.10.2026]]></title><description><![CDATA[To z walk&#261; z alkoholem w Sejmie, przegran&#261; lewicy w Brazylii oraz pi&#243;rami u dinozaur&#243;w]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr310</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr310</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 10 Oct 2026 20:04:06 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr310">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W trakcie wizyty na Filipinach prezydent Karol Nawrocki zmierzy&#322; si&#281; w treningu bokserskim z Mannym Pacquiao, wielokrotnym mistrzem &#347;wiata. Nagranie z tego wydarzenia zosta&#322;o opublikowane w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych.&#8221; </p><p></p><p>Jak Nawrocki &#263;wiczy&#322; boks, to Pacquiao &#347;wi&#281;ci&#322; najwi&#281;ksze triumfy, a na jego walki filipi&#324;ska gospodarka stawa&#322;a w miejscu. Wi&#281;c to wizyta u idola. &#346;wiatowo &#8211; ciekawostka jak Putin na koniu czy prezydent Mongolii id&#261;cy na si&#322;owni&#281; podczas wizyty w jednostce wojskowej.</p><p></p><p>Z t&#261; r&#243;&#380;nic&#261;, &#380;e Pacquiao jawnie wspiera&#322; prezydenta Filipin Rodrigo Duterte, kt&#243;ry siedzi teraz w Hadze oskar&#380;ony o zbrodnie przeciwko ludzko&#347;ci. Wydaje nam si&#281;, &#380;e znajdzie si&#281; wielu lepszych potencjalnych sparingpartner&#243;w. Jednak je&#347;li chodzi o wizyty prezydenta, kt&#243;re b&#281;d&#261; de facto wycieczkami, to tak jak na poprzednich pa&#324;stwowych sto&#322;kach jak szef IPN czy muzeum II Wojny &#346;wiatowej, najpewniej b&#281;d&#261; kontynuowane. <a href="https://tvn24.pl/swiat/karol-nawrocki-trenowal-boks-z-filipinskim-piesciarzem-mannym-pacquiao-st9275178">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Sejm uchwali&#322; ustaw&#281; wprowadzaj&#261;c&#261; na terenie ca&#322;ego kraju nocn&#261; prohibicj&#281;, zakazuj&#261;c&#261; reklamy alkoholu i podnosz&#261;c&#261; op&#322;at&#281; za sprzeda&#380; alkoholu. (...) Za przyj&#281;ciem ustawy g&#322;osowa&#322;o 400 pos&#322;&#243;w, przeciw by&#322;o 29 pos&#322;&#243;w, od g&#322;osu wstrzyma&#322;o si&#281; 4 pos&#322;&#243;w.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/sejm-przyjal-ustawe-o-zakazie-reklamy-alkoholu-wyzszej-oplacie-za-jego-sprzedaz-i-nocnej-prohibicji-st9277230">[TVN25]</a></p></li><li><p>&#8222;Dwa powa&#380;ne ataki no&#380;ownik&#243;w w szko&#322;ach na Mazowszu wstrz&#261;sn&#281;&#322;y opini&#261; publiczn&#261;. Po serii zdarze&#324; rz&#261;d chce przyspieszy&#263; prace nad przepisami dotycz&#261;cymi bezpiecze&#324;stwa w internecie. &#8221; <a href="https://pl.euronews.com/2026/10/08/seria-atakow-w-szkolach-rzad-chce-szybkich-zmian-w-prawie-nawrocki-zabiera-glos">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Sejm chce zmieni&#263; decyzj&#281; prezydenta ws. blokowania nielegalnych tre&#347;ci. (...) Sejm uchwali&#322; w czwartek ustaw&#281; pozwalaj&#261;c&#261; na blokowanie nielegalnych tre&#347;ci w internecie. Nowelizacja jest odpowiedzi&#261; na styczniowe weto prezydenta Karola Nawrockiego do pierwszej wersji przepis&#243;w w tej sprawie.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/dsa-dyrektywa-nowelizacja-ustawy-o-swiadczeniu-uslug-droga-elektroniczna-weto-prezydent-karol-nawrocki,7338080977725888a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek policja informuje o kolejnych nastolatkach, kt&#243;rzy zostali zatrzymani z powodu gr&#243;&#378;b w internecie. Dosz&#322;o te&#380; do pr&#243;b wniesienia no&#380;y i innych ostrych narz&#281;dzi do szk&#243;&#322;. &#187;Ponad 10 tysi&#281;cy skontrolowanych plac&#243;wek i 10 os&#243;b zatrzymanych w ca&#322;ym kraju&#171; &#8212; czytamy w nowym komunikacie policji. &#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/reakcje-po-serii-atakow-w-szkolach-zamkniete-placowki-i-patrole-policji-relacja-na/jv1pw7h">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Komenda G&#322;&#243;wna Policji po serii tragicznych wydarze&#324; w szko&#322;ach zaapelowa&#322;a &#187;o pow&#347;ci&#261;gliwo&#347;&#263; w rozpowszechnianiu niezweryfikowanych informacji oraz o przeciwdzia&#322;anie dezinformacji&#171;. W czwartek Telewizja Republika zach&#281;ca&#322;a widz&#243;w, &#380;eby nie posy&#322;ali w pi&#261;tek swoich dzieci do szk&#243;&#322;.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/policja-apeluje-ws-dezinformacji-o-atakach-w-szkolach-republika-nie-posylajcie-dzieci,7338119531440576a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Klub Koalicji Obywatelskiej zdecydowa&#322; o zawieszeniu Micha&#322;a Ko&#322;odziejczaka w prawach cz&#322;onka. To reakcja na padaj&#261;ce ze strony dw&#243;ch kobiet oskar&#380;enia wobec polityka o stosowanie przemocy i agresj&#281;. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/kobiety-oskarzaja-michala-kolodziejczaka-o-stosowanie-przemocy-reakcja-koalicji-obywatelskiej-st9279331">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy Donald Trump proponowa&#322; W&#322;adys&#322;awowi Kosiniakowi-Kamyszowi zdradzenie Donalda Tuska i koalicj&#281; z PiS? Brzmi absurdalnie, ale wok&#243;&#322; spotkania obu polityk&#243;w w marcu 2026 roku pojawia si&#281; kilka niezrozumia&#322;ych kwestii. (...) Ca&#322;e zamieszanie nabiera znaczenia w zwi&#261;zku ze zbli&#380;aj&#261;c&#261; si&#281; decyzj&#261; w sprawie sta&#322;ej bazy wojsk ameryka&#324;skich w Polsce. Ko&#324;czy si&#281; przegl&#261;d ameryka&#324;skich wojsk w Europie, od kt&#243;rego uzale&#380;niano og&#322;oszenie decyzji. Rz&#261;d spodziewa si&#281;, &#380;e wi&#281;cej konkret&#243;w mo&#380;e pa&#347;&#263; podczas spotkania przyw&#243;dc&#243;w pa&#324;stw NATO, kt&#243;re odb&#281;dzie si&#281; w Polsce w listopadzie. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=win8UP2dS3A">[###]</a></p><div id="youtube2-win8UP2dS3A" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;win8UP2dS3A&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/win8UP2dS3A?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Karol Nawrocki ust&#281;puje w sporze o paliwa, PiS &#347;ciera si&#281; z Mateuszem Morawieckim, S&#322;awomir Mentzen atakuje policjantki, a Grzegorza Brauna dopad&#322;y jego indyjskie interesy. Andrzej Bobi&#324;ski i Wojciech Szacki zastanawiaj&#261; si&#281;, sk&#261;d bierze si&#281; dzisiejszy ba&#322;agan na prawicy. Rozmawiaj&#261; o rywalizacji o sched&#281; po Jaros&#322;awie Kaczy&#324;skim, walce o wyborc&#243;w i braku lidera zdolnego uporz&#261;dkowa&#263; praw&#261; stron&#281; sceny politycznej. I pytaj&#261;, czy Donald Tusk mo&#380;e spokojnie patrze&#263; na k&#322;&#243;tnie przeciwnik&#243;w, czy prawica wci&#261;&#380; ma wystarczaj&#261;co du&#380;o czasu, by przed wyborami si&#281; pozbiera&#263;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0fPhgALRsMSzLlYgt3PRY2">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac5f965645beedba29b0a7bf9&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Bezho&#322;owie na prawicy | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0fPhgALRsMSzLlYgt3PRY2&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0fPhgALRsMSzLlYgt3PRY2" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; w programie TVP Info Dobrosz-Oracz udost&#281;pni&#322;a fragment nagrania, w kt&#243;rym pr&#243;bowa&#322;a zapyta&#263; pos&#322;a Berkowicza przed wej&#347;ciem do Sejmu, czy by&#322; w wojsku. Pose&#322; odpar&#322;, &#380;e &#187;nie ma czasu&#171; na rozmow&#281;. &#8211; Poza tym rozmawiam z dziennikarzami, a nie z kurtyzanami &#8211; doda&#322;. Dziennikarka zapowiedzia&#322;a pozew.&#8221; Konfederacja jak zwykle z g&#243;wnem. <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/konrad-berkowicz-justyna-dobrosz-oracz-kurtyzana-komentuje-dorota-wysocka-schnepf-zakupy-mandat-w-sklepie-ikea,7338133469571552a">[Wirtualne Media]</a>, <a href="https://press.pl/tresc/95410,dziennikarka-tvp-zapowiedziala-pozew-wobec-berkowicza-za-wulgaryzmy-pod-jej-adresem">[Press]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-06/kijowskie-mosty-na-celowniku-rosyjskich-dronow-1686-dzien-wojny">[Kijowskie mosty na celowniku rosyjskich dron&#243;w. 1686. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Kij&#243;w deklaruje gotowo&#347;&#263; do &#187;konstruktywnego dialogu&#171; z Seulem mimo odwo&#322;ania ambasadora. Decyzja Seulu zapad&#322;a kilka dni po gro&#378;bie prezydenta Korei Po&#322;udniowej, &#380;e ukarze Ze&#322;enskiego za z&#322;amanie umowy o poufno&#347;ci. &#8221; <a href="https://pl.euronews.com/2026/10/09/kijow-otwarty-na-konstruktywny-dialog-po-odwolaniu-ambasadora-przez-seul">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump o&#347;wiadczy&#322; w pi&#261;tek, &#380;e rosyjski przyw&#243;dca W&#322;adimir Putin zgodzi&#322; si&#281; na wprowadzenie oleju nap&#281;dowego na rynki ameryka&#324;skie i &#347;wiatowe. Prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski ostro skrytykowa&#322; to, co nazwa&#322; &#187;prezentami dla Putina&#171;, po tym jak Stany Zjednoczone og&#322;osi&#322;y porozumienie w sprawie zakupu rosyjskiego oleju nap&#281;dowego.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/10/09/trump-says-us-to-import-russian-diesel-to-ease-prices">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Z inicjatywy prezydenta Ukrainy Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego 18 wrze&#347;nia br. w Hucie w obwodzie iwanofrankiwskim odby&#322; si&#281; pierwszy szczyt regionalnego formatu &#8211; Karpackiej Inicjatywy Integracyjnej (KII). Zgodnie z pierwotn&#261; nazw&#261; &#8211; Karpacka &#211;semka &#8211; poza Austri&#261;, Czechami, Polsk&#261;, Serbi&#261;, S&#322;owacj&#261;, Rumuni&#261; i Ukrain&#261; mia&#322;y j&#261; tworzy&#263; tak&#380;e W&#281;gry. Platforma ma umo&#380;liwi&#263; Ukrainie w&#322;&#261;czenie si&#281; na r&#243;wnoprawnych zasadach we wsp&#243;&#322;prac&#281; regionaln&#261; z pa&#324;stwami unijnymi oraz usprawnienie integracji z UE. U&#322;atwi&#263; ma tak&#380;e rozw&#243;j po&#322;&#261;cze&#324; infrastrukturalnych w regionie. Na faktyczn&#261; zdolno&#347;&#263; formatu do wsp&#243;lnych dzia&#322;a&#324; i wdra&#380;ania ustale&#324; b&#281;d&#261; jednak negatywnie rzutowa&#263; bojkot szczytu przez W&#281;gry oraz ambiwalentne podej&#347;cie Czech i S&#322;owacji.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/inauguracja-karpackiej-inicjatywy-integracyjnej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodwych]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukrai&#324;ski dziennikarz &#347;ledczy Mykhailo Tkach o&#347;wiadczy&#322; 9 pa&#378;dziernika, &#380;e dzie&#324; wcze&#347;niej austriacka policja brutalnie zatrzyma&#322;a jego i jego koleg&#281; oraz traktowa&#322;a ich &#187;jak terroryst&#243;w&#171;. Twierdzi&#322;, &#380;e nie ma absolutnie &#380;adnych dowod&#243;w na poparcie postawionego im zarzutu &#8211; szpiegostwa na rzecz ukrai&#324;skiego wywiadu wojskowego.&#8221; Po latach oskar&#380;e&#324;, &#380;e Austria toleruje rosyjskich szpieg&#243;w w&#322;adze postanowi&#322;y z tym co&#347; zrobi&#263;... aresztuj&#261;c ukrai&#324;skich dziennikarzy. <a href="https://kyivindependent.com/ukrainian-investigative-journalist-mykhailo-tkach-detained-in-austria-while-on-assignment/">[Kyiv Independent]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Irlandia, sprawuj&#261;ca obecnie rotacyjn&#261; prezydencj&#281; w UE, zaproponowa&#322;a w sobot&#281; obni&#380;enie kolejnego projektu bud&#380;etu Unii o 140 miliard&#243;w euro (155 miliard&#243;w dolar&#243;w) w celu zniwelowania g&#322;&#281;bokich podzia&#322;&#243;w i osi&#261;gni&#281;cia porozumienia do ko&#324;ca roku.&#8221; <a href="https://www.france24.com/en/live-news/20261010-proposed-next-eu-budget-cut-back-in-search-for-deal">[France24]</a></p></li><li><p>&#8222;5 pa&#378;dziernika kanclerz Friedrich Merz i prezydent Emmanuel Macron wezwali Komisj&#281; Europejsk&#261; (KE) do podj&#281;cia stanowczych dzia&#322;a&#324; wobec narastaj&#261;cych nier&#243;wnowag w handlu mi&#281;dzynarodowym oraz praktyk zaburzaj&#261;cych uczciw&#261; konkurencj&#281;. (...) Formalnie propozycje nie s&#261; wymierzone w konkretne pa&#324;stwo i mog&#322;yby zosta&#263; zastosowane tak&#380;e wobec USA, lecz j&#281;zyk dokument&#243;w wskazuje, &#380;e dotycz&#261; przede wszystkim Chin.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-09/niemiecki-zwrot-w-polityce-wobec-chin">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy protesty student&#243;w we Francji otwieraj&#261; Le Pen drog&#281; do prezydentury, czy wr&#281;cz przeciwnie? Gdyby w drugiej turze wiosn&#261; Le Pen zmierzy&#322;a si&#281; z Jeanem-Luciem M&#233;lenchonem, to jako kandydatka &#187;partii porz&#261;dku&#171;, ratuj&#261;ca kraj przed skrajn&#261; lewic&#261; i chaosem, mia&#322;aby najwi&#281;ksze szanse zwyci&#281;stwa.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/czy-protesty-studentow-we-francji-otwieraja-le-pen-droge-do-prezydentury/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Wobec by&#322;ego szefa niemieckich s&#322;u&#380;b wywiadowczych wydano oficjalny nakaz aresztowania, a s&#281;dzia nakaza&#322; umieszczenie go w areszcie tymczasowym &#8211; dzie&#324; po tym, jak zosta&#322; zatrzymany pod zarzutem zdrady stanu i szpiegostwa na rzecz zagranicznej agencji wywiadowczej.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/07/germany-court-august-hanning-spying-arrest-detention-bnd">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Posuni&#281;cie skrajnie prawicowej partii &#8221;Alternatywa dla Niemiec&#8222; maj&#261;ce na celu z&#322;agodzenie jej obietnicy wyj&#347;cia ze strefy euro jest najnowszym sygna&#322;em, &#380;e partia ta dostosowuje si&#281; do celu, kt&#243;ry niegdy&#347; wydawa&#322; si&#281; odleg&#322;y: sprawowania rz&#261;d&#243;w w Niemczech.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/alternative-for-germany-afd-exit-euro-power/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Kontrowersyjna nowelizacja ordynacji wyborczej, kt&#243;ra zdaniem krytyk&#243;w ma na celu zwi&#281;kszenie szans Giorgii Meloni na utrzymanie si&#281; przy w&#322;adzy w przysz&#322;orocznych wyborach, zosta&#322;a ostatecznie zatwierdzona przez w&#322;oski parlament.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/08/giorgia-meloni-italy-wins-bonus-seat-electoral-reform-vote">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Hiszpanii Pedro Sanchez og&#322;osi&#322; przedterminowe wybory parlamentarne po tym, jak parlament odrzuci&#322; &#347;rodki pomocy mieszkaniowej zaproponowane przez jego rz&#261;d mniejszo&#347;ciowy.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/5/spanish-prime-minister-pedro-sanchez-announces-snap-election">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wybory parlamentarne na &#321;otwie: historyczne zwyci&#281;stwo Zjednoczonej Listy. (...) Silny mandat spo&#322;eczny uzyskany przez Kulbergsa oznacza du&#380;e oczekiwania obywateli &#321;otwy. Sukces Zjednoczonej Listy opiera&#322; si&#281; przede wszystkim na skutecznej kampanii wizerunkowej premiera, kt&#243;ry prezentowa&#322; si&#281; wyborcom jako sprawny gospodarz i polityk zdolny do rozwi&#261;zywania bie&#380;&#261;cych problem&#243;w kraju.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-06/wybory-parlamentarne-na-lotwie-historyczne-zwyciestwo-zjednoczonej">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Wybory w Bo&#347;ni i Hercegowinie ju&#380; za nami. Jakie s&#261; ich wyniki i co oznaczaj&#261; dla przysz&#322;o&#347;ci tego podzielonego pa&#324;stwa? W wyborach wy&#322;oniono przedstawicieli do Prezydium Bo&#347;ni i Hercegowiny. O wynikach wybor&#243;w, sytuacji politycznej w Bo&#347;ni i Hercegowinie rozmawiamy z Micha&#322;em Kucharskim- ekspertem OSW&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-09/wybory-w-bosni-i-hercegowinie-apatia-elektoratu-i-utrwalenie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/5f1e3tuuGP6xwvZ5dSkxcn">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a27911114dd51821a497eebc2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Wybory w Bo&#347;ni i Hercegowinie&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5f1e3tuuGP6xwvZ5dSkxcn&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5f1e3tuuGP6xwvZ5dSkxcn" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Wi&#281;cej ch&#281;ci ni&#380; &#347;rodk&#243;w. Rumunia wobec zagro&#380;enia dronowego <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-06/wiecej-checi-niz-srodkow-rumunia-wobec-zagrozenia-dronowego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W dniach 28 wrze&#347;nia &#8211; 4 pa&#378;dziernika Rosja kilkukrotnie zakomunikowa&#322;a gotowo&#347;&#263; u&#380;ycia broni j&#261;drowej przeciwko NATO i jego pa&#324;stwom cz&#322;onkowskim. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-07/rosyjska-kampania-odstraszania-i-zastraszania">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Coraz g&#322;o&#347;niej m&#243;wi si&#281; o powrocie Rosjan na Igrzyska Olimpijskie. Na innych europejskich i &#347;wiatowych turniejach reprezentanci Rosji ju&#380; wyst&#281;puj&#261;. Jak wygl&#261;da sport w Rosji, w jaki spos&#243;b Kreml go wykorzystuje i dlaczego tak trudno usun&#261;&#263; Rosjan z mi&#281;dzynarodowych turniej&#243;w? O sporcie w Rosji opowiada ekspert OSW Filip Rudnik.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3EhS4Jd01y5Y5EoZb5NIdA">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a5ed8189829fe919702ae4024&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rosyjskie wp&#322;ywy w &#347;wiatowym sporcie&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3EhS4Jd01y5Y5EoZb5NIdA&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3EhS4Jd01y5Y5EoZb5NIdA" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Min&#281;&#322;y 3 lata od ataku Hamasu na Izrael. W jakim miejscu jes dzisiaj Pa&#324;stwo &#379;ydowskie? Jakie pogl&#261;dy reprezentuj&#261; jego politycy, r&#243;wnie&#380; ci opozycyjni? Jakie nastroje dominuj&#261; w spo&#322;ecze&#324;stwie. Co Izraelczycy s&#261;dz&#261; o Palesty&#324;czykach i jak widz&#261; dalsze s&#261;siedztwo? Rozmawiaj&#261; o tym Karolina W&#243;jcicka &#8211; Dziennikarka dzia&#322;u zagranicznego &#8222;Dziennika Gazety Prawnej&#8221;, autorka ksi&#261;&#380;ki &#8222;Z nakazu Boga. Izraelczycy i wojna w Strefie Gazy&#8221; oraz Marek Matusiak &#8211; koordynator projektu &#8222;Izrael&#8211;Europa&#8221; w O&#347;rodku Studi&#243;w Wschodnich. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=zgtaL4PBVMI">[###]</a></p><div id="youtube2-zgtaL4PBVMI" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;zgtaL4PBVMI&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/zgtaL4PBVMI?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li><li><p>Huti po raz kolejny przej&#281;li inicjatyw&#281; w walkach. Wed&#322;ug dost&#281;pnych informacji si&#322;y koalicji nie kontroluj&#261; obecnie Zubabu ani Mokki. Co gorsza, od kilku dni Ta&#8217;izz jest odci&#281;ty od reszty kraju. Sytuacja humanitarna w mie&#347;cie zaczyna by&#263; coraz gorsza, a jego potencjalny upadek mo&#380;e by&#263; prze&#322;omem w konflikcie. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-taizz-w-okrazeniu/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Wielodniowe bombardowania w wykonaniu Izraela i USA ucierpia&#322;y nie tylko sk&#322;ady dron&#243;w i rakiet ale tak&#380;e ich fabryki. Do jakiego stopnia? To jest trudne pytanie. O trudno&#347;ciach Iranu z odbudow&#261; potencja&#322;u budowy rakiet i dron&#243;w pisze <a href="https://warontherocks.com/iran-faces-severe-challenges-to-rebuild-missile-and-drone-production/">[War on Rocks]</a>.</p></li><li><p>A jak wygl&#261;da sytuacja obecnie? Na ten moment, Donald Trump powiedzia&#322;, &#380;e nie wznowi operacji przeciwko Iranowi przed wyborami w USA, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; na pocz&#261;tku listopada. <a href="https://www.dw.com/en/us-will-not-resume-strikes-on-iran-before-midterms-trump/a-79603731">[DW]</a></p></li><li><p>Wed&#322;ug prokuratury ZEA, pilot linii Flydubai, kt&#243;ry niedawno usi&#322;owa&#322; porwa&#263; samolot, planowa&#322; samob&#243;jczy atak na izraelskie lotnisko. Przypuszcza si&#281;, &#380;e celem Hammama al-Hammami&#8217;ego mia&#322; by&#263; terminal pasa&#380;erski na lotnisku im. Ben Guriona w pobli&#380;u Tel Awiwu. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/09/flydubai-co-pilot-planned-suicide-attack-on-israeli-airport-uae-prosecutors-say">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Przedstawiciele irackich w&#322;adz poinformowali o serii atak&#243;w na si&#322;y bezpiecze&#324;stwa na obszarach wiejskich na p&#243;&#322;noc od Bagdadu. W ich wyniku zgin&#281;&#322;o lub zosta&#322;o rannych kilku funkcjonariuszy, co sk&#322;oni&#322;o w&#322;adze do wprowadzenia nocnej godziny policyjnej w cz&#281;&#347;ciach prowincji Kirkuk. Za atakami stoi tzw pa&#324;stwo islamskie, kt&#243;re wzmo&#380;y&#322;o swoj&#261; aktywno&#347;&#263; w okresie ko&#324;c&#243;wki obecno&#347;ci amerykan&#243;w w Iraku. USA zako&#324;czy&#322;y swoj&#261; obecno&#347;&#263; nad Eufratem z ko&#324;cem wrze&#347;nia tego roku. <a href="https://english.aawsat.com/arab-world/5327271-iraq-warns-isis-resurgence-after-attacks-north-baghdad">[Asharq Al-Awsat]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Paliwo jest transportowane z Korei Po&#322;udniowej do Rosji za pomoc&#261; tankowc&#243;w obj&#281;tych sankcjami, podczas gdy Moskwa desperacko poszukuje dostaw w obliczu wojny na Ukrainie &#8211; co, zdaniem jednego z ekspert&#243;w, &#187;podwa&#380;a&#171; publiczne poparcie Seulu dla Kijowa.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/06/oil-tankers-south-korea-russia-ukraine-war">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/08/south-korea-fuel-shipments-to-russia-domestic-law">[The Guardian #2]</a></p></li><li><p>&#8222;Mija 25 lat od pocz&#261;tku amery&#173;ka&#324;&#173;skiej inwazji na Afganistan. 7 pa&#378;&#173;dzier&#173;nika rozpocz&#281;to naloty, znane jako operacja &#8221;Crescent Wind&#8222;, czyli pierwsz&#261; faz&#281; szerszej kampanii &#8221;Enduring Freedom&#8222;. Pierwsza grupa funkcjonariuszy CIA dotar&#322;a do kraju ju&#380; 26 wrze&#347;nia, natomiast &#380;o&#322;nierze wojsk specjalnych zacz&#281;li dzia&#322;a&#263; na afga&#324;skiej ziemi dopiero w drugiej po&#322;owie pa&#378;dziernika. Wojska liniowe trafi&#322;y tam jeszcze p&#243;&#378;niej. O tym, &#380;e wojna nie potoczy&#322;a si&#281; po my&#347;li Amerykan&#243;w, wiemy od dawna. Pytanie jednak, czy by&#322;a do unikni&#281;cia i czy musia&#322;a przyj&#261;&#263; tak&#261; form&#281;.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/25-lat-wojna-w-afganistanie/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>A co tam, panie, po tych 25 latach w Afganistanie? Talibowie trzymaj&#261; si&#281; mocno? Mimo r&#243;&#380;nych wyzwa&#324;, tak. <a href="https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-us-invasion-anniversary-war-ee2cf4ec49abcb514d53b4ced748898b">[AP News]</a>, <a href="https://new.org.pl/6098,odwieczny_cien_nad_hindukuszem.html">[Nowa Europa Wschodnia]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wznowienie wojny domowej w Etiopii zaskoczy&#322;o chyba jedynie decydent&#243;w w Addis Abebie. Po&#322;&#261;czenie si&#322; najwa&#380;niejszych regionalnych grup zbrojnych w Sojusz na Rzecz Przetrwania i rozpocz&#281;cie walk &#8211; obejmuj&#261;cych g&#322;&#243;wnie Amhar&#281;, Afar i Tigraj &#8211; stanowi powa&#380;ne wyzwanie dla rz&#261;du. Najbardziej niebezpiecznym czynnikiem wp&#322;ywaj&#261;cym na sytuacj&#281; w regionie jest jednak zaanga&#380;owanie si&#281; w konflikt pa&#324;stw o&#347;ciennych. Do szczeg&#243;lnie niebezpiecznych napi&#281;&#263; dosz&#322;o na linii Etiopia&#8211;Erytrea i Etiopia&#8211;Egipt. &#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/etiopia-wojna-domowa-erytrea/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Wybuch epidemii wirusa Ebola w Kongo powoduje powstawanie nowych ognisk choroby, w kt&#243;rych, jak twierdz&#261; ratownicy i urz&#281;dnicy, wsparcie dla pacjent&#243;w jest znikome lub wr&#281;cz &#380;adne, a pracownicy s&#322;u&#380;by zdrowia przyznaj&#261;, &#380;e przed nami mo&#380;e by&#263; jeszcze d&#322;uga droga w walce z chorob&#261;, kt&#243;ra poch&#322;on&#281;&#322;a ju&#380; ponad 4 000 ofiar &#347;miertelnych.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/congo-ebola-kaseya-northkivu-outbreak-disease-42e9c7f66b9ee7628b0a852a4e9dd73b">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek w dw&#243;ch miastach Republiki Po&#322;udniowej Afryki dosz&#322;o do gwa&#322;townych protest&#243;w w zwi&#261;zku z orzeczeniem s&#261;du u&#322;atwiaj&#261;cym uzyskanie azylu; sp&#322;on&#281;&#322;o co najmniej 24 pojazdy, a sklepy zosta&#322;y spl&#261;drowane.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/south-africa-clashes-protests-migration-asylum-immigration-cars-burned-e3baa2c55b62962da897193b42ff8bdc">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ciesz&#261;ce si&#281; ogromnym zainteresowaniem wybory prezydenckie w Brazylii zmierzaj&#261; ku drugiej turze, w kt&#243;rej zmierz&#261; si&#281; lewicowy prezydent Luiz In&#225;cio Lula da Silva i prawicowy senator Fl&#225;vio Bolsonaro, co przed&#322;u&#380;a g&#322;&#281;boko spolaryzowan&#261; rywalizacj&#281; maj&#261;c&#261; powa&#380;ne konsekwencje dla kraju i ca&#322;ego regionu.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/5/brazils-presidential-race-three-key-takeaways-from-the-first-round">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.americasquarterly.org/article/reaction-flavio-bolsonaro-and-lula-advance-to-brazils-presidential-runoff/">[Americas Quarterly]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png" width="1456" height="697" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:697,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:164987,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/219776276?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!hQ0M!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F387a6f39-921c-421f-9567-ec6eae6e79ba_1608x770.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Organizacja Human Rights Watch (HRW) opublikowa&#322;a raport dokumentuj&#261;cy powszechne naruszenia praw cz&#322;owieka w ramach masowych proces&#243;w s&#261;dowych w Salwadorze, w kt&#243;rych setki os&#243;b mog&#261; by&#263; s&#261;dzone i skazywane &#322;&#261;cznie. W opublikowanym w &#347;rod&#281; raporcie przeanalizowano cztery akty oskar&#380;enia obejmuj&#261;ce ponad 600 oskar&#380;onych oraz jeden wyrok s&#261;dowy dotycz&#261;cy ponad 120 os&#243;b.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/7/in-el-salvadors-mass-trials-lawyers-struggle-to-defend-hundreds">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Kuba i Stany Zjednoczone utrzymuj&#261; &#8221;kana&#322;y komunikacji&#8222;, ale nie prowadz&#261; &#380;adnych formalnych negocjacji &#8211; poinformowa&#322; agencj&#281; Reuters najwy&#380;szy rang&#261; dyplomata z Hawany w Waszyngtonie, podczas gdy administracja Trumpa kontynuuje kampani&#281; nacisk&#243;w na rz&#261;dzon&#261; przez komunist&#243;w wysp&#281;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/cuba-us-maintain-channels-communication-no-negotiations-diplomat-says-2026-10-05/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W poniedzia&#322;ek partia separatystyczna nieznacznie wygra&#322;a wybory w Quebecu &#8211; wynik ten mo&#380;e utrudni&#263; premierowi Markowi Carneyowi utrzymanie jedno&#347;ci narodowej w obliczu dzia&#322;a&#324; prezydenta USA Donalda Trumpa.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/quebec-heads-polls-with-focus-more-trump-than-independence-2026-10-05/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Kanadyjski premier Mark Carney uda si&#281; do Ankary i Stambu&#322;u w dniach 21&#8211;23 pa&#378;dziernika &#8211; poinformowa&#322;o we wtorek jego biuro. B&#281;dzie to pierwsza specjalna wizyta dwustronna kanadyjskiego przyw&#243;dcy w Turcji, kt&#243;ra jest sojusznikiem w ramach NATO.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/canadas-carney-visit-turkey-meet-erdogan-2026-10-06/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Kanada o&#347;wiadczy&#322;a, &#380;e na czas nieokre&#347;lony zawiesi plany rozszerzenia zakresu ustawy o eutanazji z pomocy medycznej na osoby, kt&#243;rych jedyn&#261; dolegliwo&#347;ci&#261; jest choroba psychiczna, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na brak konsensusu co do tego, kto kwalifikowa&#322;by si&#281; do skorzystania z tej mo&#380;liwo&#347;ci.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cqd09g0gj50ko">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Administracja prezydenta USA Donalda Trumpa na&#322;o&#380;y&#322;a w pi&#261;tek sankcje na Mi&#281;dzynarodowy Trybuna&#322; Karny, kilka godzin po tym, jak jeden z jego by&#322;ych s&#281;dzi&#243;w otrzyma&#322; Pokojow&#261; Nagrod&#281; Nobla, co doprowadzi&#322;o do dyplomatycznego konfliktu mi&#281;dzy Waszyngtonem a europejskimi sojusznikami&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/us-imposes-sanctions-international-criminal-court-hours-after-former-judge-wins-2026-10-09/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/miedzynarodowy-trybunal-karny-w-trudnej-sytuacji">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Trump wyg&#322;asza ma&#322;ostkow&#261; tyrad&#281; po tym, jak nie przyznano mu Pokojowej Nagrody Nobla. Trump stwierdzi&#322;, &#380;e &#187;powinien by&#322; zdoby&#263; 8 Pokojowych Nagr&#243;d Nobla&#171; za &#187;zako&#324;czenie 8 wojen&#171;, lekcewa&#380;&#261;c karier&#281; Pillay w gniewnym po&#347;cie opublikowanym na platformie Truth Social.&#8221; By&#322;a s&#281;dzia Mi&#281;dzynarodowego Trybuna&#322;u Karnego dostaj&#261;c nagrod&#281; wywo&#322;a&#322; taki b&#243;l dupy Trumpa jakiego dawno nie widzieli&#347;my. <a href="https://www.euronews.com/2026/10/10/no-one-ever-heard-of-her-trump-goes-off-on-petty-rant-after-nobel-peace-prize-snub">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Przedstawiciel Departamentu Obrony poinformowa&#322; BBC, &#380;e egzekucja Nidala Hasana, kt&#243;ry w 2009 roku &#347;miertelnie postrzeli&#322; 13 nieuzbrojonych &#380;o&#322;nierzy ameryka&#324;skich w bazie wojskowej Fort Hood, b&#281;dzie transmitowana na &#380;ywo.&#8221; To jest poziom patostreamingu, do kt&#243;rego influencerom jeszcze daleko. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cmy0r96xygx6o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; podczas najnowszego wiecu wyborczego Donalda Trumpa dosz&#322;o do serii protest&#243;w, podczas gdy prezydent USA wzywa&#322; wyborc&#243;w z Teksasu do poparcia znajduj&#261;cego si&#281; w trudnej sytuacji kandydata do Senatu, Kena Paxtona.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/08/donald-trumps-texas-rally-rocked-by-repeated-protests">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Departament Stanu USA wywiera&#322; nacisk na Kanad&#281; i europejskich sojusznik&#243;w, aby wycofali swoje poparcie dla konferencji po&#347;wi&#281;conej zwalczaniu dezinformacji, poniewa&#380; w jej programie znalaz&#322; si&#281; panel po&#347;wi&#281;cony roli Waszyngtonu jako rzekomego zagro&#380;enia informacyjnego dla Europy &#8211; wynika z informacji trzech ameryka&#324;skich urz&#281;dnik&#243;w zaznajomionych z t&#261; spraw&#261; oraz korespondencji przeanalizowanej przez agencj&#281; Reuters.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/us-lobbies-allies-cut-ties-anti-disinformation-conference-over-panel-critical-2026-10-07/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/oct/07/trump-eu-disinformation-conference">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Liczba australijskich aptek oferuj&#261;cych pigu&#322;k&#281; aborcyjn&#261; wzros&#322;a o prawie 50% po z&#322;agodzeniu ogranicze&#324; dotycz&#261;cych przepisywania tego leku, a naukowcy twierdz&#261;, &#380;e wyniki bada&#324; wskazuj&#261;, i&#380; deregulacja w zakresie aborcji sprzyja bezpieczniejszej i szybszej opiece zdrowotnej.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/oct/08/australia-pill-abortion-restrictions-pharmacies-ntwnfb">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowa Zelandia stworzy&#322;a system, w kt&#243;rym zak&#322;ady bukmacherskie przynosz&#261; pieni&#261;dze nawet niszowym sportom na niespotykan&#261; nigdzie indziej skal&#281;. Ale czy w pogoni za zyskami, kraj nie uzale&#380;nia swoich mieszka&#324;c&#243;w od hazardu?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=qEn0vq6p2mA">[###]</a></p><div id="youtube2-qEn0vq6p2mA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;qEn0vq6p2mA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/qEn0vq6p2mA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;1 pa&#378;dziernika CARIAD &#8211; sp&#243;&#322;ka zale&#380;na koncernu Volkswagen odpowiedzialna za tworzenie oprogramowania do pojazd&#243;w &#8211; og&#322;osi&#322; likwidacj&#281; ok. 1 tys. stanowisk pracy spo&#347;r&#243;d obecnych 4,3 tys. (...) K&#322;opoty CARIAD-u s&#261; przejawem pog&#322;&#281;biaj&#261;cych si&#281; problem&#243;w ca&#322;ej Grupy Volkswagen; dzie&#324; wcze&#347;niej zarz&#261;d koncernu wypowiedzia&#322; cz&#281;&#347;&#263; postanowie&#324; uk&#322;ad&#243;w zbiorowych, dotycz&#261;cych m.in. kwestii wynagrodze&#324; i kszta&#322;cenia zawodowego&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-07/volkswagen-w-obliczu-wymuszonej-transformacji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z danych opublikowanych w &#347;rod&#281; przez urz&#261;d statystyczny INEGI, eksport samochod&#243;w z Meksyku odnotowa&#322; najwi&#281;kszy spadek w tym roku; analitycy przypisuj&#261; to polityce celnej Stan&#243;w Zjednoczonych, kt&#243;re s&#261; najwi&#281;kszym rynkiem zbytu dla tego kluczowego sektora przemys&#322;owego tego latynoameryka&#324;skiego kraju.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/mexican-auto-exports-slump-september-us-tariffs-take-toll-2026-10-08/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy Skydance sprzeda TVN? Po przej&#281;ciu Warner Bros. Discovery przez ameryka&#324;ski koncern pojawiaj&#261; si&#281; spekulacje o przysz&#322;o&#347;ci polskiej stacji. Eksperci zastanawiaj&#261; si&#281;, czy TVN mo&#380;e zosta&#263; wystawiony na sprzeda&#380;. &#8211; Moim zdaniem to jest bardzo prawdopodobne. Skydance nie kupi&#322; Warner Bros. Discovery dla aktyw&#243;w zagranicznych, tylko dla ameryka&#324;skich &#8211; uwa&#380;a Bartosz W&#281;glarczyk, redaktor naczelny Onetu.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/paramount-skydance-warner-bros-discovery-tvn-wlasciciel-sprzedaz-telewizja,7337859073948096a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Ceny benzyny i diesla spad&#322;y dzi&#281;ki kolejnej ods&#322;onie programu Ceny Paliw Ni&#380;ej. Rz&#261;d obni&#380;y&#322; VAT i akcyz&#281; oraz wprowadzi&#322; maksymalne ceny na stacjach, ale musi pilnowa&#263;, by zbyt niskie ceny nie zaburzy&#322;y rynku. Dominik Brodacki zastanawia si&#281;, ile pakiet CPN kosztuje pa&#324;stwo, czy podatek od nadzwyczajnych zysk&#243;w wystarczy do jego finansowania i co mo&#380;e wydarzy&#263; si&#281; po 1 stycznia.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5wvOVCvx225g6gBNjoTfF8">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a2acb491cd67de473cb23cc47&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kto zap&#322;aci za ta&#324;sze paliwo? | Energia do zmiany&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5wvOVCvx225g6gBNjoTfF8&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5wvOVCvx225g6gBNjoTfF8" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Rynek p&#243;&#322;przewodnik&#243;w jest wymagaj&#261;cy i zdominowany przez najwi&#281;ksze gospodarki &#347;wiata. Europa pr&#243;buje zmniejszy&#263; zale&#380;no&#347;&#263; od dostawc&#243;w z Azji i USA, a Polska szuka swojego miejsca w powstaj&#261;cym na nowo &#322;a&#324;cuchu dostaw.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6Q88x12uypKQTFmiaaPaq2">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a49c5b875439147e3315f1ae5&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Polska gra o chipy | Warto&#347;&#263; dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6Q88x12uypKQTFmiaaPaq2&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6Q88x12uypKQTFmiaaPaq2" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Kolejny rok, kolejny Tydzie&#324; Noblowski. Jak co roku polecamy Wam materia&#322;y wideo przygotowane przez Uniwersytet Warszawski. <a href="https://www.uw.edu.pl/tydzien-noblowski-na-uw-5/">[Uniwersytet Warszawski]</a>, <a href="https://www.youtube.com/playlist?list=PLbcwgNJQj1k8">[Playlista w serwisie YouTube]</a></p></li><li><p>&#8222;&#346;rodowisko naukowe jest wstrz&#261;&#347;ni&#281;te po tym, jak 6 pa&#378;dziernika firma OpenAI opublikowa&#322;a zbi&#243;r ponad 700 preprint&#243;w matematycznych, w ca&#322;o&#347;ci wygenerowanych przez sztuczn&#261; inteligencj&#281;. (...) Ursula Martin, matematyczka z Uniwersytetu Oksfordzkiego w Wielkiej Brytanii, twierdzi, &#380;e publikowanie preprint&#243;w sprowadza si&#281; w rzeczywisto&#347;ci do &#187;rzucania spo&#322;eczno&#347;ci chaotycznego pierwszego szkicu i oczekiwania, &#380;e to my go za nich uporz&#261;dkujemy&#171;.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03196-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W jaki spos&#243;b Rosalind Franklin przeoczy&#322;a helis&#281; na swoim kultowym zdj&#281;ciu DNA? Wcale jej nie przeoczy&#322;a. Nowa analiza obala twierdzenie Jamesa Watsona, &#380;e to on jako pierwszy dostrzeg&#322; znaczenie s&#322;ynnego zdj&#281;cia nr 51&#8221; <a href="https://www.science.org/content/article/how-did-rosalind-franklin-miss-helix-her-iconic-dna-image-she-didn-t">[Science]</a></p></li><li><p>&#8222;Ewolucja latania, czyli czyli ptasie dinozaury, pterozaury i inni lotnicy &#8211; dr Gerard Gierli&#324;ski. (...) W odcinku us&#322;yszycie te&#380;, dlaczego wszyscy jeste&#347;my gadami, a w og&#243;le to rybami (i &#380;ywymi skamienia&#322;o&#347;ciami!), sk&#261;d si&#281; wzi&#281;&#322;y dzioby i pneumatyczne ko&#347;ci, kim by&#322;y azdarchy, po czym rozpozna&#263; ptasi trop i jak to jest z tym archeopteryksem: jest pierwszym praptakiem czy nie?&#8221; <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/ewolucja-latania-czyli-czyli-ptasie-dinozaury-pterozaury-i-inni-lotnicy-dr-gerard-gierlinski/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/1Ae7XSkVIeyAmGh1vNLfcu">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7b5a427f1e8cdbe65dcf668a&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#321 Ewolucja latania, czyli ptasie dinozaury, pterozaury i inni lotnicy  | dr Gerard Gierli&#324;ski&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1Ae7XSkVIeyAmGh1vNLfcu&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1Ae7XSkVIeyAmGh1vNLfcu" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Du&#380;e rasy ps&#243;w starzej&#261; si&#281; zazwyczaj szybciej ni&#380; ma&#322;e, prawdopodobnie dlatego, &#380;e w ich genomach wyst&#281;puje wi&#281;cej &#187;gen&#243;w skacz&#261;cych&#171;.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03199-5">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Istnieje cichy seryjny zab&#243;jca, kt&#243;ry dziesi&#261;tkuje populacje ma&#322;ych br&#261;zowych nietoperzy podczas ich hibernacji. W ci&#261;gu ostatniej dekady zesp&#243;&#322; bia&#322;ego nosa doprowadzi&#322; populacje tych zwierz&#261;t w ca&#322;ych Stanach Zjednoczonych niemal do kraw&#281;dzi wygini&#281;cia. Jednak ostatnio biolo&#380;ka Georgia Auteri zajmuj&#261;ca si&#281; ochron&#261; przyrody wraz ze swoim zespo&#322;em zauwa&#380;y&#322;a u ocala&#322;ych osobnik&#243;w kilka mutacji genetycznych. Mutacje te mog&#261; wyja&#347;ni&#263;, w jaki spos&#243;b dob&#243;r naturalny wp&#322;yn&#261;&#322; na obecn&#261; populacj&#281; &#8211; i dostarczy&#263; wskaz&#243;wek dla przysz&#322;ych dzia&#322;a&#324; na rzecz ochrony tych zwierz&#261;t.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6WuylEbiTgLBEHimJadOkP">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ad6550c5d5a390b6ce9f38312&quot;,&quot;title&quot;:&quot;The genetic secret helping bats survive a deadly epidemic&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6WuylEbiTgLBEHimJadOkP&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6WuylEbiTgLBEHimJadOkP" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;&#346;mier&#263; 28-letniego naukowca w syberyjskim laboratorium, prawdopodobnie spowodowana d&#380;um&#261; p&#322;ucn&#261;, wywo&#322;a&#322;a mi&#281;dzynarodowy niepok&#243;j co do tego, czy zdarzenie to mo&#380;e doprowadzi&#263; do szerszej epidemii. Specjali&#347;ci ds. bezpiecze&#324;stwa biologicznego zapewniaj&#261; opini&#281; publiczn&#261;, &#380;e jest to wysoce ma&#322;o prawdopodobne. Ich obawy zwi&#261;zane z tym zdarzeniem dotycz&#261; braku przejrzysto&#347;ci w tej sprawie.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03215-8">[Nature]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Sk&#261;d przyszli Chazarowie i dok&#261;d p&#243;jd&#261;? Kto czyha na &#346;wi&#281;t&#261; Ru&#347;? Czy prokuratorzy RP to agentura banderyzmu? Ciekawsze od tych pyta&#324; s&#261; inne: kto wykreowa&#322; i kto promuje teorie spiskowe o &#187;wielkim zast&#261;pieniu&#171; Ukrai&#324;c&#243;w &#379;ydami, a Polak&#243;w &#8211; Ukrai&#324;cami; Co maj&#261; wsp&#243;lnego car Aleksander III, Stalin i W&#322;adimir Putin?; Kt&#243;r&#281;dy kr&#261;&#380;&#261; po Polsce najbardziej odjechane idee i czemu s&#261; gro&#378;niejsze, ni&#380; si&#281; mo&#380;e wydawa&#263;?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=wW4BAUYRssA">[###]</a></p><div id="youtube2-wW4BAUYRssA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;wW4BAUYRssA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/wW4BAUYRssA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 309, 04.10.2026]]></title><description><![CDATA[To z wyborami w Brazylii, wyborami na &#321;otwie oraz ta&#324;szym paliwem]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr309</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr309</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 04 Oct 2026 17:44:25 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr309">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; S&#261;d Okr&#281;gowy w Warszawie wyda&#322; list &#380;elazny wobec by&#322;ego wiceministra sprawiedliwo&#347;ci Marcina Romanowskiego. Orzeczenie jest nieprawomocne. Prokuratura oceni&#322;a decyzj&#281; s&#261;du jako &#187;niezasadn&#261;&#171; i zapowiedzia&#322;a z&#322;o&#380;enie za&#380;alenia. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/list-zelazny-dla-marcina-romanowskiego-prezes-iustitii-bartlomiej-przymusinski-o-kontrowersjach-wokol-decyzji-st9267356">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Karol Nawrocki podpisa&#322; rz&#261;dow&#261; ustaw&#281; wprowadzaj&#261;c&#261; podatek od nadmiarowych zysk&#243;w koncern&#243;w paliwowych. Decyzj&#281; prezydenta skomentowa&#322; premier Donald Tusk. &#187;To nie ja wygra&#322;em. Wygrali Polacy&#171; &#8211; podkre&#347;li&#322; szef rz&#261;du. Szef PiS Jaros&#322;aw Kaczy&#324;ski oceni&#322;, &#380;e Tusk ju&#380; &#187;nie mo&#380;e przerzuca&#263; na nikogo odpowiedzialno&#347;ci&#171;. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/prezydent-karol-nawrocki-podpisal-ustawe-obnizajaca-ceny-paliw-reakcja-donalda-tuska-st9265567">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;O p&#243;&#322;nocy ruszy&#322;a trzecia ods&#322;ona pakietu Ceny Paliwa Ni&#380;ej (CPN). Od soboty do poniedzia&#322;ku w&#322;&#261;cznie litr benzyny 95 kosztuje nie wi&#281;cej ni&#380; 6,73 z&#322;, benzyny 98 &#8211; 7,59 z&#322;, a diesla &#8211; 7,88 z&#322;. Mechanizm zosta&#322; uruchomiony po wej&#347;ciu w &#380;ycie ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysk&#243;w przedsi&#281;biorstw paliwowych, podpisanej przez prezydenta Nawrockiego. &#8221; <a href="https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-10-03/kierowcy-moga-odetchnac-z-ulga-nowe-ceny-na-stacjach-paliw/">[Polsat News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wyniki wybor&#243;w w Krakowie kusz&#261;, by potraktowa&#263; je jako zapowied&#378; przysz&#322;orocznej kampanii parlamentarnej. Tyle &#380;e krakowska scena by&#322;a wyj&#261;tkowa: z silnym kandydatem bezpartyjnym, bez Konfederacji i z partiami, kt&#243;re nie zawsze gra&#322;y o zwyci&#281;stwo. (...) Dlaczego krakowska fala referendalna nie rozla&#322;a si&#281; na inne miasta i jakie wnioski partie mog&#261; z tego wyci&#261;gn&#261;&#263; przed kolejn&#261; kampani&#261;?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0Hv8DtTn9mVE6li5yYn14q">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ae9a93f84ee301c7dd385643c&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Krak&#243;w to nie Polska | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0Hv8DtTn9mVE6li5yYn14q&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0Hv8DtTn9mVE6li5yYn14q" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Najwi&#281;ksz&#261; niespodziank&#261; w wyborach na prezydenta Krakowa nie by&#322; wynik &#321;ukasza Giba&#322;y, kt&#243;ry wygra&#322; pierwsz&#261; tur&#281;, ani Moniki Pi&#261;tkowskiej (KO, PSL), kt&#243;ra wesz&#322;a z nim do drugiej tury, tylko wyniki kandydatek lewicy. Wsp&#243;&#322;przewodnicz&#261;ca partii Razem Aleksandra Owca wyprzedzi&#322;a reprezentuj&#261;c&#261; Now&#261; Lewic&#281; Dari&#281; Gosek-Popio&#322;ek.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=uxoki2Gi_Wg">[###]</a></p><div id="youtube2-uxoki2Gi_Wg" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;uxoki2Gi_Wg&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/uxoki2Gi_Wg?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-29/rosjanie-atakuja-centra-danych-w-kijowie-1679-dzien-wojny">[Rosjanie atakuj&#261; centra danych w Kijowie. 1679. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja zbombardowa&#322;a kolejny wa&#380;ny most w Kijowie w momencie, gdy niemiecki kanclerz Friedrich Merz przyby&#322; do stolicy, aby wyrazi&#263; poparcie dla Ukrainy.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/04/russia-strikes-kyiv-bridge-german-chancellor-merz-visits-ukraine">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poda&#322; 3 pa&#378;dziernika New York Times, negocjacje pokojowe administracji Trumpa z Kremlem obj&#281;&#322;y r&#243;wnie&#380; rozmowy dotycz&#261;ce wielomiliardowej transakcji zwi&#261;zanej z aktywami nale&#380;&#261;cymi do rosyjskiego koncernu naftowego &#321;ukoil.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/u-s-peace-negotiations-with-russia-could-now-involve-multi-billion-dollar-lukoil-deal-nyt-reports/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;W ukrai&#324;skiej jednostce wojskowej szkol&#261;cej bojownik&#243;w z Chin. Pomimo ryzyka wielu &#380;o&#322;nierzy z kraju uwa&#380;anego za najwi&#281;kszego sojusznika Rosji dotar&#322;o na Ukrain&#281;&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/30/inside-the-ukrainian-military-unit-training-fighters-from-china">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Boom wydawniczy na Ukrainie, wywo&#322;any inwazj&#261; z 2022 roku, jest obecnie zagro&#380;ony z powodu si&#322;y i cz&#281;stotliwo&#347;ci rosyjskich atak&#243;w&#8221; Polecamy d&#322;u&#380;szy tekst Guardiana. <a href="https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2026/oct/04/incinerated-novels-destroyed-warehouses-russia-war-ukrainian-books">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Rosyjskie dzia&#322;ania wobec Europy coraz wyra&#378;niej wykraczaj&#261; poza pojedyncze akty sabota&#380;u, cyberataki czy operacje dezinformacyjne. Ich znaczenie wynika z &#322;&#261;czenia r&#243;&#380;nych instrument&#243;w w ramach szerszej strategii os&#322;abiania Zachodu i ograniczania jego wsparcia dla Ukrainy. Dzia&#322;ania pa&#324;stw europejskich pozostaj&#261; jednak w du&#380;ej mierze reaktywne &#8211; inicjatywa jest po stronie Rosji. Skuteczna przeciwwaga wymaga wi&#281;c nie tylko wzmacniania odporno&#347;ci, lecz tak&#380;e zmiany sposobu definiowania samego zagro&#380;enia.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/rosyjska-presja-na-europ%c4%99-mi%c4%99dzy-sabota%c5%bcem-a-dezinformacj%c4%85/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Przed wyborami prezydenckimi, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; w 2027 r., Francja wzmacnia system przeciwdzia&#322;ania zagranicznym operacjom informacyjnym. Wyspecjalizowana struktura (VIGINUM) i mi&#281;dzyinstytucjonalna koordynacja u&#322;atwiaj&#261; wykrywanie ingerencji i szybkie reagowanie. Wyzwaniem pozostaje jednak ograniczenie wp&#322;ywu narracji dezinformacyjnych na debat&#281; publiczn&#261;. Francuskie do&#347;wiadczenia mog&#261; pom&#243;c innym pa&#324;stwom, w tym Polsce, w usprawnianiu wsp&#243;&#322;pracy mi&#281;dzy instytucjami i stworzeniu kompleksowego mechanizmu ochrony wybor&#243;w.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/francuski-model-przeciwdzialania-zagranicznym-operacjom-informacyjnym">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Policja w strojach bojowych star&#322;a si&#281; z demonstrantami, gdy tysi&#261;ce uczni&#243;w protestuj&#261;cych przeciwko standardom edukacyjnym zak&#322;&#243;ci&#322;o funkcjonowanie ponad 700 szk&#243;&#322; we Francji.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/ck3r5dxxwqzpo">[BBC]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/02/student-protests-shut-schools-across-france">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W niedziel&#281; policja rozpocz&#281;&#322;a operacj&#281; Trampol&#237;n, maj&#261;c&#261; na celu likwidacj&#281; prowizorycznej osady na pla&#380;y Trampol&#237;n w Ceucie, gdzie od ponad dw&#243;ch miesi&#281;cy w trudnych warunkach mieszka&#322;o oko&#322;o 3 000 os&#243;b.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/10/04/spanish-police-begin-clearing-ceutas-largest-migrant-camp-ahead-of-king-and-queens-visit">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze poinformowa&#322;y w niedziel&#281;, &#380;e w wyniku ulewnych deszczy w p&#243;&#322;nocno-wschodniej prowincji Hiszpanii w pobli&#380;u Barcelony zgin&#281;&#322;y dwie osoby, a jedna jest zaginiona, ostrzegaj&#261;c jednocze&#347;nie, &#380;e ekstremalne warunki pogodowe przemieszczaj&#261; si&#281; na p&#243;&#322;noc, w kierunku s&#261;siedniej prowincji Girona.&#8221; <a href="https://www.france24.com/en/live-news/20261004-two-dead-in-catalonia-due-to-torrential-rains-spanish-officials">[France24]</a></p></li><li><p>&#8222;Zjednoczona Lista premiera &#321;otwy Andrisa Kulberga wygrywa w sobotnich wyborach parlamentarnych &#8211; przekaza&#322;a Centralna Komisja Wyborcza (CVK) po przeliczeniu ponad 95 procent g&#322;os&#243;w.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/swiat/wyniki-wyborow-w-lotwie-policzyli-wiekszosc-glosow-st9268155">[TVN24]</a>, <a href="https://www.euronews.com/2026/10/04/latvias-pro-european-ruling-party-wins-election-as-populists-gain-ground">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek przewodnicz&#261;cy szwedzkiego parlamentu zwr&#243;ci&#322; si&#281; do Magdaleny Andersson, przewodnicz&#261;cej Partii Socjaldemokratycznej, z pro&#347;b&#261; o ponown&#261; pr&#243;b&#281; utworzenia nowego rz&#261;du, mimo &#380;e w poniedzia&#322;ek stwierdzi&#322;a ona, i&#380; nie jest w stanie zapewni&#263; sobie wystarczaj&#261;cego poparcia, by to zrobi&#263;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/swedish-opposition-leader-andersson-given-second-chance-form-government-2026-10-02/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Rumu&#324;ski parlament odrzuca proeuropejskiego kandydata na premiera. W &#347;rod&#281; rumu&#324;ski parlament odrzuci&#322; kandydatur&#281; proeuropejskiego libera&#322;a na stanowisko premiera, przed&#322;u&#380;aj&#261;c kryzys polityczny, kt&#243;ry postrzegany jest jako czynnik nap&#281;dzaj&#261;cy wzrost popularno&#347;ci skrajnej prawicy.&#8221; <a href="https://www.france24.com/en/live-news/20260930-romanian-parliament-rejects-pro-eu-pm-candidate-amid-political-deadlock">[France24]</a></p></li><li><p>4 pa&#378;dziernika w Bo&#347;ni i Hercegowinie (BiH) odb&#281;d&#261; si&#281; dziesi&#261;te wybory powszechne od czasu zako&#324;czenia wojny w 1995 roku. Jest ma&#322;o prawdopodobne, by wybory te doprowadzi&#322;y do &#8203;&#8203;rozwi&#261;zania d&#322;ugotrwa&#322;ych spor&#243;w politycznych czy wyznaczy&#322;y jasn&#261; &#347;cie&#380;k&#281; do akcesji do Unii Europejskiej i NATO. Jednak dobry wynik opozycji w Republice Serbskiej z&#322;agodzi&#263; mo&#380;e destabilizuj&#261;cy wp&#322;yw tego wyniku na kraj. Czy tak b&#281;dzie? To si&#281; dopiero oka&#380;e. <a href="https://www.atlanticcouncil.org/content-series/eye-on-europes-elections/5-questions-and-expert-answers-about-bosnia-and-herzegovinas-election/">[Atlantic Council]</a>, <a href="https://pl.euronews.com/2026/10/04/bosnia-i-hercegowina-wybiera-wladze-prorosyjny-lider-i-impas-w-drodze-do-ue-dominuja-wybor">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Aleksandar Vuci&#263; poda&#322; si&#281; do dymisji, tym samym zrezygnowa&#322; ze stanowiska prezydenta Serbii. Teraz wystartuje jako lider swojego ugrupowania w wyborach parlamentarnych. Jego celem jest stanowisko premiera rady ministr&#243;w, a co za tym idzie &#8211; je&#347;li wygra wybory &#8211; b&#281;dzie dalej rz&#261;dzi&#322; krajem. O tym, w jakiej sytuacji jest Serbia i jakie szanse na zwyci&#281;stwo ma Aleksandar Vuci&#263; wyja&#347;nia Jan Nowinowski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0OXh284HIb2pn4f9EDhlTL">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8af326ae88a286894fd67e8552&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Dymisja prezydenta Vu&#269;icia w Serbii. Czy zostanie premierem?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0OXh284HIb2pn4f9EDhlTL&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0OXh284HIb2pn4f9EDhlTL" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;25 wrze&#347;nia 2026 r. rosyjska pa&#324;stwowa agencja RIA Nowosti opublikowa&#322;a na swojej stronie g&#322;&#243;wnej felieton Aleksandra Nosowicza pod tytu&#322;em &#187;Rosj&#281; czeka kolejna Specjalna Operacja Wojskowa. B&#281;dzie bardzo kr&#243;tka&#171;[1]. Autor sugerowa&#322; w nim potrzeb&#281; uderzenia rakietowego na Litw&#281;. Po kilku godzinach redakcja usun&#281;&#322;a tekst jako niezgodny z polityk&#261; pa&#324;stwow&#261; Federacji Rosyjskiej.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/kolejna-specjalna-operacja-wojskowa-gro%c5%baby-rosji-wobec-litwy-i-pr%c3%b3ba-dyskredytowania-stosunk%c3%b3w-polsko-litewskich/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Oficjalne wyniki &#187;wybor&#243;w&#171; do Dumy, kt&#243;re przynios&#322;y wi&#281;kszo&#347;&#263; konstytucyjn&#261; Jednej Rosji uznawanej za parti&#281; wojny, pokazuj&#261;, &#380;e Rosja nie jest zainteresowana deeskalacj&#261;. Nale&#380;y zatem oczekiwa&#263; nasilenia atak&#243;w powietrznych na Ukrain&#281; oraz dzia&#322;a&#324; hybrydowych przeciwko pa&#324;stwom NATO, kt&#243;re j&#261; wspieraj&#261;. Dla cz&#322;onk&#243;w Sojuszu oznacza to nie tylko konieczno&#347;&#263; kontynuowania pomocy wojskowej i humanitarnej dla Ukrainy, ale tak&#380;e zintensyfikowania wsp&#243;lnych operacji maj&#261;cych na celu zapobieganie dzia&#322;aniom hybrydowym i zwi&#281;kszenie ochrony obiekt&#243;w infrastruktury krytycznej&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/rosyjski-potencjal-eskalacyjny">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Alaksandr &#321;ukaszenka o Polsce wypowiada si&#281; cz&#281;sto. Obecnie mo&#380;na nawet powiedzie&#263;, &#380;e Polska w jego oczach jest g&#322;&#243;wnym wrogiem. R&#243;wnie&#380; podejrzany z jego perspektywy jest Ko&#347;ci&#243;&#322; katolicki. Bia&#322;oru&#347; jest krajem, kt&#243;ry prze&#347;laduje katolik&#243;w i ksi&#281;&#380;y. Potwierdzaj&#261; to liczne raporty organizacji ko&#347;cielnych. O szczeg&#243;&#322;ach opowiadaj&#261; Wojciech Kono&#324;czuk i Kamil K&#322;ysi&#324;ski. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=S5oAQDPRjx8">[###]</a></p><div id="youtube2-S5oAQDPRjx8" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;S5oAQDPRjx8&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/S5oAQDPRjx8?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;D&#380;uma wr&#243;ci&#322;a na Syberi&#281;? Darja Szypi&#322;owa zmar&#322;a w nocy z 1 na 2 pa&#378;dziernika na oddziale intensywnej terapii szpitala powiatowego w Szelechowie. Wed&#322;ug lokalnych medi&#243;w w laboratorium rozbi&#322;a prob&#243;wk&#281; z patogenem wywo&#322;uj&#261;cym d&#380;um&#281;. To nadzwyczajne zdarzenie doprowadzi&#322;o do natychmiastowego wprowadzenia rygorystycznych &#347;rodk&#243;w kwarantanny: pod &#347;cis&#322;&#261; kontrol&#281; medyczn&#261; trafi&#322;o oko&#322;o 200 os&#243;b. Portal &#8221;Ludzie Bajka&#322;u&#8222; informuje, &#380;e kilka irkuckich szpitali zamkni&#281;to na kwarantann&#281;. Ma ona potrwa&#263; trzy tygodnie. W sobot&#281; w Irkuckim Zak&#322;adzie Aluminium w Szelechowie w ramach profilaktyki wprowadzono obowi&#261;zek noszenia masek.&#8221; <a href="https://pl.euronews.com/2026/10/04/dzuma-wrocila-na-syberie-w-rosji-panika-po-smierci-laborantki-instytutu-badawczego">[Euronews]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Huti przej&#281;li kontrol&#281; nad strategicznymi obszarami Jemenu i zagrozili &#380;egludze przez cie&#347;nin&#281; Bab al-Mandab. W dzisiejszym odcinku &#321;ukasz W&#243;jcik z &#187;Polityki&#171; opowiada o &#378;r&#243;d&#322;ach ich si&#322;y, wykorzystaniu nowych technologii i relacjach z Iranem. Zastanawia si&#281; te&#380;, co os&#322;abienie Arabii Saudyjskiej i stopniowe wycofywanie si&#281; Stan&#243;w Zjednoczonych oznaczaj&#261; dla przysz&#322;ego uk&#322;adu si&#322; na Bliskim Wschodzie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/550T72CeEjWeWyLAKojPvR">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a423a6d5db6fbf0213416cc55&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Pot&#281;ga Huti | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/550T72CeEjWeWyLAKojPvR&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/550T72CeEjWeWyLAKojPvR" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Je&#347;li zastanawiacie si&#281; czasami, o co tak w&#322;a&#347;ciwie chodzi tym jeme&#324;skim Hutim, a tak w&#322;a&#347;ciwie to sk&#261;d si&#281; wzi&#281;li to OSW przygotowa&#322;o odpowiadaj&#261;cy na to odcinek z osob&#261;, kt&#243;ra w&#322;a&#347;nie Jemen zna bardzo dobrze. &#8222;W tym podca&#347;cie przygl&#261;damy si&#281; historii Jemenu, rewolucjom, przemianom i Hutim, organizacji kt&#243;ra potrafi sparali&#380;owa&#263; mi&#281;dzynarodowy rynek transportu ropy naftowej. O tym czym by&#322;, a czym jest Jemen m&#243;wi Jakub S&#322;awek, by&#322;y pracownik plac&#243;wki w Jemenie i wsp&#243;&#322;pracownik O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7CM0yI3RsGHGufIeoQdRmS">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a2b06b2e568fb0d3a27c1f058&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jemen - islam, plemiona i Huti&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7CM0yI3RsGHGufIeoQdRmS&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7CM0yI3RsGHGufIeoQdRmS" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ataki Hutich na Ta&#8217;izz, mimo intensywno&#347;ci, nie przynios&#322;y skutku. Coraz g&#322;o&#347;niej jest za to na temat potencjalnej saudyjskiej ofensywy, kt&#243;ra mog&#322;aby odepchn&#261;&#263; Hutich od cie&#347;niny Bab al-Mandab lub poprawi&#263; sytuacj&#281; na innym odcinku czy te&#380; odcinkach. Decyzja o ofensywie mo&#380;e by&#263; jednak o wiele trudniejsza, ni&#380; si&#281; wydaje. Obie strony nadal wymieniaj&#261; si&#281; atakami powietrznymi.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-taizz-broni-sie-saudyjczycy-kontrofensywe/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Od 28 lutego bie&#380;&#261;cego roku trwa konflikt zbrojny mi&#281;dzy USA i Izraelem a Iranem. Zar&#243;wno dzia&#322;ania militarne, jak i presja na destabilizacj&#281; systemu ira&#324;skiego okaza&#322;y si&#281; niewystarczaj&#261;ce do osi&#261;gni&#281;cia zak&#322;adanych cel&#243;w. W kolejnych miesi&#261;cach ci&#281;&#380;ar konfliktu przeni&#243;s&#322; si&#281; na walk&#281; o kontrol&#281; nad cie&#347;nin&#261; Ormuz i &#8211; szerzej &#8211; na gospodarcze wyczerpanie Iranu, jak te&#380; USA. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-10-01/kryzys-wokol-iranu-wojna-na-wielu-frontach">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poinformowa&#322;y w sobot&#281; w&#322;adze, pilot oskar&#380;ony o atak siekier&#261; na kapitana podczas lotu do Izraela oraz pr&#243;b&#281; przej&#281;cia ster&#243;w by&#322; obywatelem Omanu; wcze&#347;niej zakazano mu latania w liniach lotniczych jego kraju z powodu obaw o jego ekstremistyczne pogl&#261;dy.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/flydubai-flight-israel-oman-uae-copilot-cf64a228799e6e788e834cac2a489ab2">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;25 wrze&#347;nia minister sprawiedliwo&#347;ci Turcji poinformowa&#322; o aresztowaniu 45 os&#243;b w toku &#347;ledztwa dotycz&#261;cego podejrze&#324; o manipulowanie kursami akcji na gie&#322;dzie stambulskiej, za po&#347;rednictwem funduszy inwestycyjnych. &#346;ledczy badaj&#261; m.in., czy &#347;rodki inwestor&#243;w wykorzystywano do sztucznego podbijania cen ma&#322;o p&#322;ynnych sp&#243;&#322;ek, kt&#243;rych akcjami handlowano na niewielk&#261; skal&#281;, aby fundusze mog&#322;y wykazywa&#263; wysokie zyski i przyci&#261;ga&#263; kolejnych klient&#243;w. Opozycja zarzuci&#322;a wiceprzewodnicz&#261;cej rz&#261;dz&#261;cej Partii Sprawiedliwo&#347;ci i Rozwoju (AKP) Fatmie Bet&#252;l Sayan Kayi, &#380;e tu&#380; przed wybuchem afery sprzeda&#322;a akcje o &#322;&#261;cznej warto&#347;ci ok. 44 mln dolar&#243;w. 26 wrze&#347;nia polityczka poda&#322;a si&#281; do dymisji.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-10-01/wstrzas-na-tureckiej-gieldzie-kolejny-kryzys-zaufania-do-rynku">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Z ko&#324;cem wrze&#347;nia Amerykanie zako&#324;czyli &#8222;trwaj&#261;c&#261; ponad 20 lat obecno&#347;&#263; wojskow&#261; w Iraku. Wydarzenie to by&#322;o przes&#261;dzone od 2024 roku, kiedy prezydent Joe Biden og&#322;osi&#322; wycofanie stacjonuj&#261;cych tam oddzia&#322;&#243;w. Dzia&#322;ania w Iraku kosztowa&#322;y Amerykan&#243;w 4500 &#380;o&#322;nierzy. Ale brak obecno&#347;ci na miejscu nie oznacza, &#380;e Waszyngton ma zamiar odda&#263; kraj Iranowi.&#8221; O sytuacji w Iraku opowiadaj&#261; Konflikty. A o ameryka&#324;skiej perspektywie, kt&#243;ra m&#243;wi, &#380;e i bez &#380;o&#322;nierzy na miejscu, Ameryka powinna by&#263; obecna w Iraku, pisze Atlantic Council. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/amerykanie-obecnosc-wojskowa-w-iraku/">[Konflikty]</a>, <a href="https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/us-troops-are-leaving-iraq-but-the-us-should-stay/">[Atlantic Council]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;15 marca 2026 r. w referendum konstytucyjnym mieszka&#324;cy Kazachstanu opowiedzieli si&#281; za now&#261; ustaw&#261; zasadnicz&#261;, kt&#243;ra od 1 lipca 2026 r. obni&#380;y&#322;a status j&#281;zyka rosyjskiego z formu&#322;y &#187;na r&#243;wnych prawach&#171; do &#187;u&#380;ywanego obok&#171; kazachskiego. Jest to kolejny etap procesu dekolonizacji pami&#281;ci oraz budowania podmiotowo&#347;ci pa&#324;stwowej i narodowej, rozpocz&#281;tego po wybuchu pe&#322;noskalowej wojny rosyjsko-ukrai&#324;skiej w 2022 r.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/dekolonizacja-pami%c4%99ci-i-to%c5%bcsamo%c5%9bci-politycznej-w-kazachstanie/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Chiny doczeka&#322;y si&#281; trzeciej &#8211; po D&#380;ibuti i kambod&#380;a&#324;skim Ream &#8211; oficjalnej bazy zagranicznej, tym razem w Laosie. Jak zawsze kluczowa jest terminologia. Obiekt w Ban Keun to baza wsparcia i chi&#324;sko-laota&#324;skie centrum szkolenia lotniczego, b&#281;d&#261;ce cz&#281;&#347;ci&#261; Chi&#324;sko-Laota&#324;skiej Akademii Lotniczej. Ca&#322;y czas dyskusyjna jest te&#380; kwestia strategicznej przydatno&#347;ci takiej bazy dla Chin.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/ban-keun-chinska-baza-laos/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Dwa wielozadaniowe samoloty bojowe F-16C Block 70 wyl&#261;dowa&#322;y dzi&#347; w bazie lotniczej Chihhang w Taidongu. To pierwsze fabrycznie nowe samoloty bojowe dostarczone na Tajwan od 25 lat. &#321;&#261;cznie Republika Chi&#324;ska otrzyma 66 maszyn tego typu, kt&#243;re wraz ze zmodernizowanymi F-16V zapewni&#261; skokowy wzrost potencja&#322;u bojowego tamtejszych si&#322; powietrznych.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/f-16-block-70-republiki-chinskiej/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>W&#322;adze Afganistanu oraz Organizacja Narod&#243;w Zjednoczonych poinformowa&#322;y w czwartek, &#380;e w wyniku przeprowadzonych w nocy pakista&#324;skich nalot&#243;w na dwie afga&#324;skie prowincje zgin&#281;&#322;o co najmniej 10 cywil&#243;w. Pakista&#324;skie Ministerstwo Informacji o&#347;wiadczy&#322;o, &#380;e ataki wymierzono w kryj&#243;wki bojownik&#243;w w dw&#243;ch lokalizacjach, a wst&#281;pne doniesienia wskazywa&#322;y na &#347;mier&#263; 22 bojownik&#243;w. Resort nie odni&#243;s&#322; si&#281; natychmiast do informacji o ofiarach w&#347;r&#243;d ludno&#347;ci cywilnej. Podanych przez stron&#281; pakista&#324;sk&#261; danych o liczbie zabitych bojownik&#243;w nie uda&#322;o si&#281; od razu niezale&#380;nie zweryfikowa&#263;. Trwaj&#261;cy mi&#281;dzy tymi krajami konflikt graniczny nie wykazuje oznak wygasania. <a href="https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-airstrikes-militants-civilians-border-clashes-e212cf566f4cbac4f05f07289740d40e">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>W Etiopii nabiera rozp&#281;du kolejna wojna si&#322; rz&#261;dowych z si&#322;ami tigrajskimi (rdzennej ludno&#347;ci regionu Tigraj). Poprzednia ods&#322;ona tego konfliktu z 2020-2022 skutkowa&#263; mg&#322;a &#347;mierci&#261; oko&#322;o 500 tysi&#281;cy ludzi, g&#322;ownie cywil&#243;w. W ostatnich dniach si&#322;y rz&#261;dowe zaj&#281;&#322;y Mekelie, stolice regionu Tigraj, wraz z tamtejszym lotniskiem. Si&#322;y tigrajskie mia&#322;y wycofa&#263; si&#281; w g&#243;ry. R&#243;wnolegle ma miejsce kryzys dyplomatyczny mi&#281;dzy Etiopi&#261; i Erytre&#261;. W poprzedniej ods&#322;onie konfliktu Erytrea wspiera&#322;a si&#322;y rz&#261;dowe, obecnie mo&#380;e stan&#261;&#263; po przeciwnej stronie. Dodatkowym zagadnieniem jest wsparcie innych aktor&#243;w zewn&#281;trznych, ju&#380; obecnych w wojnie domowej maj&#261;cej miejsce w s&#261;siednim Sudanie. <a href="https://www.dw.com/en/in-tigray-ethiopian-government-forces-have-advanced-against-a-northern-rebel-group-reports-indicate/a-79534372">[DW]</a></p></li><li><p>Marie-C&#233;lestin Karondwa, lokalny dzia&#322;acz rz&#261;dz&#261;cej DR Konga partii, zosta&#322; zaatakowany w niedziel&#281; w swoim domu w Butembo &#8211; mie&#347;cie we wschodniej prowincji Kiwu P&#243;&#322;nocne, b&#281;d&#261;cym jednym z ognisk epidemii Eboli. Do napa&#347;ci dosz&#322;o po tym, jak polityk broni&#322; w programie radiowym rz&#261;dowych dzia&#322;a&#324; podj&#281;tych w odpowiedzi na kryzys. &#8222;Pobili go, a nast&#281;pnie podpalili dom&#8221; &#8211; powiedzia&#322;a agencji Associated Press Sagesse Kavira, wnuczka Karondwy, podczas &#347;rodowej ceremonii pogrzebowej. M&#281;&#380;czyzna zmar&#322; p&#243;&#378;niej w lokalnym szpitalu w wyniku odniesionych obra&#380;e&#324;. Zab&#243;jstwo to jest kolejnym z serii atak&#243;w na pracownik&#243;w s&#322;u&#380;by zdrowia i inne osoby zaanga&#380;owane w walk&#281; z epidemi&#261;. Kraj ten zmaga si&#281; obecnie z siedemnast&#261; i zarazem najbardziej &#347;mierciono&#347;n&#261; fal&#261; zachorowa&#324; na ebol&#281;; do tej pory odnotowano ponad 8 tysi&#281;cy przypadk&#243;w zaka&#380;enia, w tym blisko 4 tysi&#261;ce zgon&#243;w. <a href="https://apnews.com/article/congo-ebola-funeral-politician-killed-1ff629474298a62db44438c6eb178270">[AP News]</a></p></li><li><p>Libia pozostaje podzielona na rz&#261;dzony przez wata&#380;k&#281; Chalif&#281; Haftara wsch&#243;d kraju, oraz zach&#243;d kraju pod kontrol&#261; rz&#261;du jedno&#347;ci narodowej (GNU). Od kilku lat trwaj&#261; pr&#243;by pojednania obu stron i scalenia kraju. Ostatnie doniesienia, jakoby syn libijskiego wata&#380;ki Chalify Haftara kierowa&#322; &#8222;kom&#243;rk&#261; terrorystyczn&#261;&#8221; odpowiedzialn&#261; za ataki dron&#243;w na sk&#322;ady paliw i elektrownie w zachodniej Libii ponownie zatrzyma&#322;a ten proces. Niestabilno&#347;&#263; i brak wewn&#281;trznej jedno&#347;ci kraju sprawia, &#380;e bogata w rop&#281; Libia jest zdana na &#322;ask&#281; korupcji, boj&#243;wek, przemytnik&#243;w ludzi oraz licznych podmiot&#243;w zagranicznych. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/03/libyan-unity-talks-warlord-son-linked-drone-attack-khalifa-haftar">[AP News]</a></p></li><li><p>W Maroku odby&#322;y si&#281; wybory parlamentarne. Chocia&#380; rok temu mia&#322;y miejsce najwieksze od 2011 roku protesty m&#322;odych wyborc&#243;w, to niska (szczeg&#243;lnie w&#347;r&#243;d m&#322;odych) frekwencja, pokazuje brak wiary w mo&#380;liwo&#347;&#263; zmian drog&#261; demokratyczn&#261;. Jedna trzecia populacji Maroka mie&#347;ci si&#281; w przedziale wiekowym 15&#8211;30 lat, a ponad jedna trzecia tej grupy pozostaje bez pracy. Brak perspektyw w kraju sk&#322;ania zw&#322;aszcza m&#322;odych m&#281;&#380;czyzn do podejmowania ogromnego ryzyka, by dotrze&#263; do Unii Europejskiej. Wybory wygra&#322;a partia zwi&#261;zana z obecnym kr&#243;lem Maroka (Autentyczno&#347;&#263; i Nowoczesno&#347;&#263;, w maroka&#324;skim standardzie berberyjskiego: &#11568;&#11598;&#11603;&#11597;&#11597;&#11593; &#11599; &#11612;&#11568;&#11621;&#11606;&#11603;&#11605;&#11612; &#11575; &#11612;&#11568;&#11598;&#11612;&#11604;&#11568;&#11604;&#11612;), a na czele rz&#261;du stanie pierwsza w historii Maroka premierka Fatima-Zahra Mansouri. <a href="https://www.reuters.com/world/africa/moroccans-vote-election-set-shape-government-before-world-cup-2026-09-23/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c674kkjllw17o">[BBC]</a></p></li><li><p>Prezydent Republiki Po&#322;udniowej Afryki wezwa&#322; m&#281;&#380;czyzn do wzi&#281;cia wi&#281;kszej odpowiedzialno&#347;ci za przemoc wobec kobiet. Dzieje si&#281; to w obliczu spo&#322;ecznego niezadowolenia wywo&#322;anego niedawn&#261; fal&#261; morderstw. Cyril Ramaphosa przyzna&#322;, &#380;e dotychczasowe dzia&#322;ania na rzecz ochrony kobiet by&#322;y niewystarczaj&#261;ce. Poinformowa&#322;, &#380;e policja dokona przegl&#261;du spraw dotycz&#261;cych niewyja&#347;nionych morderstw, usi&#322;owa&#324; zab&#243;jstwa oraz powa&#380;nych przest&#281;pstw seksualnych na szkod&#281; kobiet i dzieci, a tak&#380;e opracuje &#8211; w ci&#261;gu 60 dni &#8211; finansowany plan likwidacji zaleg&#322;o&#347;ci w analizach kryminalistycznych dotycz&#261;cych takich spraw. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/30/south-africa-gender-based-violence-women-killings">[The Guardian]</a></p></li><li><p>W dw&#243;ch oddzielnych masowych strzelaninach w pobli&#380;u dw&#243;ch najwi&#281;kszych miast Republiki Po&#322;udniowej Afryki zgin&#281;&#322;o co najmniej 27 os&#243;b. Do zdarze&#324; tych dosz&#322;o w czasie, gdy kraj zmaga si&#281; z jednym z najwy&#380;szych na &#347;wiecie wska&#378;nik&#243;w zab&#243;jstw oraz z dochodzeniami dotycz&#261;cymi korupcji i przest&#281;pczo&#347;ci w szeregach policji. Do obu atak&#243;w dosz&#322;o zaledwie kilka dni po tym, jak trzech napastnik&#243;w otworzy&#322;o ogie&#324; podczas dom&#243;wki w pobli&#380;u po&#322;o&#380;onego na wschodnim wybrze&#380;u miasta Durban, zabijaj&#261;c 11 os&#243;b, w tym kobiet&#281; w ci&#261;&#380;y. RPA od lat boryka si&#281; z wysokim wska&#378;nikiem przest&#281;pczo&#347;ci, jednak seria masowych strzelanin wstrz&#261;sn&#281;&#322;a spo&#322;ecze&#324;stwem. &#8222;Tak d&#322;u&#380;ej by&#263; nie mo&#380;e&#8221; &#8211; powiedzia&#322; lokalnym stacjom telewizyjnym prezydent RPA Cyril Ramaphosa. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/27/mass-shootings-south-africa-johannesburg-cape-town">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ju&#380; w drugich z rz&#281;du wyborach brazylijscy wyborcy stoj&#261; przed wyborem mi&#281;dzy lewicowym kandydatem Luizem In&#225;cio Lul&#261; da Silv&#261; a prawicowym kandydatem z rodziny Bolsonaro. Te burzliwe wybory odb&#281;d&#261; si&#281; w kontek&#347;cie fali sukces&#243;w skrajnie prawicowych kandydat&#243;w w ca&#322;ej Ameryce &#321;aci&#324;skiej oraz w newralgicznym momencie wsp&#243;&#322;czesnej historii politycznej Brazylii.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/3/what-to-know-about-brazils-2026-presidential-election">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/03/brazil-election-lula-bolsonaro-trump">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Jaka Brazylia wy&#322;oni si&#281; po tych wyborach? Ameryka&#324;sk&#261; perspektyw&#281; na wynik wybor&#243;w prezentuj&#261; eksperci <a href="https://www.brookings.edu/articles/what-kind-of-brazil-will-emerge-from-this-election/">[Brookings Institutions]</a>.</p></li><li><p>&#8222;Zgodnie z wynikami najnowszego badania regionalnego, po raz pierwszy od rozpocz&#281;cia tych bada&#324; w 1995 roku, Chiny s&#261; postrzegane w Ameryce &#321;aci&#324;skiej jako bardziej pozytywny czynnik wp&#322;ywaj&#261;cy na sytuacj&#281; na &#347;wiecie ni&#380; Stany Zjednoczone.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/10/2/latin-america-sees-china-as-more-positive-global-influence-than-us-poll">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Meksyka&#324;ska reforma konstytucyjna, nak&#322;adaj&#261;ca na kandydat&#243;w na prezydenta obowi&#261;zek zrzeczenia si&#281; wszelkiego podw&#243;jnego obywatelstwa, zmierza w przyspieszonym tempie do ostatecznego zatwierdzenia, pomimo krytyki, &#380;e ten popierany przez parti&#281; rz&#261;dz&#261;c&#261; projekt narusza prawa polityczne i ma na celu zablokowanie rywali z opozycji.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/mexico-prohibit-presidents-holding-dual-citizenship-2026-10-02/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Zagorzali zwolennicy Hugo Ch&#225;veza maj&#261; trudno&#347;ci ze zrozumieniem ideologicznego zwrotu o 180 stopni, jaki przeprowadza tymczasowy rz&#261;d Delcy Rodr&#237;guez&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/venezuela-hugo-chavez-supporters-critical-delcy-rodriguez-embrace-of-trump">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wizyta przyw&#243;dcy Chin Xi Jinpinga w USA od 23 do 25 wrze&#347;nia i rozmowy z Donaldem Trumpem by&#322;y okazj&#261; do bilansu i rozwini&#281;cia uzgodnie&#324; z ich poprzedniego spotkania w maju br. Strony m.in. zgodzi&#322;y si&#281; na przed&#322;u&#380;enie obowi&#261;zywania wcze&#347;niej wynegocjowanych ust&#281;pstw handlowych i uruchomi&#322;y rady ds. handlu i inwestycji oraz dialog w sprawie sztucznej inteligencji.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/strategiczna-stabilizacja-w-polityce-administracji-usa-wobec-chin">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2RTvznNCu7PdEkDsAe8FSR">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3247d560c8ca7b7497e9fe6d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;296. \&quot;Strategiczna stabilno&#347;&#263;\&quot;: Xi Jinping w Bia&#322;ym Domu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Piotr Tarczy&#324;ski i &#321;ukasz Paw&#322;owski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2RTvznNCu7PdEkDsAe8FSR&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2RTvznNCu7PdEkDsAe8FSR" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wybory uzupe&#322;niaj&#261;ce w USA, kt&#243;re zadecyduj&#261; o podziale si&#322; w Kongresie &#8211; na mapie&#8221; The Guardian ma materia&#322;y graficzne, kt&#243;re pomog&#261; zrozumie&#263; zbli&#380;aj&#261;ce si&#281; wybory po&#322;&#243;wkowe w Stanach Zjednoczonych. <a href="https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2026/oct/02/midterm-races-control-congress-charts-visuals">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump og&#322;osi&#322; w pi&#261;tek plany wys&#322;ania czek&#243;w na kwot&#281; &#187;prawie 100 dolar&#243;w&#171; do ponad 20 milion&#243;w senior&#243;w obj&#281;tych programem Medicare. Jest to jego najnowsza obietnica przekazania wyborcom &#347;rodk&#243;w finansowych przed kluczowymi wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; w listopadzie.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/10/03/trump-checks-seniors-medicare-midterms-01105956">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Prokuratura w Nowym Jorku wznawia &#347;ledztwo w sprawie domniemanego zbiorowego gwa&#322;tu na by&#322;ej studentce Uniwersytetu Cornell po tym, jak kobieta z&#322;o&#380;y&#322;a w tym miesi&#261;cu pozew cywilny, twierdz&#261;c, &#380;e uczelnia nie podj&#281;&#322;a wystarczaj&#261;cych dzia&#322;a&#324;, by j&#261; chroni&#263;.&#8221; CNN ma do&#347;&#263; rzeczowy artyku&#322; o sprawie, kt&#243;r&#261; obecnie &#380;yje Ameryka. Przedstawia zar&#243;wno zarzuty ofiary, obecny stan prawny oraz opisuje dowody, kt&#243;ra maj&#261; by&#263; filarem sprawy cywilnej. <a href="https://edition.cnn.com/2026/09/28/us/cornell-university-sexual-assault-lawsuit-hnk">[CNN]</a>, <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/03/us/cornell-rape-case-timeline-hnk">[CNN #2]</a></p></li><li><p>&#8222;Dziewczynka omal nie zmar&#322;a po wypiciu surowego mleka. W&#322;adze stanowe nie podj&#281;&#322;y &#380;adnych dzia&#322;a&#324;, by ukara&#263; nielicencjonowanego rolnika, kt&#243;ry je sprzedawa&#322;. W Kalifornii roi si&#281; od nielegalnych gospodarstw mlecznych, kt&#243;rych dzia&#322;alno&#347;&#263; nap&#281;dza popyt konsument&#243;w wynikaj&#261;cy z dezinformacji. Dysponuj&#261;c dowodami przeciwko jednej z farm produkuj&#261;cych surowe mleko kozie, organy regulacyjne mog&#322;y podj&#261;&#263; dzia&#322;ania karne. Tak si&#281; jednak nie sta&#322;o.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/california-raw-milk-regulation-emily-marris-moonlight-ridge-farm">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Christa Pike prze&#380;y&#322;a &#347;rodow&#261; pr&#243;b&#281; wykonania na niej kary &#347;mierci poprzez &#347;miertelny zastrzyk w stanie Tennessee, jednak jej przysz&#322;o&#347;&#263; pod wzgl&#281;dem medycznym i prawnym pozostaje niezwykle niepewna.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/02/us/christa-pike-execution-whats-next">[CNN]</a></p></li><li><p>Jakie s&#261; efekty spotkania Xi z Trumpem? Do Atlanty przyby&#322;y dwie pandy wielkie w ramach porozumienia mi&#281;dzy rz&#261;dami Chin a Stan&#243;w Zjednoczonych. Jak poinformowali przedstawiciele w&#322;adz, Ping Ping i Fu Shuang wyruszy&#322;y z Chengdu w po&#322;udniowo-zachodnich Chinach na pok&#322;adzie specjalnego samolotu Boeing 777, nale&#380;&#261;cego do linii FedEx i oznaczonego jako &#8222;FedEx Panda Express&#8221;. Dzi&#281;ki nowej umowie zawartej mi&#281;dzy Zoo Atlanta a Chi&#324;skim Stowarzyszeniem Ochrony Przyrody (China Wildlife Conservation Association), Atlanta do&#322;&#261;czy&#322;a do grona trzech ameryka&#324;skich ogrod&#243;w zoologicznych &#8211; obok zoo w San Diego w Kalifornii oraz Smithsonian&#8217;s National Zoo w Waszyngtonie &#8211; w kt&#243;rych przebywaj&#261; pandy wielkie. <a href="https://apnews.com/article/china-pandas-atlanta-zoo-trump-xi-jingping-ff3ac033385997ac4d07a8a5c9c2f9bb">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>Na Fid&#380;i blisko 40 kg kokainy przechowywanej w depozycie s&#261;dowym zosta&#322;o podmienionych na m&#261;k&#281;. Kokaina by&#322;a powi&#261;zana z g&#322;o&#347;n&#261; spraw&#261; obywatela Fid&#380;i i Kanady Joshuy Rahmana. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/pacific/1676923/cocaine-for-flour-swap-could-threaten-drug-prosecution-fiji-lawyer-says">[Radio New Zealand]</a></p></li><li><p>Parlament Fid&#380;i przyj&#261;&#322; ustaw&#281; umo&#380;liwiaj&#261;c&#261; wdro&#380;enie programu wymiany igie&#322;, kt&#243;rego celem jest powstrzymanie gwa&#322;townego wzrostu liczby zaka&#380;e&#324; wirusem HIV wynikaj&#261;cego z do&#380;ylnego przyjmowania narkotyk&#243;w. Fid&#380;i do&#322;&#261;cza tym samym do Australii, Nowej Zelandii i Papui-Nowej Gwinei jako kolejne pa&#324;stwo na Pacyfiku posiadaj&#261;ce oficjalny program wymiany igie&#322; i strzykawek. Fid&#380;i odnotowuje jeden z najszybszych na &#347;wiecie wzrost&#243;w liczby zaka&#380;e&#324; HIV; w zesz&#322;ym miesi&#261;cu rz&#261;d og&#322;osi&#322; stan zagro&#380;enia w zwi&#261;zku z epidemi&#261;, gdy&#380; z wirusem &#380;yje obecnie co sze&#347;&#263;dziesi&#261;ty doros&#322;y mieszkaniec kraju. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/pacific/1678395/fiji-approves-needle-exchange-law-to-combat-hiv-emergency">[Radio New Zealand]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Unijny system handlu emisjami czeka kolejna du&#380;a przebudowa. Komisja Europejska chce tak zmieni&#263; ETS, by nadal wymusza&#322; dekarbonizacj&#281;, ale jednocze&#347;nie nie prowadzi&#322; do nadmiernego wzrostu koszt&#243;w dla przemys&#322;u i ca&#322;ej gospodarki.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4ZpZTamVJw4WF8Yl92jfmZ">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a68455ac5ebd5874b1424199c&quot;,&quot;title&quot;:&quot;ETS w remoncie | Energia do zmiany&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4ZpZTamVJw4WF8Yl92jfmZ&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4ZpZTamVJw4WF8Yl92jfmZ" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Rozw&#243;j sztucznej inteligencji coraz cz&#281;&#347;ciej budzi obawy o miejsca pracy, szczeg&#243;lnie w&#347;r&#243;d os&#243;b dopiero rozpoczynaj&#261;cych karier&#281;. Nowa analiza Eurofound pokazuje jednak, &#380;e w Europie na razie trudno znale&#378;&#263; dowody na wypieranie m&#322;odych pracownik&#243;w przez AI. Od 2019 roku zatrudnienie m&#322;odych w zawodach o wysokim wykorzystaniu sztucznej inteligencji wzros&#322;o a&#380; o 16,4%. Pogorszenie ich sytuacji po 2022 roku mo&#380;e by&#263; natomiast w du&#380;ej mierze konsekwencj&#261; pandemii i ko&#324;ca wyj&#261;tkowego popandemicznego boomu na rynku pracy.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/10/03/to-nie-sztuczna-inteligencja-zabiera-prace-mlodym-europejczykom-dane-pokazuja-cos-innego/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Bezrobocie w Polsce nale&#380;y do najni&#380;szych w historii i najni&#380;szych na &#347;wiecie. Mimo tego czas poszukiwania pracy nale&#380;y do najd&#322;u&#380;szych w historii (przynajmniej w badaniu Monitor Rynku Pracy). Co si&#281; wi&#281;c dzieje? Czy czeka nas powt&#243;rka z bardzo wysokiego bezrobocia?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0zAMjrLLwtVOw6fUV2Sisy">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a72b33607ac39b71d964f5ffd&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Pigu&#322;a 133: Coraz trudniej o prac&#281;&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Kamil Fejfer i &#321;ukasz Komuda&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0zAMjrLLwtVOw6fUV2Sisy&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0zAMjrLLwtVOw6fUV2Sisy" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Przyw&#243;dcy kraj&#243;w G7 zamierzaj&#261; udost&#281;pni&#263; do 100 mln bary&#322;ek ze swoich awaryjnych zapas&#243;w oleju nap&#281;dowego i ropy naftowej po tym, jak Donald Trump zagrozi&#322; wstrzymaniem dostaw ameryka&#324;skiego oleju nap&#281;dowego.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/oct/02/g7-release-barrels-oil-diesel-reserves-emergency">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Po&#322;&#261;czona firma Paramount&#8211;Warner Bros. Discovery b&#281;dzie nosi&#322;a nazw&#281; Skydance &#8211; og&#322;osi&#322; w pi&#261;tek dyrektor generalny David Ellison, na kilka dni przed sfinalizowaniem fuzji.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/10/02/media/ellison-skydance-paramount-warner-bros-merger">[CNN]</a></p></li><li><p>Czy Europa upada? Czy jej gospodarka skazana jest na pogr&#261;&#380;anie si&#281; w spirali kryzysu? To popularne narracje, ale czy prawdziwe? Wydaje si&#281;, &#380;e s&#261; one co najmniej dyskusyjne. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=FttCoZCvBJw">[###]</a></p><div id="youtube2-FttCoZCvBJw" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;FttCoZCvBJw&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/FttCoZCvBJw?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Czy potrafisz wymieni&#263; wszystkie kobiety, kt&#243;re otrzyma&#322;y Nagrod&#281; Nobla? Nature ma dla Was ciekawy quiz. <a href="https://www.nature.com/immersive/d41586-026-03133-9/index.html">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek czterech astronaut&#243;w dotar&#322;o do Mi&#281;dzynarodowej Stacji Kosmicznej po o&#347;miogodzinnym locie ekspresowym, kt&#243;ry ustanowi&#322; ameryka&#324;ski rekord pr&#281;dko&#347;ci.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/spacex-nasa-astronauts-crew-13-d885ec0dcb9fab8bbf8977103118caa0">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Bardziej aktywne &#380;ycie towarzyskie niesie ze sob&#261; mn&#243;stwo korzy&#347;ci: mniejszy stres, zmniejszone stany zapalne &#8211; a nawet d&#322;u&#380;sze &#380;ycie! Niedawno niekt&#243;rzy naukowcy dodali do tej listy obni&#380;enie poziomu cukru we krwi. Aby to zbada&#263;, badacze poprosili uczestnik&#243;w o spo&#380;ywanie posi&#322;k&#243;w zar&#243;wno w parach, jak i w pojedynk&#281;. Uwa&#380;aj&#261; oni, &#380;e wyniki tych bada&#324; mog&#261; rzuci&#263; &#347;wiat&#322;o na &#378;r&#243;d&#322;a naszej spo&#322;ecznej natury. Potraktujmy to jako kolejny pow&#243;d, by nada&#263; priorytet naszemu &#380;yciu towarzyskiemu.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5bBJtCR2flZ0yFZ7C4TKiE">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a904c6e35ddea00b17e5a7e70&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Eating alone may be secretly spiking your blood sugar&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5bBJtCR2flZ0yFZ7C4TKiE&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5bBJtCR2flZ0yFZ7C4TKiE" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Odkrycie kompletnej skamieliny gatunku pierzastego dinozaura stanowi kolejny dow&#243;d na to, &#380;e ptaki wykszta&#322;ci&#322;y zdolno&#347;&#263; latania wielokrotnie, a nie w ramach jednej linii ewolucyjnej.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03126-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Dw&#243;ch pakista&#324;skich pilot&#243;w uczy si&#281; na pami&#281;&#263; j&#281;zyka mandary&#324;skiego, bierze udzia&#322; w &#263;wiczeniach w wir&#243;wce oraz uczy si&#281; je&#347;&#263;, spa&#263; i naprawia&#263; sprz&#281;t w stanie niewa&#380;ko&#347;ci, podczas gdy zbli&#380;a si&#281; decyzja, kt&#243;ry z nich zostanie pierwszym zagranicznym astronaut&#261; na pok&#322;adzie chi&#324;skiej stacji kosmicznej Tiangong.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/science/chinas-space-diplomacy-lifts-pakistani-astronaut-toward-orbit-2026-09-28/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Badacze zajmuj&#261;cy si&#281; rakiem z entuzjazmem podchodz&#261; do koncepcji &#187;przechwytywania raka&#171; &#8212; techniki polegaj&#261;cej na leczeniu os&#243;b z grupy wysokiego ryzyka w celu zapobie&#380;enia rozwojowi nowotworu.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03119-7">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Zmodyfikowana forma niklosamidu, leku stosowanego w leczeniu zaka&#380;e&#324; paso&#380;ytniczych, z&#322;agodzi&#322;a niekt&#243;re objawy przewlek&#322;ej choroby, jak&#261; jest endometrioza, u myszy. Naukowcy podali zmodyfikowany lek myszom, u kt&#243;rych wywo&#322;ano zmiany przypominaj&#261;ce endometrium, i stwierdzili, &#380;e wra&#380;liwo&#347;&#263; zwierz&#261;t na b&#243;l uleg&#322;a zmniejszeniu.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03042-x">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku programu Science Quickly Rachel Feltman rozmawia z kryminologiem Fangzhou Wangiem o tym, jak oszustwa matrymonialne przekszta&#322;ci&#322;y si&#281; z prostych internetowych podst&#281;p&#243;w w wyrafinowane operacje oszuka&#324;cze oparte na sztucznej inteligencji.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/59C4KQlTdAiByNzlJOPoUl">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa11c99b5d446e04b9805f183&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Can you spot a romance scam?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/59C4KQlTdAiByNzlJOPoUl&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/59C4KQlTdAiByNzlJOPoUl" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Boeing zosta&#322; wybrany na konstruktora F/A-XX &#8211; pok&#322;adowego samolotu bojowego sz&#243;stej generacji dla ameryka&#324;skiej marynarki wojennej. Kontrakt obejmuje &#8221;pozyskanie egzemplarzy testowych do pr&#243;b naziemnych, bada&#324; zdatno&#347;ci do lotu oraz test&#243;w integracji system&#243;w i uzbrojenia&#8222;. Jego warto&#347;&#263; na etapie rozwoju pe&#322;no&#173;skalo&#173;wego okre&#347;lono na 20 miliard&#243;w dolar&#243;w. Wyb&#243;r ten czyni Boeinga jedynym dostawc&#261; my&#347;liwc&#243;w sz&#243;stej generacji dla ameryka&#324;skich si&#322; zbrojnych.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/boeing-mysliwiec-nowej-generacji-f-a-xx-us-navy/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Od pocz&#261;tku pe&#322;noskalowej wojny z Ukrain&#261; w&#322;adze Rosji oraz Patriarchat Moskiewski systematycznie przekszta&#322;caj&#261; prawos&#322;awne sacrum w narz&#281;dzie prowadzenia wojny. Masowe wysy&#322;anie na front kopii ikon i relikwii &#347;wi&#281;tych przesta&#322;o pe&#322;ni&#263; wy&#322;&#261;cznie funkcj&#281; wsparcia duchowego, a sta&#322;o si&#281; zinstytucjonalizowanym mechanizmem legitymizacji wojny. Kreml i Cerkiew stosuj&#261; specyficzny religijno-militarny synkretyzm, w kt&#243;rym tzw. procesje frontowe s&#322;u&#380;&#261; sakralizacji inwazji, duchowej aneksji terytori&#243;w okupowanych oraz mobilizacji &#380;o&#322;nierzy wok&#243;&#322; mitu o eschatologicznym starciu Rosji z Zachodem.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/z-nami-b%c3%b3g-wykorzystanie-przez-rosj%c4%99-relikwii-i-ikon-w-wojnie-przeciwko-ukrainie/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Bartnik w dawnej Polsce pozornie nie mia&#322; trudnej pracy (cho&#263; bywa&#322;a bolesna). M&#243;g&#322; dzia&#263; barcie, czyli wyr&#261;bywa&#263; je w drzewach, ale niekoniecznie &#8211; korzystano te&#380; z naturalnych dziupli. Pszczo&#322;y same si&#281; w nich osiedla&#322;y. Nie dokarmia&#322; pszcz&#243;&#322;, bo nie by&#322;o czym. Dogl&#261;da&#263; na bie&#380;&#261;co te&#380; nie dogl&#261;da&#322;. &#8211; W zasadzie to bywa&#322; w niej dwa razy do roku: na wiosn&#281; i gdzie&#347; tam ju&#380; w momencie, kiedy mi&#243;d si&#281; podbiera &#8211; opowiada prof. Aneta Pieni&#261;dz z Wydzia&#322;u Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Ale sytuacja nie by&#322;a taka prosta, jak si&#281; wydaje. W odcinku rozmawiamy o miodzie i historii bartnictwa.&#8221; <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/historia-bartnictwa/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/6wnvJ4XLyJwJrFsv1sFuDI">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a0804688d083e5c63b9525a54&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#320 Bartnictwo - dawna sztuka zdobywania miodu | prof. Aneta Pieni&#261;dz&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6wnvJ4XLyJwJrFsv1sFuDI&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6wnvJ4XLyJwJrFsv1sFuDI" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Sk&#261;d wzi&#281;&#322;a si&#281; S&#322;owacja? To pytanie, kt&#243;re Polacy zadaj&#261; sobie niezbyt cz&#281;sto, a jeszcze rzadziej szukaj&#261; na nie odpowiedzi. Dlatego polecamy rozmow&#281; z prof. Michalem Va&#353;e&#269;k&#261; z Bratislava Policy Institute, kt&#243;ry opowiada nam o s&#322;owacko&#347;ci, o byciu s&#322;owakiem w nieswoim kraju, o ruchu narodowym, relacji z Czechami i W&#281;grami. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BSzG-OcIFWs">[###]</a></p><div id="youtube2-BSzG-OcIFWs" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;BSzG-OcIFWs&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/BSzG-OcIFWs?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 308, 27.09.2026]]></title><description><![CDATA[To z wyborami w Krakowie, awantur&#261; o Rzeczniczk&#281; Praw Dziecka oraz Super El Ni&#241;o]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr308</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr308</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 27 Sep 2026 22:38:43 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr308">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;&#187;W planie rosyjskim, w ocenie wywiad&#243;w, s&#261; tak&#380;e hybrydowe uderzenia dronami i rakietami na pa&#324;stwa wspieraj&#261;ce Ukrain&#281;, w tym Polsk&#281;&#171; &#8211; m&#243;wi&#322; w ubieg&#322;ym tygodniu w Sejmie Donald Tusk. Polski premier nie jest jedynym europejskim liderem, kt&#243;ry w ostatnim czasie publicznie odnosi&#322; si&#281; do strategii, jak&#261; w ostatnim czasie intensyfikuje putinowska Rosja. Z przedstawicielami najwi&#281;kszych partii spotka&#322; si&#281; w Pa&#322;acu Elizejskim Emmanuel Macron, a w wyniku tego spotkania o&#347;wiadczenie pot&#281;piaj&#261;ce Kreml wydali Marine Le Pen i Jordan Bardella. Nie oznacza to, &#380;e w obliczu rosyjskich prowokacji kraje UE m&#243;wi&#261; jednym g&#322;osem. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=y-6_wJfAC5U">[###]</a></p><div id="youtube2-y-6_wJfAC5U" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;y-6_wJfAC5U&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/y-6_wJfAC5U?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;By&#322;am &#347;wiadkiem stosowania przemocy fizycznej i psychicznej wobec kilkuletnich dzieci &#8211; pisze w o&#347;wiadczeniu rzeczniczka praw dziecka Monika Horna-Cie&#347;lak. Tymczasem opozycja ju&#380; zapowiedzia&#322;a wnioski o jej odwo&#322;anie. Wszystko po publikacji portalu Zero, kt&#243;rego autor opisa&#322;, jak rodzinie odebrano dzieci po interwencjach rzeczniczki, podczas gdy s&#261;d i policja nie widzia&#322;y do tego podstaw. O&#347;wiadczenie wyda&#322;a te&#380; Komenda Sto&#322;eczna Policji.&#8221; Portal Zero kolejny raz z g&#243;wnem. Jak wiadomo niebieska karta w rodzinie i pobyt w plac&#243;wce interwencyjnej to wina RPD a nie wska&#378;nik tego, &#380;e rodzice mog&#261; nie nadawa&#263; si&#281; do opieki nad dzie&#263;mi. Ale co z tego, najwy&#380;ej zgin&#261; i Kana&#322; Zero b&#281;dzie m&#243;g&#322; zrobi&#263; materia&#322; o tym jaki ten rz&#261;d Tuska z&#322;y bo nie chroni dzieci. <a href="https://tvn24.pl/polska/dzieci-odebrane-po-interwencji-rzeczniczki-praw-dziecka-opozycja-chce-odwolania-moniki-hornej-cieslak-st9250897">[TVN24]</a>, <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/rzeczniczka-praw-dziecka-monika-horna-cieslak-odebranie-dzieci-kanal-zero-krzysztof-stanowski,7333165733460192a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Agenci CBA zatrzymali w &#347;rod&#281; Piotra M. i Ann&#281; P. Dotyczy to &#347;ledztwa w sprawie nieprawid&#322;owo&#347;ci w Polskiej Fundacji Narodowej &#8211; przekaza&#322; rzecznik ministra koordynatora s&#322;u&#380;b specjalnych Jacek Dobrzy&#324;ski. P. to aktualnie dyrektorka w kancelarii prezydenta, za&#347; M. jest pracownikiem Telewizji Republika. Wcze&#347;niej oboje byli powi&#261;zani z PiS.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/zatrzymania-w-sprawie-polskiej-fundacji-narodowej-wsrod-nich-dyrektorka-w-kancelarii-prezydenta-st9250626">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Micha&#322; Moskal poinformowa&#322; o zawieszeniu swojego cz&#322;onkostwa w klubie parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwo&#347;ci. Decyzj&#281; podj&#261;&#322; po rozmowie z Jaros&#322;awem Kaczy&#324;skim w zwi&#261;zku z doniesieniami dotycz&#261;cymi Zondacrypto. Pose&#322; odni&#243;s&#322; si&#281; r&#243;wnie&#380; do informacji o poprawkach do ustawy o rynku kryptoaktyw&#243;w. &#8221; <a href="https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2026-09-25/afera-zondacrypto-michal-moskal-zawiesza-czlonkostwo-w-klubie-pis/">[Polsat]</a></p></li><li><p>&#8222;Prokuratura ustala okoliczno&#347;ci czwartkowego ataku no&#380;ownika w Opactwie Benedyktynek w Jaros&#322;awiu. Wed&#322;ug ustale&#324; 31-letni Ukrainiec w nocy wjecha&#322; do Polski z Niemiec i udawa&#322; si&#281; na przej&#347;cie graniczne z Ukrain&#261;, ale granicy nie przekroczy&#322;. Nie wiadomo, jak trafi&#322; na teren opactwa i jakie s&#261; motywy jego dzia&#322;ania.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/rzeszow/atak-nozownika-w-jaroslawiu-nowe-informacje-z-prokuratury-st9253620">[TVN24 #1]</a>, <a href="https://tvn24.pl/rzeszow/jaroslaw-ksiadz-po-ataku-apeluje-o-wybaczenie-i-modlitwe-za-sprawce-st9256944">[TVN24 #2]</a></p></li><li><p>&#8222;W polskiej debacie publicznej jest mn&#243;stwo mit&#243;w (i troch&#281; prawdy) na temat Ukrai&#324;c&#243;w. Postanowili&#347;my sprawdzi&#263; najwa&#380;niejsze rzeczy. Czy Ukrai&#324;cy zabieraj&#261; Polakom prac&#281;? Czy obni&#380;aj&#261; pensje? Czy maj&#261; pierwsze&#324;stwo w kolejkach do lekarzy? A mo&#380;e pobieraj&#261; nienale&#380;ne emerytury?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6QmaVqYTebmS7GBpfOSNrx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a824d6379eda26684929f3c7b&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#78 Tak prawica manipuluje w sprawie Ukrai&#324;c&#243;w&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Kamil Fejfer i &#321;ukasz Komuda&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6QmaVqYTebmS7GBpfOSNrx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6QmaVqYTebmS7GBpfOSNrx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>W Krakowie odbywaj&#261; si&#281; w niedziel&#281; wybory na prezydenta. Bardzo mo&#380;liwe, &#380;e zwyci&#281;zc&#281; poznamy dopiero po drugiej turze, kt&#243;ra odb&#281;dzie si&#281; 11 pa&#378;dziernika. W zwi&#261;zku z wyborami Krak&#243;w odwiedzi&#322; Grzegorz Braun, kt&#243;ry postawi&#322; fa&#322;szywy znak, &#380;eby go dumnie przed kamerami zdemontowa&#263; &#8211; &#347;wietna metafora polskiej prawicy. <a href="https://wiadomosci.onet.pl/krakow/znak-na-trytytkach-i-szlifierka-happening-grzegorza-brauna-w-krakowie/vyb2f7p">[Onet]</a></p></li><li><p>To wydanie tygodnika wychodzi tak p&#243;&#378;no (przepraszamy ale niestety &#380;ycie stawia nam ostatnio wymagania nie do przeskoczenia), &#380;e ju&#380; po g&#322;osowaniu w Krakowie i znamy ju&#380; wyniki exit pollu. <a href="https://tvn24.pl/wybory-w-krakowie-2026/wyniki-wyborow-na-prezydenta-krakowa-2026-kto-wygral-w-pierwszej-turze-wyborow-st9257709">[TVN24]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png" width="562" height="785.1016483516484" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:2034,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:562,&quot;bytes&quot;:523386,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/217740241?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5a7y!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F3ef6d276-c2a5-4662-b4eb-4c9fb5a9ce6e_1704x2380.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Ostateczna decyzja USA o budowie sta&#322;ej bazy ameryka&#324;skiej armii w Polsce mo&#380;e zapa&#347;&#263; w grudniu. Do budowy potrzebna b&#281;dzie specustaw&#261;, bo budowa bazy to de facto budowa ma&#322;ego miasteczka dla pi&#281;ciu tysi&#281;cy &#380;o&#322;nierzy i ich rodzin. Prawdopodobne lokalizacje to Wroc&#322;aw, Ole&#347;nica, Pozna&#324; lub Szczecin&#8221; <a href="https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/amerykanskie-miasteczko-w-zachodniej-polsce-moze-powstac-w-2029-roku">[OKO.press]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2beGgKWFFoBS9sHT1mi3b9">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aebcdf24323231ffc3eef5e5b&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Trump da nam Fort? | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2beGgKWFFoBS9sHT1mi3b9&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2beGgKWFFoBS9sHT1mi3b9" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Osoby, kt&#243;re uzyska&#322;y tak zwan&#261; transkrypcj&#281; aktu ma&#322;&#380;e&#324;stwa, b&#281;d&#261; mia&#322;y przed polskimi urz&#281;dami skarbowymi dok&#322;adnie takie same prawa i obowi&#261;zki jak pozostali ma&#322;&#380;onkowie &#8211; powiedzia&#322; minister finans&#243;w i gospodarki Andrzej Doma&#324;ski w czwartkowych Faktach po Faktach w TVN24. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/andrzej-domanski-w-faktach-po-fatkach-minister-finansow-o-kosztach-bazy-amerykanskiej-st9254005">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Ostatnie tygodnie nie by&#322;y dla Karola Nawrockiego &#322;atwe. Kolejne starcia z rz&#261;dem, sprawa konferencji biznesowej w Nowym Jorku i niezr&#281;czno&#347;ci w polityce bezpiecze&#324;stwa sk&#322;adaj&#261; si&#281; na wyra&#378;nie s&#322;abszy okres prezydentury. Andrzej Bobi&#324;ski i Wojciech Szacki zastanawiaj&#261; si&#281;, czy pa&#322;ac prezydencki straci&#322; form&#281;, czy problem jest g&#322;&#281;bszy: brakuje strategii, kt&#243;ra &#322;&#261;czy&#322;aby codzienne polityczne zagrania z ambicjami Karola Nawrockiego. &#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0PViunkQKwk5C12OxDSVMx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1f8e1aa6d8b2c2a729b34a36&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Prezydent si&#281; przegrza&#322; | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0PViunkQKwk5C12OxDSVMx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0PViunkQKwk5C12OxDSVMx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-22/ukraincy-przeciazaja-obrone-powietrzna-moskwy-1672-dzien-wojny">[Ukrai&#324;cy przeci&#261;&#380;aj&#261; obron&#281; powietrzn&#261; Moskwy. 1672. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja nie rezygnuje z wojny przeciwko Ukrainie. Przeciwnie przygotowuje si&#281; do jej dalszej eskalacji. Moskwa chce podporz&#261;dkowa&#263; Ukrain&#281;, zastraszy&#263; Europ&#281; i ograniczy&#263; zaanga&#380;owanie Stan&#243;w Zjednoczonych. Dlaczego Kreml, mimo braku decyduj&#261;cego prze&#322;omu na froncie i rosn&#261;cych problem&#243;w gospodarczych, nadal wierzy w mo&#380;liwo&#347;&#263; zwyci&#281;stwa? Dlaczego dzia&#322;ania hybrydowe Rosji staj&#261; si&#281; coraz bardziej agresywne?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=bYfkdsYMatM">[###]</a></p><div id="youtube2-bYfkdsYMatM" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;bYfkdsYMatM&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/bYfkdsYMatM?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump odm&#243;wi&#322; w sobot&#281; odpowiedzi na pytanie, czy zgodzi&#322; si&#281; zezwoli&#263; Ukrainie na produkcj&#281; rakiet Patriot w celu odparcia rosyjskich atak&#243;w &#8211; co dzie&#324; wcze&#347;niej stwierdzi&#322; prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/09/26/politics/trump-ukraine-patriot-missiles">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poinformowa&#322; 7. Korpus Szybkiego Reagowania Si&#322; Desantowo-Powietrznych (DShV) Si&#322; Zbrojnych Ukrainy, sta&#322; si&#281; on pierwsz&#261; jednostk&#261; w Si&#322;ach Obronnych tego kraju, kt&#243;ra wprowadzi&#322;a do u&#380;ytku egzoszkielety w rzeczywistych warunkach bojowych. Egzemplarze testowe s&#261; ju&#380; wykorzystywane na stanowiskach logistycznych i bojowych w rejonie Pokrowska, gdzie 147. Samodzielna Brygada Artylerii DShV prowadzi testy w trakcie trwaj&#261;cej rosyjskiej ofensywy.&#8221; <a href="https://euromaidanpress.com/2026/03/22/gunners-can-carry-a-small-cars-weight-in-shells-every-day-ukraine-fields-exoskeletons-on-the-pokrovsk-front/">[Euromaidan Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukraina nie ustaje w precyzyjnych uderzeniach w strategiczn&#261; infrastruktur&#281; re&#380;imu W&#322;adimira Putina. Minionej nocy mia&#322; miejsce bezprecedensowy atak na rosyjskie rafinerie oraz kluczowe zak&#322;ady zbrojeniowe i chemiczne. Ukrai&#324;skie drony pokona&#322;y setki kilometr&#243;w, docieraj&#261;c m.in. do Kraju Permskiego, po&#322;o&#380;onego niemal 1800 km od granicy, gdzie wybuch&#322; pot&#281;&#380;ny po&#380;ar w zak&#322;adach &#321;ukoil. Dzia&#322;alno&#347;&#263; wielu obiekt&#243;w, w tym du&#380;ej rafinerii w Nowoszachty&#324;sku, zosta&#322;a natychmiast wstrzymana.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/09/25/zmasowany-atak-na-rosyjskie-rafinerie-ukrainskie-drony-zadaly-potezny-cios-w-przemysl-putina/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Cho&#263; oba j&#281;zyki &#8211; rosyjski i ukrai&#324;ski &#8211; pochodz&#261; z rodziny j&#281;zyk&#243;w wschodnios&#322;owia&#324;skich i dla niewprawionego ucha ich odr&#243;&#380;nienie mo&#380;e by&#263; nie&#322;atwe, to s&#261; to dwa odr&#281;bne j&#281;zyki. W tym filmie wyja&#347;niamy podstawowe r&#243;&#380;nice oraz wskazujemy jak &#322;atwo, nawet nie znaj&#261;c &#380;adnego z nich, je odr&#243;&#380;ni&#263;. O j&#281;zykach m&#243;wi Tadeusz Iwa&#324;ski.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=pN33ZYg1KDI">[###]</a></p><div id="youtube2-pN33ZYg1KDI" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;pN33ZYg1KDI&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/pN33ZYg1KDI?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul wezwa&#322; Rosj&#281; do porzucenia &#187;niebezpiecznej drogi eskalacji&#171; w stosunkach z Niemcami, Europ&#261; i NATO podczas rozm&#243;w ze swoim rosyjskim odpowiednikiem Siergiejem &#321;awrowem w Nowym Jorku. Spotkanie, kt&#243;re odby&#322;o si&#281; w sobot&#281; przy okazji Zgromadzenia Og&#243;lnego ONZ &#8211; pierwsze tego rodzaju rozmowy od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrain&#281; w 2022 roku &#8211; zosta&#322;o zainicjowane przez stron&#281; niemieck&#261;, jak poinformowa&#322;a rzeczniczka rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Maria Zacharowa.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/27/german-russian-foreign-ministers-hold-rare-talks-amid-rising-tensions">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W wyborach landowych w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, kt&#243;re mia&#322;y miejsce 20 wrze&#347;nia, partia CDU odnios&#322;a historyczn&#261; pora&#380;k&#281;. Nie przekroczy&#322;a progu wyborczego i nie wejdzie do parlamentu kraju zwi&#261;zkowego. Zwyci&#281;&#380;y&#322;a AfD, uzyskuj&#261;c 38,2% g&#322;os&#243;w. Z kolei w Berlinie sukces odnios&#322;a Lewica (Die Linke), uzyskuj&#261;c 25,7% poparcia. O wynikach wybor&#243;w oraz ich skutkach dla polityki lokalnej jak i federalnej m&#243;wi&#261; eksperci OSW Anna Kwiatkowska i Kamil Frymark.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/zwyciestwo-die-linke-i-afd-w-wyborach-w-berlinie-i-meklemburgii-pomorzu-przednim">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/1CQ1DY1S9tFeJiC6x43q8p">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a13fbb1b86b247734acbcadbb&quot;,&quot;title&quot;:&quot;\&quot;Katastrofa\&quot; Friedricha Merza - historyczna pora&#380;ka CDU&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1CQ1DY1S9tFeJiC6x43q8p&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1CQ1DY1S9tFeJiC6x43q8p" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wywa&#380;anie otwartych drzwi: umowa mi&#281;dzy USA, Dani&#261; i Grenlandi&#261;. 22 wrze&#347;nia po o&#347;miomiesi&#281;cznych negocjacjach Stany Zjednoczone, Dania i Grenlandia zawar&#322;y porozumienie uzupe&#322;niaj&#261;ce du&#324;sko-ameryka&#324;ski uk&#322;ad o obronie wyspy z 1951 r. Dokument potwierdza pe&#322;en wojskowy dost&#281;p USA do Grenlandii, gwarantuj&#261;c mo&#380;liwo&#347;&#263; rozbudowy i modernizacji bazy Si&#322; Kosmicznych USA w Pituffik oraz ustanowienia dodatkowych baz w Narsarsuaq i Mestersvig.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/nowe-porozumienie-obronne-miedzy-dania-grenlandia-i-usa">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-24/wywazanie-otwartych-drzwi-umowa-miedzy-usa-dania-i-grenlandia">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Francuski przemys&#322; zbrojeniowy otrzyma&#322; silny impuls rozwojowy po rozpocz&#281;ciu rosyjskiej inwazji na Ukrain&#281;. W 2025 r. si&#322;y zbrojne Francji i klienci zagraniczni z&#322;o&#380;yli w nim zam&#243;wienia na sum&#281; ok. 58 mld euro, co stanowi blisko potrojenie warto&#347;ci sprzeda&#380;y sprzed dekady. Francja uzyska&#322;a te&#380; w 2022 r. status drugiego &#347;wiatowego eksportera uzbrojenia i sprz&#281;tu wojskowego (UiSW), wyprzedzaj&#261;c Rosj&#281;. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-09-21/czy-logistyka-nadazy-francuski-przemysl-zbrojeniowy-po-2022">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Kwiaty z Grasse przez lata by&#322;y podstaw&#261; najbardziej luksusowych perfum &#347;wiata. Dzi&#347; ich producenci mierz&#261; si&#281; z coraz mniejszymi zbiorami, ta&#324;sz&#261; zagraniczn&#261; konkurencj&#261; i zmianami klimatu, kt&#243;re mog&#261; zmieni&#263; nie tylko ilo&#347;&#263;, ale i zapach lokalnych ro&#347;lin.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=DyLiHTcQn4I">[###]</a></p><div id="youtube2-DyLiHTcQn4I" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;DyLiHTcQn4I&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/DyLiHTcQn4I?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Skrajnie prawicowa partia Marine Le Pen &#8211; Zgromadzenie Narodowe &#8211; wraz ze swoimi sojusznikami zdoby&#322;a w niedziel&#281; we francuskim Senacie wystarczaj&#261;c&#261; liczb&#281; mandat&#243;w, by po raz pierwszy w historii partii utworzy&#263; grup&#281; parlamentarn&#261; w izbie wy&#380;szej, zdobywaj&#261;c 14 z 348 mandat&#243;w. Po&#322;owa sk&#322;adu izby wy&#380;szej jest wybierana w wyborach po&#347;rednich co trzy lata, a senatorowie w tej zdominowanej przez prawic&#281; izbie pe&#322;ni&#261; swoje funkcje przez sze&#347;&#263; lat.&#8221; <a href="https://www.france24.com/en/france/20260927-france-s-far-right-gains-ground-in-indirect-senate-elections">[France24]</a></p></li><li><p>&#8222;23 wrze&#347;nia prezydent Azerbejd&#380;anu Ilham Alijew u&#322;askawi&#322; obywatela Francji Martina Ryana, skazanego w marcu br. przez s&#261;d w Baku na 10 lat pozbawienia wolno&#347;ci za szpiegostwo obejmuj&#261;ce m.in. azerbejd&#380;a&#324;sk&#261; produkcj&#281; zbrojeniow&#261;. Zwolnienie dw&#243;ch odbywaj&#261;cych kary w azerbejd&#380;a&#324;skim wi&#281;zieniu Francuz&#243;w to oczekiwana przez Pary&#380; &#187;zap&#322;ata&#171; za wykre&#347;lenie z list sankcyjnych UE uzbecko-rosyjskiego oligarchy Aliszera Usmanowa, o co wielokrotnie apelowa&#322; Alijew.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-24/azerbejdzan-francja-szansa-na-nowe-otwarcie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z ostatecznych wynik&#243;w, w niedziel&#281; 27 wrze&#347;nia szwajcarscy wyborcy zdecydowanie odrzucili propozycj&#281; zaostrzenia zasad neutralno&#347;ci swojego kraju, odrzucaj&#261;c inicjatyw&#281; popieran&#261; przez skrajn&#261; prawic&#281; i nazwan&#261; przez przeciwnik&#243;w &#187;prorosyjsk&#261;&#171;.&#8221; <a href="https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/09/27/swiss-voters-overwhelmingly-reject-far-right-plan-to-toughen-neutrality_6758013_4.html">[Le Monde]</a></p></li><li><p>2 tygodnie temu pisali&#347;my o wyborach w Szwecji a w zesz&#322;ym tygodniu zapomnieli&#347;my donie&#347;&#263; o tym jakie by&#322;y ich wyniki. Le Monde opisuje minimaln&#261; wygran&#261; bloku lewicowego a The Guardian opisuje rezygnacj&#281; premiera po og&#322;oszeniu tych wynik&#243;w. <a href="https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/09/17/sweden-s-left-wing-wins-slim-majority-in-general-election_6757628_4.html">[Le Monde]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/17/sweden-elections-prime-minister-resigns">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Chorwacja i Albania to popularne kierunki dla Polak&#243;w i nie tylko. Jednak turystyka w tych krajach ma coraz wi&#281;ksze problemy. W tym odcinku m&#243;wimy o tym dlaczego Chorwacja jest coraz dro&#380;sza, jak skandale korupcyjne wp&#322;ywaj&#261; na Albani&#281; i tamtejszy rynek turystyczny i jak oba kraje chc&#261; sobie radzi&#263; z tymi problemami.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4HhtlshkiSLKa17yHqa5VI">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ae66b5fbf04a3f3bbd841a161&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Powa&#380;ne problemy Chorwacji i Albanii z turystyk&#261;.&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4HhtlshkiSLKa17yHqa5VI&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4HhtlshkiSLKa17yHqa5VI" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Populistyczny prezydent Serbii, Aleksandar Vu&#269;i&#263;, z&#322;o&#380;y&#322; rezygnacj&#281;, aby podj&#261;&#263; pr&#243;b&#281; obj&#281;cia stanowiska premiera w przedterminowych wyborach parlamentarnych, kt&#243;re b&#281;d&#261; sprawdzianem dla jego twardej w&#322;adzy w tym ba&#322;ka&#324;skim kraju po prawie dw&#243;ch latach protest&#243;w.&#8221; A by&#322;o to tak: bociana drapa&#322; szpak. A potem by&#322;a zmiana i to szpak drapa&#322; bociana. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/27/serbia-president-aleksandar-vucic-resigns-run-prime-minister">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;By&#322;y prezydent Kosowa Hashim Tha&#231;i, jeden z przyw&#243;dc&#243;w partyzanckiej Armii Wyzwolenia Kosowa (U&#199;K) i jej politycznego skrzyd&#322;a &#8211; Demokratycznej Partii Kosowa (PDK), zosta&#322; skazany na 25 lat pozbawienia wolno&#347;ci. Izby Specjalistyczne Kosowa (KSC) uzna&#322;y go oraz trzech innych lider&#243;w U&#199;K (Kadri Veseli, Rexhep Selimi, Jakup Krasniqi) winnych zbrodni wojennych pope&#322;nionych w latach 1998&#8211;1999 przeciwko serbskiej, romskiej i alba&#324;skiej ludno&#347;ci cywilnej.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-24/kosowo-byli-liderzy-partyzantki-skazani-na-wieloletnie-wiezienie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;We wrze&#347;niu 2026 roku w Rosji odby&#322;y si&#281; wybory do Dumy Pa&#324;stwowej. Rekordowe by&#322;y frekwencja, poparcie dla Jednej Rosji (partii W&#322;adimira Putina) i oszustwa. Po co w kraju, w kt&#243;rym Putin trzyma dyktatorsk&#261; r&#281;k&#261; w&#322;adz&#281;, organizowa&#263; wybory, kt&#243;re nawet nie tworz&#261; iluzji demokracji? O tym m&#243;wi Maria Doma&#324;ska, ekspertka O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich?&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-09-25/specjalna-operacja-wyborcza-kreml-wybral-nowych-deputowanych">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2aasQnd12GGsxB7PCl1KFA">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1dc58b70df31885756c88a61&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Po co Putin organizuje wybory?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2aasQnd12GGsxB7PCl1KFA&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2aasQnd12GGsxB7PCl1KFA" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Naturalne &#378;r&#243;d&#322;a i staro&#380;ytne zbiorniki wodne na okupowanym Zachodnim Brzegu od dawna stanowi&#322;y wytchnienie od uci&#261;&#380;liwego letniego upa&#322;u. By&#322;y one r&#243;wnie&#380; kluczowe dla przetrwania palesty&#324;skich spo&#322;eczno&#347;ci, kt&#243;re wykorzystuj&#261; je w celach turystycznych oraz do nawadniania p&#243;l uprawnych. Jednak dla 2,8 miliona Palesty&#324;czyk&#243;w zamieszkuj&#261;cych ten obszar, &#378;r&#243;d&#322;a te i zasilane przez nie kamienne zbiorniki staj&#261; si&#281; coraz trudniej dost&#281;pne. Dzieje si&#281; tak, poniewa&#380; izraelscy osadnicy &#8211; &#8203;&#8203;zach&#281;cani przez twardog&#322;owy rz&#261;d walcz&#261;cy o reelekcj&#281; &#8211; zintensyfikowali starania, by przej&#261;&#263; zar&#243;wno wspomniane &#378;r&#243;d&#322;a, jak i inne miejsca o znaczeniu historycznym i kulturowym.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/israel-palestinians-west-bank-settlers-heritage-springs-54bc068caadceecdeaf13b98f5d8038e">[AP News]</a></p></li><li><p>The Guardian sp&#281;dzi&#322; tydzie&#324; z pi&#281;ciorgiem zwyk&#322;ych Palesty&#324;czyk&#243;w w Strefie Gazy. Za doniesieniami o bombardowaniach i masowych ofiarach kryje si&#281; cichsza tragedia &#8211; codzienne zmagania Palesty&#324;czyk&#243;w &#380;yj&#261;cych w warunkach obl&#281;&#380;enia, o kt&#243;rych rzadko s&#322;yszymy. Czego zatem potrzeba, by w Strefie Gazy zaparzy&#263; porann&#261; herbat&#281;? <a href="https://www.theguardian.com/global-development/ng-interactive/2026/sep/26/gaza-a-week-in-the-life-of-five-ordinary-palestinians">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Biuro Wysokiego Komisarza Narod&#243;w Zjednoczonych ds. Praw Cz&#322;owieka doda&#322;o 61 kolejnych firm do czarnej listy firm, kt&#243;re, jak twierdzi, s&#261; zaanga&#380;owane w &#322;amanie palesty&#324;skich praw cz&#322;owieka poprzez powi&#261;zania biznesowe z izraelskimi osiedlami na okupowanym Zachodnim Brzegu. Zdecydowana wi&#281;kszo&#347;&#263; z 214 firm, z siedzib&#261; w 11 krajach, to firmy izraelskie. Pi&#281;&#263; ze 158 firm wymienionych w zesz&#322;ym roku zosta&#322;o usuni&#281;tych w najnowszej aktualizacji. Nie jest jasne, jak umieszczenie na li&#347;cie wp&#322;yn&#281;&#322;o na sytuacj&#281; finansow&#261; tych firm. Izrael o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e &#8222;kategorycznie odrzuca&#8221; t&#281; publikacj&#281;. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/26/un-companies-israeli-settlements-blacklist-alleged-palestinian-rights-violations">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Jak doni&#243;s&#322; the Wall Street Journal Donald Trump mia&#322; odrzuci&#263; ira&#324;sk&#261; propozycj&#281; porozumienia w sprawie przywr&#243;cenia swobody &#380;eglugi w Cie&#347;ninie Ormuz. Teraz strona ira&#324;ska ma oczekiwa&#263; ruchu ze storny amerykan&#243;w. <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-awaits-us-move-after-wsj-report-says-trump-rejects-peace-plan-2026-09-26/">[Reuters]</a></p></li><li><p>Dane od Kpler, lidera w &#347;ledzeniu przep&#322;yw&#243;w m.in. ropy naftowej, wskazuj&#261;, &#380;e &#347;rednia wyp&#322;ywu ropy z zatoki perskiej za ostatnie 7 dni wynosi oko&#322;o 13,5 mbd (milion&#243;w bary&#322;ek ropy dziennie). Jest to ilo&#347;&#263; nadal mniejsza ni&#380; przed rozpocz&#281;ciem dzia&#322;a&#324; wojennych. Za najwi&#281;ksz&#261; cz&#281;&#347;&#263; przyrostu odpowiada Arabia Saudyjska. <a href="https://www.cnbc.com/amp/2026/09/25/saudi-arabia-oil-iran-war-pipeline-strait-hormuz-red-sea-houthis.html">[CNBC]</a></p></li><li><p>Wiele wskazuje na to, &#380;e Arabia Saudyjska szykuje si&#281; na konfrontacj&#281;. Trzej cz&#322;onkowie Paktu Mekka&#324;skiego (pozostali dwaj to Turcja i Pakistan) zapowiedzieli, &#380;e planuj&#261; zorganizowanie pilnego spotkania szef&#243;w sztab&#243;w. Retoryk&#281; wojenn&#261; przyj&#261;&#322; r&#243;wnie&#380; wielki mufti Arabii Saudyjskiej, kt&#243;ry okre&#347;li&#322; walk&#281; z Hutimi jako religijny obowi&#261;zek. Dodatkowo do mobilizacji wezwa&#322; Raszad al-Alimi, kt&#243;ry stoi na czele wspieranej przez Arabi&#281; &#8203;&#8203;Saudyjsk&#261; Rady Przyw&#243;dztwa Prezydenckiego Jemenu. <a href="https://www.dw.com/en/yemeni-leader-calls-for-general-mobilization-against-houthis/a-79439604">[DW]</a>, <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/arabia-saudyjska-pakt-mekkanski-wielki-mufti-huti/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>W przem&#243;wieniu wyg&#322;oszonym na forum Zgromadzenia Og&#243;lnego ONZ prezydent Syrii Ahmad al-Sharaa poinformowa&#322;, &#380;e od momentu obj&#281;cia przez niego w&#322;adzy niespe&#322;na dwa lata temu Izrael przeprowadzi&#322; ponad 500 atak&#243;w powietrznych i artyleryjskich na terytorium Syrii. Doda&#322;, &#380;e Izrael dokona&#322; r&#243;wnie&#380; 1200 wtargni&#281;&#263; si&#322; l&#261;dowych i zatrzyma&#322; blisko 300 os&#243;b. Al-Sharaa pot&#281;pi&#322; tak&#380;e sprawowanie przez Izrael kontroli nad Wzg&#243;rzami Golan &#8211; terytorium przej&#281;tym od Syrii podczas wojny na Bliskim Wschodzie w 1967 roku i anektowanym w 1981 roku. &#8222;&#379;adne pr&#243;by narzucenia stanu faktycznego (fakt&#243;w dokonanych) nie mog&#261; podwa&#380;y&#263; legitymacji naszego pa&#324;stwa, suwerenno&#347;ci naszego prawa ani mocy prawa mi&#281;dzynarodowego&#8221; &#8211; powiedzia&#322; al-Sharaa. &#8222;Golan pozostanie ziemi&#261; syryjsk&#261;&#8221;. <a href="https://apnews.com/article/syria-alsharaa-israel-golan-trump-4812acb184dabe0741c2472d209e6809">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>Napi&#281;cia pomi&#281;dzy Afganistanem i Pakistanem nie s&#322;abn&#261;. W&#322;adze Afganistanu poinformowa&#322;y w niedziel&#281;, &#380;e si&#322;y rz&#261;dowe zabi&#322;y 28 bojownik&#243;w i schwyta&#322;y 32 kolejnych, w tym domniemanych cz&#322;onk&#243;w tzw. pa&#324;stwa islamskiego, kt&#243;rzy mieli przedosta&#263; si&#281; na terytorium kraju z s&#261;siedniego Pakistanu. Pakistan poinformowa&#322; w pi&#261;tek, &#380;e w wyniku nocnych walk wzd&#322;u&#380; po&#322;udniowo-zachodniej granicy zgin&#281;&#322;o co najmniej 13 cz&#322;onk&#243;w afga&#324;skich talib&#243;w; strona afga&#324;ska zaprzeczy&#322;a tym doniesieniom. Wcze&#347;niej strona pakista&#324;ska zbombardowa&#322;a cele ne terenie Afganistanu. Afganistan nie uznaje przebiegu granicy z Pakistanem. Pa&#324;stwa te dzieli linia o d&#322;ugo&#347;ci ponad 2600 kilometr&#243;w, znana jako linia Duranda, narysowana w 1983 roku, kt&#243;ra przedziela tereny pasztu&#324;skie. <a href="https://apnews.com/article/afghanistan-pakistan-incursions-262275e90d34c22e93b7a28ce0b48aee">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;16 wrze&#347;nia w Seulu odby&#322; si&#281; pierwszy szczyt przyw&#243;dc&#243;w Republiki Korei oraz pi&#281;ciu pa&#324;stw Azji Centralnej &#8211; Kazachstanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu, Kirgistanu i Tad&#380;ykistanu (tzw. C5). Spotkanie zako&#324;czy&#322;o si&#281; przyj&#281;ciem strategicznego planu wsp&#243;&#322;pracy na najbli&#380;sze 30 lat oraz Deklaracji Seulskiej, kt&#243;ra formalizuje wsp&#243;&#322;prac&#281; stron. Jej podstaw&#281; maj&#261; stanowi&#263; po&#322;udniowokorea&#324;skie technologie i inwestycje, kt&#243;re pa&#324;stwo to dostarczy w zamian za stworzenie przez pa&#324;stwa Azji Centralnej bezpiecznych &#322;a&#324;cuch&#243;w dostaw minera&#322;&#243;w krytycznych. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-23/szczyt-korea-poludniowa-azja-centralna-po-pierwsze-surowce-krytyczne">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Kim s&#261; ludzie z Azji Centralnej? Spo&#322;ecze&#324;stwa Azji Centralnej przechodz&#261; teraz wielk&#261; zmian&#281;. Wysokie wska&#378;niki demograficzne, du&#380;e oczekiwania i autorytarne systemy kt&#243;re mog&#261; si&#281; nie podoba&#263; wszystkim m&#322;odym obywatelom sprawiaj&#261;, &#380;e obserwacja przemian przechodz&#261;cych w regionie jest niezwykle wa&#380;na. O tym, jak dzi&#347; funkcjonuje Azja Centralna m&#243;wi&#261; Krzysztof Strachota, Zuzanna Krzy&#380;anowska i Mariusz Marszewski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4qGDU8y0wN99uGhcF7pRac">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa623b385e5d6454c941dfaac&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kim s&#261; ludzie z Azji Centralnej?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4qGDU8y0wN99uGhcF7pRac&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4qGDU8y0wN99uGhcF7pRac" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Kto kieruje grup&#261; Tata? Posiedzenie zarz&#261;du tego indyjskiego konglomeratu, kt&#243;re odby&#322;o si&#281; 17 wrze&#347;nia, nie daje jednoznacznej odpowiedzi. O wp&#322;ywy rywalizuj&#261; dwie osoby: Noel Tata, przewodnicz&#261;cy Tata Trusts &#8211; grupy organizacji charytatywnych b&#281;d&#261;cej najwi&#281;kszym udzia&#322;owcem koncernu &#8211; oraz Natarajan Chandrasekaran, prezes Tata Sons, sp&#243;&#322;ki holdingowej zarz&#261;dzaj&#261;cej dzia&#322;alno&#347;ci&#261; operacyjn&#261; grupy. Zarz&#261;d wi&#281;kszo&#347;ci&#261; g&#322;os&#243;w przeg&#322;osowa&#322; Noela Tat&#281; w kluczowych decyzjach personalnych i biznesowych. O konflikcie na czele jednego z najwi&#281;kszych pracodawc&#243;w &#347;wiata. <a href="https://www.economist.com/business/2026/09/24/tata-goes-to-war-with-itself">[The Economist]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Nasilenie walk mi&#281;dzy armi&#261; federaln&#261; Etiopii a si&#322;ami z p&#243;&#322;nocnego regionu Tigray budzi obawy, &#380;e porozumienie pokojowe, kt&#243;re w 2022 roku zako&#324;czy&#322;o wyniszczaj&#261;c&#261;, trwaj&#261;c&#261; dwa lata wojn&#281;, mo&#380;e zosta&#263; zerwane.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/26/is-ethiopia-on-the-verge-of-another-civil-war-as-fighting-erupts-in-tigray">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://apnews.com/article/ethiopia-tigray-fighting-tplf-225773936dcc73f8dc56e34053818c95">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug ostatecznych wynik&#243;w og&#322;oszonych w pi&#261;tek przez Ministerstwo Spraw Wewn&#281;trznych maroka&#324;ska Partia Autentyczno&#347;ci i Nowoczesno&#347;ci zdoby&#322;a najwi&#281;cej mandat&#243;w w wyborach parlamentarnych, uzyskuj&#261;c 97 z 395 mandat&#243;w w Izbie Reprezentant&#243;w. Partia ta, za&#322;o&#380;ona przez doradc&#281; kr&#243;lewskiego bliskiego kr&#243;lowi Mohammedowi VI i znana pod francuskim skr&#243;tem PAM, nie uzyska&#322;a wi&#281;kszo&#347;ci bezwzgl&#281;dnej i b&#281;dzie musia&#322;a prowadzi&#263; negocjacje z innymi partiami w celu utworzenia koalicji rz&#261;dowej.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/morocco-elections-authenticity-modernity-party-ca3df681dcdc865b11432248ebad4248">[AP News]</a></p></li><li><p>Policja w RPA odkry&#322;a cia&#322;o kolejnej kobiety na wsch&#243;d od handlowej stolicy kraju, Johannesburga, co zwi&#281;ksza &#322;&#261;czn&#261; liczb&#281; cia&#322; kobiet znalezionych w pobli&#380;u miasta od po&#322;owy lipca do 10. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/26/south-african-police-discover-body-of-10th-woman-near-johannesburg">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Podobnie jak w poprzednich latach, afryka&#324;scy przyw&#243;dcy uczestnicz&#261;cy w tegorocznym Zgromadzeniu Og&#243;lnym ONZ domagaj&#261; si&#281; reformy pot&#281;&#380;nej Rady Bezpiecze&#324;stwa, kt&#243;ra przewidywa&#322;aby przyznanie krajom z tego kontynentu sta&#322;ych miejsc w najwy&#380;szym organie decyzyjnym tej mi&#281;dzynarodowej organizacji.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/africa-unga-security-council-reforms-9d29a10a8caf40a4876e2738446d2ee8">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prezydent Brazylii Luiz In&#225;cio Lula da Silva podpisa&#322; w pi&#261;tek dekret zakazuj&#261;cy zak&#322;ad&#243;w bukmacherskich o sta&#322;ych kursach nieco ponad tydzie&#324; przed pierwsz&#261; tur&#261; wybor&#243;w prezydenckich. Jak stwierdzi&#322;, posuni&#281;cie to mia&#322;o na celu walk&#281; z powszechnym problemem zad&#322;u&#380;ania si&#281; rodzin.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-online-betting-casinos-lula-election-322e2f78fcdbddb8232a4825139cf7fe">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W Wenezueli uwolniono ponad trzy tuziny wi&#281;&#378;ni&#243;w politycznych w wyniku drugiej rundy rozm&#243;w, wspieranych przez Waszyngton, mi&#281;dzy tymczasowym rz&#261;dem kraju a opozycj&#261;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/27/venezuela-frees-39-political-prisoners-after-post-maduro-talks">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z oficjalnych danych opublikowanych w czwartek, w pierwszej po&#322;owie 2026 r. wska&#378;nik ub&#243;stwa w Argentynie wzr&#243;s&#322; do 32,3%, poniewa&#380; dochody nie nad&#261;&#380;a&#322;y za rosn&#261;cymi kosztami podstawowych towar&#243;w. Stanowi to cios dla libertaria&#324;skiego prezydenta Javiera Mileiego nieco ponad rok przed jego staraniem si&#281; o reelekcj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/argentina-president-javier-milei-economy-inflation-indec-austerity-84acfa87fe1bba6d06b387afbfe6abb7">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d Kolumbii dokona&#322; ekstradycji domniemanego przyw&#243;dcy siatki handlarzy narkotyk&#243;w do Stan&#243;w Zjednoczonych, co stanowi cz&#281;&#347;&#263; zmian w polityce bezpiecze&#324;stwa tego kraju zmierzaj&#261;cych do wi&#281;kszego zbli&#380;enia z Waszyngtonem.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/26/colombia-extradites-leader-of-armed-group-to-us-in-shift-towards-washington">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wysoki rang&#261; urz&#281;dnik kuba&#324;ski ostrzeg&#322;, &#380;e wszelkie ewentualne dzia&#322;ania wojskowe Stan&#243;w Zjednoczonych skierowane przeciwko tej wyspiarskiej republice stanowi&#322;yby powa&#380;n&#261; zbrodni&#281; mi&#281;dzynarodow&#261;, i odrzuci&#322; twierdzenia prezydenta USA Donalda Trumpa, jakoby Kuba by&#322;a pa&#324;stwem upad&#322;ym.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/27/atrocious-crime-cuban-official-decries-possibility-of-us-military-action">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>Ju&#380; w listopadzie odb&#281;d&#261; si&#281; wybory do Izby Reprezentant&#243;w i Kongresu w USA. Czy Demokracie przejm&#261; obie izby, tylko jedna czy mo&#380;e &#380;adnej? Na to pytanie usi&#322;uj&#261; odpowiada&#263; sonda&#380;e, kt&#243;re wskazuj&#261; na coraz wi&#281;ksze prawdopodobie&#324;stwo sukcesu Demokrat&#243;w. Jedn&#261; z najbardziej sprzyjaj&#261;cych im okoliczno&#347;ci s&#261;.... oczywi&#347;cie wysokie ceny paliw. O sonda&#380;ach w USA i zmianach poparcia opowiada <a href="https://www.economist.com/graphic-detail/2026/09/17/high-petrol-prices-could-hand-democrats-a-mighty-midterm-victory">[The Economist]</a>.</p></li><li><p>&#8222;Bia&#322;y Dom uniemo&#380;liwi&#322; stacji CNN podr&#243;&#380; samolotem Air Force One w sobot&#281;, utrudniaj&#261;c jej wykonywanie obowi&#261;zk&#243;w w ramach puli prasowej &#8211; co stanowi najnowszy etap eskalacji konfliktu administracji z mediami informacyjnymi.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/25/white-house-cnn-air-force-one">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#347;r&#243;d kilkudziesi&#281;ciu protestuj&#261;cych zatrzymanych w czwartek w Nowym Jorku podczas demonstracji przeciwko premierowi Izraela Benjaminowi Netanjahu, kt&#243;ry przebywa&#322; z wizyt&#261; w ONZ, znalaz&#322;y si&#281; wielokrotnie nagradzana aktorka Susan Sarandon oraz Hannah Einbinder, gwiazda serialu Hacks.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/09/25/us/susan-sarandon-netayanhu-protests-nyc-hnk">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Gdy rok temu Charlie Kirk zgin&#261;&#322; od kuli zamachowca, wielu komentator&#243;w spodziewa&#322;o si&#281;, &#380;e jego &#347;mier&#263; zostanie wykorzystana do zaostrzenia masowych represji wymierzonych w lewic&#281; i stworzenia mobilizuj&#261;cego radykalnie prawicow&#261; baz&#281; kultu. Tak si&#281; nie sta&#322;o &#8211; dlaczego?&#8221; Czytaj&#261;c ten artyku&#322; warto jednak pami&#281;ta&#263;, &#380;e mimo braku masowych represji to nie znaczy, &#380;e ich nie by&#322;o. Ludzie tracili prac&#281; czy l&#261;dowali w <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/may/20/settlement-man-jailed-charlie-kirk-post">wi&#281;zieniu na 37 dni</a>. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/maga-i-trump-rocznica-smierci-charlie-kirk/">[Krytyka Polityczna]</a>, </p></li><li><p>&#8222;Z dokument&#243;w i wiadomo&#347;ci e-mail wynika, &#380;e w 2024 roku FBI zamierza&#322;o wszcz&#261;&#263; szeroko zakrojone &#347;ledztwo w sprawie praktyk &#187;pay-to-play&#171;, maj&#261;ce na celu zbadanie powi&#261;za&#324; mi&#281;dzy senator Susan Collins a jednym z g&#322;&#243;wnych darczy&#324;c&#243;w. Darczy&#324;ca, by&#322;y wykonawca kontrakt&#243;w dla resortu obrony, powiedzia&#322; agentom, &#380;e jego firma zdoby&#322;a kontrakty federalne warte miliony dzi&#281;ki finansowaniu kampanii wp&#322;ywowych polityk&#243;w. Po powrocie Donalda Trumpa na urz&#261;d &#347;ledztwo zosta&#322;o umorzone &#8211; pad&#322;o ofiar&#261; przeprowadzonej przez niego czystki w FBI. Jego zamkni&#281;cie pozbawi&#322;o nas potencjalnego wgl&#261;du w to, jak funkcjonuje Waszyngton.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/fbi-susan-collins-navatek-campaign-donations-investigation">[Pro Publica]</a></p></li><li><p>&#8222;W Pentagonie trwa wielka przebudowa. Donald Trump i sekretarz obrony Pete Hegseth wymieniaj&#261; najwy&#380;szych rang&#261; dow&#243;dc&#243;w, ograniczaj&#261; liczb&#281; stanowisk generalskich i zapowiadaj&#261; koniec tego, co okre&#347;laj&#261; jako &#8221;woke&#8222; w ameryka&#324;skich si&#322;ach zbrojnych. Czy chodzi wy&#322;&#261;cznie o walk&#281; z biurokracj&#261; i programami DEI? Czy za masowymi zmianami personalnymi kryje si&#281; r&#243;wnie&#380; pr&#243;ba stworzenia bardziej lojalnego wobec prezydenta dow&#243;dztwa?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2OWF7xlutIsOeAXAp4UNtr">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ab2d354c74c8095f9f048a6ab&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co si&#281; dzieje w Pentagonie?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2OWF7xlutIsOeAXAp4UNtr&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2OWF7xlutIsOeAXAp4UNtr" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>W wyniku eskalacji konfliktu zbrojnego w Papui Zachodniej, prowincji b&#281;d&#261;cej pod kontrol&#261; Indonezji, przesiedlono ponad 125 tysi&#281;cy os&#243;b, jednak rzeczywista liczba ta jest prawdopodobnie znacznie wy&#380;sza. Z niedawnego raportu organizacji Human Rights Monitor wynika, &#380;e &#8203;&#8203;w bie&#380;&#261;cym roku dzia&#322;ania wojskowe i przemoc zbrojna przybra&#322;y na sile zw&#322;aszcza w centralnych wy&#380;ynach tego regionu Papui. Si&#322;y indonezyjskie prowadz&#261; nieustanne walki z niewielkimi grupami partyzant&#243;w z Armii Wyzwolenia Papui Zachodniej (TPNPB) w g&#243;rzystych rejonach wn&#281;trza wyspy. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/pacific/1571693/they-just-have-to-get-out-civilians-pay-the-price-for-west-papua-conflict">[Radio New Zealand]</a></p></li><li><p>Epidemia HIV na Fid&#380;i zbiera &#380;niw r&#243;wnie&#380; w&#347;r&#243;d najm&#322;odszych. W ubieg&#322;ym roku w najwi&#281;kszym szpitalu na Fid&#380;i urodzi&#322;o si&#281; 59 dzieci zaka&#380;onych wirusem HIV; 18 z nich zmar&#322;o przed uko&#324;czeniem pierwszego roku &#380;ycia. Dzieci te przysz&#322;y na &#347;wiat, gdy ich matki &#8211; nosicielki HIV &#8211; nie przyjmowa&#322;y lek&#243;w z obawy przed stygmatyzacj&#261;. Tymczasem w kraju gwa&#322;townie ro&#347;nie liczba zaka&#380;e&#324;; nowe statystyki wskazuj&#261;, &#380;e wirusem zaka&#380;ona jest jedna na 60 doros&#322;ych os&#243;b. W obliczu kryzysu rz&#261;d Fid&#380;i og&#322;osi&#322; stan zagro&#380;enia epidemicznego w zwi&#261;zku z HIV, a przedstawiciele w&#322;adz szacuj&#261;, &#380;e opanowanie epidemii zajmie &#8222;ponad pi&#281;&#263; lat&#8221;. <a href="https://www.rnz.co.nz/news/pacific/1569327/fiji-s-hiv-crisis-killed-18-babies-last-year-as-social-stigma-fuels-national-emergency">[Radio New Zealand]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>Przy obecnych cenach paliw wydaje si&#281;, &#380;e elektromobilno&#347;&#263; dostanie kolejny impuls do jeszcze szybszego rozwoju. Dotyczy&#263; to b&#281;dzie r&#243;wnie&#380; transportu ci&#281;&#380;arowego. Polska jest najwi&#281;kszym rynkiem drogowego transportu towarowego w Unii Europejskiej. Elektryfikacja ci&#281;&#380;ar&#243;wek nie oznacza, &#380;e w ci&#261;gu kilku lat ca&#322;a flota przejdzie na pr&#261;d, ale mo&#380;liwo&#347;&#263; zaoferowania transportu nisko- i zeroemisyjnego b&#281;dzie coraz wa&#380;niejszym elementem konkurencyjno&#347;ci. Czy Polska zd&#261;&#380;y zbudowa&#263; sie&#263; &#322;adowania i infrastruktur&#281; energetyczn&#261;, zanim brak odpowiedniej mocy zacznie ogranicza&#263; konkurencyjno&#347;&#263; przewo&#378;nik&#243;w? <a href="https://wysokienapiecie.pl/121636-jak-lekko-elektryfikowac-ciezki-transport/">[Wysokie Napi&#281;cie]</a></p></li><li><p>&#8222;Podwy&#380;ki p&#322;acy minimalnej w Polsce wyra&#378;nie zwi&#281;ksza&#322;y wynagrodzenia w najbiedniejszych regionach pa&#324;stwa. Badanie Macieja Albinowskiego i Piotra Lewandowskiego pokazuje, &#380;e gdyby po 2007 roku relacja p&#322;acy minimalnej do przeci&#281;tnego wynagrodzenia przesta&#322;a rosn&#261;&#263;, to w 2018 roku przeci&#281;tne p&#322;ace w najni&#380;ej op&#322;acanych regionach by&#322;yby o oko&#322;o 3,4% ni&#380;sze.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/09/23/placa-minimalna-podniosla-pensje-w-biedniejszych-regionach-polski-koszt-dla-zatrudnienia-byl-niewielki-badanie/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Australia wezwa&#322;a dyrektor&#243;w generalnych firm OpenAI i Anthropic do stawienia si&#281; przed senack&#261; komisj&#261; &#347;ledcz&#261; ds. sztucznej inteligencji, zaledwie kilka dni po ujawnieniu informacji, &#380;e niekontrolowany bot OpenAI w&#322;ama&#322; si&#281; do bazy danych krajowego systemu opieki zdrowotnej.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/27/australia-summons-openai-and-anthropic-ceos-to-appear-at-ai-inquiry">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Operacje cz&#281;sto ratuj&#261; &#380;ycie i podnosz&#261; komfort &#380;ycia. To prawda. Jednak coraz wi&#281;cej danych wskazuje, &#380;e wiele operacji, szczeg&#243;lnie plec&#243;w oraz bark&#243;w, jest wykonywanych niepotrzebnie. Analogiczne efekty nierzadko mo&#380;na osi&#261;gn&#261;&#263; fizjoterapi&#261; i zmian&#261; trybu &#380;ycia, a bior&#261;c pod uwag&#281; mo&#380;liwe powik&#322;ania, efekt operacji sumarycznie mo&#380;e by&#263; gorszy ni&#380; nieinwazyjna alternatywa. <a href="https://www.economist.com/leaders/2026/09/24/back-and-shoulder-surgery-is-often-worse-than-useless">[The Economist]</a></p></li><li><p>&#8222;Staro&#380;ytny mur odkryty pod Pary&#380;em zosta&#322; okre&#347;lony przez francuskie ministerstwo kultury jako &#187;prze&#322;omowe odkrycie&#171;, a znalezisko archeologiczne mo&#380;e potwierdza&#263; lokalizacj&#281; pierwotnej osady miasta.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/23/ancient-wall-paris-first-settlement-archaeology-roman">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nietoperze s&#261; wyj&#261;tkowe: to jedyne ssaki, kt&#243;re potrafi&#261; lata&#263;, s&#261; odporne na wirusy i nie choruj&#261;, a ponadto charakteryzuj&#261; si&#281; wyj&#261;tkow&#261; d&#322;ugowieczno&#347;ci&#261; i odporno&#347;ci&#261; na nowotwory. Dlatego naukowcy z zadowoleniem przyjmuj&#261; prze&#322;omowe badanie dotycz&#261;ce genomiki nietoperzy: pierwsz&#261; faz&#281; projektu Bat1K, kt&#243;rego celem jest stworzenie genom&#243;w na poziomie chromosomowym dla wszystkich &#380;yj&#261;cych gatunk&#243;w nietoperzy.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02637-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Oko&#322;o 10&#8211;15% os&#243;b stosuj&#261;cych popularne leki z grupy GLP-1, takie jak Wegovy, traci niewiele na wadze lub w og&#243;le nie traci na wadze &#8212; a naukowcy tak naprawd&#281; nie wiedz&#261;, dlaczego.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-03020-3">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;&#346;wiat przygotowuje si&#281; na najgorsze skutki zjawiska &#187;Super El Ni&#241;o&#171;. Albo &#187;Godzilla El Ni&#241;o&#171;. Ale co to w&#322;a&#347;ciwie oznacza? Od tysi&#261;cleci zjawisko El Ni&#241;o kszta&#322;tuje pogod&#281; na ca&#322;ym &#347;wiecie, powoduj&#261;c powodzie w niekt&#243;rych cz&#281;&#347;ciach Stan&#243;w Zjednoczonych, susze i po&#380;ary las&#243;w w Australii i Indonezji oraz zak&#322;&#243;caj&#261;c dzia&#322;alno&#347;&#263; rybo&#322;&#243;wstwa na ca&#322;ym Pacyfiku.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7oSZv6ty0jOYy7Bcoy2wzL">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aadbf4ea91f4b5147f1967be0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;'Super' El Ni&#241;o is coming. What should you expect?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7oSZv6ty0jOYy7Bcoy2wzL&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7oSZv6ty0jOYy7Bcoy2wzL" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>DZIECI NIE &#262;WICZ&#260;! Olaboga... i co teraz? A mo&#380;e warto zacz&#261;&#263; od siebie? Kibol, ale jednocze&#347;nie wuefista oraz dziennikarz portalu TETRYCY.PL, Jakub Olkiewicz, w swoim felietonie zach&#281;ca nas do pewnego wysi&#322;ku. Je&#347;li nie chcemy ci&#261;gle narzeka&#263;, &#380;e dzisiejsza m&#322;odzie&#380; to nie to co kiedy&#347;,to mo&#380;e pom&#243;&#380;my rozpali&#263; t&#281; iskr&#281; aktywno&#347;ci fizycznej. Jak? A to ju&#380; musicie przeczyta&#263; felieton <a href="https://jakubolkiewicz.substack.com/p/olkiewicz-w-srode-634">[Olkiewicz w &#347;rod&#281;]</a></p></li><li><p>&#8222;Niewiele postaci polskiej historii budzi dzi&#347; tyle emocji, co Tadeusz Rozwadowski. Jedni widz&#261; w nim kluczowego autora zwyci&#281;stwa w 1920 roku, inni wypowiadaj&#261; si&#281; znacznie ostro&#380;niej, wskazuj&#261;c, &#380;e jego rola bywa&#322;a po latach wyolbrzymiana. Po 1926 roku jego posta&#263; zosta&#322;a w Polsce w znacznym stopniu zmarginalizowana. Reakcj&#261; na to jest z kolei eksponowanie Rozwadowskiego i przypisywanie mu rozmaitych zas&#322;ug. Nic wi&#281;c dziwnego, &#380;e naros&#322;o wok&#243;&#322; niego wiele legend.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/historia/1815-1918/rozwadowski-bitwa-pod-gorlicami/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Ludzie od tysi&#261;cleci maj&#261; obsesj&#281; na punkcie marmuru. R&#243;wnie d&#322;ugo wytwarzaj&#261; te&#380; jego imitacje. Dlaczego jednak tak jest? Od staro&#380;ytnych Rzymian po siedemnastowiecznych ksi&#261;&#380;&#261;t, od malarzy po szklarzy, od unikatowego rzemios&#322;a po masowo produkowane blaty kuchenne &#8211; oto prawdziwa historia sztucznego marmuru. <a href="https://aeon.co/videos/the-millennia-long-history-of-our-obsession-with-fake-marble">[Aeon]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BLWGp8xyJEA">[###]</a></p><div id="youtube2-BLWGp8xyJEA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;BLWGp8xyJEA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/BLWGp8xyJEA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 307 19.09.2026]]></title><description><![CDATA[To z syrenami w Lublinie, przem&#243;wieniem von der Leyen oraz nowym gatunkiem kota]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr307</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr307</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 19 Sep 2026 19:22:46 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr307">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Poczynili&#347;my wielkie post&#281;py w kierunku ustanowienia bazy USA w Polsce. Wkr&#243;tce mo&#380;emy og&#322;osi&#263; jej lokalizacj&#281; &#8211; przekaza&#322; prezydent USA Donald Trump.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/donald-trump-o-bazie-usa-w-polsce-st9242862">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;W ocenie wywiad&#243;w w planie rosyjskim s&#261; tak&#380;e hybrydowe uderzenia dronami i rakietami na pa&#324;stwa wspieraj&#261;ce Ukrain&#281;, w tym Polsk&#281; &#8211; przekaza&#322; w Sejmie premier Donald Tusk. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/donald-tusk-w-planach-rosjan-sa-hybrydowe-uderzenia-takze-w-polske-st9242587">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Wirtualna Polska i TVN24 dotar&#322;y do przelew&#243;w i korespondencji pokazuj&#261;cych, co ludzie zwi&#261;zani z Telewizj&#261; Republika robili dla Zondacrypto i czego oczekiwali od jej szefa. S&#322;awomir Jastrz&#281;bowski, prowadz&#261;cy program w tej stacji, dzia&#322;a&#322; w grupie zajmuj&#261;cej si&#281; PR-em gie&#322;dy. Marcin Dobski atakowa&#322; w social mediach dziennikarzy opisuj&#261;cych Zondacrypto.&#8221; <a href="https://wiadomosci.wp.pl/w-sluzbie-krala-szef-zondacrypto-i-dziennikarze-republiki-7330472549419232a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja zaatakowa&#322;a zachodni&#261; Ukrain&#281;, a w zwi&#261;zku z zagro&#380;eniem we wschodniej Polsce zawy&#322;y syreny alarmowe. Szko&#322;y w Lublinie i Rzeszowie ewakuowa&#322;y uczni&#243;w z klas. Dosz&#322;o te&#380; do ewakuacji w urz&#281;dach, w stan alarmowy postawiono szpitale, a dwa lotniska wstrzyma&#322;y loty.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/lublin/syreny-alarmowe-w-lublinie-i-rzeszowie-uczniowie-zeszli-do-piwnic-odwolane-loty/km9yzb0">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;W sonda&#380;ach poparcia rz&#261;du nast&#261;pi&#322;o lekkie odbicie. I w koalicji poprawi&#322;y si&#281; nastroje. W mediach kr&#243;luje afera Zondacrypto, kt&#243;ra z ka&#380;dym tygodniem dostarcza nowej po&#380;ywki. Dla rz&#261;du to podw&#243;jne z&#322;oto &#8211; nie tylko odwraca uwag&#281; od jego problem&#243;w, ale tak&#380;e zahacza o wi&#281;kszo&#347;&#263; podmiot&#243;w na prawicy. I doprowadza do jej dalszych podzia&#322;&#243;w. Oto Mateusz Morawiecki dostaje kolejny argument do k&#322;&#243;tni z parti&#261; Jaros&#322;awa Kaczy&#324;skiego; Ruch Narodowy odcina si&#281; od Wiplera i Mentzena. A prezydent sk&#322;ada ponownie ustaw&#281; o kryptowalutach &#8211; bardzo zbli&#380;on&#261; do rozwi&#261;zania rz&#261;dowego &#8211; bo dotychczasowe trzy weta zaczynaj&#261; mu politycznie ci&#261;&#380;y&#263;.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=s-okc9JESHo">[###]</a></p><div id="youtube2-s-okc9JESHo" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;s-okc9JESHo&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/s-okc9JESHo?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Wizyta indyjskiego ministra spraw zagranicznych w Warszawie 2&#8211;4 wrze&#347;nia i planowana w pa&#378;dzierniku br. wizyta premiera RP Donalda Tuska w Indiach pokazuj&#261; rosn&#261;ce znaczenie dwustronnych relacji politycznych i gospodarczych.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/szanse-i-wyzwania-partnerstwa-strategicznego-polski-z-indiami">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Konfederacja od miesi&#281;cy utrzymuje si&#281; w okolicach 15 proc. poparcia, ale jej sytuacja jest bardziej skomplikowana, ni&#380; wskazywa&#322;yby sonda&#380;e. Nieudana pr&#243;ba wystawienia Bartosza Boche&#324;czaka w Krakowie, spory wok&#243;&#322; Przemys&#322;awa Wiplera, napi&#281;cia mi&#281;dzy narodowcami a Now&#261; Nadziej&#261; oraz spos&#243;b, w jaki S&#322;awomir Mentzen konsoliduje w&#322;adz&#281; w swojej partii, ods&#322;aniaj&#261; wewn&#281;trzne problemy ugrupowania.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3N4ydhtLbf7vxRRphHpjZ0">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a78c3f8ab7bd875100d9097f6&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Demony Konfederacji | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3N4ydhtLbf7vxRRphHpjZ0&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3N4ydhtLbf7vxRRphHpjZ0" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-15/rosjanie-uderzaja-przy-granicy-z-polska-1665-dzien-wojny">[Rosjanie uderzaj&#261; przy granicy z Polsk&#261;. 1665. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Operacja &#187;Kartagina&#171; NABU ujawni&#322;a podejrzenia dotycz&#261;ce zorganizowanej grupy, kt&#243;ra mia&#322;a zapewnia&#263; ochron&#281; nielegalnym call center w zamian za &#322;ap&#243;wki. W centrum sprawy znalaz&#322; si&#281; Serhij Kropywa, pseudonim &#187;Kanclerz&#171;, a tak&#380;e Elizavieta Iwachnenko, znana jako &#187;Muza&#171;. Sprawa szybko dotkn&#281;&#322;a jednak najwy&#380;szych szczebli ukrai&#324;skich instytucji. Prokurator generalny Rus&#322;an Kravchenko z&#322;o&#380;y&#322; dymisj&#281;, zosta&#322; odwo&#322;any przez parlament i opu&#347;ci&#322; Ukrain&#281;. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=lfsgga8o4c8">[###]</a></p><div id="youtube2-lfsgga8o4c8" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;lfsgga8o4c8&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/lfsgga8o4c8?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Ataki ukrai&#324;skie na Morzu Czarnym uderzaj&#261; w rosyjsk&#261; gospodark&#281; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-14/ataki-ukrainskie-na-morzu-czarnym-uderzaja-w-rosyjska-gospodarke">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Porty Morza P&#243;&#322;nocnego. W pu&#322;apce stagnacji <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-09-14/porty-morza-polnocnego-w-pulapce-stagnacji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Przewodnicz&#261;ca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przedstawi&#322;a w &#347;rod&#281; swoje priorytety dla Unii Europejskiej na nadchodz&#261;cy rok, w tym zacie&#347;nienie stosunk&#243;w z Kanad&#261;, ochron&#281; dzieci w internecie, zmian&#281; klimatu oraz wojn&#281; Rosji przeciwko Ukrainie.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/europe-commission-state-union-leyen-speech-address-888f1d0c061ffb2accefc19cdbf39ffc">[AP News]</a>, <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/09/16/state-of-the-union-five-takeaways-from-ursula-von-der-leyens-speech">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Przewodnicz&#261;ca Komisji Europejskiej popar&#322;a propozycje, by Kanada sta&#322;a si&#281; pierwszym &#187;cz&#322;onkiem stowarzyszonym&#171; UE. Ursula von der Leyen o&#347;wiadczy&#322;a w &#347;rod&#281; przed Parlamentem Europejskim, &#380;e zamierza pracowa&#263; nad &#187;otwarciem drzwi&#171; dla Kanady, co wi&#261;za&#322;oby si&#281; z zacie&#347;nieniem wsp&#243;&#322;pracy w r&#243;&#380;nych kluczowych sektorach.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cjwyzrr9d3dko">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;13 wrze&#347;nia rosyjskie drony uderzy&#322;y w pobli&#380;u przej&#347;cia granicznego Dorohusk &#8211; Jagodzin. To kolejna eskalacja ze strony Kremla i kolejne agresywne dzia&#322;ania w pobli&#380;u Polski? Czy to eskalacja wobec pa&#324;stw NATO? O tym, co planuje i co robi Rosja m&#243;wi kierownik zespo&#322;u rosyjskiego OSW Marek Menkiszak.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=_Bs1M2VsqSs">[###]</a></p><div id="youtube2-_Bs1M2VsqSs" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;_Bs1M2VsqSs&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/_Bs1M2VsqSs?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Bardzo mo&#380;liwe, &#380;e Czarnog&#243;ra b&#281;dzie nast&#281;pnym cz&#322;onkiem Unii Europejskiej. Ten kraj prowadzi coraz bardziej zaawansowane rozmowy o cz&#322;onkostwie. Kandydatura Czarnog&#243;ry budzi te&#380; stosunkowo najmniejsze kontrowersje. Jakim krajem dzi&#347; jest Czarnog&#243;ra? Czy Unia Europejska mo&#380;e mie&#263; nowe pa&#324;stwo cz&#322;onkowskie? Jaki jest stan demokracji w Czarnog&#243;rze? Na te i inne pytania odpowiada Jan Nowinowski, ekspert OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2rFKgEKI4duPbowpzuDCd9">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7c1a3423e7c7d3eb3d71bf21&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Czarnog&#243;ra b&#281;dzie nast&#281;pnym cz&#322;onkiem Unii Europejskiej?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2rFKgEKI4duPbowpzuDCd9&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2rFKgEKI4duPbowpzuDCd9" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Stany Zjednoczone i Dania og&#322;osi&#322;y porozumienie w sprawie bezpiecze&#324;stwa Grenlandii, rozwi&#261;zuj&#261;c sp&#243;r dyplomatyczny wywo&#322;any gro&#378;bami prezydenta Donalda Trumpa dotycz&#261;cymi zaj&#281;cia tego terytorium si&#322;&#261;.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c63d7lexyym1o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Portugalia ma najwi&#281;cej w Europie skazanych podpalaczy, w tym rekordowo wiele podpalaczek. Kim s&#261; ci ludzie i co jeszcze powoduje, &#380;e to najcz&#281;&#347;ciej p&#322;on&#261;cy kraj na kontynencie?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=d8AARSMrldk">[###]</a></p><div id="youtube2-d8AARSMrldk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;d8AARSMrldk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/d8AARSMrldk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li><li><p>&#8222;15 i 16 wrze&#347;nia br. w Mi&#324;sku odby&#322;y si&#281; kolejne bia&#322;orusko-ameryka&#324;skie negocjacje z udzia&#322;em Alaksandra &#321;ukaszenki i wys&#322;annika Donalda Trumpa &#8211; Johna Coale&#8217;a. Ich rezultatem by&#322;o uwolnienie 25 wi&#281;&#378;ni&#243;w politycznych i zniesienie sankcji na&#322;o&#380;onych na dwie bia&#322;oruskie firmy. Obie strony zapowiedzia&#322;y kontynuowanie rozm&#243;w, co mo&#380;e si&#281; prze&#322;o&#380;y&#263; na nowe oczekiwania wzgl&#281;dem Litwy i Polski.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/siodma-tura-rozmow-bialorusko-amerykanskich">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Dekret Putina przerzuca na rosyjski biznes obowi&#261;zek zapewnienia infrastrukturze krytycznej ochrony przed ukrai&#324;skimi atakami. Tym samym Putin przyzna&#322;, &#380;e odpowiedzialne za to organy pa&#324;stwowe nie s&#261; w stanie jej zapewni&#263;. Co to oznacza? Czy w Rosji znowu zobaczymy prywatne armie na wz&#243;r Grupy Wagnera? O tym m&#243;wi ekspertka OSW Iwona Wi&#347;niewska.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5BT8GgDWP6moqTa8nz99TN">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a77deddebed0b2df947c8a4df&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Dekret Putina, dozbrajanie przedsi&#281;biorstw i bezradno&#347;&#263; wobec ukrai&#324;skich atak&#243;w&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5BT8GgDWP6moqTa8nz99TN&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5BT8GgDWP6moqTa8nz99TN" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Od sierpnia w Rosji ponownie zaobserwowano oznaki zaostrzenia kryzysu paliwowego, objawiaj&#261;ce si&#281; m.in. deficytem benzyny w wielu regionach, wzrostem cen oraz kolejkami na stacjach benzynowych. Pogorszenie nast&#261;pi&#322;o w wyniku intensyfikacji ukrai&#324;skich atak&#243;w na rosyjskie rafinerie i po cz&#281;&#347;ciowej stabilizacji rynku w po&#322;owie lipca. W sierpniu dosz&#322;o do co najmniej 22 uderze&#324;, co stanowi rekord od pocz&#261;tku wojny. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-10/rosja-druga-fala-kryzysu-paliwowego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jeszcze mniej ropy z Bliskiego Wschodu. 10 wrze&#347;nia &#8211; na skutek atak&#243;w ze strony si&#322; sprzyjaj&#261;cych Iranowi oraz zniszcze&#324; infrastruktury &#8211; saudyjskie Aramco wy&#322;&#261;czy&#322;o z u&#380;ytku ropoci&#261;g Wsch&#243;d&#8211;Zach&#243;d. 15 wrze&#347;nia pojawi&#322;y si&#281; informacje o anulowaniu lub od&#322;o&#380;eniu w czasie szeregu przewidzianych na koniec wrze&#347;nia dostaw surowca do europejskich rafinerii. Tym samym czasowo przesta&#322; funkcjonowa&#263; najwa&#380;niejszy szlak transportu surowc&#243;w i produkt&#243;w z Zatoki Perskiej, alternatywny do blokowanej przez Iran od marca cie&#347;niny Ormuz.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-17/jeszcze-mniej-ropy-z-bliskiego-wschodu">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W pierwszej po&#322;owie wrze&#347;nia dosz&#322;o do intensyfikacji wojny domowej w Jemenie. Ofensywa wspieranych przez Iran Hutich umo&#380;liwi&#322;a im przej&#281;cie kontroli nad praktycznie ca&#322;ym jeme&#324;skim wybrze&#380;em Morza Czerwonego. Konflikt, kt&#243;remu towarzyszy przed&#322;u&#380;aj&#261;cy si&#281; impas w wojnie z Iranem, podaje w w&#261;tpliwo&#347;&#263; skuteczno&#347;&#263; sojuszu z Mekki i roli USA jako regionalnego gwaranta bezpiecze&#324;stwa. Walki natychmiast negatywnie odbi&#322;y si&#281; na &#347;wiatowej gospodarce, co odczuje r&#243;wnie&#380; Europa.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/nowa-faza-konfliktu-w-jemenie">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Na terytorium Jemenu rozbi&#322; si&#281; saudyjski samolot bojowy F-15SR, prawdopodobnie zestrzelony przez bojownik&#243;w Ruchu Huti. Je&#347;li faktycznie pad&#322; ofiar&#261; rebelianckich przeciwlotnik&#243;w, b&#281;dzie to ogromny sukces propagandowy Hutich, kt&#243;ry b&#281;dzie te&#380; mia&#322; wymierne prze&#322;o&#380;enie na szczebel operacyjny. Wrak znajduje si&#281; na terytorium prowincji Ma&#8217;rib, gdzie od wielu dni trwaj&#261; walki.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-huti-zestrzelenie-saudyjskiego-f-15/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;W szeregach jeme&#324;skich si&#322; walcz&#261;cych z Huti trwa burzliwa analiza przyczyn, dla kt&#243;rych operacja zapowiadana jako decyduj&#261;ce uderzenie na kontrolowan&#261; przez rebeliant&#243;w Huti stolic&#281;, San&#281;, zako&#324;czy&#322;a si&#281; kl&#281;sk&#261; i chaotyczn&#261; ucieczk&#261; wojsk. Pora&#380;k&#281; ponios&#322;o ponad 15 brygad, a ca&#322;e zachodnie wybrze&#380;e kraju znalaz&#322;o si&#281; w r&#281;kach Huti.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/18/yemen-anti-houthi-forces-inquest-military-collapse">[The Guardian]</a></p></li><li><p>27 pa&#378;dziernika w Izraelu odb&#281;d&#261; si&#281; wybory parlamentarne. To co po ataku Hamasu z 7 pa&#378;dziernika 2023 roku wydawa&#322;o si&#281; niemo&#380;liwe, tj utrzymanie si&#281; obecnego premiera u w&#322;adzy, jest niewykluczone. Jak co wybory, wydaje si&#281;, &#380;e w&#322;a&#347;nie te najbli&#380;sze s&#261; &#8222;o wszystko&#8221;. Jednak tym razem, w Izraelu, rzeczywi&#347;cie konsekwencje dla Izraelczyk&#243;w oraz ich s&#261;siad&#243;w mog&#261; by&#263; wi&#281;ksze ni&#380; zazwyczaj. O atmosferze przed wyborami, o obawach, &#380;e mog&#261; to by&#263; ostatnie wybory w Izraelu opowiada Jonathan Freedland z The Guardian. <a href="https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/sep/18/israel-election-last-october-palestinians">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Film dokumentalny NAZA (akronim z j&#281;zyka hebrajskiego stosowany przez izraelskie wojsko jako eufemizm okre&#347;laj&#261;cy cywil&#243;w, kt&#243;rych &#347;mier&#263; jest przewidywana w atakach wojskowych) w re&#380;yserii Yuvala Abrahama oraz Rachel Szor przedstawia relacje 24 izraelskich &#380;o&#322;nierzy i cz&#322;onk&#243;w wywiadu, kt&#243;rzy opisuj&#261; wykorzystywanie sztucznej inteligencji do wyznaczania cel&#243;w atak&#243;w w Strefie Gazy. Cho&#263; na Festiwalu Filmowym w Wenecji obraz zachwyci&#322; publiczno&#347;&#263;, zdobywaj&#261;c Specjaln&#261; Nagrod&#281; Jury i 25-minutow&#261; owacj&#281; na stoj&#261;co, w Izraelu wywo&#322;a&#322; fal&#281; oburzenia. Tw&#243;rc&#243;w publicznie oskar&#380;ono o zdrad&#281;, kierowano pod ich adresem gro&#378;by &#347;mierci, a premier Benjamin Netanjahu zapowiedzia&#322; dzia&#322;ania d&#261;&#380;&#261;ce do odebrania im obywatelstwa. <a href="https://www.theguardian.com/film/2026/sep/19/ovations-venice-death-threats-israel-extreme-responses-to-naza-documentary">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Departament Stanu USA zatwierdzi&#322; potencjaln&#261; sprzeda&#380; do Arabii Saudyjskiej wielozadaniowych samo&#173;lot&#243;w bojowych F-35A Lightning II. To prze&#322;om w ameryka&#324;skim podej&#347;ciu do uzbrajania pa&#324;stw Bliskiego Wschodu. Rijad mo&#380;e pozyska&#263; 48 maszyn za szacunkow&#261; kwot&#281; 24,3 miliarda dolar&#243;w. Sprzeda&#380; uzbrojenia oczywi&#347;cie nigdy nie jest zwyczajn&#261; transakcj&#261; handlow&#261;. Ale w tym konkretnym wypadku nabiera szczeg&#243;lnego znaczenia w kontek&#347;cie wojny w Jemenie i lobbyingu Izraela, chc&#261;cego zachowa&#263; przewag&#281; jako&#347;ciow&#261; nad pa&#324;stwami regionu.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/historia/czasy-najnowsze/arabia-saudyjska-f-35a-co-dalej/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>W pi&#261;tek Bank Japonii podni&#243;s&#322; g&#322;&#243;wn&#261; stop&#281; procentow&#261; z 1,0% do 1,25%, osi&#261;gaj&#261;c tym samym najwy&#380;szy poziom od 31 lat. Bank Japonii d&#261;&#380;y do normalizacji polityki pieni&#281;&#380;nej po dekadach utrzymywania st&#243;p procentowych na poziomie bliskim zeru lub poni&#380;ej zera &#8211; co mia&#322;o zach&#281;ca&#263; do zaci&#261;gania kredyt&#243;w i zwi&#281;kszania wydatk&#243;w, a tym samym przeciwdzia&#322;a&#263; deflacji i o&#380;ywi&#263; japo&#324;sk&#261; gospodark&#281;. Prezes Banku Japonii Kazuo Ueda poinformowa&#322;, &#380;e &#8222;japo&#324;ska gospodarka kontynuuje stopniowe o&#380;ywienie&#8221; &#8211; powiedzia&#322; dziennikarzom, zauwa&#380;aj&#261;c jednocze&#347;nie, &#380;e inflacja zbli&#380;y&#322;a si&#281; do docelowego poziomu 2%. <a href="https://apnews.com/article/japan-economy-interest-rates-inflation-67e71246d3af41bcfc61aa788f9959c7">[AP News]</a></p></li><li><p>Dlaczego Chiny nie chc&#261; po&#322;kn&#261;&#263; trumpowskiej przyn&#281;ty? W trakcie swojej drugiej kadencji prezydent Trump wykona&#322; znacz&#261;ce gesty pojednawcze wobec Xi Jinpinga i Chin, mimo &#380;e jego administracja podejmowa&#322;a jednocze&#347;nie szereg dzia&#322;a&#324; o charakterze konkurencyjnym. Jendak Pekin zachowuje czujno&#347;&#263;. Chiny koncentruj&#261; si&#281; na wzmacnianiu swojej d&#322;ugoterminowej pozycji w rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi, a nie na osi&#261;gni&#281;ciu prze&#322;omu w relacjach z Trumpem. Chi&#324;scy przyw&#243;dcy nadal traktuj&#261; rywalizacj&#281; strategiczn&#261; jako trwa&#322;y i niezmienny element tych relacji. <a href="https://www.brookings.edu/articles/why-beijing-isnt-taking-the-bait-with-trump/">[Brookings Institution]</a></p></li><li><p>Pakista&#324;skie si&#322;y bezpiecze&#324;stwa zako&#324;czy&#322;y w sobot&#281; akcj&#281; przeciwko bojownikom, kt&#243;rzy zabarykadowali si&#281; na terenie kompleksu policyjnego w p&#243;&#322;nocno-zachodnim Pakistanie. Do starcia dosz&#322;o w pi&#261;tek, gdy zamachowiec samob&#243;jca wjecha&#322; wype&#322;nionym materia&#322;ami wybuchowymi pojazdem w meczet, a uzbrojeni napastnicy wtargn&#281;li na teren obiektu, zabijaj&#261;c 21 os&#243;b i rani&#261;c 103 kolejne. &#379;adne ugrupowanie nie przyzna&#322;o si&#281; natychmiast do przeprowadzenia zamachu, jednak podejrzenia prawdopodobnie padn&#261; na pakista&#324;skich talib&#243;w &#8211; znanych oficjalnie jako Tehrik-e-Taliban Pakistan (TTP) &#8211; kt&#243;rzy w ostatnich latach nasilili ataki na policj&#281; i inne si&#322;y bezpiecze&#324;stwa. <a href="https://apnews.com/article/pakistan-police-mosque-bombing-militant-attack-northwest-b63e9cf30e8b871616b7d0f94cbaff6d">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Na Sri Lance afera pedofilska pogr&#261;&#380;a jednego z najwa&#380;niejszych mnich&#243;w lokalnej odmiany buddyzmu, traktowanego jak oficjalna pa&#324;stwowa religia. Dlaczego do tej pory inni duchowni czuli si&#281; bezkarni i czy teraz si&#281; to zmieni?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=MOiqwZiBUeU">[###]</a></p><div id="youtube2-MOiqwZiBUeU" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;MOiqwZiBUeU&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/MOiqwZiBUeU?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>W pi&#261;tek w Nigerii policja u&#380;y&#322;a gazu &#322;zawi&#261;cego wobec t&#322;umu protestuj&#261;cego w zwi&#261;zku ze &#347;mierci&#261; 37 g&#243;rnik&#243;w; m&#281;&#380;czy&#378;ni ci przebywali w areszcie po zatrzymaniu pod zarzutem nielegalnego wydobycia surowc&#243;w. Aktywi&#347;ci kwestionuj&#261; oficjaln&#261; wersj&#281; wydarze&#324;, wed&#322;ug kt&#243;rej przyczyn&#261; zgon&#243;w mog&#322;a by&#263; epidemia choroby. Okoliczno&#347;ci &#347;mierci s&#261; przedmiotem dochodzenia. Przedstawiciele s&#322;u&#380;b obrony cywilnej poinformowali, &#380;e g&#243;rnicy &#8211; &#8203;&#8203;zatrzymani wcze&#347;niej w tym tygodniu pod zarzutem nielegalnego wydobycia &#8211; zmarli wskutek choroby, a ich cia&#322;a przekazano do szpitala w celu przeprowadzenia bada&#324;. Jednak osoby, kt&#243;re prze&#380;y&#322;y, przekaza&#322;y agencji Associated Press, &#380;e zatrzymani byli st&#322;oczeni w s&#322;abo wentylowanej celi, sugeruj&#261;c, i&#380; przyczyn&#261; &#347;mierci by&#322;o uduszenie. <a href="https://apnews.com/article/nigeria-miners-deaths-protest-222ac9d300c15c628ebcdacfea01f86a">[AP News]</a></p></li><li><p>Organizacja Lekarze bez Granic ostrzeg&#322;a przed przedwczesnym optymizmem w obliczu najwi&#281;kszej w historii epidemii eboli w Demokratycznej Republice Konga. &#8222;Epidemia nie s&#322;abnie, lecz si&#281; przemieszcza&#8221; &#8211; stwierdzi&#322; przedstawiciel organizacji, wskazuj&#261;c, &#380;e dociera ona do nowych region&#243;w, kt&#243;re s&#261; jeszcze gorzej przygotowane do walki z chorob&#261;. <a href="https://www.dw.com/en/ebola-congo-outbreak-not-slowing/a-79333719">[DW]</a></p></li><li><p>Prezydent Sudanu Po&#322;udniowego Salva Kiir og&#322;osi&#322; we wtorek wieczorem decyzj&#281; o odwo&#322;aniu szefa krajowej komisji wyborczej &#8211; zaledwie trzy miesi&#261;ce przed pierwszymi wyborami w tym pa&#324;stwie. Abednego Akok Kacuol zosta&#322; zwolniony ze stanowiska bez podania publicznego uzasadnienia tej decyzji. Od czasu uzyskania niepodleg&#322;o&#347;ci w 2011 roku Sudan Po&#322;udniowy wielokrotnie przek&#322;ada&#322; wybory, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na op&#243;&#378;nienia we wdra&#380;aniu ustale&#324; pokojowych. <a href="https://apnews.com/article/south-sudan-election-president-salva-kiir-1c2cadb70c3e22d120de41be7684d6e0">[AP News]</a></p></li><li><p>Policja w Republice Po&#322;udniowej Afryki poinformowa&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;w czwartek na wsch&#243;d od Johannesburga odnaleziono dziewi&#261;te kobiece cia&#322;o. Funkcjonariusze prowadz&#261; tam dochodzenie w sprawie serii zab&#243;jstw, do kt&#243;rych dosz&#322;o w ci&#261;gu ostatnich dw&#243;ch miesi&#281;cy i kt&#243;re wywo&#322;a&#322;y w spo&#322;eczno&#347;ci powa&#380;ne obawy. Wszystkie dziewi&#281;&#263; cia&#322; znaleziono na terenie gminy Ekurhuleni, co rodzi podejrzenia, &#380;e &#8203;&#8203;za zbrodnie odpowiada ta sama osoba lub grupa os&#243;b. Wcze&#347;niej policja wskazywa&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;pewne podobie&#324;stwa w okoliczno&#347;ciach &#347;mierci pierwszych o&#347;miu ofiar by&#322;y &#8222;wystarczaj&#261;co niepokoj&#261;ce, by wyda&#263; publiczne ostrze&#380;enie&#8221;. <a href="https://apnews.com/article/south-africa-killings-women-femicide-f78a8d526556f44c2dc3fa2a23a6e3bc">[AP News]</a></p></li><li><p>Egipt liczy na to, &#380;e budowa turbin wiatrowych na w&#322;asnym terytorium pozwoli mu rozwin&#261;&#263; sektor energii odnawialnej i uczyni z niego wz&#243;r dla innych pa&#324;stw afryka&#324;skich d&#261;&#380;&#261;cych do uprzemys&#322;owienia opartego na &#8222;zielonej&#8221; energii. Kraj ten podpisa&#322; umow&#281; z chi&#324;sk&#261; firm&#261; SANY Renewable Energy na realizacj&#281; projektu farmy wiatrowej o mocy 2000 megawat&#243;w w Zatoce Sueskiej oraz budow&#281; pierwszego w Egipcie zak&#322;adu produkuj&#261;cego turbiny wiatrowe. Przewiduje si&#281;, &#380;e farma zostanie przy&#322;&#261;czona do krajowej sieci energetycznej w ci&#261;gu 23 miesi&#281;cy od zawarcia ostatecznych porozumie&#324;, natomiast fabryka ma zaopatrywa&#263; rynek egipski oraz &#8211; potencjalnie &#8211; eksportowa&#263; urz&#261;dzenia do innych kraj&#243;w Afryki i na Bliski Wsch&#243;d. <a href="https://apnews.com/article/renewable-energy-wind-egypt-nigeria-katsina-china-5f81660fba10f08e8bcd8576a45579fe">[AP News]</a></p></li><li><p>Wed&#322;ug relacji &#347;wiadk&#243;w i prawnik&#243;w zajmuj&#261;cych si&#281; prawami cz&#322;owieka, dwaj m&#281;&#380;czy&#378;ni wydaleni przez administracj&#281; Trumpa do Gwinei R&#243;wnikowej zostali skr&#281;powani, mieli za&#322;o&#380;one na g&#322;owy worki, byli bici i zepchni&#281;ci ze schod&#243;w &#8211; a wszystko to dzia&#322;o si&#281; na oczach innych os&#243;b deportowanych z USA. Nast&#281;pnie m&#281;&#380;czyzn &#8211; jednego z Egiptu, drugiego z Erytrei &#8211; przewieziono do wi&#281;zienia. Inni deportowani twierdz&#261;, &#380;e m&#281;&#380;czy&#378;ni zostali pobici za poinformowanie prasy i obro&#324;c&#243;w praw cz&#322;owieka o fatalnych warunkach oraz przemocy panuj&#261;cej w hotelu. <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/18/us-men-deported-hotel-equatorial-guinea">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;G&#322;&#243;wnymi tematami rozm&#243;w Marco Rubio w Kolumbii, Ekwadorze i Peru (8&#8211;10 wrze&#347;nia br.) by&#322;y walka z przest&#281;pczo&#347;ci&#261; zorganizowan&#261; oraz zwi&#281;kszenie wsp&#243;&#322;pracy gospodarczej. Podr&#243;&#380; s&#322;u&#380;y&#322;a tak&#380;e zademonstrowaniu &#8211; g&#322;&#243;wnie republika&#324;skim wyborcom &#8211; sukces&#243;w administracji Donalda Trumpa w odbudowie wp&#322;yw&#243;w USA w Ameryce &#321;aci&#324;skiej.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/poludniowoamerykanska-podroz-sekretarza-stanu-usa">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d prezydenta Brazylii Luiza In&#225;cio Luli da Silvy og&#322;osi&#322; 15-procentow&#261; podwy&#380;k&#281; &#347;wiadcze&#324; socjalnych przed zbli&#380;aj&#261;cymi si&#281; wyborami prezydenckimi w pa&#378;dzierniku, kt&#243;re budz&#261; du&#380;e zainteresowanie.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/17/brazils-lula-announces-welfare-increases-ahead-of-presidential-election">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/18/brazil-lula-welfare-payments-weight-loss-jabs-election">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Przedstawiciele pa&#324;stw karaibskich opracowuj&#261; wieloaspektowy &#187;plan dzia&#322;ania&#171;, obejmuj&#261;cy &#347;rodki prawne, maj&#261;cy na celu sk&#322;onienie Wielkiej Brytanii do podj&#281;cia negocjacji w sprawie porozumienia dotycz&#261;cego odszkodowa&#324; za niewolnictwo, kt&#243;re mia&#322;y miejsce kilkadziesi&#261;t lat temu &#8211; poinformowali przedstawiciele uczestnicz&#261;cy w konferencji po&#347;wi&#281;conej odszkodowaniom.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/19/caribbean-leaders-uk-slavery-reparations-conference">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek po raz kolejny dosz&#322;o do awarii sieci energetycznej na Kubie, w wyniku kt&#243;rej miliony ludzi na ca&#322;ej wyspie pozosta&#322;y bez pr&#261;du &#8211; ju&#380; co najmniej po raz sz&#243;sty od czasu, gdy prezydent USA Donald Trump w styczniu wstrzyma&#322; dostawy paliwa na wysp&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/cuba-power-outage-0f180c8e414898dbe34875d3d82b8016">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek boliwijscy parlamentarzy&#347;ci zatwierdzili umow&#281; po&#380;yczkow&#261; z Mi&#281;dzynarodowym Funduszem Walutowym na kwot&#281; 1,9 mld dolar&#243;w, zapewniaj&#261;c konserwatywnemu rz&#261;dowi kluczowe zwyci&#281;stwo w dzia&#322;aniach maj&#261;cych na celu z&#322;agodzenie g&#322;&#281;bokiego kryzysu gospodarczego w kraju, podczas gdy zwi&#261;zki zawodowe grozi&#322;y wznowieniem protest&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/bolivia-international-monetary-fund-agreement-rodrigo-paz-d5ac4a2558132559e1d544807b89d528">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump zagrozi&#322; ograniczeniem wymiany handlowej z UE lub na&#322;o&#380;eniem &#187;bardzo wysokich ce&#322;&#171; po tym, jak Unia zaproponowa&#322;a, by Kanada zosta&#322;a jej pierwszym w historii &#187;cz&#322;onkiem stowarzyszonym&#171;.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/2026/09/17/trump-suggests-eu-allowing-canada-as-associate-member-could-be-hostile-act">[Euronews]</a></p></li><li><p>Prezydent Donald Trump o&#347;wiadczy&#322; w pi&#261;tek, &#380;e zakazuje wst&#281;pu do Bia&#322;ego Domu przedstawicielom CNN, MSNBC i Politico z powodu &#8211; jak to okre&#347;li&#322; &#8211; nieprzychylnych relacji i rozpowszechniania &#8222;fake news&#243;w&#8221;; zagrozi&#322; te&#380; kolejnymi zakazami dla medi&#243;w, co stanowi kolejny krok w coraz bardziej agresywnej reakcji prezydenta na relacje medialne, kt&#243;re uwa&#380;a za niekorzystne. <a href="https://apnews.com/article/trump-cnn-msnow-politico-media-bans-bb675679fb10738a51bef90bde6c525a">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump o&#347;wiadczy&#322; w pi&#261;tek, &#380;e jego syn, Donald Trump Jr., poinformowa&#322; go, i&#380; zamierza zwr&#243;ci&#263; pieni&#261;dze rosyjskiemu oligarsze, kt&#243;ry sfinansowa&#322; jego uroczysto&#347;ci weselne na Bahamach w maju. Demokraci w Kongresie USA wszcz&#281;li w tym tygodniu dochodzenie w sprawie doniesie&#324;, &#380;e Umar Kremlev, zamo&#380;ny rosyjski biznesmen i prezes Mi&#281;dzynarodowego Zwi&#261;zku Bokserskiego, zap&#322;aci&#322; setki tysi&#281;cy dolar&#243;w za uroczysto&#347;ci weselne.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/us/trump-says-his-son-told-him-he-will-pay-back-russian-oligarch-wedding-2026-09-18/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Tego lata w nieoczekiwany spos&#243;b przekazano do Hongkongu poufn&#261; technologi&#281; dotycz&#261;c&#261; my&#347;liwc&#243;w F-35, co wywo&#322;a&#322;o dochodzenie na Kapitolu i nasun&#281;&#322;o podejrzenie, &#380;e Chiny mog&#322;y uzyska&#263; dost&#281;p do kluczowych element&#243;w tego &#347;ci&#347;le tajnego systemu uzbrojenia.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/09/18/congress-f-35-china-investigation-01083647">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Ustawa sankcyjna USA na Rosj&#281;: narz&#281;dzie polityczne bez gwarancji wykorzystania. 16 wrze&#347;nia Izba Reprezentant&#243;w Stan&#243;w Zjednoczonych przeg&#322;osowa&#322;a ustaw&#281; dotycz&#261;c&#261; sankcji wobec Rosji, kt&#243;rej pomys&#322;odawc&#261; by&#322; nie&#380;yj&#261;cy senator Lindsey Graham. Decyzja ta zako&#324;czy&#322;a procedur&#281; akceptacyjn&#261; dokumentu w Kongresie i obecnie czeka on na podpis prezydenta.&#8221; Trump ju&#380; ustaw&#281; podpisa&#322; o czym pisze BBC <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-17/ustawa-sankcyjna-usa-na-rosje-narzedzie-polityczne-bez-gwarancji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cqvgy34ndj4eo">[BBC]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>Zast&#281;pca sekretarza stanu USA Christopher Landau, w towarzystwie premiera Wysp Cooka Marka Browna oraz ministra spraw zagranicznych Nowej Zelandii Winston Peters, og&#322;osi&#322; projekt budowy portu g&#322;&#281;bokowodnego na atolu Penrhyn &#8211; miejscu, gdzie w czasie II wojny &#347;wiatowej znajdowa&#322;a si&#281; baza wojskowa &#8211; o warto&#347;ci 60 milion&#243;w USD. Decyzja ta, og&#322;oszona podczas szczytu Forum Wysp Pacyfiku w Palau, zapada w czasie narastaj&#261;cych napi&#281;&#263; geopolitycznych w regionie, w kt&#243;rym o wp&#322;ywy rywalizuj&#261; Stany Zjednoczone i Chiny. <a href="https://www.1news.co.nz/2026/09/01/nz-and-us-to-build-major-port-on-former-military-base-in-cook-islands/">[1News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Rada Fiskalna po raz pierwszy oceni&#322;a projekt bud&#380;etu pa&#324;stwa i zapali&#322;a kilka czerwonych lampek. Prognozy makroekonomiczne uznaje za zasadniczo realistyczne, ale wskazuje na bardzo wysokie ryzyko przekroczenia krajowego progu ostro&#380;no&#347;ciowego d&#322;ugu, problemy z dochodami oraz niedoszacowane wydatki.&#8221; O nowym bud&#380;ecie Polski pos&#322;uchacie w podca&#347;cie Polityki Insight. <a href="https://open.spotify.com/episode/6yS08jYzZzGLAtS0wwuJ0l">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4b7020e847bb6e48384a9cc5&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Bud&#380;et na granicy | Warto&#347;&#263; dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6yS08jYzZzGLAtS0wwuJ0l&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6yS08jYzZzGLAtS0wwuJ0l" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Krzysztof Stanowski pochwali&#322; si&#281;, &#380;e Kana&#322; Zero jako jedyny podmiot w Polsce uzyska&#322; od YouTube status Affiliate Content Owner. W komentarzach natychmiast zacz&#281;&#322;y pojawia&#263; si&#281; pytania, czym ACO r&#243;&#380;ni si&#281; od dzia&#322;aj&#261;cych od lat sieci MCN. Wyja&#347;niamy, o co dok&#322;adnie chodzi. &#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/kanal-zero-youtube-krzystof-stanowski-ile-zarabia-siec-mcn-co-to-znaczy,7330509791189248a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>Jak widzimy na stacjach benzynowych ceny paliw, a szczeg&#243;lnie diesla, sa ponownie na rekordowych poziomach. Czy mo&#380;na spodziewa&#263; si&#281; ich szybkiego spadku? Niestety nikt nie ma w tej materii dobrych wie&#347;ci. Globalna konkurencja o ograniczone dostawy diesla pcha ceny w g&#243;r&#281;. <a href="https://www.spglobal.com/energy/en/news-research/latest-news/crude-oil/091626-deepening-supply-crisis-keeps-european-diesel-prices-near-record-high">[S&amp;P Global]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Odchudzanie oraz bieganie cz&#281;sto s&#261; ze sob&#261; &#347;ci&#347;le powi&#261;zane. Wiele os&#243;b zaczyna biega&#263; w&#322;a&#347;nie po to &#380;eby schudn&#261;&#263; i czu&#263; si&#281; lepiej w swoim ciele oraz by&#263; zdrowszym. Gdy to osi&#261;gn&#261; i wkr&#281;c&#261; si&#281; w bieganie to chc&#261;&#8230; schudn&#261;&#263;, &#380;eby lepiej biega&#263;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4KvQIGdvltXtHVffxORJr3">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9f7bb1d5e81ee8c72d8a4ef6&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Arkadiusz Matras: Odchudzanie i bieganie | Podcast Bieganie.pl&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Bieganie.pl&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4KvQIGdvltXtHVffxORJr3&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4KvQIGdvltXtHVffxORJr3" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Z pomoc&#261; Organizacji Narod&#243;w Zjednoczonych ds. Wy&#380;ywienia i Rolnictwa (FAO) Ruth Alexander sprawdza, gdzie na &#347;wiecie zdrowy koszyk &#380;ywno&#347;ci kosztuje najwi&#281;cej oraz dlaczego miliardy ludzi na ca&#322;ym &#347;wiecie nie mog&#261; sobie pozwoli&#263; na od&#380;ywcz&#261; i urozmaicon&#261; diet&#281;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0XdF9os7HmxmyCDSTIH2G8">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8acdc33a08b57088fed0107e17&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Is a healthy diet more expensive?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;BBC World Service&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0XdF9os7HmxmyCDSTIH2G8&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0XdF9os7HmxmyCDSTIH2G8" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ma&#322;y dziki kot zamieszkuj&#261;cy lasy mgliste w Boliwii zosta&#322; zidentyfikowany jako dotychczas nieznany gatunek, co stanowi pierwszy od ponad wieku przypadek formalnego nazwania i opisania nowego &#380;yj&#261;cego gatunku kota.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/environment/new-cat-species-identified-bolivia-first-over-century-2026-09-17/">[Reuters]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg" width="1456" height="1088" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1088,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1349901,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/216489017?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!xeJR!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F933a6fe1-f99f-4d2a-8aba-cc4336b2c547_1589x1187.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Hiszpa&#324;scy paleontolodzy twierdz&#261;, &#380;e znale&#378;li pierwsze dowody na to, i&#380; diplodok, kultowy dinozaur o d&#322;ugiej szyi, niegdy&#347; przemierza&#322; Europ&#281; &#8211; wynika z bada&#324; opublikowanych we wtorek w czasopi&#347;mie Journal of Vertebrate Paleontology.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/science/spanish-scientists-find-first-evidence-diplodocus-dinosaur-europe-2026-09-15/">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wydaje si&#281;, &#380;e chi&#324;skie firmy obj&#281;te sankcjami rz&#261;du ameryka&#324;skiego zg&#322;asza&#322;y wi&#281;cej patent&#243;w z dziedziny nauki i publikowa&#322;y wi&#281;cej artyku&#322;&#243;w naukowych ni&#380; przedsi&#281;biorstwa nieobj&#281;te sankcjami.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02946-y">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy twierdz&#261;, &#380;e znale&#378;li nowe dowody na poparcie intryguj&#261;cej, cho&#263; kontrowersyjnej teorii, zgodnie z kt&#243;r&#261; w grobowcu Tutanchamona znajduj&#261; si&#281; dotychczas nieodkryte komory, w kt&#243;rych mog&#261; spoczywa&#263; szcz&#261;tki egipskiej kr&#243;lowej Nefertiti.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02621-2">[Nature]</a></p></li><li><p>Czy AI nas zabije? Szansa na to jest niezerowa. Ostatnio w przestrzeni medialnej przyby&#322;o g&#322;o&#347;nych nag&#322;&#243;wk&#243;w w tym temacie. MIT Technology Review odpowiada na kilka pyta&#324;, kt&#243;re mog&#322;y si&#281; narodzi&#263; w naszych g&#322;owych w zwi&#261;zku z potencjalnymi niebezpiecze&#324;stwami zwi&#261;zanymi ze sztuczn&#261; inteligencj&#261;. <a href="https://www.technologyreview.com/2026/09/18/1144435/could-ai-really-kill-us-all-your-questions-answered/">[MIT Technology Review]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Mowa matczyna (zwana te&#380; mow&#261; skierowan&#261; do niemowl&#261;t) przez lata spotyka&#322;a si&#281; z du&#380;&#261; krytyk&#261;, ale najnowsze badania mog&#322;y po&#322;o&#380;y&#263; kres tej kontrowersji.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=-Z24GxW-mG4">[###]</a></p><div id="youtube2--Z24GxW-mG4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;-Z24GxW-mG4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/-Z24GxW-mG4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Poza zakazem u&#380;ywania telefon&#243;w w szko&#322;ach coraz cz&#281;&#347;ciej postulowany jest zakaz u&#380;ywania sztucznej inteligencji. Przeciwnicy takiego podej&#347;cia argumentuj&#261;, &#380;e ograniczy to innowacje i nie przygotuje to uczni&#243;w na race z technologi&#261;. jednak Rebecca Winthrop z Brookings Institution przekonuje, &#380;e podej&#347;cie ograniczaj&#261;ce u&#380;ycie sztucznej inteligencji w edukacji szkolnej mo&#380;e by&#263; tym s&#322;usznym, kt&#243;re przynosi d&#322;ugofalowe korzy&#347;ci dla uczni&#243;w i ich innowacyjno&#347;ci. <a href="https://www.brookings.edu/articles/3-reasons-why-going-slow-to-go-fast-is-the-right-approach-for-ai-in-schools/">[Brookings Institution]</a></p></li><li><p>&#8222;Lalka Boles&#322;awa Prusa to portret epoki, ale przede wszystkim sprytna gra z cenzur&#261;. Cho&#263; publikowana by&#322;a pod koniec lat 80. XIX wieku, jej akcja dzieje si&#281; dekad&#281; wcze&#347;niej. Tych dziesi&#281;&#263; lat to dla Warszawy ogromna r&#243;&#380;nica. Ludno&#347;&#263; miasta zwi&#281;kszy&#322;a si&#281; w tym czasie o po&#322;ow&#281;, zaostrzy&#322;y represje ze strony rosyjskich w&#322;adz. &#8211; Warszawa na oczach jednego pokolenia ludzi zamienia si&#281; w nabite lud&#378;mi, bardzo g&#281;ste, ogromne, nieznane miasto &#8211; opowiada prof. B&#322;a&#380;ej Brzostek z Wydzia&#322;u Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Prus opisa&#322; wi&#281;c &#347;wiat, kt&#243;ry widzia&#322;, ale z istotnym przemilczeniem. &#8211; Mowy nie ma o &#380;adnej administracji, mowy nie ma o policji, mowy nie ma oczywi&#347;cie o cenzurze, bo cenzura nie pozwala&#322;a pisa&#263;, &#380;e jest cenzura &#8211; wyja&#347;nia historyk. W odcinku rozmawiamy o &#380;yciu w Warszawie w czasach Lalki.&#8221; <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/lalka-boleslawa-prusa-a-historia-prof-blazej-brzostek/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2if7lisBEei1tZ6mBo4PjS">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a49c4afba360ba959d5d14a00&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#318 \&quot;Lalka\&quot; Boles&#322;awa Prusa a historia | prof. B&#322;a&#380;ej Brzostek&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2if7lisBEei1tZ6mBo4PjS&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2if7lisBEei1tZ6mBo4PjS" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 306, 12.09.2026]]></title><description><![CDATA[To z rocznic&#261; 11 wrze&#347;nia, wyborami w Szwecji oraz awantur&#261; pod szko&#322;&#261; Ziobry]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr306</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr306</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 12 Sep 2026 20:28:33 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr306">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Przyjdzie taki moment, &#380;e z pewno&#347;ci&#261; b&#281;dziemy musieli podj&#261;&#263; te dzia&#322;ania &#8211; oceni&#322;a w Tak jest w TVN24 s&#281;dzia Trybuna&#322;u Konstytucyjnego Anna Korwin-Piotrowska. Tak odpowiedzia&#322;a na pytanie, czy asysta policji to w&#322;a&#347;ciwy spos&#243;b na wyegzekwowanie prawa do orzekania przez s&#281;dzi&#243;w.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/nowa-sedzia-anna-korwin-piotrowska-o-asyscie-policji-w-trybunale-konstytucyjnym-byc-moze-bedziemy-musieli-jakos-poprosic-o-wsparcie-st9233226">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Micha&#322; Sopi&#324;ski, kt&#243;ry by&#322; rektorem Akademii Wymiaru Sprawiedliwo&#347;ci, nie uznaje decyzji Waldemara &#379;urka o swoim odwo&#322;aniu. Doprowadzi&#322;o to do sytuacji, w kt&#243;rej na uczelni dosz&#322;o do przepychanek z policj&#261;. Wyja&#347;niamy, o co chodzi z afer&#261; dotycz&#261;c&#261; uczelni.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/o-co-chodzi-w-awanturze-o-rektora-akademii-wymiaru-sprawiedliwosci-wyjasniamy/hgh8hfl">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Antoni Macierewicz nie poniesie partyjnych konsekwencji za swoje zachowanie podczas tzw. miesi&#281;cznicy smole&#324;skiej. Nikt nie bierze tego pod uwag&#281;. Dzia&#322;ania Macierewicza s&#261; akceptowane przez PiS, bo by&#322;y szef smole&#324;skiej podkomisji jest wa&#380;ny dla istotnej cz&#281;&#347;ci wyborc&#243;w tej partii &#8211; twierdz&#261; politycy PiS&#8221; Macierewicz biega sobie po ulicy z pistoletem do paintballa (co mo&#380;ecie zobaczy&#263; na filmie w artykule) a PiS udaje, &#380;e nic si&#281; nie dzieje. <a href="https://wiadomosci.wp.pl/macierewicz-z-pistoletem-na-farbe-broni-prawdy-o-smolensku-pis-sie-zgadza-7328241152710752a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;(...) w czwartek 10 wrze&#347;nia lider skrajnie prawicowej Konfederacji Korony Polskiej Grzegorz Braun tego dnia po po&#322;udniu opublikowa&#322; w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych nagranie. Wida&#263; na nim, jak sam Braun oraz jego partyjny kolega Marcin Miksza dewastuj&#261; siekierom&#322;otami granitowy obelisk, postawiony na zbiorowym grobie ukrai&#324;skich &#380;o&#322;nierzy UPA, kt&#243;rzy zgin&#281;li w 1946 roku podczas walk z radzieckim NKWD.&#8221; <a href="https://oko.press/ukraina-o-haniebnym-zachowaniu-brauna-polityczny-margines-walczy-z-grobami">[OKO.press]</a>, <a href="https://wiadomosci.wp.pl/zniszczony-pomnik-upa-prokuratura-ma-nagranie-z-braunem-7328249847511200a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>Nie b&#281;dziemy sili&#263; si&#281; na &#8222;&#347;mieszny komentarz&#8221;, bo sama sytuacja jest &#347;mieszna. No mo&#380;e na jeden </p><blockquote><p>Dzieci w umy&#347;le prawaka s&#261; od tego &#380;eby si&#281; s&#322;ucha&#322;y, pokazanie im t&#281;czy zmienia w geja ale nakarmienie go czym&#347; innym ni&#380; snickersy i nuggetsy jest NIEWYKONALNE.</p></blockquote><p>O co chodzi? Tym razem Pan Jaki wrzuca kolejny materia&#322; o tym, &#380;e dieta planetarna to zag&#322;ada narodu polskiego i ma na to badania. Na szcz&#281;&#347;cie, niekt&#243;rym si&#281; jeszcze chce i Orestes Kowalski zrobi&#322; pi&#281;kny film na temat takich (Jakich) wynaturze&#324;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=IXdi5vPwbFc">[###]</a></p><div id="youtube2-IXdi5vPwbFc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;IXdi5vPwbFc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/IXdi5vPwbFc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym ma na celu popraw&#281; bezpiecze&#324;stwa na przejazdach kolejowych oraz zaostrzenie kar dla wobec sprawc&#243;w przest&#281;pstw i wykrocze&#324; pope&#322;nionych na przejazdach. Zak&#322;ada mi&#281;dzy innymi utrat&#281; prawa jazdy w kilku sytuacjach.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/zaostrzenie-kar-za-wykroczenia-na-przejazdach-kolejowych-w-projekcie-ministerstwa-infrastruktury-st9233410">[TVN24]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg" width="1456" height="1595" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/ca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1595,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;May be an illustration of text that says 'SZLABANY OPADKY Co JA TERAZ ZROBIE ZROBIE?! 21 WY&#321;AMIE SPECJALNIE DO TEGO DOSTOSOWAN&#260; ZAPORE ALE PORYSUJ&#280; KAROSERIE CZY ZYZGIN&#280;IWYKOLEJE_PO Po- ZGINE IWYKOLEJ&#280; CHOLERA, CIEZKIE SI&#280; CIAG Z PASAZERAMI W WYLOSOWA&#321;O SRODKU? &#39764; BaAgAt rnnh'&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="May be an illustration of text that says 'SZLABANY OPADKY Co JA TERAZ ZROBIE ZROBIE?! 21 WY&#321;AMIE SPECJALNIE DO TEGO DOSTOSOWAN&#260; ZAPORE ALE PORYSUJ&#280; KAROSERIE CZY ZYZGIN&#280;IWYKOLEJE_PO Po- ZGINE IWYKOLEJ&#280; CHOLERA, CIEZKIE SI&#280; CIAG Z PASAZERAMI W WYLOSOWA&#321;O SRODKU? &#39764; BaAgAt rnnh'" title="May be an illustration of text that says 'SZLABANY OPADKY Co JA TERAZ ZROBIE ZROBIE?! 21 WY&#321;AMIE SPECJALNIE DO TEGO DOSTOSOWAN&#260; ZAPORE ALE PORYSUJ&#280; KAROSERIE CZY ZYZGIN&#280;IWYKOLEJE_PO Po- ZGINE IWYKOLEJ&#280; CHOLERA, CIEZKIE SI&#280; CIAG Z PASAZERAMI W WYLOSOWA&#321;O SRODKU? &#39764; BaAgAt rnnh'" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!55bV!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fca3f6fd0-5a82-485b-9c3e-ebdd749239e0_1869x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption"><a href="https://www.facebook.com/dziennikbaltycki/posts/pfbid0KVqog5KrL2RTn6uKFsrz8JXjPVVz25m4Tz39oQ9esdTyvcd3RvnrTcs544L2sZh6l">Smutne historie spisane na kacu i tanim papierze.</a></figcaption></figure></div></li><li><p>&#8222;Miliard z&#322;otych dla Mety! To kara, o kt&#243;r&#261; wyst&#261;pi&#322;o do Komisji Europejskiej pod koniec sierpnia Ministerstwo Cyfryzacji. Powodem jest brak skutecznej walki z fa&#322;szywymi reklamami i oszustwami, a pretekstem wej&#347;cie Rafa&#322;a Brzoski w publiczny sp&#243;r z cyfrowym gigantem. Jak to si&#281; dzieje, &#380;e fejkowe reklamy z wizerunkiem w&#322;a&#347;ciciela InPostu wci&#261;&#380; pojawiaj&#261; si&#281; na portalach nale&#380;&#261;cych do Mety, skoro kilka miesi&#281;cy temu miliarder uzyska&#322; w tej sprawie prawomocne s&#261;dowe postanowienie o zabezpieczeniu?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=TkirZskYf2M">[###]</a></p><div id="youtube2-TkirZskYf2M" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;TkirZskYf2M&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/TkirZskYf2M?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-08/trzy-dni-spokoju-w-kijowie-1658-dzien-wojny">[Trzy dni spokoju w Kijowie. 1658 dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosyjski dron, kt&#243;ry wkroczy&#322; do przestrzeni powietrznej Mo&#322;dawii, op&#243;&#378;ni&#322; we wtorek odlot samolotu przewo&#380;&#261;cego prezydenta Ukrainy Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego do Norwegii &#8211; poinformowa&#322; mo&#322;dawski urz&#281;dnik.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/09/09/europe/zelensky-plane-almost-hit-drone-tuesday-norway-pm-intldsk-latam">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poinformowa&#322; prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski, dwie osoby zgin&#281;&#322;y w wyniku uderzenia rosyjskich dron&#243;w w przej&#347;cie graniczne mi&#281;dzy Ukrain&#261; a Mo&#322;dawi&#261;. Przej&#347;cie graniczne Starokozache zosta&#322;o zamkni&#281;te po nocnym ataku. Zdj&#281;cia z miejsca zdarzenia pokazuj&#261; kilka spalonych samochod&#243;w po&#347;r&#243;d gruz&#243;w.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cvgyvpxe3yjo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;5 wrze&#347;nia specjalni wys&#322;annicy prezydenta Donalda Trumpa, Steven Witkoff i Jared Kushner, przebywali w Moskwie, wznawiaj&#261;c, po ponad p&#243;&#322;rocznej przerwie, pr&#243;by doprowadzenia do zako&#324;czenia agresji Rosji na Ukrain&#281;. (...) Dzie&#324; po wizycie w Moskwie ameryka&#324;scy negocjatorzy przybyli do Kijowa, gdzie rozmowy odby&#322;y si&#281; w trzech formatach: osobistego spotkania z prezydentem Wo&#322;odymyrem Ze&#322;enskim, nast&#281;pnie z delegacj&#261; ukrai&#324;sk&#261;, a p&#243;&#378;niej z udzia&#322;em doradc&#243;w ds. bezpiecze&#324;stwa Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-07/witkoff-i-kushner-w-moskwie-oraz-kijowie-bialy-dom-wznawia">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/wizyty-delegacji-usa-w-moskwie-i-kijowie">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;W ci&#261;gu ostatnich trzech miesi&#281;cy Ukraina zintensyfikowa&#322;a ataki na zaplecze operacyjne armii rosyjskiej na Krymie: w&#281;z&#322;y logistyczne, infrastruktur&#281; drogow&#261;, kolejow&#261; i morsk&#261;, zgrupowania wojsk, systemy obrony powietrznej, sk&#322;ady amunicji i stanowiska dowodzenia. Celem sta&#322;o si&#281; odci&#281;cie p&#243;&#322;wyspu od uzupe&#322;nie&#324; wojskowych i paliwowych, a tak&#380;e uszkodzenie obiekt&#243;w infrastruktury energetycznej oraz linii komunikacyjnych dostarczaj&#261;cych zaopatrzenie dla ludno&#347;ci. W efekcie w&#322;adze okupacyjne na Krymie og&#322;osi&#322;y pod koniec czerwca trwaj&#261;cy do dzi&#347; stan sytuacji nadzwyczajnej. Szczeg&#243;ln&#261; rol&#281; w realizacji tej operacji odgrywaj&#261; ataki bezza&#322;ogowych statk&#243;w powietrznych &#347;redniego zasi&#281;gu.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-09/o-jeden-most-za-daleko-ukrainska-operacja-blokady-krymu">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;4 wrze&#347;nia Narodowe Antykorupcyjne Biuro Ukrainy (NABU) dokona&#322;o przeszukania w siedzibie Prokuratora Generalnego (PG) Rus&#322;ana Krawczenki. Tego samego dnia s&#322;u&#380;ba poinformowa&#322;a o przeprowadzeniu operacji &#8221;Kartagina&#8222; skierowanej przeciwko zorganizowanej grupie przest&#281;pczej w biurze PG. Wed&#322;ug NABU w 2025 r. prokurator Serhij Kropywa, zast&#281;pca dyrektora Departamentu wsp&#243;&#322;pracy mi&#281;dzynarodowej w PG, stworzy&#322; wraz ze wsp&#243;&#322;pracownikami organizacj&#281; przest&#281;pcz&#261;, kt&#243;ra otrzymywa&#322;a &#322;ap&#243;wki od &#8221;biznesmen&#243;w&#8222; kieruj&#261;cych nielegalnymi call center, w zamian obiecuj&#261;c im brak ingerencji w ich dzia&#322;alno&#347;&#263; (tzw. krysza).&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-07/ukraina-grupa-przestepcza-w-prokuraturze-generalnej">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://kyivindependent.com/explainer-how-a-corruption-scandal-and-loyalty-to-zelensky-brought-down-ukraines-prosecutor-general/">[The Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;3 wrze&#347;nia prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski zapowiedzia&#322; dymisje zast&#281;pc&#243;w szef&#243;w S&#322;u&#380;by Bezpiecze&#324;stwa Ukrainy (SBU) i G&#322;&#243;wnego Zarz&#261;du Wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy (HUR). Decyzja jest reakcj&#261; na incydent u&#380;ycia broni przez funkcjonariuszy SBU wobec cz&#322;onk&#243;w HUR w Kijowie. Konflikt by&#322; wynikiem dzia&#322;a&#324; SBU wobec Stepana Kap&#322;unowa, zast&#281;pcy dow&#243;dcy Rosyjskiego Korpusu Ochotniczego (RDK), podporz&#261;dkowanego strukturom HUR.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-08/sbu-kontra-hur-konflikt-sluzb-bezpieczenstwa-na-ukrainie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W jaki spos&#243;b Rosja wzmocni&#322;a kontrol&#281; nad okupowanym Krymem? Od czasu nielegalnej okupacji Krymu w 2014 roku Rosja systematycznie zatrzymuje osoby sprzeciwiaj&#261;ce si&#281; jej rz&#261;dom, fabrykuje przeciwko nim sprawy karne oraz wysy&#322;a je do areszt&#243;w &#347;ledczych i wi&#281;zie&#324; na ca&#322;ym p&#243;&#322;wyspie i poza nim. Po rozpocz&#281;ciu pe&#322;nej inwazji na Ukrain&#281; w 2022 roku system ten uleg&#322; dalszemu rozszerzeniu, a ukrai&#324;scy cywile z nowo okupowanych terytori&#243;w s&#261; r&#243;wnie&#380; przenoszeni do o&#347;rodk&#243;w detencyjnych na Krymie.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=zFbHOH1wPA4">[###]</a></p><div id="youtube2-zFbHOH1wPA4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;zFbHOH1wPA4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/zFbHOH1wPA4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Komisja Europejska (KE) chce zwi&#281;kszenia do ok. 150 mld euro &#347;rodk&#243;w na cele obronne w projekcie wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2028&#8211;2034. W ramach reformy unijnego bud&#380;etu KE planuje odej&#347;cie od wielu ma&#322;ych program&#243;w sektorowych na rzecz wi&#281;kszych i bardziej elastycznych instrument&#243;w. Obrona ma sta&#263; si&#281; jednym z priorytet&#243;w finansowania. Wi&#281;kszo&#347;&#263; &#347;rodk&#243;w mia&#322;aby by&#263; rozdysponowana w ramach nowego Europejskiego Funduszu Konkurencyjno&#347;ci premiuj&#261;cego najbardziej innowacyjne i rentowne projekty.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-07/wojenny-efekt-skali-150-mld-euro-na-obrone-w-budzecie-ue-na-lata-2028">[Osrodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Nag&#322;e i du&#380;e &#263;wiczenia rosyjskich si&#322; nuklearnych w maju br., rozmieszczenie element&#243;w potencja&#322;u j&#261;drowego w Bia&#322;orusi oraz zmiany w doktrynie, maj&#261;ce na celu wywo&#322;anie presji politycznej &#8211; to tylko niekt&#243;re z przejaw&#243;w ewolucji rosyjskiej polityki zastraszania nuklearnego wobec pa&#324;stw NATO od rozpocz&#281;cia pe&#322;noskalowej agresji na Ukrain&#281;. Wa&#380;nymi adresatami tych sygna&#322;&#243;w s&#261; Polska, Litwa, &#321;otwa i Estonia &#8211; pa&#324;stwa na &#347;rodkowo-wschodniej flance NATO, kt&#243;re by&#322;yby szczeg&#243;lnie nara&#380;one na skutki wykorzystania przez Rosj&#281; broni nuklearnej w konflikcie w Europie.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/nie-tylko-iskandery-zagrozenia-nuklearne-dla-wschodniej-flanki-nato">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Oburzenie Francji zwi&#261;zane z tym, &#380;e prezentacja odby&#322;a si&#281; wy&#322;&#261;cznie w j&#281;zyku angielskim, mo&#380;e skomplikowa&#263; ratyfikacj&#281; umowy handlowej mi&#281;dzy UE a Indiami, mimo &#380;e Francja popiera sam&#261; umow&#281; i uwa&#380;a Indie za partnera strategicznego.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/09/11/european-commission-pushes-for-all-english-trade-deals-despite-french-opposition">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;W niedziel&#281; w Szwecji odb&#281;d&#261; si&#281; wybory, w kt&#243;rych wyniki zapowiadaj&#261; si&#281; niezwykle wyr&#243;wnane i kt&#243;re mog&#261; po raz pierwszy doprowadzi&#263; do wej&#347;cia skrajnej prawicy do rz&#261;du, o ile prawicowe partie w kraju zdo&#322;aj&#261; uzyska&#263; wi&#281;kszo&#347;&#263;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/12/sweden-extremely-close-election-could-see-far-right-enter-government">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Norwegia zatrzyma&#322;a rosyjski statek na Svalbardzie. Dzia&#322;ania Norwegii maj&#261; na celu wsparcie ukrai&#324;skiego Naftohazu w wyegzekwowaniu od Rosji odszkodowania za aktywa tej firmy przej&#281;te w wyniku aneksji Krymu. Opr&#243;cz ostrej reakcji dyplomatycznej Rosja mo&#380;e zdecydowa&#263; si&#281; na odwet w postaci atak&#243;w hybrydowych.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/norwegia-zatrzymala-rosyjski-statek-na-svalbardzie">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;AfD odnios&#322;a spektakularne zwyci&#281;stwo w wyborach do parlamentu Saksonii-Anhalt. Partia zdoby&#322;a a&#380; 43,8 proc. g&#322;os&#243;w, poprawiaj&#261;c sw&#243;j wynik o 23 punkty procentowe i osi&#261;gaj&#261;c najlepszy rezultat w swojej historii. CDU, kt&#243;ra przez 24 lata nieprzerwanie rz&#261;dzi&#322;a landem, ponios&#322;a pora&#380;k&#281;, zdobywaj&#261;c zaledwie 17,2 proc.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/sukces-afd-w-wyborach-w-saksonii-anhalt">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4Qd0S7dgOyJks1LRkBqDYN">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a38f1aca949df423a57d9c7be&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Historyczne zwyci&#281;stwo AfD. Co oznacza triumf w Saksonii-Anhalt?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4Qd0S7dgOyJks1LRkBqDYN&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4Qd0S7dgOyJks1LRkBqDYN" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W ci&#261;gu ostatnich 18 miesi&#281;cy w Wielkiej Brytanii powsta&#322;o co najmniej 28 antyimigranckich grup stra&#380;y obywatelskiej &#8211; od nielegalnych patroli ulicznych, kt&#243;re twierdz&#261;, &#380;e chroni&#261; kobiety i dzieci, po grupy n&#281;kaj&#261;ce imigrant&#243;w we Francji i blokuj&#261;ce porty.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/12/number-of-uk-anti-migrant-vigilante-groups-surges-in-last-18-months">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Donald Trump stwierdzi&#322;, &#380;e &#187;bardzo ch&#281;tnie&#171; widzia&#322;by zjednoczon&#261; Irlandi&#281; i &#380;e &#187;r&#243;wnie dobrze mo&#380;e to nast&#261;pi&#263; ju&#380; teraz&#171;. Prezydent USA zdawa&#322; si&#281; popiera&#263; d&#261;&#380;enia do zmian konstytucyjnych na wyspie na pocz&#261;tku swojej dwudniowej wizyty w Irlandii, kt&#243;ra rozpocz&#281;&#322;a si&#281; w sobot&#281;. Ta nieoczekiwana wypowied&#378; wywo&#322;a&#322;a natychmiastow&#261; reakcj&#281; ze strony rz&#261;du Wielkiej Brytanii oraz przyw&#243;dc&#243;w unionist&#243;w z Irlandii P&#243;&#322;nocnej.&#8221; Ju&#380; jeste&#347;my sp&#243;&#378;nieni o 2 lata wzgl&#281;dem Star Trek. <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/12/donald-trump-says-he-would-love-to-see-united-ireland">[The Guardian]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png" width="480" height="357" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:357,&quot;width&quot;:480,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:197182,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/215415882?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!_9vk!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F2cecb38a-342c-4dac-917d-01cabee0b210_480x357.png 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Naddniestrze obchodzi 36. rocznic&#281; og&#322;oszenia tzw. niepodleg&#322;o&#347;ci. (...) Jednocze&#347;nie Kiszyni&#243;w krok po kroku zwi&#281;ksza kontrol&#281; nad gospodark&#261; Naddniestrza. (...) Czy to pocz&#261;tek ko&#324;ca gospodarczego odr&#281;bno&#347;ci Naddniestrza? Czy mo&#380;na m&#243;wi&#263; o &#187;pe&#322;zaj&#261;cej reintegracji&#171; regionu z Mo&#322;dawi&#261;? Jak g&#322;&#281;boki jest kryzys Naddniestrza i przede wszystkim- czy sam Kiszyni&#243;w jest gotowy na pe&#322;ne zjednoczenie z lewym brzegiem Dniestru?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5TM7MjYklH4P50bsLJneRg">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac31c8ae8c69b2bea6e701441&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Naddniestrze wr&#243;ci do Mo&#322;dawii? Podatki narz&#281;dziem reintegracji Naddniestrza&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5TM7MjYklH4P50bsLJneRg&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5TM7MjYklH4P50bsLJneRg" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Od sierpnia w Rosji ponownie zaobserwowano oznaki zaostrzenia kryzysu paliwowego, objawiaj&#261;ce si&#281; m.in. deficytem benzyny w wielu regionach, wzrostem cen oraz kolejkami na stacjach benzynowych. Pogorszenie nast&#261;pi&#322;o w wyniku intensyfikacji ukrai&#324;skich atak&#243;w na rosyjskie rafinerie i po cz&#281;&#347;ciowej stabilizacji rynku w po&#322;owie lipca. W sierpniu dosz&#322;o do co najmniej 22 uderze&#324;, co stanowi rekord od pocz&#261;tku wojny. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-10/rosja-druga-fala-kryzysu-paliwowego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ruch Huti w ci&#261;gu ostatnich dni odnotowa&#322; seri&#281; sukces&#243;w na jeme&#324;skim wybrze&#380;u i zaj&#261;&#322; miasto Mokka. Utrata niewielkiego, ale strategicznie wa&#380;nego portu jest pierwszym istotnym zwyci&#281;stwem Hutich, kt&#243;re w dodatku budzi obawy o bezpiecze&#324;stwo cie&#347;niny Bab al-Mandab. Na jaw wysz&#322;y r&#243;wnie&#380; podzia&#322;y wewn&#261;trz wojsk prorz&#261;dowych.&#8221; Od czasu napisania artyku&#322;u, Huti dokonali kolejnych post&#281;p&#243;w. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-huti-mookka-napiecia-koalicji/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Zaatakowany zosta&#322; ruroci&#261;g &#322;&#261;cz&#261;cy wschodnie pola naftowe z zachodnim wybrze&#380;em Arabii Saudyjskiej. Jest to g&#322;&#243;wny ropoci&#261;g u&#380;ywany przez Saud&#243;w do omijania cie&#347;niny Ormuz, o zdolno&#347;ci przesy&#322;u do 7 milion&#243;w bary&#322;ek ropy dziennie. Ruroci&#261;g zosta&#322; czasowo wy&#322;&#261;czony z eksploatacji, a zaatakowano go z terytorium Iraku, co potwierdzi&#322;y irackie w&#322;adze. Nie wiadomo, czy dzia&#322;ali tam bojownicy Huti czy dokona&#322;y tego irackie milicje wspieraj&#261;ce Iran. <a href="https://www.dw.com/en/baghdad-confirms-attack-on-saudi-pipeline-came-from-iraq/a-79247086">[DW]</a></p></li><li><p>Ile ropy p&#322;ynie przez cie&#347;nin&#281; Ormuz? Ci&#281;&#380;ko o jednoznaczn&#261; i precyzyjn&#261; informacj&#281; na ten temat, jednak podawane liczby oscyluj&#261; oko&#322;o 6 milion&#243;w bary&#322;ek dziennie. Razem z emirackimi i saudyjskimi alternatywnymi trasami eksport z regionu Zatoki Perskiej wynosi&#263; mo&#380;e nawet ~75% stanu sprzed wojny. Czy utrzymanie si&#281; takiego stanu oznacza, &#380;e paliwa staniej&#261;? Najpewniej nie, dlatego, &#380;e rynek paliw jest bardziej napi&#281;ty ni&#380; rynek ropy &#8211; &#347;wiatowej gospodarce brakuje mocy przerobowych w rafineriach aby szybko nadrobi&#263; to co zosta&#322;o stracone. <a href="https://www.reuters.com/commentary/reuters-open-interest/oil-prices-fly-blind-hormuz-enigma-deepens-2026-09-09/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/09/09/is-traffic-through-hormuz-really-back-to-normal">[The Economist]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy Turcja b&#281;dzie &#187;drugim Iranem&#171; i co na to NATO? Pe&#322;noskalowa wojna mi&#281;dzy Izraelem a Turcj&#261; wydaje si&#281; bardzo ma&#322;o prawdopodobna. Scen&#261; dla dzia&#322;a&#324; zbrojnych pozostanie Syria &#8211; m&#243;wi kierownik zespo&#322;u Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej w OSW, wyja&#347;niaj&#261;c zawik&#322;an&#261; sie&#263; sojuszy w regionie po podpisaniu Porozumienia Mekka&#324;skiego.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/relacje-turcja-izrael-jak-wplyna-na-uklad-sil-w-azji-zachodniej/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;&#187;Tarcza Achillesa&#171; to wielowarstwowa sie&#263; obrony powietrznej, kt&#243;r&#261; w Grecji wybuduje Izrael. Czego boj&#261; si&#281; Ateny? Czy konflikt z Turcj&#261; b&#281;dzie eskalowa&#322;? Czego na po&#322;udniu Europy szuka Izrael? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; eksperci O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich Karol Wasilewski, Marek Matusiak i Jacek Taroci&#324;ski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6oquz8pqBYRk3TChHdt5Nx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a78551b93d4a7b33879000806&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Izrael zbuduje Grecji obron&#281; powietrzn&#261;&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6oquz8pqBYRk3TChHdt5Nx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6oquz8pqBYRk3TChHdt5Nx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Przez znaczn&#261; cz&#281;&#347;&#263; minionego roku Pakistan odgrywa&#322; podw&#243;jn&#261; rol&#281;: partnera obronnego Rijadu oraz kana&#322;u nieformalnej komunikacji mi&#281;dzy Waszyngtonem a Teheranem; jednak trwaj&#261;ce w tym tygodniu walki mi&#281;dzy wspieranym przez Iran ruchem Huti a si&#322;ami saudyjskimi coraz bardziej wystawiaj&#261; na pr&#243;b&#281; zdolno&#347;&#263; Islamabadu do jednoczesnego utrzymania obu tych pozycji. Starcia te stanowi&#261; pierwszy powa&#380;ny sprawdzian dla sojuszu obronnego zawartego w zesz&#322;ym miesi&#261;cu przez Pakistan, Arabi&#281; &#8203;&#8203;Saudyjsk&#261; i Turcj&#281;, kt&#243;ry uzupe&#322;ni&#322; wcze&#347;niejsze porozumienie mi&#281;dzy Islamabadem a Rijadem. Zgodnie z tymi ustaleniami, atak zbrojny na kt&#243;rykolwiek z trzech kraj&#243;w ma by&#263; traktowany jako atak na wszystkie z nich. <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/saudi-tensions-with-iran-backed-houthis-escalate-mediator-pakistan-faces-2026-09-11/">[Reuters]</a></p></li><li><p>W sobot&#281; w wi&#281;zieniu w Kobani zamieszkanym g&#322;&#243;wnie przez ludno&#347;&#263; kurdyjsk&#261; w p&#243;&#322;nocnej Syrii wybuch&#322;y po&#380;ar i zamieszki, w wyniku kt&#243;rych zgin&#281;&#322;o co najmniej siedem os&#243;b. Pa&#324;stwowa agencja informacyjna SANA poda&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;po&#380;ar wybuch&#322;, gdy osadzeni w wi&#281;zieniu w Kobani wszcz&#281;li bunt na tle napi&#281;&#263;, do jakich dosz&#322;o w mie&#347;cie dzie&#324; wcze&#347;niej mi&#281;dzy Kurdami a Arabami. Zamieszki wybuch&#322;y, gdy Kurdowie oskar&#380;yli Arab&#243;w o zab&#243;jstwo jednego z Kurd&#243;w. Napi&#281;cie mi&#281;dzy mniejszo&#347;ci&#261; kurdyjsk&#261; a rz&#261;dem centralnym utrzymuje si&#281; na wysokim poziomie, mimo niedawnych dzia&#322;a&#324; maj&#261;cych na celu przej&#281;cie kontroli nad p&#243;&#322;nocno-wschodni&#261; Syri&#261; przez nowy rz&#261;d w Damaszku. <a href="https://apnews.com/article/syria-kurds-prison-kobani-fire-5d8f8b6c2b93ca5d3a079251ffd1d77c">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>Prezydent Chin Xi Jinping zosta&#322; powitany w Indiach z honorami z okazji szczytu kraj&#243;w rozwijaj&#261;cych si&#281; z grupy BRICS, podczas gdy regionalni rywale &#8211; Pekin i Delhi &#8211; publicznie demonstruj&#261; ocieplenie stosunk&#243;w, jednocze&#347;nie po cichu rywalizuj&#261;c o przyw&#243;dztwo w czasach, gdy globalna dominacja Stan&#243;w Zjednoczonych ulega zachwianiu. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/12/xi-jinping-brics-summit-delhi-india-china-relations">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; grupa pa&#324;stw BRICS jednog&#322;o&#347;nie przyj&#281;&#322;a wsp&#243;ln&#261; deklaracj&#281;, w kt&#243;rej wyrazi&#322;a &#187;g&#322;&#281;bokie zaniepokojenie&#171; wojn&#261; na Bliskim Wschodzie oraz wezwa&#322;a do zachowania maksymalnej pow&#347;ci&#261;gliwo&#347;ci, opowiadaj&#261;c si&#281; za &#187;wielostronnym podej&#347;ciem&#171; uwzgl&#281;dniaj&#261;cym stanowiska poszczeg&#243;lnych pa&#324;stw.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/china/brics-adopts-joint-declaration-urges-maximum-restraint-mideast-2026-09-12/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;26 sierpnia Nepal i Tybet nawiedzi&#322;a pow&#243;d&#378; b&#322;yskawiczna. W&#322;adze nepalskie przy wsparciu partner&#243;w zagranicznych podj&#281;&#322;y natychmiastow&#261; akcj&#281; ratunkow&#261;. Dzia&#322;ania Chin budz&#261; w&#261;tpliwo&#347;ci, a skala zniszcze&#324; w Tybecie pozostaje niejasna. O tym, jaka polityk&#281; prowadzi Pekin wzgl&#281;dem nawiedzonego przez niszczycielski &#380;ywio&#322; Tybetu wyja&#347;nia Micha&#322; Bogusz.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/36TAGr7Dycm8wZk7ML6rRH">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a676a50cf058ef0e74cc208e4&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Chiny ukrywaj&#261; prawdziw&#261; skal&#281; powodzi w Tybecie?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/36TAGr7Dycm8wZk7ML6rRH&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/36TAGr7Dycm8wZk7ML6rRH" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Dw&#243;ch dzia&#322;aczy prodemokratycznych, kt&#243;rzy stan&#281;li przed s&#261;dem za zorganizowanie corocznej czuwania upami&#281;tniaj&#261;cego masakr&#281; na placu Tiananmen w Hongkongu, zosta&#322;o skazanych na siedem lat wi&#281;zienia w jednej z najwa&#380;niejszych spraw dotycz&#261;cych bezpiecze&#324;stwa narodowego w tym mie&#347;cie.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/11/chow-hang-tung-lee-cheuk-yan-tiananmen-square-activists-jailed-hong-kong">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Korea P&#243;&#322;nocna wystrzeli&#322;a w sobot&#281; kilka pocisk&#243;w balistycznych kr&#243;tkiego zasi&#281;gu z okolic Wonsanu w kierunku morza u swojego wschodniego wybrze&#380;a &#8211; poinformowa&#322;a w sobot&#281; Sztab Generalny Korei Po&#322;udniowej (JCS). Pociski zosta&#322;y wystrzelone oko&#322;o godziny 5:20 rano (...) i przelecia&#322;y oko&#322;o 250 km (...) &#8211; poda&#322;a JCS w o&#347;wiadczeniu, dodaj&#261;c, &#380;e w&#322;adze Korei Po&#322;udniowej i Stan&#243;w Zjednoczonych przeprowadzaj&#261; szczeg&#243;&#322;ow&#261; analiz&#281; ich parametr&#243;w technicznych.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/north-korea-launches-unidentified-projectile-toward-east-sea-yonhap-reports-2026-09-11/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Filipi&#324;skie s&#322;u&#380;by ratownicze wydoby&#322;y kolejne 41 zw&#281;glonych szcz&#261;tk&#243;w z p&#322;on&#261;cego promu &#8211; poinformowa&#322;y w sobot&#281; w&#322;adze. Liczba ofiar &#347;miertelnych wzros&#322;a tym samym do 76, a 13 os&#243;b nadal uznaje si&#281; za zaginione. Zespo&#322;y medycyny s&#261;dowej stoj&#261; przed trudnym zadaniem identyfikacji ofiar.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-begins-identifying-victims-ferry-fire-dozens-still-missing-2026-09-12/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wed&#322;ug danych podanych przez w&#322;adze kongijskie w Demokratycznej Republice Konga (DRK) odnotowano ponad 7 000 przypadk&#243;w eboli w ramach najpowa&#380;niejszej epidemii tej &#347;miertelnej choroby w historii kraju.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/12/dr-congos-worst-ebola-epidemic-ever-passes-7000-cases">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Uber wycofuje si&#281; z Nigerii i Ugandy w momencie, gdy koszty prowadzenia dzia&#322;alno&#347;ci w bran&#380;y przewozowej staj&#261; si&#281; coraz trudniejsze do pokrycia w niekt&#243;rych cz&#281;&#347;ciach Afryki.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/11/why-is-uber-pulling-out-of-some-african-markets">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek do Stan&#243;w Zjednoczonych wydano sze&#347;ciu obywateli Nigerii powi&#261;zanych z zorganizowan&#261; siatk&#261; przest&#281;pcz&#261;, kt&#243;ra rzekomo wy&#322;udzi&#322;a od ameryka&#324;skich kobiet ponad 6 mln dolar&#243;w w ramach internetowych oszustw matrymonialnych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/12/nigerians-extradited-online-romance-scams">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Kr&#243;l Ugandy Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, kt&#243;ry przez d&#322;ugi czas by&#322; najm&#322;odszym monarch&#261; na &#347;wiecie, zosta&#322; pochowany w&#347;r&#243;d grobowc&#243;w swoich kr&#243;lewskich przodk&#243;w, podczas gdy jego kr&#243;lestwo Tooro stara&#322;o si&#281; zapomnie&#263; o gorzkiej walce o sukcesj&#281;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/12/burial-king-oyo-uganda">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c0lr7k4k4zyo">[BBC]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Brazylijski kandydat na prezydenta, senator Fl&#225;vio Bolsonaro, jest przedmiotem &#347;ledztwa w sprawie korupcji, prania brudnych pieni&#281;dzy i uchylania si&#281; od p&#322;acenia podatk&#243;w w zwi&#261;zku z otrzymaniem milion&#243;w dolar&#243;w od skompromitowanego bankiera na sfinansowanie filmu o swoim ojcu, by&#322;ym prezydencie Jairze Bolsonaro.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-flavio-bolsonaro-investigation-banco-master-movie-f534de4498df7d8b509127fcee2b535d">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek brazylijski S&#261;d Najwy&#380;szy odwo&#322;a&#322; drug&#261; z rz&#281;du sesj&#281; obrad &#8211; to rzadki krok, kt&#243;ry uwidacznia g&#322;&#281;boki kryzys instytucjonalny i polityczny tej instytucji. Nad kilkoma cz&#322;onkami S&#261;du wisz&#261; podejrzenia o korupcj&#281;, stronniczo&#347;&#263; polityczn&#261; i ingerencj&#281; policji, a zamieszanie to ju&#380; teraz rzutuje na pa&#378;dziernikowe wybory krajowe.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-supreme-court-cancels-political-crisis-346a3d9480838af5a7a5c4b7c581175c">[AP News]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/11/brazils-supreme-court-shuts-down-early-as-political-chaos-mounts">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#261;d w Gwatemali uniewinni&#322; wiceministra i trzech innych przyw&#243;dc&#243;w spo&#322;eczno&#347;ci rdzennej z zarzut&#243;w terroryzmu, kt&#243;re postawiono im w zwi&#261;zku z ich rol&#261; w kierowaniu protestami przeciwko prokuratorowi oskar&#380;onemu o pr&#243;b&#281; uniemo&#380;liwienia prezydentowi Bernardo Arevalo obj&#281;cia urz&#281;du.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/12/guatemalan-judge-clears-deputy-minister-three-leaders-of-terrorism-charges">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Peru do&#322;&#261;czy do koalicji &#187;Tarcza Ameryk&#171; pod przewodnictwem Stan&#243;w Zjednoczonych, skierowanej przeciwko kartelom narkotykowym &#8211; og&#322;osi&#322;a w czwartek prezydent Keiko Fujimori podczas wizyty sekretarza stanu USA Marco Rubio, pog&#322;&#281;biaj&#261;c wsp&#243;&#322;prac&#281; i zacie&#347;niaj&#261;c wi&#281;zi w zakresie bezpiecze&#324;stwa z Waszyngtonem ju&#380; na pocz&#261;tku swojej prezydentury.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/peru-join-us-anti-drug-coalition-after-rubio-visit-2026-09-10/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Meksyk i Stany Zjednoczone staraj&#261; si&#281; jak najszybciej zawrze&#263; dwustronn&#261; umow&#281; handlow&#261; przed wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi w USA, kt&#243;re odb&#281;d&#261; si&#281; za nieca&#322;e osiem tygodni &#8211; wynika z informacji sze&#347;ciu &#378;r&#243;de&#322; z obu kraj&#243;w zaznajomionych z przebiegiem rozm&#243;w. Wysi&#322;ki te sta&#322;y si&#281; jeszcze pilniejsze w zwi&#261;zku z za&#322;amaniem si&#281; negocjacji Kanady z Waszyngtonem.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/mexico-washington-sprint-toward-bilateral-trade-deal-before-us-elections-2026-09-11/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W czwartek Kanada zaoferowa&#322;a wsparcie w celu wzmocnienia ukrai&#324;skiej obrony powietrznej oraz uzupe&#322;nienia zapas&#243;w dron&#243;w, a podczas wizyty Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego oba kraje zobowi&#261;za&#322;y si&#281; do zacie&#347;nienia sojuszu.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/10/zelenskyy-canada-visit">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosn&#261;ca presja ze strony konsument&#243;w, by kupowa&#263; produkty kanadyjskie i bojkotowa&#263; produkty ameryka&#324;skie, zmienia asortyment na p&#243;&#322;kach supermarket&#243;w w Kanadzie, zmuszaj&#261;c sprzedawc&#243;w do ulepszenia oznakowania kraju pochodzenia oraz do pozyskania nowych &#378;r&#243;de&#322; zaopatrzenia.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/retail-consumer/canadian-boycott-us-products-pushes-grocers-adapt-explore-new-supply-sources-2026-09-12/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Bia&#322;y Dom opublikowa&#322; zdj&#281;cie bielika ameryka&#324;skiego atakuj&#261;cego g&#281;&#347; kanadyjsk&#261;, aby przekaza&#263; pewne przes&#322;anie &#8211; jednak to w&#322;a&#347;nie Kanada odegra&#322;a kluczow&#261; rol&#281; w odbudowie populacji tego ptaka w Stanach Zjednoczonych&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/10/bald-eagle-us-canada-trade-war">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Donald Trump i Pete Hegseth wykorzystali swoje przem&#243;wienia wyg&#322;oszone podczas uroczysto&#347;ci upami&#281;tniaj&#261;cej 25. rocznic&#281; zamach&#243;w z 11 wrze&#347;nia, aby broni&#263; wojny USA i Izraela przeciwko Iranowi &#8211; i zasugerowa&#263;, &#380;e ten kontrowersyjny konflikt stanowi cz&#281;&#347;&#263; dziedzictwa najgorszego ataku terrorystycznego w historii Stan&#243;w Zjednoczonych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/11/trump-hegseth-911-memorial">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump zaproponowa&#322;, &#380;e ka&#380;dy doros&#322;y Amerykanin otrzyma 5 000 dolar&#243;w, je&#347;li republikanie wygraj&#261; listopadowe wybory uzupe&#322;niaj&#261;ce, jednak nie jest jasne, w jaki spos&#243;b taki plan mia&#322;by zosta&#263; sfinansowany i czy jest on zgodny z prawem.&#8221; To co PiS odkry&#322; lata temu Trump wymy&#347;li&#322; dopiero teraz. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c8r6vj7r8rko">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;W zwi&#261;zku ze zbli&#380;aj&#261;c&#261; si&#281; 25. rocznic&#261; atak&#243;w terrorystycznych z 11 wrze&#347;nia w Nowym Jorku burmistrz Zohran Mamdani uruchomi&#322; portal, dzi&#281;ki kt&#243;remu spo&#322;ecze&#324;stwo ma dost&#281;p do oko&#322;o 170 000 stron dokument&#243;w dotycz&#261;cych jako&#347;ci powietrza, zagro&#380;e&#324; dla zdrowia oraz dzia&#322;a&#324; rz&#261;du podj&#281;tych po wydarzeniach z 11 wrze&#347;nia.&#8221; <a href="https://time.com/article/2026/09/08/mamdani-to-release-9-11-related-documents/">[Time]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wynika z akt s&#261;dowych, Departament Sprawiedliwo&#347;ci po raz pierwszy skierowa&#322; spraw&#281; do istniej&#261;cego od dziesi&#281;cioleci, ale dotychczas nieu&#380;ywanego s&#261;du specjalnego, aby deportowa&#263; legaln&#261; mieszkank&#281; Stan&#243;w Zjednoczonych do Afganistanu po tym, jak przyzna&#322;a si&#281; do bycia &#187;zagraniczn&#261; terrorystk&#261;&#171;.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/09/12/nx-s1-5967476/alien-removal-court-deportation-afganistan">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;Republikanie coraz bardziej obawiaj&#261; si&#281;, &#380;e wy&#347;cig o miejsce w Senacie w Karolinie P&#243;&#322;nocnej wymyka si&#281; im z r&#261;k.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/09/12/gop-anxiety-grows-north-carolina-senate-race-01073311">[Politico]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Zgodnie z projektem ustawy og&#322;oszonym we wtorek przez rz&#261;d australijscy u&#380;ytkownicy medi&#243;w spo&#322;eczno&#347;ciowych mieliby mo&#380;liwo&#347;&#263; rezygnacji z algorytm&#243;w, co pozwoli&#322;oby im na wi&#281;ksz&#261; kontrol&#281; nad tre&#347;ciami wy&#347;wietlanymi w ich kana&#322;ach w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/09/08/g-s1-142311/australian-social-media-users-to-be-offered-choice-to-opt-out-of-algorithms">[NPR]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Rok 2026 pod wzgl&#281;dem turystyki mo&#380;e przebi&#263; wynik zesz&#322;oroczny. Przypomnijmy, i&#380; w 2025 roku odnotowano ponad 1,5 miliarda zagranicznych turyst&#243;w na ca&#322;ym &#347;wiecie. W tym roku wynik ten mo&#380;e by&#263; jeszcze wi&#281;kszy. Wakacje kojarz&#261; si&#281; z odpoczynkiem, jednak dla mieszka&#324;c&#243;w atrakcyjnych rejon&#243;w wizyty obcych staj&#261; si&#281; coraz bardziej problematyczne.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/09/09/swiatowa-turystyka-siega-ogromnych-rozmiarow-jednak-nie-kazdy-jest-z-tego-powodu-zadowolony/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek ameryka&#324;skie akcje odnotowa&#322;y odbicie i odrobi&#322;y znaczn&#261; cz&#281;&#347;&#263; strat poniesionych w ci&#261;gu tygodnia po tym, jak ceny ropy usta&#322;y w swoim ostatnim gwa&#322;townym wzro&#347;cie. Do uspokojenia rynku przyczyni&#322;y si&#281; r&#243;wnie&#380; najnowsze dane dotycz&#261;ce inflacji w Stanach Zjednoczonych, kt&#243;re okaza&#322;y si&#281; zbli&#380;one do prognoz ekonomist&#243;w, cho&#263; ceny nadal rosn&#261; zbyt szybko, by zadowoli&#263; wszystkich.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/financial-markets-stocks-oil-iran-war-bonds-rates-8c3272812f5e9b9238c6a3301921c17a">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>Czy Du&#380;e Modele J&#281;zykowe (LLM) ukradn&#261; Tw&#243;j przepis na ciasto? Odpowied&#378; zale&#380;y pewnie od tego, czy mog&#261; na tym du&#380;o zarobi&#263;. Radio Naukowe nagra&#322;o kr&#243;tki komentarz z doktorem Bartosze Naskr&#281;ckim na temat rozwi&#261;zania problemu milenijnego przez naukowc&#243;w oraz dziwnych zbieg&#243;w okoliczno&#347;ci w wykonaniu OpenAI. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=sajTkPXQ4Ys">[###]</a></p><div id="youtube2-sajTkPXQ4Ys" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;sajTkPXQ4Ys&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/sajTkPXQ4Ys?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Z przegl&#261;du 71 bada&#324; wynika, &#380;e formy komunikacji odwo&#322;uj&#261;ce si&#281; do emocji s&#261; skuteczniejsze w motywowaniu do dzia&#322;a&#324; na rzecz klimatu ni&#380; same fakty naukowe. Przekazy skupiaj&#261;ce si&#281; na indywidualnej odpowiedzialno&#347;ci mia&#322;y niewielki wp&#322;yw &#8212; a czasami przynosi&#322;y efekt odwrotny do zamierzonego.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02763-3">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;&#346;lady substancji odurzaj&#261;cych znalezione w z&#281;bach dw&#243;ch szkielet&#243;w odkrytych w Indonezji mog&#261; stanowi&#263; dow&#243;d na najwcze&#347;niejsze znane przypadki regularnego za&#380;ywania narkotyk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/sep/09/indonesian-foragers-mind-altering-nuts-research-finds">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Kiedy ludzie choruj&#261;, szukamy lek&#243;w i metod leczenia, kt&#243;re pomog&#261; nam wyzdrowie&#263;. Przez d&#322;ugi czas naukowcy uwa&#380;ali, &#380;e jest to zdolno&#347;&#263; charakterystyczna wy&#322;&#261;cznie dla ludzi. Okazuje si&#281; jednak, &#380;e wiele innych zwierz&#261;t r&#243;wnie&#380; stosuje podobne rozwi&#261;zania! Od ko&#324;ca lat 80. zachodni badacze pr&#243;buj&#261; zajrze&#263; za kulisy tego zjawiska. Opr&#243;cz samego katalogowania wszystkich ciekawych przyk&#322;ad&#243;w dla samej wiedzy istnieje realna nadzieja, &#380;e badanie &#8222;apteczek&#8221; zwierz&#261;t mo&#380;e okaza&#263; si&#281; najbardziej obiecuj&#261;cym sposobem na poszerzenie naszych w&#322;asnych mo&#380;liwo&#347;ci. <a href="https://open.spotify.com/episode/45KDN60v4wZEFv595K1ttO">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac33a36e579b39e564144d334&quot;,&quot;title&quot;:&quot;How scientists discovered that animals are doctors, too&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/45KDN60v4wZEFv595K1ttO&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/45KDN60v4wZEFv595K1ttO" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Najnowsze symulacje, w ramach kt&#243;rych ponownie przeanalizowano pradawn&#261; kolizj&#281; Ziemi z protoplanet&#261; Thei&#261;, sugeruj&#261;, &#380;e Ksi&#281;&#380;yc m&#243;g&#322; powsta&#263; w wyniku tego zderzenia znacznie szybciej, ni&#380; wcze&#347;niej s&#261;dzili naukowcy.&#8221; <a href="https://www.livescience.com/space/the-moon/the-moon-may-have-formed-in-just-5-hours-new-simulations-suggest">[Live Science]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak podaje dziennikarz zajmuj&#261;cy si&#281; biotechnologi&#261; Niko McCarty, naukowcy w Stanach Zjednoczonych stworzyli za pomoc&#261; bioin&#380;ynierii mikroorganizmy, kt&#243;re potrafi&#261; rozk&#322;ada&#263; tworzywa sztuczne, wykrywa&#263; miny l&#261;dowe oraz pozyskiwa&#263; metale rzadkie. Jednak proces wprowadzenia ich z laboratorium do praktycznego zastosowania jest utrudniony przez ameryka&#324;sk&#261; ustaw&#281; z 1976 roku &#8211; Ustaw&#281; o kontroli substancji toksycznych (TSCA) &#8211; kt&#243;ra nie zosta&#322;a opracowana z my&#347;l&#261; o biotechnologii.&#8221; <a href="https://worksinprogress.co/issue/all-the-microbes-you-cant-have/">[Work in Progress]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Nied&#322;ugo dwie nowe &#187;Lalki&#171; &#8211; film kinowy i serial na Netfliksie. Zacznie si&#281; zapewne znana debata na temat tego, czy tw&#243;rcy dobrze oddali postacie, fabu&#322;&#281;, przes&#322;anie. Uzna&#322;em, &#380;e to niez&#322;y pretekst do napisania, czemu nie przekonuje mnie przes&#322;anka stoj&#261;ca za takim rozumowaniem: mianowicie, &#380;e zadaniem adaptacji jest wierne oddawanie orygina&#322;u. Szczeg&#243;lnie za&#347; nie przekonuje mnie &#8211; a nawet odrzuca &#8211; stosowanie w takich dyskusjach quasi-religijnego j&#281;zyka: &#380;e kto&#347; zbezcze&#347;ci&#322; orygina&#322;, nie okaza&#322; nale&#380;ytego szacunku autorowi i tak dalej.&#8221; <a href="https://markiewka.substack.com/p/znowu-zbezczeszcza-klasyke">[Tomasz Markiewka @ Substack]</a></p></li><li><p>Cho&#263; &#322;atwo uzna&#263; trosk&#281; o zdrowie psychiczne za domen&#281; wsp&#243;&#322;czesno&#347;ci, nasi przodkowie podchodzili do kwestii dobrostanu emocjonalnego w zaskakuj&#261;co z&#322;o&#380;ony i przemy&#347;lany spos&#243;b. W swoim fascynuj&#261;cym artykule dla &#8222;Aeon Essays&#8221; historyczka Katherine Harvey ukazuje, jak &#347;redniowieczni medycy zalecali metody holistyczne &#8211; takie jak muzyka, kontakty spo&#322;eczne czy kontakt z natur&#261; &#8211; by budowa&#263; odporno&#347;&#263; psychiczn&#261;. By&#263; mo&#380;e dzi&#281;ki linkowanemu tekstowi odkryjesz, jak poznanie dawnego, r&#243;&#380;norodnego repertuaru dzia&#322;a&#324; profilaktycznych mo&#380;e zmieni&#263; Twoje dzisiejsze spojrzenie na l&#281;k i stres. <a href="https://aeon.co/essays/the-curio-cabinet-of-medieval-mental-health">[Aeon]</a></p></li><li><p>W dzisiejszej rzeczywisto&#347;ci, cz&#281;sto zdominowanej przez ponure nag&#322;&#243;wki, optymizm &#322;atwo uzna&#263; za z&#322;udzenie. Jednak popularyzator nauki Sumit Paul-Choudhury wyja&#347;nia, &#380;e &#8203;&#8203;pierwotna koncepcja optymizmu &#8211; kt&#243;rej tw&#243;rc&#261; by&#322; siedemnastowieczny my&#347;liciel i polihistor Gottfried Wilhelm Leibniz &#8211; nie polega&#322;a na &#347;lepym nastawieniu na pozytywy, lecz stanowi&#322;a logiczne, oparte na analizie scenariuszy podej&#347;cie do oceny &#347;cie&#380;ek, kt&#243;re przed nami stoj&#261;. <a href="https://psyche.co/ideas/why-its-possible-to-be-optimistic-in-a-world-of-bad-news">[Psyche]</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 305, 05.09.2026]]></title><description><![CDATA[Z ci&#261;g&#322;&#261; awantur&#261; o Zondacrypto, kontynuacj&#261; sporu o TK oraz kolejnymi pozytywnymi skutkami za&#380;ywania semaglutyd&#243;w]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr305</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr305</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 05 Sep 2026 19:06:41 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr305">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Sejm wybra&#322; dra Macieja Berka, niedawnego szefa Sta&#322;ego Komitetu Rady Ministr&#243;w, na s&#281;dziego Trybuna&#322;u Konstytucyjnego. Zg&#322;osi&#322;a go grupa pos&#322;&#243;w KO. Zast&#261;pi s&#281;dziego Justyna Piskorskiego, wskazanego w uchwale Sejmu z marca 2024 r. wprost jako nast&#281;pc&#281; dublera, kt&#243;ry nie jest s&#281;dzi&#261; TK i kt&#243;rego orzeczenia s&#261; dotkni&#281;te wad&#261; prawn&#261;. Nie wiadomo jednak jak zachowa si&#281; prezydent Karol Nawrocki, czy zaprosi Berka na &#347;lubowanie do Pa&#322;acu Prezydenckiego, czy odb&#281;dzie si&#281; ono np. w Sejmie, w obecno&#347;ci notariusza.&#8221; <a href="https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/maciej-berek-osmy-sedzia-trybunalu-konstytucyjnego-decyzja-sejmu,1552057.html">[Prawo]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d przyj&#261;&#322; autopoprawk&#281; do projektu ustawy w sprawie najmu kr&#243;tkoterminowego, kt&#243;ra pozwala gminom tworzy&#263; strefy wolne od takiej dzia&#322;alno&#347;ci &#8212; przekaza&#322;o Ministerstwo Sportu i Turystyki.&#8221; <a href="https://businessinsider.com.pl/prawo/rzad-zmienia-zasady-najmu-krotkoterminowego-airbnb-i-booking-pod-lupa/3mvcb1s">[Business Insider]</a></p></li><li><p>&#8222;Zakaz polowa&#324; komercyjnych, zakaz strzelania w pobli&#380;u zabudowa&#324;, badania psychologiczne co pi&#281;&#263; lat i odpowiedzialno&#347;&#263; karna za polowanie pod wp&#322;ywem alkoholu &#8211; to tylko cz&#281;&#347;&#263; zapis&#243;w z obywatelskiego projektu ustawy, kt&#243;ra ma zmieni&#263; prawo &#322;owieckie. Zbi&#243;rka wymaganych 100 tys. podpis&#243;w zako&#324;czy&#322;a si&#281; sukcesem, a podpisy trafi&#322;y w&#322;a&#347;nie do Sejmu.&#8221; <a href="https://wiadomosci.wp.pl/coraz-blizej-rewolucji-w-prawie-lowieckim-czas-na-ruch-sejmu-7325771070453856a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Dymi&#261;ca strzelba w r&#281;ku i tabliczka z napisem: &#187;Koniec dr&#281;czenia my&#347;liwych i le&#347;nik&#243;w&#171;. Tak&#261; grafik&#281; AI z sob&#261; w roli g&#322;&#243;wnej opublikowa&#322;a w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych Urszula Pas&#322;awska. To komentarz do rezygnacji ze stanowiska wiceministra klimatu i &#347;rodowiska Miko&#322;aja Doro&#380;a&#322;y.&#8221; PSL jak zwykle z g&#243;wnem. <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/dymisja-mikolaja-dorozaly-urszula-paslawska-koniec-dreczenia-mysliwych/261k9n4">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Z zezna&#324; ujawnionych przez premiera wynika, &#380;e Przemys&#322;aw Kral mia&#322; zap&#322;aci&#263; 2 mln z&#322; Zbigniewowi Ziobrze za rozwi&#261;zanie jego problem&#243;w z prawem. Po&#347;rednikiem mia&#322;a by&#263; &#380;ona polityka, Patrycja Kotecka. Co wi&#281;cej, wed&#322;ug relacji Tuska, szef upad&#322;ej gie&#322;dy Zondacrypto mia&#322; us&#322;ysze&#263; od utajnionej osoby obietnic&#281; u&#322;askawienia ze strony prezydenta Karola Nawrockiego.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/afera-zondacrypto-donald-tusk-w-sejmie-cytuje-fragmenty-zeznan/4jvwybc">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Afera Zondacrypto &#322;&#261;czy kryptowaluty, polityk&#243;w, media, s&#322;u&#380;by i wielkie pieni&#261;dze. Prokuratura bada kolejne w&#261;tki, a na prawicy narastaj&#261; wzajemne oskar&#380;enia i spory o odpowiedzialno&#347;&#263; za kontakty z Przemys&#322;awem Kralem. W dzisiejszym odcinku Wojciech Szacki i Maciej Czapluk przypominaj&#261;, co dot&#261;d wiadomo o aferze i zastanawiaj&#261; si&#281;, jak mo&#380;e si&#281; dalej rozwija&#263;. M&#243;wi&#261; o politycznych konsekwencjach dla PiS, Konfederacji i &#347;rodowiska Mateusza Morawieckiego.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7mUQE45FCMzX2J5SoM741W">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a8677f608313070877368f7a3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Ile prawic&#281; kosztuje Zondacrypto? | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7mUQE45FCMzX2J5SoM741W&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7mUQE45FCMzX2J5SoM741W" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wydarzenie PRZYSZ&#321;O&#346;&#262;.PL prezydenta Karola Nawrockiego w Juracie nieprzypadkowo zorganizowano w weekend, w kt&#243;rym zaplanowany by&#322; Campus Polska Przysz&#322;o&#347;ci. Impreza Rafa&#322;a Trzaskowskiego jest oczywi&#347;cie od lat obiektem ostrych atak&#243;w ze strony prawicy. Ale i obiektem zazdro&#347;ci. (...) W tym kontek&#347;cie zorganizowane napr&#281;dce przez Kancelari&#281; Prezydenta wydarzenie w Juracie mo&#380;na uzna&#263; za sukces. W prezydenckim o&#347;rodku pojawi&#322;o si&#281; 800 uczestnik&#243;w i uczestniczek, kt&#243;rzy wys&#322;uchali koncert&#243;w uczestnik&#243;w Konkursu Chopinowskiego i gwiazdy disco polo Skolima. (...) Co politycznie wynika z Juraty? Karol Nawrocki najpopularniejszy jest w&#322;a&#347;nie w&#347;r&#243;d wyborc&#243;w dwudziestoletnich, gdzie odsetek pozytywnych ocen jego prezydentury si&#281;ga 70 proc.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=yYylS76NxCE">[###]</a></p><div id="youtube2-yYylS76NxCE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;yYylS76NxCE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/yYylS76NxCE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-01/ukrainskie-sukcesy-na-polnoc-od-lymanu-1651-dzien-wojny">[Ukrai&#324;skie sukcesy na p&#243;&#322;noc od &#321;ymanu. 1651. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; prezydent Rosji W&#322;adimir Putin zarz&#261;dzi&#322; trzydniowe zawieszenie atak&#243;w na Kij&#243;w, podczas gdy ameryka&#324;scy wys&#322;annicy specjalni Steve Witkoff i Jared Kushner przybyli do Moskwy z nadziej&#261; na wznowienie utkni&#281;tych negocjacji maj&#261;cych na celu zako&#324;czenie wojny na Ukrainie.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/vladimir-putin-signs-off-72-hour-ceasefire-with-kyiv-us-envoys-visit/">[Politico]</a></p></li><li><p>O Ukrainie, ale od strony Polski. P&#322;k Piotr Lewandowski odpowiada na pytanie, czy Rosja zaatakuje NATO, wyja&#347;nia, jak dzia&#322;aj&#261; rosyjskie s&#322;u&#380;by specjalne w Polsce, i ocenia, czy wojna hybrydowa przeciwko Polsce ju&#380; trwa. Rozmowa w podka&#347;cie KL <a href="https://www.youtube.com/watch?v=6796f4UCRMo">[###]</a></p><div id="youtube2-6796f4UCRMo" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;6796f4UCRMo&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/6796f4UCRMo?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Od maja br. si&#322;y ukrai&#324;skie dokonuj&#261; uderze&#324; na du&#380;&#261; skal&#281; przeciw celom z wybranych sektor&#243;w rosyjskiej gospodarki, zw&#322;aszcza energetycznego, logistycznego i zbrojeniowego. Celem atak&#243;w jest ograniczenie zdolno&#347;ci Rosji do zaopatrywania wojsk i rozbudowy potencja&#322;u militarnego. Maj&#261; one tak&#380;e wywrze&#263; wp&#322;yw na rosyjskie spo&#322;ecze&#324;stwo przed zaplanowanymi na 20 wrze&#347;nia br. wyborami do Dumy Pa&#324;stwowej. Ukraina pr&#243;buje w ten spos&#243;b doprowadzi&#263; do kryzysu spo&#322;eczno-ekonomicznego w Rosji i wp&#322;yn&#261;&#263; na jej kalkulacje op&#322;acalno&#347;ci kontynuowania wojny.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/ukrainska-kampania-uderzen-dalekiego-zasiegu-na-cele-w-rosji">[Polski Instytut Studi&#243;w Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Spotkanie koalicji ch&#281;tnych, kt&#243;re odby&#322;o si&#281; 24 sierpnia 2026 r. w Kijowie, mia&#322;o przede wszystkim potwierdzi&#263; trwa&#322;o&#347;&#263; europejskiego wsparcia dla Ukrainy. Wzi&#281;&#322;o w nim udzia&#322; ponad 30 pa&#324;stw, a przyw&#243;dcy ponownie zadeklarowali zwi&#281;kszenie pomocy wojskowej, wzmocnienie ukrai&#324;skiej obrony powietrznej, wsparcie sektora energetycznego oraz dalsze prace nad przysz&#322;ymi gwarancjami bezpiecze&#324;stwa. Jednocze&#347;nie spotkanie nie przynios&#322;o jednak zasadniczego prze&#322;omu w &#380;adnej z najwa&#380;niejszych kwestii stoj&#261;cych przed koalicj&#261;.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/koalicja-ch%c4%99tnych-po-spotkaniu-w-kijowie-ci%c4%85g%c5%82o%c5%9b%c4%87-bez-prze%c5%82omu/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Queerowa armia? W ukrai&#324;skim wojsku s&#322;u&#380;b&#281; pe&#322;ni 50 tysi&#281;cy os&#243;b LGBT+. Chocia&#380; zdecydowana wi&#281;kszo&#347;&#263; os&#243;b nieheteroseksualnych, pe&#322;ni&#261;cych s&#322;u&#380;b&#281; w co najmniej 59 jednostkach ukrai&#324;skiej armii, ukrywa swoj&#261; orientacj&#281; w obawie o dyskryminacj&#281;, ich sytuacja stopniowo zmienia si&#281; na lepsze.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/queer-osoby-lgbt-w-ukrainskiej-armii/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak Ukrai&#324;cy radz&#261; sobie z niemal nieustannymi alarmami powietrznymi w obliczu nasilonej rosyjskiej kampanii atak&#243;w dron&#243;w wymierzonej w Kij&#243;w i okolice? W ci&#261;gu ostatnich dw&#243;ch tygodni stolica do&#347;wiadczy&#322;a atak&#243;w z powietrza o cz&#281;stotliwo&#347;ci kojarzonej zazwyczaj z miastami po&#322;o&#380;onymi na linii frontu, co zak&#322;&#243;ci&#322;o sen, prac&#281;, nauk&#281; i codzienne &#380;ycie lokalnych mieszka&#324;c&#243;w.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=rGEVBO8t4WY">[###]</a></p><div id="youtube2-rGEVBO8t4WY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;rGEVBO8t4WY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/rGEVBO8t4WY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Dlaczego kraje europejskie wycofuj&#261; swoje zasoby z&#322;ota z Ameryki P&#243;&#322;nocnej? Kiedy bank centralny Holandii potwierdzi&#322; w tym tygodniu, &#380;e wywi&#243;z&#322; z Ameryki P&#243;&#322;nocnej tony krajowych zasob&#243;w z&#322;ota, stwierdzi&#322;, &#380;e przeniesienie tych zasob&#243;w pozwoli mu &#187;lepiej przygotowa&#263; si&#281; na powa&#380;ne kryzysy&#171;.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cvgyn8q8gqxo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Pod koniec sierpnia unijne magazyny gazu by&#322;y zape&#322;nione w najni&#380;szym stopniu (&#347;rednio 65%) od co najmniej 15 lat, mniejszym ni&#380; w rekordowym do tej pory 2021 r., kiedy rozpoczyna&#322; si&#281; kryzys gazowy w UE. Obecny stan wynika z trwaj&#261;cej od p&#243;&#322; roku wojny w Zatoce Perskiej. Utrzymuj&#261;ce si&#281; du&#380;e ograniczenia dla dro&#380;no&#347;ci cie&#347;niny Ormuz w zasadzie wyeliminowa&#322;y w ostatnich miesi&#261;cach dostawy LNG z Kataru na rynek globalny. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-02/problemy-z-wypelnieniem-magazynow-gazu-w-ue-przed-zima">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;1 wrze&#347;nia rz&#261;d RFN po raz pierwszy przypisa&#322; Rosji pr&#243;b&#281; zamachu z 4 sierpnia br. na lotnisku Lipsk/Halle (...) i og&#322;osi&#322; pakiet retorsji. Minister spraw wewn&#281;trznych Alexander Dobrindt (CSU) uzasadnia&#322; zarzuty, dowodz&#261;c, &#380;e wykorzystane elementy techniczne, materia&#322;y wybuchowe i rozwi&#261;zania dotycz&#261;ce zap&#322;onu s&#261; znane niemieckim s&#322;u&#380;bom z innych rosyjskich operacji hybrydowych oraz z wojny przeciw Ukrainie. Sama operacja wymaga&#322;a tak&#380;e znacznej wiedzy technicznej i przygotowania. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-02/niemcy-oskarzaja-rosje-o-probe-zamachu-na-lotnisku-w-lipsku">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/04/germany-russian-visas-eu-countries">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Tematy energii pozostaj&#261; jednymi z najwa&#380;niejszych w niemieckiej polityce. Ta wp&#322;ywa zar&#243;wno na sonda&#380;e, jak i wyniki wybor&#243;w, a kolejne pomys&#322;y dotycz&#261;ce tak niemieckiego prawa, jak i stosunku do unijnych przepis&#243;w budz&#261; emocje w&#347;r&#243;d Niemc&#243;w. O tym, jak w tej chwili wygl&#261;da niemiecka polityka energetyczna, m&#243;wi Micha&#322; K&#281;dzierski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5M9JDQUqzTQFX0gKZZoEXx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a74dd3660c02f1fbd4a295879&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Niemcy zmieniaj&#261; swoj&#261;&nbsp;polityk&#281; klimatyczn&#261; i energetyczn&#261;?&nbsp;&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5M9JDQUqzTQFX0gKZZoEXx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5M9JDQUqzTQFX0gKZZoEXx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;29 sierpnia 2026 r. w referendum Islandczycy odrzucili propozycj&#281; wznowienia negocjacji akcesyjnych z Uni&#261; Europejsk&#261;. Przeciw g&#322;osowa&#322;o 52,8% obywateli (118 040 os&#243;b), za &#8211; 47,2% (105 399 os&#243;b), przy frekwencji wynosz&#261;cej 82,6%. Wynik ma charakter doradczy, ale rz&#261;d Kristr&#250;n Frostad&#243;ttir zapowiedzia&#322;, &#380;e go uszanuje i nie wznowi negocjacji do ko&#324;ca kadencji w 2028 r. &#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/islandia-odrzuca-wznowienie-negocjacji-akcesyjnych-z-uni%c4%85-europejsk%c4%85/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a>, <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/09/04/eu-tries-to-turn-the-page-on-enlargement-after-icelands-vote-against-new-talks">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;16 sierpnia 2026 r. nieustaleni sprawcy uzyskali dost&#281;p do systemu redakcyjnego portalu Polskiego Radia PiK w Bydgoszczy i zamie&#347;cili tekst o rzekomym planie przej&#281;cia przez Polsk&#281; oko&#322;o 600 hektar&#243;w terytorium Republiki Czeskiej. 25 sierpnia 2026 r. serwis Seznam Zpr&#225;vy ujawni&#322;, &#380;e incydent stanowi&#322; element szerszej operacji, obejmuj&#261;cej klon domeny czeskiego radia publicznego, fa&#322;szywe profile dyplomat&#243;w oraz wezwanie do demonstracji.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/rosyjska-kampania-dezinformacyjna-pr%c3%b3ba-os%c5%82abienia-relacji-polsko-czeskich/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>Estonia: wybory prezydenckie w cieniu kryzysu politycznego <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-04/estonia-wybory-prezydenckie-w-cieniu-kryzysu-politycznego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Minister obrony Estonii z&#322;o&#380;y&#322; rezygnacj&#281; w zwi&#261;zku z transakcj&#261; zbrojeniow&#261; na rzecz Ukrainy, w ramach kt&#243;rej &#347;rodki unijne zosta&#322;y przekazane indyjskiej firmie, kt&#243;ra nie ma do&#347;wiadczenia w produkcji pocisk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/09/03/estonian-defence-minister-resigns-in-70m-eu-funded-procurement-scandal-for-ukraine">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Integracja Serbii z UE od niemal pi&#281;ciu lat nie post&#281;puje. Powodem jest brak poprawy stanu praworz&#261;dno&#347;ci i regres standard&#243;w demokracji. Co wi&#281;cej, pa&#324;stwo to wybi&#243;rczo dostosowuje polityk&#281; zagraniczn&#261; do wsp&#243;lnotowej. Te niedostatki powoduj&#261;, &#380;e cho&#263; Komisja Europejska (KE) w lipcu br. podtrzyma&#322;a opini&#281; o gotowo&#347;ci Serbii do otwarcia klastra 3. (konkurencyjno&#347;&#263; i wzrost), sprzeciwiaj&#261; si&#281; temu niekt&#243;re pa&#324;stwa cz&#322;onkowskie.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/zastoj-w-integracji-serbii-z-unia-europejska">[Polski Instytut Studi&#243;w Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Ratko Mladi&#263; &#8211; ludob&#243;jca odpowiedzialny za masakr&#281; w Srebrenicy zmar&#322; w szpitalu wi&#281;ziennym w Hadze. Mladi&#263; dla wielu Bo&#347;niak&#243;w jest symbolem ludob&#243;jstwa kt&#243;re rozegra&#322;o si&#281; w Bo&#347;ni i Hercegowinie, a kt&#243;re przeprowadzili Bo&#347;niaccy Serbowie. Jednak wielu zwolennik&#243;w serbskich nacjonalist&#243;w widzi w dow&#243;dcy kogo&#347; zupe&#322;nie innego. Wi&#281;cej o tym, jak reagowali obywatele i przyw&#243;dcy r&#243;&#380;nych pa&#324;stw na &#347;mier&#263; Ratko Mladicia, m&#243;wi w podca&#347;cie OSW Micha&#322; Kucharski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0FQCJIp4SDma6sRe8udjAK">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7d71e9d551ba625ecf13f251&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak &#347;wiat zareagowa&#322; na &#347;mier&#263; Ratko Mladicia?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0FQCJIp4SDma6sRe8udjAK&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0FQCJIp4SDma6sRe8udjAK" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;1 wrze&#347;nia Kiszyni&#243;w po raz pierwszy w historii obj&#261;&#322; podmioty gospodarcze dzia&#322;aj&#261;ce w separatystycznym Naddniestrzu obowi&#261;zkiem odprowadzania do mo&#322;dawskiego bud&#380;etu podatku VAT i akcyzy od cz&#281;&#347;ci importowanych przez nie towar&#243;w. (...) Dzia&#322;ania Kiszyniowa to kolejny etap post&#281;puj&#261;cego de facto od dw&#243;ch lat procesu stopniowego w&#322;&#261;czania Naddniestrza w przestrze&#324; prawno-gospodarcz&#261; Mo&#322;dawii.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-04/moldawia-podatki-narzedziem-reintegracji-naddniestrza">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Po dziewi&#281;ciu miesi&#261;cach od wprowadzenia waluty euro w Bu&#322;garii utrzymuje si&#281; trend wzrostowy inflacji. Zaproponowane przez rz&#261;d rozwi&#261;zania prawne i instytucjonalne jak dot&#261;d nie przynosz&#261; rezultat&#243;w. &#377;r&#243;de&#322; wzrostu cen nale&#380;y szuka&#263; zar&#243;wno w niestabilnej sytuacji na arenie mi&#281;dzynarodowej, jak i w nieskutecznych dzia&#322;aniach bu&#322;garskich instytucji podczas wprowadzania euro. Skutkiem jest narastaj&#261;ce spo&#322;eczne niezadowolenie, kt&#243;re przek&#322;ada si&#281; na spadek poparcia dla Unii Europejskiej.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wprowadzenie-euro-i-inflacja-w-bu%c5%82garii/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Kontynuacja czy stylistyczna korekta? Izrael przed wyborami parlamentarnymi. 17 lipca Kneset zdecydowa&#322; o samorozwi&#261;zaniu w zwi&#261;zku z up&#322;ywem kadencji. Nowe wybory odb&#281;d&#261; si&#281; 27 pa&#378;dziernika. By&#322; to pierwszy parlament od lat 80., kt&#243;ry przepracowa&#322; pe&#322;ne cztery lata, i pierwszy rz&#261;d od lat 70., kt&#243;ry przetrwa&#322; ca&#322;&#261; kadencj&#281;. Formalnej stabilno&#347;ci towarzyszy&#322;y jednak g&#322;&#281;bokie wstrz&#261;sy.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-09-01/kontynuacja-czy-stylistyczna-korekta-izrael-przed-wyborami">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Fala przemocy osadniczej na Zachod&#173;nim Brzegu nie ust&#281;puje. Opr&#243;cz atak&#243;w na Palesty&#324;czyk&#243;w ostatnie dni przynios&#322;y r&#243;wnie&#380; przypadki atak&#243;w na dziennikarzy. Tymczasem w&#322;adze Izraela niezmiennie bagatelizuj&#261; problem i staraj&#261; si&#281; zrzuci&#263; win&#281; na niewielkie grupy z&#322;o&#380;one z os&#243;b wywodz&#261;cych si&#281; &#187;z rozbitych rodzin&#171;. Do aresztowa&#324; dochodzi jedynie wtedy, gdy nie ma ju&#380; innego wyj&#347;cia.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/przemoc-na-zachodnim-brzegu/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Od czasu wej&#347;cia w &#380;ycie zawieszenia broni mi&#281;dzy Izraelem a Hezbollahem ponad dwa miesi&#261;ce temu, walki usta&#322;y w du&#380;ej cz&#281;&#347;ci Libanu. Jednak strategiczne wzg&#243;rze Ali Taher by&#322;o miejscem codziennych ostrza&#322;&#243;w i nalot&#243;w izraelskiego wojska. Hezbollah, ugrupowanie zbrojne wspierane przez Iran, wielokrotnie atakowa&#322; izraelskie si&#322;y w tym rejonie za pomoc&#261; dron&#243;w. Stany Zjednoczone, kt&#243;re po&#347;rednicz&#261; w rozmowach mi&#281;dzy Libanem a Izraelem, chcia&#322;y, aby Hezbollah przekaza&#322; wzg&#243;rze armii liba&#324;skiej w ramach szerszego planu rozbrojenia ugrupowania zbrojnego.. Jednak Hezbollah odm&#243;wi&#322;. <a href="https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-ali-taher-hill-ceasefire-6a083aa8bd1372c2ad25571e58d82a25">[AP News]</a></p></li><li><p>Po przyj&#281;ciu dodatkowych sankcji USA na Iran, w Cie&#347;ninie Ormuz ponownie wzrasta intensywno&#347;&#263; konfliktu. Si&#322;y ameryka&#324;skie poinformowa&#322;y o ataku na trzy tankowce powi&#261;zane z Iranem po tym, jak dwa okr&#281;ty wojenne USA zosta&#322;y ostrzelane przez si&#322;y ira&#324;skie. Dodatkowo Amerykanie zapowiadaj&#261; wprowadzenie zasady &#8222;zbiornikowiec za zbiornikowiec&#8221; &#8211; czyli za ka&#380;dy zbiornikowiec zaatakowany w Cie&#347;ninie Ormuz przez Iran, Amerykanie b&#281;d&#261; atakowa&#263; zbiornikowiec powi&#261;zany z Iranem. Z innych informacji, amerykanie najpewniej nie wr&#243;c&#261; pr&#281;dko do bazy marynarki w Bahrajnie, kt&#243;ra przed wojna by&#322;a g&#322;own&#261; tego typu plac&#243;wk&#261; w regionie. Jest ona usytuowana ~200 km od terytorium Iranu. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cj64rrne643o">[BBC]</a>, <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/iranskie-zbiornikowce-bahrajn/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Pod koniec sierpnia pakista&#324;ski parlament uchwali&#322; ustaw&#281;, kt&#243;ra po raz pierwszy jasno okre&#347;la w przepisach uprawnienia najwy&#380;szego rang&#261; urz&#281;dnika wojskowego w kraju, kontynuuj&#261;c tym samym proces restrukturyzacji struktury dowodzenia si&#322; zbrojnych, kt&#243;ry rozpocz&#261;&#322; si&#281; wraz z przyj&#281;ciem 27. poprawki do konstytucji w listopadzie ubieg&#322;ego roku.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/4/why-pakistan-overhauled-its-military-command-structure-after-five-decades">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Sze&#347;cioletnie &#347;ledztwo Tajwanu w sprawie tajnych chi&#324;skich laboratori&#243;w produkuj&#261;cych chipy. Niepublikowane dot&#261;d dane rz&#261;dowe ujawniaj&#261; skal&#281; dzia&#322;a&#324; Tajwanu wymierzonych w chi&#324;skie firmy oskar&#380;ane o ukrywanie swoich powi&#261;za&#324; podczas rekrutacji specjalist&#243;w z bran&#380;y chipowej i pozyskiwania wra&#380;liwych technologii.&#8221; <a href="https://restofworld.org/2026/taiwan-china-chip-investigations/">[Rest of World]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja coraz mocniej zaostrza kurs wobec Japonii. W sierpniu W&#322;adimir Putin odwiedzi&#322; Iturup &#8211; jedn&#261; ze spornych Wysp Kurylskich &#8211; a rosyjska Flota Pacyfiku przeprowadzi&#322;a szeroko zakrojone &#263;wiczenia w regionie. Co Kreml chce osi&#261;gn&#261;&#263;? Czy chodzi o sp&#243;r o Terytoria P&#243;&#322;nocne, japo&#324;skie wsparcie dla Ukrainy i wsp&#243;&#322;prac&#281; z USA, czy tak&#380;e o pr&#243;b&#281; odstraszenia Japonii przed zaanga&#380;owaniem w ewentualny konflikt wok&#243;&#322; Tajwanu?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4lPXU2IF5CQegLo1KC2qey">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3397809aedfd9bde14a84447&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rosja zaostrza kurs wobec Japonii. Czy Putin dzia&#322;a &#347;ladem Pekinu?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4lPXU2IF5CQegLo1KC2qey&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4lPXU2IF5CQegLo1KC2qey" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W czerwcu rz&#261;d Indii uruchomi&#322; program Prime Minister Research Chair (PMRC) &#8211; inicjatyw&#281; maj&#261;c&#261; na celu zach&#281;cenie indyjskich naukowc&#243;w, kt&#243;rzy wyjechali za granic&#281;, do powrotu do kraju.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02636-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Przekl&#281;ta nostalgia. Czy gdyby nie ZSRR, Kirgizi wci&#261;&#380; &#380;yliby w jurtach? Odczuwaj&#261;c nostalgi&#281; po radzieckim &#380;yciu Kirgizi i Kirgizki musz&#261; si&#281; jako&#347; pozycjonowa&#263; wobec wsp&#243;&#322;czesnej Rosji, a to ju&#380; bardziej skomplikowane. Paulina Siegie&#324; rozmawia z Emili&#261; Su&#322;ek, autork&#261; ksi&#261;&#380;ki &#187;Baranie oko. Reporta&#380; z Kirgistanu&#171;&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/kirgistan-rosja-zsrr-postsowiecka-nostalgia/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym tygodniu prawie 2 000 os&#243;b, w wi&#281;kszo&#347;ci uczni&#243;w, zachorowa&#322;o w wyniku prawdopodobnych przypadk&#243;w zatrucia pokarmowego zwi&#261;zanych z flagowym programem prezydenta Prabowo Subianto &#187;Bezp&#322;atne, po&#380;ywne posi&#322;ki&#171;, co wywo&#322;a&#322;o nowe obawy dotycz&#261;ce bezpiecze&#324;stwa &#380;ywno&#347;ci w sytuacji, gdy rz&#261;d szybko rozszerza t&#281; wart&#261; wiele miliard&#243;w dolar&#243;w inicjatyw&#281; na ca&#322;y kraj &#8211; poinformowali w sobot&#281; przedstawiciele w&#322;adz.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/indonesia-free-meals-poisoning-outbreak-fc1dfade9dca3b819a907fbbc0d63f98">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Zgromadzenie Og&#243;lne ONZ zatwierdzi&#322;o now&#261; map&#281; &#347;wiata, kt&#243;ra dok&#322;adniej przedstawia Afryk&#281;, pokazuj&#261;c j&#261; jako wi&#281;kszy kontynent. By&#322;o to zwie&#324;czeniem niedawnej kampanii prowadzonej przez kraje afryka&#324;skie i organizacje spo&#322;eczne.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/un-africa-map-mercator-equal-earth-projection-b138fe9f76d7ff54cc7d5c9b1ddfa983">[AP News]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/5/how-big-is-africa-really-why-the-un-voted-to-change-the-world-map">[Al-D&#380;azira]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg" width="770" height="962" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:962,&quot;width&quot;:770,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;INTERACTIVE - Africa map equal earth projection mercator-1748347339&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="INTERACTIVE - Africa map equal earth projection mercator-1748347339" title="INTERACTIVE - Africa map equal earth projection mercator-1748347339" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!esA6!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F144c9363-701f-44f8-9ab5-31eb5599c12a_770x962.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Pr&#243;ba przewrotu wojskowego w Niamey by&#322;a kub&#322;em zimnej wody dla miejscowej junty. Atak ze strony terroryst&#243;w nie by&#322;by du&#380;ym zaskoczeniem, jednak ma&#322;o kto spodziewa&#322; si&#281; buntu. Do tej pory Niger by&#322; najbardziej stabilnym cz&#322;onkiem Sojuszu Pa&#324;stw Sahelu (AES), jednak wydarzenia z ostatniego weekendu sierpnia ujawni&#322;y powa&#380;ne p&#281;kni&#281;cia wewn&#261;trz sprawuj&#261;cych w&#322;adz&#281; elit wojskowych. Sytuacj&#281; uratowa&#322;y zdecydowane dzia&#322;ania Gwardii Prezydenckiej i wspieraj&#261;cych rz&#261;d rosyjskich najemnik&#243;w. Uda&#322;o im si&#281; do&#347;&#263; szybko opanowa&#263; centrum stolicy, a p&#243;&#378;niej r&#243;wnie&#380; odzyska&#263; port lotniczy. Pucz pokaza&#322;, &#380;e mimo wyrzucenia z kraju Francuz&#243;w i Amerykan&#243;w Niger nadal jest uzale&#380;niony od wsparcia z zagranicy. Gdy opad&#322; kurz po bitwie, jednym z pierwszych kraj&#243;w, kt&#243;re udzieli&#322;y wsparcia Niamey, by&#322;a Algieria.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/algieria-su-30mka-niger-aes/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Tunezyjska policja aresztowa&#322;a znanego dziennikarza Mohameda Yousfiego, zagorza&#322;ego krytyka rz&#261;d&#243;w prezydenta Kaisa Saieda &#8211; poinformowa&#322; agencj&#281; Reuters przewodnicz&#261;cy Krajowego Zwi&#261;zku Dziennikarzy Tunezyjskich.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/4/tunisia-arrests-journalist-amid-crackdown-on-government-critics">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Ghana nak&#322;ada na niekt&#243;rych eksporter&#243;w z&#322;ota obowi&#261;zek rafinacji z&#322;ota dore na terenie kraju przed wysy&#322;k&#261; za granic&#281;, co ma na celu zatrzymanie w kraju wi&#281;kszej cz&#281;&#347;ci warto&#347;ci generowanej przez krajowy przemys&#322; z&#322;ota.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/9/4/ghana-tightens-gold-exports-in-push-to-keep-more-value-at-home">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Porywacze cia&#322;: jak m&#322;ody Nigeryjczyk zosta&#322; zwabiony do Londynu w ramach spisku maj&#261;cego na celu handel organami&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3qCBNzQBxj6967NPHMHKRX">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1191e223648d305b4b513208&quot;,&quot;title&quot;:&quot;The body snatchers: how a young Nigerian man was lured to London in an organ-trafficking plot&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;The Guardian&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3qCBNzQBxj6967NPHMHKRX&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3qCBNzQBxj6967NPHMHKRX" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Jedna z najwi&#281;kszych indyjskich firm chemicznych, Tata Chemicals, zosta&#322;a wezwana do wycofania si&#281; z Kenii po tym, jak rz&#261;d stwierdzi&#322;, &#380;e nie przynios&#322;a ona krajowi wystarczaj&#261;cych korzy&#347;ci.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c8e3py6rx2ro">[BBC]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Liderka wenezuelskiej opozycji Mar&#237;a Corina Machado zakwestionowa&#322;a porozumienie Donalda Trumpa z tymczasowym rz&#261;dem Wenezueli w sprawie ropy naftowej, twierdz&#261;c, &#380;e zasoby naturalne tego kraju nie nale&#380;&#261; do &#187;nielegalnego re&#380;imu&#171;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/sep/03/venezuelan-opposition-leader-questions-us-oil-deal-with-illegitimate-regime">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Miliarder, kt&#243;ry pom&#243;g&#322; wynegocjowa&#263; szeroko zakrojone, d&#322;ugoterminowe porozumienie naftowe administracji Trumpa z Wenezuel&#261;, by&#322; do niedawna przedmiotem ameryka&#324;skich dochodze&#324; w sprawie prania brudnych pieni&#281;dzy zwi&#261;zanych ze &#347;rodkami sprzeniewierzonymi z pa&#324;stwowej sp&#243;&#322;ki naftowej PDVSA. Teraz, po udzieleniu pomocy w&#322;adzom ameryka&#324;skim przed schwytaniem autorytarnego przyw&#243;dcy Nicolasa Maduro, Alejandro Betancourt jest kluczowym partnerem Waszyngtonu w ramach niezwyk&#322;ego porozumienia naftowego z Caracas.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/energy/venezuelan-billionaire-us-investigated-money-laundering-now-has-pentagon-oil-2026-09-05/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Argentyny Javier Milei og&#322;osi&#322; plany na&#322;o&#380;enia sankcji na koncerny naftowe prowadz&#261;ce dzia&#322;alno&#347;&#263; w pobli&#380;u Wysp Falklandzkich, co doprowadzi&#322;o do eskalacji d&#322;ugotrwa&#322;ego sporu z Wielk&#261; Brytani&#261; kilka dni po tym, jak prezydent Donald Trump stwierdzi&#322;, &#380;e stanowisko Stan&#243;w Zjednoczonych w sprawie tego archipelagu jest &#187;przedmiotem przegl&#261;du&#171;.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/09/04/americas/argentina-oil-sanctions-falkland-islands-hnk-intl">[CNN]</a>, <a href="https://apnews.com/article/britain-argentina-falklands-milei-trump-d0539b578bf6f27fd35204dd8549cdf5">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Sekretarz stanu USA Marco Rubio uda si&#281; w przysz&#322;ym tygodniu do Ameryki &#321;aci&#324;skiej, gdzie odwiedzi Ekwador oraz spotka si&#281; z dwoma nowo wybranymi prezydentami w Kolumbii i Peru &#8211; b&#281;d&#261; to jego pierwsze wizyty w tych dw&#243;ch krajach jako najwy&#380;szego rang&#261; dyplomaty Stan&#243;w Zjednoczonych &#8211; poinformowa&#322; w pi&#261;tek Departament Stanu.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/rubio-visit-colombia-ecuador-peru-next-week-2026-09-04/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; wieczorem brazylijski Senat przyj&#261;&#322; prze&#322;omow&#261; ustaw&#281; reguluj&#261;c&#261; poszukiwanie minera&#322;&#243;w o znaczeniu krytycznym i strategicznym w tym po&#322;udniowoameryka&#324;skim kraju, co stanowi krok w kierunku intensywniejszego wydobywania ogromnych zasob&#243;w pierwiastk&#243;w ziem rzadkich, pod wzgl&#281;dem wielko&#347;ci ust&#281;puj&#261;cych jedynie Chinom.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-minerals-rare-earths-politics-23c269b2738ded4a6c4cd2f696f83102">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Podczas gdy Kanada i Stany Zjednoczone tocz&#261; sp&#243;r o c&#322;a, Kanada odnios&#322;a zwyci&#281;stwo na rzecz swojej kadry naukowej. 27 sierpnia rz&#261;d og&#322;osi&#322;, &#380;e kanadyjskie uniwersytety zatrudni&#322;y 64 naukowc&#243;w z ca&#322;ego &#347;wiata w ramach kampanii maj&#261;cej na celu przyci&#261;gni&#281;cie zagranicznych talent&#243;w &#8212; a 48 z nich przenios&#322;o si&#281; ze Stan&#243;w Zjednoczonych.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02743-7">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak rozpozna&#263;, czy Demokraci maj&#261; szans&#281; na ogromne zwyci&#281;stwo w wyborach &#347;r&#243;dokresowych. Do wybor&#243;w &#347;r&#243;dokresowych pozosta&#322;y ju&#380; tylko dwa miesi&#261;ce, a republikanie s&#261; coraz bardziej zaniepokojeni. Sonda&#380;e wskazuj&#261;, &#380;e prezydent Donald Trump cieszy si&#281; bardzo ma&#322;&#261; popularno&#347;ci&#261; w&#347;r&#243;d wyborc&#243;w, a walka o kontrol&#281; nad Kongresem toczy si&#281; na coraz bardziej konserwatywnych terenach.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/magazine/2026/09/05/republicans-democrats-midterms-reporter-roundtable-01047473">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Stany Zjednoczone i Chiny przygotowuj&#261; si&#281; do om&#243;wienia zagro&#380;e&#324; zwi&#261;zanych z bezpiecze&#324;stwem sztucznej inteligencji podczas dialogu zaplanowanego na po&#322;ow&#281; wrze&#347;nia &#8211; poinformowa&#322;y agencj&#281; Reuters dwa &#378;r&#243;d&#322;a zaznajomione z przebiegiem rozm&#243;w &#8211; w sytuacji, gdy szybko rozwijaj&#261;ce si&#281; prze&#322;omowe mo&#380;liwo&#347;ci sztucznej inteligencji osi&#261;gaj&#261; globalny punkt krytyczny.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/us-china-gear-up-mid-september-ai-safety-dialogue-2026-09-04/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug &#378;r&#243;de&#322; zaznajomionych z t&#261; spraw&#261; fabryka w stanie Tennessee, kt&#243;r&#261; Waszyngton mia&#322; nadziej&#281; chroni&#263; w ramach dzia&#322;a&#324; maj&#261;cych na celu zabezpieczenie ameryka&#324;skiego &#322;a&#324;cucha dostaw p&#243;&#322;przewodnik&#243;w, jest zagro&#380;ona zamkni&#281;ciem po tym, jak nowe &#347;rodki handlowe administracji Trumpa spowodowa&#322;y odej&#347;cie jej dw&#243;ch pozosta&#322;ych klient&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/trumps-bid-shield-chip-supply-chain-could-backfire-tennessee-2026-09-04/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump przez 20 miesi&#281;cy obiecywa&#322;, &#380;e Ameryka stoi u progu boomu gospodarczego. Jednak opublikowany w pi&#261;tek zaskakuj&#261;co pozytywny raport o zatrudnieniu ostatecznie wywo&#322;a&#322; u Trumpa frustracj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/trump-affordability-economy-inflation-jobs-tariffs-midterms-2c0c0495d4931d3724e0144285cfa010">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Administracja Trumpa wywiera&#322;a presj&#281; na ameryka&#324;skie firmy kosmiczne, aby nie bra&#322;y udzia&#322;u w g&#322;o&#347;nym &#347;wiatowym szczycie kosmicznym w Pary&#380;u, zorganizowanym przez prezydenta Emmanuela Macrona, co spowodowa&#322;o zmiany w programie w ostatniej chwili oraz odwo&#322;anie niekt&#243;rych zapowiedzi w czwartek &#8211; poinformowa&#322;y osoby zaznajomione z t&#261; spraw&#261;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/media-telecom/white-house-pressures-us-space-firms-skip-paris-space-summit-sources-say-2026-09-03/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Przyw&#243;dcy pa&#324;stw regionu Pacyfiku uzgodnili podczas szczytu, &#380;e wyra&#380;&#261; wsp&#243;lne &#187;zaniepokojenie&#171; w zwi&#261;zku z wystrzeleniem przez Chiny pocisku balistycznego na ich wody terytorialne, jednak w czwartek o&#347;wiadczyli, &#380;e ich o&#347;wiadczenie nie by&#322;o jednog&#322;o&#347;ne i nie posun&#281;li si&#281; do ostrzejszej krytyki dzia&#322;a&#324; Pekinu.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/pacific-islands-forum-china-missile-launch-palau-cc1d1750ef59bfe8e44a6770b1b7d3fb">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Administracja Donalda Trumpa opowiedzia&#322;a si&#281; po stronie OpenAI w jednym z najwa&#380;niejszych spor&#243;w dotycz&#261;cych praw autorskich i sztucznej inteligencji. Departament Sprawiedliwo&#347;ci USA przekonuje s&#261;d, &#380;e trenowanie modeli AI na chronionych prawem autorskim materia&#322;ach mo&#380;e by&#263; obj&#281;te zasad&#261; &#187;fair use&#171;.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/administracja-trumpa-staje-po-stronie-openai-w-sporze-z-new-york-times,7325380582262880a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Komisja Europejska poinformowa&#322;a w poniedzia&#322;ek, &#380;e ChatGPT, Reddit i Roblox zosta&#322;y zakwalifikowane jako &#187;bardzo du&#380;e platformy internetowe i wyszukiwarki&#171; w rozumieniu unijnego aktu o us&#322;ugach cyfrowych (DSA). Platformy spe&#322;niaj&#261; warunki, poniewa&#380; zadeklarowa&#322;y co najmniej 45 mln miesi&#281;cznych u&#380;ytkownik&#243;w w Unii Europejskiej.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94850,komisja-europejska-dolacza-chatgpt_-reddit-i-roblox-do-listy-wielkich-platform-internetowych">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;ochy po 1945 roku rozwija&#322;y si&#281; w spos&#243;b wyra&#378;nie nier&#243;wnomierny. P&#243;&#322;noc szybko sta&#322;a si&#281; jednym z najwa&#380;niejszych europejskich obszar&#243;w przemys&#322;owych, natomiast Po&#322;udnie przez dekady zmaga&#322;o si&#281; z nisk&#261; produktywno&#347;ci&#261;, bezrobociem i niedoborem inwestycji. &#377;r&#243;de&#322; tej r&#243;&#380;nicy nale&#380;y szuka&#263; zar&#243;wno w historii, jak i w polityce gospodarczej pa&#324;stwa oraz jako&#347;ci lokalnych instytucji. Nie bez znaczenia dla pojawienia si&#281; trwa&#322;ych r&#243;&#380;nic w poziomie r&#243;wnie&#380;, by&#322;y r&#243;wnie&#380; wielowiekowe r&#243;&#380;nice polityczne oraz przynale&#380;no&#347;&#263; pa&#324;stwowa obu region&#243;w. Mezzogiorno sta&#322;o si&#281; z czasem symbolem s&#322;abo&#347;ci instytucji i granic mo&#380;liwo&#347;ci pomocy rz&#261;du dla lokalnej gospodarki. &#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/09/02/dwie-gospodarki-jednego-kraju-historia-przepasci-miedzy-polnoca-a-poludniem-wloch/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wydaje si&#281;, &#380;e psilocybina &#8211; zwi&#261;zek psychoaktywny &#8211; chroni myszy przed wyniszczaj&#261;cym skutkiem ubocznym chemioterapii zwanym neuropati&#261;. A&#380; 60% os&#243;b leczonych lekami chemioterapeutycznymi na bazie platyny mo&#380;e do&#347;wiadcza&#263; neuropatii, kt&#243;ra powoduje ci&#261;g&#322;e uczucie pieczenia lub mrowienia w d&#322;oniach i stopach.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02744-6">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy gromadz&#261; dowody na to, &#380;e nienaprawione lub nieprawid&#322;owo naprawione uszkodzenia DNA le&#380;&#261; u podstaw wielu charakterystycznych cech starzenia si&#281;. Sk&#322;oni&#322;o to do podj&#281;cia bada&#324; nad tym, czy pobudzenie proces&#243;w naprawy DNA mo&#380;e pom&#243;c ludziom d&#322;u&#380;ej zachowa&#263; zdrowie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6jDLDI5LhmL1sFow4658m8">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a46b4ca88506647cc0b1a5e2d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Audio long read: Could mending damaged DNA prolong life?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Springer Nature Limited&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6jDLDI5LhmL1sFow4658m8&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6jDLDI5LhmL1sFow4658m8" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Badania przeprowadzone na myszach sugeruj&#261;, &#380;e semaglutyd &#8211; lek z grupy GLP-1 sprzedawany pod nazw&#261; Wegovy i stosowany w leczeniu oty&#322;o&#347;ci &#8211; mo&#380;e wykazywa&#263; w&#322;a&#347;ciwo&#347;ci przeciwstarzeniowe. Naukowcy odkryli, &#380;e starsze samice myszy przyjmuj&#261;ce lek z grupy GLP-1 &#380;y&#322;y d&#322;u&#380;ej ni&#380; myszy, kt&#243;re go nie przyjmowa&#322;y, a terapia spowolni&#322;a kilka zmian biologicznych zwi&#261;zanych ze starzeniem si&#281;, takich jak stany zapalne.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02757-1">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy mogli wykry&#263; pierwsze oznaki istnienia cz&#261;stki ciemnej materii. Je&#347;li wynik ten zostanie potwierdzony, mo&#380;e to by&#263; jedno z najbardziej prze&#322;omowych odkry&#263; w historii fizyki.&#8221; <a href="https://www.newscientist.com/article/2587086-the-first-signs-of-dark-matter-particles-may-finally-have-been-spotted/">[New Scientist]</a></p></li><li><p>&#8222;Sekunda przest&#281;pna mo&#380;e zosta&#263; zniesiona ju&#380; w pa&#378;dzierniku. Okresowa korekta zegar&#243;w na ca&#322;ym &#347;wiecie, przeprowadzana co kilka lat od 1972 roku, mia&#322;a zako&#324;czy&#263; si&#281; ju&#380; w 2035 roku. Jednak w&#322;adze rozwa&#380;aj&#261; natychmiastowe zniesienie tej praktyki, aby unikn&#261;&#263; realnego zagro&#380;enia, &#380;e nast&#281;pna sekunda przest&#281;pna b&#281;dzie ujemna &#8211; co oznacza&#322;oby, &#380;e zegary musia&#322;yby pomin&#261;&#263; sekund&#281;, a nie doda&#263; j&#261;. Jak twierdz&#261; naukowcy, sytuacja taka nigdy wcze&#347;niej nie mia&#322;a miejsca i wi&#261;&#380;e si&#281; z bezprecedensowym ryzykiem.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02669-0">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Genetycznie zmodyfikowana nerka pochodz&#261;ca od &#347;wini o imieniu Wilma pozwoli&#322;a 66-letniemu m&#281;&#380;czy&#378;nie cierpi&#261;cemu na niewydolno&#347;&#263; nerek prze&#380;y&#263; rekordowe dziewi&#281;&#263; miesi&#281;cy i z powodzeniem pe&#322;ni&#322;a rol&#281; pomostu do przeszczepu ludzkiej nerki &#8211; co stanowi &#347;wiatow&#261; nowo&#347;&#263;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/sep/03/genetically-modified-pig-kidney-keeps-man-alive-record-nine-months">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku programu Science Quickly teleskop kosmiczny Nancy Grace Roman nale&#380;&#261;cy do NASA rozpoczyna swoj&#261; misj&#281;, kt&#243;rej celem jest badanie ciemnej energii, poszukiwanie odleg&#322;ych &#347;wiat&#243;w oraz sporz&#261;dzenie mapy kosmosu z niespotykan&#261; dot&#261;d szczeg&#243;&#322;owo&#347;ci&#261;. Julie McEnery, g&#322;&#243;wna naukowiec projektu, wyja&#347;nia, dlaczego astronomowie s&#261; tak podekscytowani tym, co teleskop Roman mo&#380;e odkry&#263;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1VoSQST5DKxmJueqlEBY0q">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8adb1b5001860554b1a6af4182&quot;,&quot;title&quot;:&quot;NASA&#8217;s Roman Space Telescope launches&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1VoSQST5DKxmJueqlEBY0q&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1VoSQST5DKxmJueqlEBY0q" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ekspert OSW, Kamil Frymark, przeanalizowa&#322; niemieckie podr&#281;czniki. Co pisz&#261; Niemcy o Polsce? Jak Niemcy po II wojnie &#347;wiatowej m&#243;wi&#261; o tamtych wydarzeniach? Jak historia Polski jest opisywana w niemieckich podr&#281;cznikach? Na te i inne pytania odpowiadamy w tym odcinku.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=TqwhTSJxpXI">[###]</a></p><div id="youtube2-TqwhTSJxpXI" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;TqwhTSJxpXI&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/TqwhTSJxpXI?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Do Dzia&#322;u Zagranicznego do&#322;&#261;cza Aleksandra Gorzkiewicz &#8211; arabistka, kt&#243;ra otworzy program na tematy z tego kr&#281;gu kulturowego. W odcinku przedstawiaj&#261;cym opowie dlaczego Arabowie ucz&#261; si&#281; swojego j&#281;zyka jak obcego, czemu Rijad zmienia si&#281; z miesi&#261;ca na miesi&#261;c i po co w Tunezji soli si&#281; kaw&#281;.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=nz1t9_cSBok">[###]</a></p><div id="youtube2-nz1t9_cSBok" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;nz1t9_cSBok&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/nz1t9_cSBok?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 304, 29.08.2026]]></title><description><![CDATA[To z rocznic&#261; niepodleg&#322;o&#347;ci Ukrainy, lawin&#261; w Nepalu oraz islandzkim referendum]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr304</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr304</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 29 Aug 2026 20:09:15 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Pami&#281;tajcie, &#380;e mamy niedziel&#281; handlow&#261; w tym tygodniu.</p><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr304">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Nie otrzymali&#347;my planu dochod&#243;w i wydatk&#243;w Trybuna&#322;u Konstytucyjnego, w zwi&#261;zku z czym takiego finansowania w przysz&#322;orocznym bud&#380;ecie nie ma &#8211; powiedzia&#322; minister finans&#243;w Andrzej Doma&#324;ski. Na decyzj&#281; ministra odpowiedzia&#322; w o&#347;wiadczeniu Trybuna&#322; Konstytucyjny.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/pieniadze-dla-trybunalu-konstytucyjnego-minister-finansow-nie-ma-ich-w-budzecie-st9210270">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Prokurator Oddzia&#322;owej Komisji &#346;cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie przedstawi&#322; liderowi Konfederacji Korony Polskiej zarzut publicznego i wbrew faktom zaprzeczania zbrodniom nazistowskim.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/grzegorz-braun-uslyszal-zarzut-chodzi-o-zaprzeczanie-zbrodniom-nazistowskim/m46zrwc">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Lublin przygotowa&#322; aplikacj&#281;, w kt&#243;rej zapisa&#322; europejskie warto&#347;ci, w tym inkluzywno&#347;&#263;. W walk&#281; o tytu&#322; Europejskiej Stolicy Kultury 2029 zaanga&#380;owana by&#322;a m.in. Jolanta Sienkiewicz-Prochowicz ze spo&#322;eczno&#347;ci LGBTQ+. W&#322;a&#347;nie z tej funkcji zrezygnowa&#322;a. Na znak protestu.&#8221; Jak potrzeba chwali&#263; si&#281; inkluzywno&#347;ci&#261; gdy mog&#261; by&#263; z tego frukta to polskie miasta pierwsze, ale gdy trzeba naprawd&#281; by&#263; inkluzywnym to ju&#380; nagle du&#380;o trudniejsze. <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/lublin-europejska-stolica-kultury-2029-lgbtq-rownosc/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki przekaza&#322; w pi&#261;tek, &#380;e zawetowa&#322; nowel&#281; ustawy o przeprowadzeniu pilota&#380;u bezp&#322;atnego, pa&#324;stwowego eDziennika. Zaznaczy&#322;, &#380;e nie jest przeciwny rozwi&#261;zaniu, ale ustawa musi by&#263; dobrze przygotowana. Wed&#322;ug szefowej MEN Barbary Nowackiej to &#187;lobbystyczne weto do ustawy&#171;.&#8221; <a href="https://www.bankier.pl/wiadomosc/Spor-o-cyfryzacje-szkol-Prezydent-wetuje-darmowy-eDziennik-z-powodu-kosztow-9188613.html">[Bankier]</a></p></li><li><p>&#8222;Rados&#322;aw Piesiewicz zosta&#322; zatrzymany w czwartek w Warszawie. Tego samego dnia w &#347;l&#261;skim wydziale Prokuratury Krajowej us&#322;ysza&#322; zarzuty p&#322;atnej protekcji oraz zaspokojenia grupy wierzycieli Zondacrypto z pokrzywdzeniem innych w zwi&#261;zku z gro&#380;&#261;c&#261; niewyp&#322;acalno&#347;ci&#261;.&#8221; <a href="https://www.money.pl/gospodarka/piesiewicz-aresztowany-sad-zadecydowal-7323572392589376a.html">[Money]</a></p></li><li><p>&#8222;- Prokuratura zawsze na to liczy i my r&#243;wnie&#380; do tego zach&#281;camy &#8211; tak o mo&#380;liwo&#347;ci wsp&#243;&#322;pracy prezesa Polskiego Komitetu Olimpijskiego Rados&#322;awa Piesiewicza z prokuratur&#261; m&#243;wi w wywiadzie dla Interii Waldemar &#379;urek. Minister sprawiedliwo&#347;ci broni te&#380; wsp&#243;&#322;pracy organ&#243;w &#347;cigania z prezesem Zondacrypto Przemys&#322;awem Kralem. &#8211; Dla mnie najwa&#380;niejsze jest ujawnienie przest&#281;pstw i wyja&#347;nienie ca&#322;ego procederu &#8211; zapewnia polityk.&#8221; <a href="https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-piesiewicz-pojdzie-w-slady-krala-zurek-w-interii-z-oferta-dl,nId,23535621">[Interia]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki zapewni&#322;, &#380;e ani on, ani nikt z jego ministr&#243;w nie spotyka&#322; si&#281; z Przemys&#322;awem Kralem, szefem Zondacrypto. W czasie rozmowy z dziennikarzami broni&#322; te&#380; weta do ustawy o kryptowalutach i uderzy&#322; w Donalda Tuska.&#8221; Prawic&#261; ci&#261;gle udaje, &#380;e z Zondacrypto nie ma nic wsp&#243;lnego. <a href="https://tvn24.pl/polska/karol-nawrocki-o-aferze-zondacrypto-moi-ministrowie-nie-mieli-kontaktow-z-przemyslawem-kralem-st9212317">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Po tym jak w maju Aleksander Miszalski zosta&#322; odwo&#322;any z funkcji prezydenta Krakowa, 27 wrze&#347;nia stolica ma&#322;opolski zag&#322;osuje w przedterminowych wyborach na jego nast&#281;pc&#281;. W sonda&#380;u pracowni Opinia24 dla More in Common zleconym przez Polityk&#281; Insight prowadzi bezpartyjny &#321;ukasz Giba&#322;a. O wynikach i szansach pozosta&#322;ej cz&#281;&#347;ci stawki, strukturze elektoratu poszczeg&#243;lnych kandydat&#243;w i prze&#322;o&#380;eniu lokalnych wybor&#243;w na przysz&#322;oroczn&#261; kampani&#281; do Sejmu dyskutuj&#261; Joanna Sawicka i Micha&#322; Piedziuk.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2LbJQn2govbRFubrhV1p7c">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4ea8eeea163e70d77c15a81e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Krak&#243;w wybiera | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2LbJQn2govbRFubrhV1p7c&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2LbJQn2govbRFubrhV1p7c" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Przeszkoleni wi&#281;&#378;niowie pomagaj&#261; w karmieniu, toalecie, transporcie, spacerach z pacjentami w stanie terminalnym. W hospicjum nie ma etykietek. Osadzeni traktowani s&#261; jak ka&#380;dy inny cz&#322;onek zespo&#322;u.&#8221; Zapominamy, &#380;e wi&#281;zienia maj&#261; pe&#322;ni&#263; tak&#380;e funkcj&#281; resocjalizacyjn&#261; a ich wolontariat w hospicjum jak najbardziej mo&#380;e tak&#281; funkcj&#281; spe&#322;nia&#263;. <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/wolontariat-wiezniow-w-hospicjum-resocjalizacja/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-25/slowiansk-terenem-dzialan-bojowych-1644-dzien-wojny">[S&#322;owia&#324;sk terenem dzia&#322;a&#324; bojowych. 1644. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Szef Centralnej Agencji Wywiadowczej prezydenta Donalda Trumpa uda&#322; si&#281; w tym tygodniu do Moskwy, aby mi&#281;dzy innymi ostrzec Rosj&#281; przed przeprowadzeniem ataku na terytorium NATO &#8211; jak podaj&#261; dwie osoby zaznajomione z t&#261; spraw&#261;.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/27/politics/john-ratcliffe-cia-moscow-visit">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Co najmniej 37 os&#243;b zgin&#281;&#322;o w wyniku uderzenia rosyjskiego drona w magazyn po&#322;o&#380;ony na zachodnich przedmie&#347;ciach Kijowa, w kt&#243;rym przechowywano &#187;przedmioty wybuchowe&#171;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/29/russian-strike-warehouse-near-kyiv-kills-at-least-37">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;35 lat od przyj&#281;cia deklaracji niepodleg&#322;o&#347;ci Ukrainy, pa&#324;stwo to mierzy si&#281; z wieloma problemami: wojn&#261;, korupcj&#261; o brakami energetycznymi. Poparcie dla Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego regularnie si&#281; zmienia, a na scenie politycznej raz po raz pojawiaj&#261; si&#281; nowe nazwiska. Mimo wyzwa&#324;, wolno&#347;&#263; i waleczno&#347;&#263; kraju pozostaj&#261; niezachwiane. O tym, w jakim stanie jest dzi&#347; Ukraina m&#243;wi&#261; eksperci O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich: Tadeusz Iwa&#324;ski, Krzysztof Nieczypor i S&#322;awomir Matuszak.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BnxrkVyy4rE">[###]</a></p><div id="youtube2-BnxrkVyy4rE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;BnxrkVyy4rE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/BnxrkVyy4rE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Rosja jest g&#322;&#243;wnym beneficjentem kryzysu w relacjach polsko-ukrai&#324;skich, zaostrzonego po decyzji prezydenta Ukrainy z 26 maja br. o nadaniu jednostce wojskowej imienia &#187;Bohater&#243;w UPA&#171;. Rosyjski aparat dezinformacyjno-propagandowy podsyca nastroje antyukrai&#324;skie w Polsce i antypolskie na Ukrainie, a liczba polskoj&#281;zycznych wpis&#243;w zawieraj&#261;cych antyukrai&#324;sk&#261; mow&#281; nienawi&#347;ci gwa&#322;townie wzros&#322;a.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/eskalacja-sporu-polsko-ukrainskiego-jako-cel-operacyjny-rosji-w-polsce">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Cynikom najtrudniej prze&#380;y&#263; wojn&#281;. Osoby, kt&#243;re podczas pe&#322;noskalowej wojny wyjecha&#322;y za granic&#281;, wykazuj&#261; silniejsze objawy PTSD ni&#380; ci, kt&#243;rzy zostali w kraju &#8211; m&#243;wi ukrai&#324;ska psycholo&#380;ka.&#8221; Polecamy wywiad z ukrai&#324;sk&#261; psycholo&#380;k&#261; w Krytyce Politycznej. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/ukraincy-za-granica-ptsd-trauma-wojenna/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>Pakt migracyjny jest niczym gor&#261;cy ziemniak, kt&#243;rym rz&#261;d-prezydent-opozycja przerzucaj&#261; si&#281; z r&#261;k do r&#261;k. Czym on jest i dlaczego (wed&#322;ug nas te&#380;) to nie jest nic gro&#378;nego opowiada Nazwex w swoim 35 min materiale. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=jSkOTzNEuJM">[###]</a></p><div id="youtube2-jSkOTzNEuJM" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;jSkOTzNEuJM&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/jSkOTzNEuJM?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Czasowe zatrzymywanie statk&#243;w rosyjskiej &#187;floty cieni&#171;, nasilone w ostatnich miesi&#261;cach, staje si&#281; istotnym instrumentem egzekwowania sankcji i ograniczania zagro&#380;e&#324; dla bezpiecze&#324;stwa morskiego. Dzia&#322;ania te podnosz&#261; koszty funkcjonowania floty, lecz nie zmniejszaj&#261; znacz&#261;co skali jej aktywno&#347;ci.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/interwencje-panstw-europejskich-wobec-statkow-rosyjskiej-floty-cieni-rezultaty-i-ograniczenia">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Islandczycy g&#322;osuj&#261; dzi&#347; w referendum, czy wznowi&#263; negocjacje akcesyjne z UE. Sonda&#380;e pokazuj&#261; wyr&#243;wnany wy&#347;cig, a wyniki poznamy w niedzielny poranek. &#8221; <a href="https://pl.euronews.com/europa/2026/08/29/islandia-glosuje-w-przelomowym-referendum-ws-czlonkostwa-w-ue">[Euronews]</a>, <a href="https://tvn24.pl/swiat/islandia-i-unia-europejska-referendum-w-sprawie-wznowienia-negocjacji-z-ue-st9173851">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Granice UE s&#261; nieuchronnie uwarunkowane geograficznie &#8211; jednak Kanada, kt&#243;ra podziela warto&#347;ci UE i jej wizj&#281; porz&#261;dku &#347;wiatowego, mog&#322;aby podwa&#380;y&#263; te granice i otworzy&#263; drog&#281; do nowej formy wsp&#243;&#322;pracy z Bruksel&#261;.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/29/how-canadas-turn-toward-europe-might-test-the-eus-borders">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Francja jest otwarta na wsp&#243;&#322;prac&#281; ze Szwecj&#261; w zakresie budowy my&#347;liwca nowej generacji &#8211; poinformowa&#322; w pi&#261;tek dziennikarzy przedstawiciel Pa&#322;acu Elizejskiego.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/france-doesnt-rule-out-fighter-jet-cooperation-with-sweden-dassault-saab/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Zaplanowane na 6 wrze&#347;nia wybory w Saksonii-Anhalt maj&#261; kluczowe znaczenie dla systemu politycznego Niemiec. Po raz pierwszy w historii RFN Alternatywa dla Niemiec (AfD) ma realn&#261; szans&#281; na zdobycie w&#322;adzy w jednym z land&#243;w. Ewentualne powo&#322;anie rz&#261;du pod wodz&#261; AfD pozwoli&#322;oby partii zrealizowa&#263; cz&#281;&#347;&#263; szeroko zakrojonego programu, obsadzi&#263; landow&#261; administracj&#281; i rozbudowa&#263; instytucjonalne zaplecze przed wyborami do Bundestagu w 2029 r. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-08-28/wszystko-jest-mozliwe-afd-idzie-po-wladze-w-saksonii-anhalt">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; dziesi&#261;tki tysi&#281;cy os&#243;b z&#322;o&#380;y&#322;o ho&#322;d kr&#243;lowi Norwegii Haraldowi V, sk&#322;adaj&#261;c kwiaty i kartki z kondolencjami przed pa&#322;acem kr&#243;lewskim w Oslo dzie&#324; po &#347;mierci monarchy w wieku 89 lat.&#8221; NBC pisze o &#347;mierci kr&#243;la a CNN t&#322;umaczy jakie skandale sprawiaj&#261;, &#380;e nowy kr&#243;l jest do&#347;&#263; kontrowersyjny. <a href="https://www.nbcnews.com/world/europe/tens-thousands-mourn-king-harald-v-oslo-norway-enters-new-royal-era-rcna594999">[NBC]</a>, <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/28/europe/king-norway-harald-v-monarchy-future-intl">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Kanclerz Niemiec Friedrich Merz zamierza obarczy&#263; Rosj&#281; win&#261; za pr&#243;b&#281; ataku dronem w Lipsku i og&#322;osi&#263; szeroko zakrojone sankcje, co oznacza&#322;oby dalsze zaostrzenie stanowiska Berlina wobec Moskwy.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/friedrich-merz-berlin-sanctions-russia-vladimir-putin-leipzig-attach-ascalate/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;W r&#243;&#380;nych podcastach wielokrotnie sygnalizowali&#347;my problemy w relacjach w&#281;giersko-s&#322;owackich. W tym odcinku opowiemy w&#322;a&#347;nie o kontek&#347;cie tych relacji. B&#281;d&#261; o tym opowiada&#263; Krzysztof D&#281;biec i Ilona Gizi&#324;ska.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1DYCbQn3hzQAvvwAPGVXPb">[###]</a></p></li><li><p>&#8222;Ratko Mladi&#263;, bo&#347;niacko-serbski genera&#322; skazany za ludob&#243;jstwo, zostanie pochowany z &#187;najwy&#380;szymi honorami wojskowymi i pa&#324;stwowymi&#171; &#8211; og&#322;osi&#322; w pi&#261;tek serbski minister sprawiedliwo&#347;ci Nenad Vuji&#263;, jak poda&#322;a pa&#324;stwowa stacja telewizyjna tego kraju.&#8221; Jak czyta si&#281; newsa o pogrzebie rze&#378;nika Srebrenicy to &#380;arty o tym, &#380;e Serbi&#281; nale&#380;y prewencyjnie bombardowa&#263; co 20 lat nagle maj&#261; wi&#281;cej sensu. <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/28/europe/serbia-mladic-burial-war-crimes-intl">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;25 sierpnia wybuch&#322; po&#380;ar w powstaj&#261;cym Amurskim Kompleksie Gazowo-Chemicznym niedaleko miasta Swobodny pod B&#322;agowieszcze&#324;skiem na rosyjskim Dalekim Wschodzie, ok. 150 km od granicy z Chinami. Gaszenie zaj&#281;&#322;o prawie dob&#281;, &#380;ycie straci&#322;o 15 os&#243;b, w tym jeden obywatel Rosji i 14 Chin, a &#322;&#261;cznie ucierpia&#322;o ponad 150 os&#243;b. Na razie nieznane s&#261; ani skala zniszcze&#324;, ani przyczyny awarii. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-28/amurski-kompleks-gazowo-chemiczny-pozar-i-15-ofiar-tuz-przed-startem">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;24 sierpnia W&#322;adimir Putin podpisa&#322; dekret umo&#380;liwiaj&#261;cy rosyjskim w&#322;adzom wprowadzanie czasowego zarz&#261;du w obiektach infrastruktury krytycznej, w tym nale&#380;&#261;cych do sektora przemys&#322;owego, telekomunikacyjnego, mieszkaniowo-komunalnego oraz transportowo-logistycznego, a tak&#380;e w innych obiektach &#8221;maj&#261;cych szczeg&#243;lne znaczenie&#8222; dla bezpiecze&#324;stwa, stabilno&#347;ci gospodarczej i funkcjonowania spo&#322;ecze&#324;stwa. (...) Dekret Putina faktycznie przerzuca na rosyjski biznes obowi&#261;zek zapewnienia infrastrukturze krytycznej ochrony przed ukrai&#324;skimi atakami. Tym samym Putin przyzna&#322;, &#380;e odpowiedzialne za to organy pa&#324;stwowe nie s&#261; w stanie jej zapewni&#263;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-28/dekret-putina-panstwo-niezdolne-ochronic-gospodarke">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Izrael kontynuuje uderzenia w Gazie oraz na Zachodnim Brzegu, powoduj&#261;c ofiary &#347;miertelne, podkopuj&#261;c wysi&#322;ki poczynione na rzecz porozumienia pokojowego z Hamasem. Administracja USA, kt&#243;ra mia&#322;a mocny udzia&#322; przy powstawaniu porozumienia, ma wyra&#380;a&#263; niezadowolenie z dzia&#322;a&#324; Izraelczyk&#243;w. Co z tego niezadowolenia wyniknie? Nikt nie wie, ale je&#347;li cokolwiek, to b&#281;dziemy o tym informowa&#263;. <a href="https://apnews.com/article/us-un-israel-palestinians-board-peace-gaza-6847b6e1ee06c7be1c1525a9f99538ae">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;28 lutego 2026 roku rozpocz&#281;&#322;a si&#281; akcje Epic Fury, czyli atak USA na Iran. R&#243;wnoleg&#322;e rozpocz&#281;&#322;a si&#281; tak&#380;e izraelska akcja przeciwko temu krajowi. W tym odcinku omawiamy skutki tych wydarze&#324;. Jak wojna w Iranie wp&#322;yn&#281;&#322;a na region? Jak dzi&#347; wygl&#261;da sytuacja na Bliskim Wschodzie? Jak Amerykanie postrzegaj&#261; decyzj&#281;, jak&#261; podj&#261;&#322; Donald Trump? Jak zmieni&#322;a si&#281; pozycja USA i Izraela w regionie? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Krzysztof Strachota, Marek Matusiak i Andrzej Kohut.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4ovkiKxFTRsJ9nebNJCAJ4">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a6c7ffdc075d27fa4cad95f69&quot;,&quot;title&quot;:&quot;P&#243;&#322; roku po ataku USA i Izraela na Iran. Co zmieni&#322;a ta wojna? Jak Amerykanie to odbieraj&#261;? Co dalej? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4ovkiKxFTRsJ9nebNJCAJ4&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4ovkiKxFTRsJ9nebNJCAJ4" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Dok&#322;adnie za dwa miesi&#261;ce Izraelczycy udadz&#261; si&#281; do urn, by wybra&#263; 120 cz&#322;onk&#243;w Knesetu. Bardzo prawdopodobne, &#380;e prawica p&#243;jdzie do wybor&#243;w podzielona, a rz&#261;dz&#261;cy Likud wcale nie b&#281;dzie faworytem. Binjamin Netanjahu bezpardonowo walczy o utrzymanie pozycji. Jednym z g&#322;&#243;wnych temat&#243;w kampanii jest kwestia s&#322;u&#380;by ortodoks&#243;w, kt&#243;ra po raz kolejny daje o sobie zna&#263;.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/izraelska-prawica-netanjahu-ai/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Jak wygl&#261;da sytuacja wewn&#281;trzna w Iranie? Zdaje si&#281;, &#380;e wbrew nadziejom ameryka&#324;skiej administracji system sta&#322; si&#281; jeszcze bardziej twardog&#322;owy, teokratyczny i zmilitaryzowany. Nie my&#347;li on o poddaniu si&#281;, a o pozostaniu na twardej pozycji, kt&#243;r&#261; ci&#261;gle prezentuje. Oczywi&#347;cie nale&#380;y pami&#281;ta&#263;, &#380;e re&#380;imy nierzadko s&#261; du&#380;o s&#322;absze ni&#380; pozuj&#261; na zewn&#261;trz, tak nie wida&#263; obecnie znak&#243;w wskazuj&#261;cych na zbli&#380;aj&#261;ce si&#281; za&#322;amanie Iranu. Chocia&#380; presja ekonomiczna na Iran narasta, to mowa o pa&#324;stwie, kt&#243;re &#380;yje z ni&#261; od blisko 50 lat. <a href="https://apnews.com/article/trump-iran-war-goals-six-months-bb91832b61fa98fe12790d0a887719e0">[AP News]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/war-weighs-irans-economy-us-intensifies-sanctions-2026-08-29/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Ro&#347;nie napi&#281;cie na linii Turcja-Izrael. W tym odcinku rozmawiamy o relacjach mi&#281;dzy tymi krajami, sytuacji w Syrii i o tym, czy obecne napi&#281;cia mog&#261; przekszta&#322;ci&#263; si&#281; w bezpo&#347;rednie starcia zbrojne. O sytuacji na Bliskim Wschodzie opowiadaj&#261; eksperci OSW Krzysztof Strachota, Adam Michalski i Marek Matusiak.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2ptQpboD8rx6kKjZlGGNk4">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a98f2402eb80f1c6d3ac36c30&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Turcja mo&#380;e by&#263; nowym Iranem? Czy mo&#380;liwe jest starcie Izraela z Turcj&#261;?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2ptQpboD8rx6kKjZlGGNk4&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2ptQpboD8rx6kKjZlGGNk4" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Syria nadal nie zako&#324;czy&#322;a zjednoczenia. O ile najwi&#281;ksza grupa, czyli Kurdowie, zgodzili si&#281; (nie bez pokazu si&#322;y ze strony Damaszku) na wej&#347;cie w struktury pa&#324;stwa, tak ostatnim puzzlem syryjskiej uk&#322;adanki pozostaj&#261; Druzowie, zamieszkuj&#261;cy po&#322;udnie kraju. Mieszaj&#261; si&#281; tam lokalne uk&#322;ady i konflikty z Beduinami, a tak&#380;e Izraelskie oddzia&#322;ywanie. <a href="https://www.dw.com/en/what-next-kurds-say-yes-druze-still-say-no-to-united-syria/a-78549925">[DW]</a></p></li><li><p>Id&#261;c dalej DW zastanawia si&#281;, czy Syria stanie si&#281; polem nasilonej rywalizacji izraelsko-tureckiej. Oba pa&#324;stwa s&#261; silniejsze ni&#380; Syria i w sytuacji wewn&#281;trznej Syrii widz&#261; swoje mo&#380;liwe szanse i zagro&#380;enia. <a href="https://www.dw.com/en/could-syria-become-the-focus-of-an-israeli-turkish-conflict/a-78507781">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>Nepal, w pobli&#380;u granicy z kontrolowanym przez Chiny Tybeta&#324;skim Regionie Autonomicznym nawiedzi&#322;a pow&#243;d&#378; b&#322;yskawiczna. W&#322;adze potwierdzi&#322;y &#347;mier&#263; blisko 700 os&#243;b, a kolejne 3000 jest uznawane za zaginione. Pow&#243;d&#378; zosta&#322;a spowodowana najprawdopodobniej przed od&#322;amanie si&#281; cz&#281;&#347;ci lodowca, kt&#243;ry zsun&#261;&#322; si&#281; do jeziora powoduj&#261;c tam fal&#281;, kt&#243;ra przela&#322;a si&#281; przez brzeg do doliny. Trwa akcja ratownicza jednak trudny, g&#243;rski teren i odleg&#322;o&#347;&#263; do du&#380;ych o&#347;rodk&#243;w utrudniaj&#261; jej prowadzenie. Chi&#324;skie w&#322;adze cenzuruj&#261; materia&#322;y dotycz&#261;ce powodzi, co poddaje pod w&#261;tpliwo&#347;&#263; jakiekolwiek liczby, kt&#243;re Pekin podaje w sprawie liczby ofiar po chi&#324;skiej stronie granicy. <a href="https://apnews.com/article/nepal-china-flood-rescue-fde34c839b648f93f6aa011f044deb00">[AP News]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cx2z415w2gpo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;23 sierpnia w Kazachstanie odby&#322;y si&#281; przyspieszone wybory do jednoizbowego parlamentu (Kuru&#322;taju). (...) Zdecydowan&#261; wi&#281;kszo&#347;&#263; g&#322;os&#243;w zdoby&#322;a partia Adilet, powi&#261;zana z prezydentem Kasymem-&#379;omartem Tokajewem &#8211; wed&#322;ug Centralnej Komisji Wyborczej zag&#322;osowa&#322;o na ni&#261; 71,2% wyborc&#243;w przy frekwencji wynosz&#261;cej 74% (to daje jej 110 na 145 miejsc w parlamencie). Obserwatorzy OBWE podali w w&#261;tpliwo&#347;&#263; wiarygodno&#347;&#263; danych dotycz&#261;cych uczestnictwa w wyborach, a tak&#380;e zwr&#243;cili uwag&#281; na brak pluralizmu politycznego w pa&#324;stwie.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-25/wybory-parlamentarne-w-kazachstanie-tokajew-konsoliduje-wladze">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W&#322;adze poinformowa&#322;y w sobot&#281;, &#380;e grupa &#380;o&#322;nierzy w Nigrze zbuntowa&#322;a si&#281; przeciwko oficerom w kluczowej bazie wojskowej i otworzy&#322;a ogie&#324; w newralgicznych miejscach stolicy, Niamey, co wydaje si&#281; by&#263; aktem buntu i zagro&#380;eniem dla borykaj&#261;cej si&#281; z trudno&#347;ciami junty rz&#261;dz&#261;cej krajem.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/niger-niamey-gunfire-explosions-airport-presidential-district-77d0c701e5729f2779580ea557e0a2c3">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek w Kongo rozpocz&#281;to szczepienia przeciwko wirusowi Ebola, a w&#322;adze s&#322;u&#380;by zdrowia podejmuj&#261; dzia&#322;ania maj&#261;ce na celu spowolnienie najszybciej rozprzestrzeniaj&#261;cej si&#281; epidemii tej choroby w historii.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/congo-ebola-vaccines-e7a52f96763d6e113b51eb97f9edc202">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;30 sierpnia wyborcy w Gwinei Bissau zdecyduj&#261;, czy zatwierdzi&#263; now&#261; konstytucj&#281;, kt&#243;ra znacznie wzmocni&#322;aby uprawnienia prezydenta i zmieni&#322;a kszta&#322;t systemu wyborczego w kraju.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/29/guinea-bissau-votes-on-a-stronger-presidency-whats-at-stake">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak podaj&#261; &#378;r&#243;d&#322;a zwi&#261;zane z bezpiecze&#324;stwem, rebelianci z plemienia Tuareg&#243;w uwolnili oko&#322;o 60 malijskich &#380;o&#322;nierzy w zamian za jednego ze swoich przyw&#243;dc&#243;w &#8211; by&#322;ego oficera malijskiej armii, kt&#243;ry przeszed&#322; na stron&#281; wroga, Inkinane Ag Attahera.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/29/tuareg-rebels-free-more-malian-soldiers-in-prisoner-swap-sources-say">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek policja w Zambii zatrzyma&#322;a g&#322;&#243;wnego przyw&#243;dc&#281; opozycji w tym kraju pod zarzutem zdrady stanu po tym, jak zg&#322;osi&#322; si&#281; on na przes&#322;uchanie, szukaj&#261;c wcze&#347;niej schronienia w budynku ONZ po kontrowersyjnych wyborach, kt&#243;re odby&#322;y si&#281; dwa tygodnie temu.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/zambia-election-mundubile-hichilema-arrest-treason-dcff7e01860d09765819ceb2142d32bc">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak zaobserwowa&#322; w pi&#261;tek &#347;wiadek agencji Reuters, policja u&#380;y&#322;a gazu &#322;zawi&#261;cego, aby rozproszy&#263; grup&#281; drobnych handlarzy protestuj&#261;cych przeciwko podwy&#380;ce ce&#322; importowych, podczas gdy w centrum Nairobi zamkni&#281;to setki sklep&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/africa/kenya-police-fire-tear-gas-disperse-traders-protesting-import-duty-hike-2026-08-28/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump o&#347;wiadczy&#322; w pi&#261;tek, &#380;e jego administracja zawar&#322;a z Wenezuel&#261; szeroko zakrojone porozumienie, kt&#243;re &#8211; o ile zostanie zrealizowane &#8211; mog&#322;oby zapewni&#263; Stanom Zjednoczonym dost&#281;p do ogromnych zasob&#243;w niewykorzystanych rezerw ropy tego po&#322;udniowoameryka&#324;skiego kraju, po kosztach.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/trump-venezuela-oil-reserves-eb0ed5a1e99602c21a7f690c3368020e">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#261;d w Ekwadorze uzna&#322; by&#322;ego prezydenta Lenina Moreno za winnego przyj&#281;cia &#322;ap&#243;wki w sprawie zwi&#261;zanej z budow&#261; najwi&#281;kszej elektrowni wodnej w kraju &#8211; poinformowa&#322;a w pi&#261;tek prokuratura.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/29/ecuador-sentences-ex-president-moreno-to-five-years-in-jail-in-bribery-case">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W ci&#261;gu pierwszych o&#347;miu miesi&#281;cy tego roku prawie 200 000 os&#243;b zosta&#322;o przymusowo odes&#322;anych na Haiti &#8211; poinformowa&#322; w pi&#261;tek przedstawiciel ONZ podczas nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpiecze&#324;stwa, kilka dni po brutalnym ataku gangu, w wyniku kt&#243;rego w pobli&#380;u stolicy zgin&#281;&#322;o prawie 50 os&#243;b.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/nearly-200000-people-forcibly-returned-haiti-so-far-this-year-un-says-2026-08-28/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Kolumbii Abelardo de la Espriella obieca&#322; deportowa&#263; tysi&#261;ce migrant&#243;w przebywaj&#261;cych w kraju bez zezwole&#324; na pobyt, g&#322;&#243;wnie Wenezuelczyk&#243;w, pr&#243;buj&#261;c wprowadzi&#263; znacz&#261;ce zmiany w krajowej polityce imigracyjnej, kt&#243;re &#8211; jak twierdzi &#8211; przyczyni&#261; si&#281; do zmniejszenia przest&#281;pczo&#347;ci.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/colombia-de-la-espriella-migrants-president-venezuelans-raids-crime-05bb694f97b18a1d449e0926fe8f94e6">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijski organ ds. ochrony danych na&#322;o&#380;y&#322; na sp&#243;&#322;k&#281; ByteDance, w&#322;a&#347;ciciela serwisu TikTok, grzywn&#281; w wysoko&#347;ci prawie 30 mln dolar&#243;w za rzekome nieprawid&#322;owe przetwarzanie danych osobowych dzieci i nastolatk&#243;w. Jest to najnowsza z serii dzia&#322;a&#324; podj&#281;tych przez ten kraj przeciwko firmom z bran&#380;y medi&#243;w spo&#322;eczno&#347;ciowych.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/25/brazil-fines-tiktok-30m-for-child-data-privacy-violations">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prawie co roku od 2015 r. dzieci z Idaho nale&#380;&#261;ce do sekty wyznaj&#261;cej uzdrawianie przez wiar&#281; umieraj&#261; na uleczalne schorzenia, takie jak zapalenie p&#322;uc i infekcje bakteryjne, kt&#243;re przerodzi&#322;y si&#281; w posocznic&#281;. Byli cz&#322;onkowie sekty Followers of Christ twierdz&#261;, &#380;e na rodzic&#243;w wywierana jest presja, by przestrzegali doktryny zakazuj&#261;cej korzystania z opieki medycznej. Jak twierdz&#261;, ci, kt&#243;rzy si&#281; od niej odchodz&#261;, nara&#380;aj&#261; si&#281; na wykluczenie ze spo&#322;eczno&#347;ci.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/faith-healing-idaho-deaths-followers-of-christ">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;W zesz&#322;ym tygodniu Trump podpisa&#322; dekret prezydencki zezwalaj&#261;cy na bezc&#322;owy przyw&#243;z do Stan&#243;w Zjednoczonych 300 000 ton metrycznych wo&#322;owiny przez okres 90 dni, pocz&#261;wszy od 1 wrze&#347;nia.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/29/business/beef-imports-tariffs-trump">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek s&#281;dzia federalny wstrzyma&#322; &#8212; przynajmniej na razie &#8212; pr&#243;by wprowadzenia w &#380;ycie dekretu prezydenta Donalda Trumpa ograniczaj&#261;cego g&#322;osowanie korespondencyjne.&#8221; <a href="https://www.pbs.org/newshour/politics/judge-again-blocks-trump-mail-ballot-executive-order-in-ruling-thats-likely-to-be-swiftly-appealed">[PBS]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek s&#281;dzia federalny orzek&#322;, &#380;e przepisy, na podstawie kt&#243;rych administracja prezydenta Donalda Trumpa uniewa&#380;nia&#322;a wizy i wszczyna&#322;a post&#281;powania deportacyjne wobec student&#243;w nieb&#281;d&#261;cych obywatelami USA z powodu ich pro-palesty&#324;skiej dzia&#322;alno&#347;ci i krytyki Izraela, s&#261; niezgodne z konstytucj&#261;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/legal/government/judge-deals-blow-trump-moves-deport-pro-palestinian-activists-2026-08-29/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#281;dzia federalny w San Antonio przed&#322;u&#380;y&#322; tymczasowe wstrzymanie nowych prac zwi&#261;zanych z naruszeniem gruntu w ramach budowy obiekt&#243;w s&#322;u&#380;&#261;cych bezpiecze&#324;stwu granicznemu na terenie Parku Narodowego Big Bend i w jego okolicy, podczas gdy prawnicy obu stron spotykaj&#261; si&#281;, aby uzyska&#263; ja&#347;niejszy obraz projektu i jego skutk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.tpr.org/border-immigration/2026-08-28/federal-judge-extends-pause-on-big-bend-border-security-construction">[Texas Public Radio]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#281;dzia federalny wyda&#322; orzeczenie na korzy&#347;&#263; firmy Anthropic zajmuj&#261;cej si&#281; sztuczn&#261; inteligencj&#261; w sporze prawnym z Pentagonem po tym, jak rz&#261;d uzna&#322; t&#281; firm&#281; na pocz&#261;tku tego roku za zagro&#380;enie dla &#322;a&#324;cucha dostaw.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/08/28/nx-s1-5947761/judge-pentagon-anthropic-illegal">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;Federalny s&#261;d apelacyjny stwierdzi&#322;, &#380;e wieloletni precedens S&#261;du Najwy&#380;szego zmusi&#322; go do uznania za legalne posiadania w domu materia&#322;&#243;w przedstawiaj&#261;cych wykorzystywanie seksualne dzieci wygenerowanych przez sztuczn&#261; inteligencj&#281;, a s&#281;dziowie ostrzegli, &#380;e gwa&#322;towny post&#281;p technologiczny skomplikowa&#322; granice prawne wyznaczone prawie 25 lat temu.&#8221; <a href="https://www.foxnews.com/politics/appeals-court-delivers-unsettling-ruling-supreme-court-left-no-choice">[Fox News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jak twierdzi organizacja spo&#322;eczna, miliony Australijczyk&#243;w mog&#322;yby zaoszcz&#281;dzi&#263; nawet 370 dolar&#243;w rocznie na rachunkach za energi&#281; i wnie&#347;&#263; sw&#243;j wk&#322;ad w walk&#281; z kryzysem klimatycznym, gdyby Partia Pracy posz&#322;a w &#347;lady Wielkiej Brytanii i zalegalizowa&#322;a panele s&#322;oneczne pod&#322;&#261;czane do gniazdka.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/environment/2026/aug/29/plug-in-solar-panels-could-save-households-370-a-year-and-experts-say-australia-should-copy-the-uk-in-legalising-them">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W ostatnich tygodniach urz&#261;dzenia te, nazwane przez niekt&#243;rych krytyk&#243;w &#187;okularami zbocze&#324;c&#243;w&#171; ze wzgl&#281;du na mo&#380;liwo&#347;&#263; potajemnego filmowania, sta&#322;y si&#281; przyczyn&#261; powstania dw&#243;ch australijskich petycji wzywaj&#261;cych do wprowadzenia ogranicze&#324; w ich sprzeda&#380;y i imporcie, pod kt&#243;rymi zebrano dziesi&#261;tki tysi&#281;cy podpis&#243;w.&#8221; <a href="https://www.abc.net.au/news/2026-08-27/push-for-import-ban-on-smart-glasses-amid-privacy-concerns/107074628?utm_medium=social&amp;utm_content=sf281617293&amp;utm_campaign=abc_news&amp;utm_source=m.facebook.com">[ABC AU]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wed&#322;ug najnowszej analizy CNN, m&#322;odzi doro&#347;li w wieku od 18 do 21 lat, kt&#243;rym prawo zabrania uprawiania wi&#281;kszo&#347;ci form hazardu w Stanach Zjednoczonych, obr&#243;t na rynku prognoz Kalshi wyni&#243;s&#322; w tym roku jak dot&#261;d oko&#322;o 5,4 mld dolar&#243;w.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/28/business/young-adults-trading-kalshi">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Polska musi nauczy&#263; si&#281; zatrzymywa&#263; wod&#281;, zamiast jak najszybciej odprowadza&#263; j&#261; rzekami i rowami. W dzisiejszym odcinku prof. Mateusz Grygoruk, hydrolog z SGGW, opowiada o b&#322;&#281;dach w gospodarce wodnej i kosztach suszy. Wyja&#347;nia, dlaczego zbiorniki retencyjne nie rozwi&#261;&#380;&#261; wszystkich problem&#243;w, dlaczego pa&#324;stwo powinno p&#322;aci&#263; rolnikom za zatrzymywanie wody i czemu powinni&#347;my si&#281; cieszy&#263; z mokrade&#322; i ka&#322;u&#380;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1lyhmR22sPRVmDII4dC7z0">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8abb411707e42ddd348824c9c7&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Woda nam ucieka | Warto&#347;&#263; dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1lyhmR22sPRVmDII4dC7z0&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1lyhmR22sPRVmDII4dC7z0" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Agencja S&amp;P Dow Jones Indices podj&#281;&#322;a decyzj&#281; o zaklasyfikowaniu polskiego rynku do grupy rynk&#243;w rozwini&#281;tych. Zaplanowany na wrzesie&#324; 2027 roku awans uczyni z Polski 27. cz&#322;onka presti&#380;owego indeksu S&amp;P Developed BMI. To trzecia tak znacz&#261;ca decyzja wielkich dostawc&#243;w indeksowych, po wcze&#347;niejszych ruchach ze strony FTSE Russell oraz STOXX z wrze&#347;nia 2018 roku, kiedy to Warszawa jako pierwsza w regionie Europy &#346;rodkowo-Wschodniej prze&#322;ama&#322;a status rynku wschodz&#261;cego.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/28/polska-wchodzi-do-swiatowej-elity-rynkow-rozwinietych-sp-podjal-przelomowa-decyzje/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; firma Meta zawar&#322;a ugod&#281; w sprawie wniesionej przez 29 stan&#243;w USA, kt&#243;re zarzuca&#322;y jej tworzenie produkt&#243;w uzale&#380;niaj&#261;cych, kt&#243;re wci&#261;ga&#322;y m&#322;odych ludzi. Firma zajmuj&#261;ca si&#281; mediami spo&#322;eczno&#347;ciowymi zgodzi&#322;a si&#281; zap&#322;aci&#263; 18 mld dolar&#243;w oraz zmieni&#263; niekt&#243;re funkcje swojej platformy w Stanach Zjednoczonych. Prokurator generalny Kalifornii stwierdzi&#322;, &#380;e jest to zwyci&#281;stwo, kt&#243;re &#187;znacz&#261;co zmieni sytuacj&#281; dzieci i ich rodzin&#171;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/28/meta-facebook-us-lawsuit-settlement-world-impact">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.france24.com/en/live-news/20260826-meta-settlement-puts-social-media-industry-on-notice-there-will-be-more">[France24]</a></p></li><li><p>&#8222;Polska zwr&#243;ci&#322;a si&#281; do Komisji Europejskiej o na&#322;o&#380;enie grzywny w wysoko&#347;ci 250 mln euro (291,30 mln dolar&#243;w) na firm&#281; Meta Platforms, otwiera now&#261; kart&#281; &#8211; poinformowa&#322; w czwartek minister ds. gospodarki cyfrowej, zarzucaj&#261;c tej firmie zajmuj&#261;cej si&#281; mediami spo&#322;eczno&#347;ciowymi brak odpowiednich dzia&#322;a&#324; w walce z oszuka&#324;czymi reklamami.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/europe/poland-asks-eu-fine-meta-250-million-urges-action-against-scams-false-ads-2026-08-27/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Naukowcy z Republiki Po&#322;udniowej Afryki badaj&#261;, dlaczego wzd&#322;u&#380; niekt&#243;rych odcink&#243;w zachodniego i po&#322;udniowego wybrze&#380;a kraju wyrzuca fale na brzeg ogromne ilo&#347;ci martwych lub umieraj&#261;cych sardynek &#8212; oraz czy przyczyn&#261; tego zjawiska jest wirus opryszczki wykryty u tych ryb.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/south-africa-sardines-fish-herpes-wildlife-28c3c9eb1d69792bea25cec451f65e6b">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Poronienie jest cz&#281;sto traktowane jako problem wynikaj&#261;cy z przyczyn le&#380;&#261;cych po stronie kobiety w ci&#261;&#380;y, jednak najnowsze badania wskazuj&#261;, &#380;e plemniki mog&#261; odgrywa&#263; wi&#281;ksz&#261; rol&#281;, ni&#380; wielu ludziom si&#281; wydaje. Dziennikarka naukowa Sarah Elizabeth Richards do&#322;&#261;cza do programu Science Quickly, aby om&#243;wi&#263;, w jaki spos&#243;b coraz wi&#281;cej dowod&#243;w wskazuje na zwi&#261;zek mi&#281;dzy uszkodzeniami DNA plemnik&#243;w a nawracaj&#261;cymi poronieniami, dlaczego stosowane od dziesi&#281;cioleci testy wykrywaj&#261;ce takie uszkodzenia dopiero teraz zyskuj&#261; szersze uznanie oraz w jaki spos&#243;b zmiany stylu &#380;ycia mog&#261; pom&#243;c poprawi&#263; zdrowie plemnik&#243;w i wyniki ci&#261;&#380;y.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/163t3vi4rbL2vwLJEFSIEq">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a38becde7e9b2a455f4442566&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Could damaged sperm be causing miscarriages?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/163t3vi4rbL2vwLJEFSIEq&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/163t3vi4rbL2vwLJEFSIEq" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Jak wykaza&#322;o pierwsze na &#347;wiecie badanie kliniczne przeprowadzone pod kierownictwem australijskich naukowc&#243;w, przyjmowanie popularnego leku obni&#380;aj&#261;cego poziom cholesterolu mo&#380;e zmniejszy&#263; ryzyko zawa&#322;u serca lub udaru m&#243;zgu u os&#243;b powy&#380;ej 70. roku &#380;ycia, przy czym ryzyko wyst&#261;pienia powa&#380;nych skutk&#243;w ubocznych jest niewielkie.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/aug/29/statins-reduce-risk-heart-attack-stroke-over-70s-clinical-trial">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Dla Julii Cole, paleoklimatolog, kt&#243;ra wykorzystuje korale do badania dawnego klimatu Ziemi, silne zjawisko El Ni&#241;o, kt&#243;re obecnie nasila si&#281; na Oceanie Spokojnym, nie jest &#380;adnym zaskoczeniem. Wygl&#261;da to na cz&#281;&#347;&#263; trwaj&#261;cego od stulecia trendu, w ramach kt&#243;rego silne zjawiska El Ni&#241;o wyst&#281;puj&#261; coraz cz&#281;&#347;ciej w miar&#281; ocieplania si&#281; planety spowodowanego zmianami klimatu wywo&#322;anymi przez cz&#322;owieka.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02717-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W 2009 roku studentka medycyny Shebani Sethi by&#322;a &#347;wiadkiem niezwyk&#322;ego powrotu do zdrowia pacjentki uczestnicz&#261;cej w programie odchudzania. Zmiany w diecie, kt&#243;re wprowadzi&#322;a, z&#322;agodzi&#322;y objawy schizofrenii, z kt&#243;rymi kobieta ta od lat bezskutecznie walczy&#322;a za pomoc&#261; lek&#243;w. To do&#347;wiadczenie skierowa&#322;o Shebani na &#347;cie&#380;k&#281; medyczn&#261;, kt&#243;ra doprowadzi&#322;a j&#261; do radykalnie odmiennego podej&#347;cia do leczenia zaburze&#324; psychicznych.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7B11N6Fvd1zDsyMvnWORLT">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ae777d4b56f8842caed122be1&quot;,&quot;title&quot;:&quot;How your metabolism could alter your mental health&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7B11N6Fvd1zDsyMvnWORLT&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7B11N6Fvd1zDsyMvnWORLT" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; &#347;miertelna lawina ska&#322;, b&#322;ota i wody uderzy&#322;a w wioski po&#322;o&#380;one wzd&#322;u&#380; granicy Nepalu i Tybetu, powoduj&#261;c &#347;mier&#263; oko&#322;o 350 os&#243;b, a ponad 1 000 uznano za zaginione. Ameryka&#324;ska S&#322;u&#380;ba Geologiczna (USGS) podaje, &#380;e zdarzenie to zosta&#322;o spowodowane zawaleniem si&#281; lodowca, co doprowadzi&#322;o do ogromnego osuwiska i gwa&#322;townej powodzi.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02716-w">[Nature]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Zmar&#322;a Dolly Parton i z tej okazji jutuberka Lindsay Ellis postanowi&#322;a udost&#281;pni&#263; w serwisie YouTube sw&#243;j materia&#322; o tym dlaczego ta piosenkarka country jest tak kochana. Z tego filmy dowiecie si&#281; jak du&#380;o pieni&#281;dzy wydawa&#322; na r&#243;&#380;norodna dzia&#322;alno&#347;&#263; charytatywn&#261;, kt&#243;ra mia&#322;a dla ludzi ogromne znaczenie. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=uJuKN0chAZk">[###]</a></p><div id="youtube2-uJuKN0chAZk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;uJuKN0chAZk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/uJuKN0chAZk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 303, 22.08.2026]]></title><description><![CDATA[To z kolejnym wetem prezydenta, kolejn&#261; awantur&#261; o trybuna&#322; i burzami]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr303</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr303</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 22 Aug 2026 20:13:25 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr303">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>Prezydent Karol Nawrocki wysy&#322;a ustaw&#281; &#8222;lex-szarlatan&#8221; do Trybuna&#322;u Konstytucyjnego. To s&#261; fakty. A nasza opinia jest taka, &#380;e Prezydent jest za tym, by dalej umierali Polacy. Od medycyny alternatywnej, znachor&#243;w, szarlatan&#243;w, lek&#243;w z internetu i porad z socjal medi&#243;w umieraj&#261; prawdziwi ludzie. Micha&#322; Janczura (dziennikarz WP) wypowiada si&#281; na temat decyzji prezydenta w pierwszym tek&#347;cie. Dodatkowo, za&#322;&#261;czamy Wam dwa poprzednie materia&#322;y dziennikarza (link 2 i link 3), gdzie opisuje historie os&#243;b, kt&#243;re zosta&#322;y oszukane przez szarlatan&#243;w. <a href="https://wiadomosci.wp.pl/zawsze-bedziemy-dzialac-kiedy-jest-juz-za-pozno-janczura-ostro-o-lex-szarlatan-7320390500225601v">[Wirtualna Polska #1]</a>, <a href="https://wiadomosci.wp.pl/gabinet-pseudoginekologa-kobiety-szukaly-ratunku-trafialy-do-szarlatana-testament-odcinek-1-7300977524172960a">[Wirtualna Polska #2]</a>, <a href="https://wiadomosci.wp.pl/pani-basia-i-wlewy-z-rozpuszczalnika-zlecala-je-praktykujaca-lekarka-testament-odcinek-2-7320084985493696a">[Wirtualna Polska #3]</a></p></li><li><p>&#8222;Autorka kontrowersyjnego raportu &#187;Polak&#243;w portret w&#322;asny&#171; poda&#322;a si&#281; do dymisji z funkcji pe&#322;nomocniczki rz&#261;du ds. promocji marki Polski.&#8221; Kontrowersje o jakich mowa to zarzut u&#380;ycia AI do napisania raportu. <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/barbara-mroz-gorgon-podala-sie-do-dymisji/ww2edxc">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Wszystko wskazuje na to, &#380;e zapowiedziany przez rz&#261;d pakiet zmian podatkowych napotka zdecydowany sprzeciw prezydenta Karola Nawrockiego. Z Pa&#322;acu Prezydenckiego p&#322;yn&#261; sygna&#322;y, &#380;e ustawa w obecnym kszta&#322;cie mo&#380;e zosta&#263; zawetowana. Sp&#243;r dotyczy nie tylko nowego progu PIT, lecz tak&#380;e wy&#380;szego CIT-u dla du&#380;ych firm, daniny solidarno&#347;ciowej i radykalnego obni&#380;enia limitu przychod&#243;w uprawniaj&#261;cego przedsi&#281;biorc&#243;w do rycza&#322;tu.&#8221; <a href="https://www.gazetaprawna.pl/podatki/artykuly/11293280,karol-nawrocki-szykuje-weto-podatkowy-plan-tuska-moze-trafic-do-kosza.html">[Gazeta Prawna]</a></p></li><li><p>&#8222;Niedawno rz&#261;d og&#322;osi&#322;, &#380;e reaktywacja cz&#281;&#347;ci pakietu &#187;CPN&#171; na ostatnie dwa tygodnie sierpnia b&#281;dzie kosztowa&#263; bud&#380;et pa&#324;stwa 495 mln z&#322;. W poniedzia&#322;ek minister energii Mi&#322;osz Motyka zapowiedzia&#322;, &#380;e rz&#261;d nie odpu&#347;ci kwestii opodatkowania nadzwyczajnych zysk&#243;w koncern&#243;w. Znalaz&#322; nowy spos&#243;b na &#347;ci&#261;gni&#281;cie podatku z du&#380;ych firm z sektora energii i paliw. &#8221; <a href="https://www.money.pl/gospodarka/tak-chca-obejsc-blokade-prezydenta-nowy-pomysl-na-podatek-7320552910166144a.html">[Money]</a></p></li><li><p>&#8222;Cz&#281;&#347;&#263; lekarzy weterynarii, zajmuj&#261;cych si&#281; mi&#281;dzy innymi badaniem jako&#347;ci mi&#281;sa, od miesi&#281;cy nie dostaje wynagrodze&#324;. &#8211; To grozi parali&#380;em bran&#380;y mi&#281;snej &#8211; alarmuj&#261; zwi&#261;zki zawodowe weterynarzy. Jak ustali&#322;a redakcja biznesowa tvn24.pl, niekt&#243;rzy pracownicy na wyp&#322;aty poczekaj&#261; nawet do ko&#324;ca roku. Zaleg&#322;o&#347;ci potwierdzaj&#261; powiatowe inspektoraty.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/lekarze-weterynarii-bez-wyplat-zwiazkowcy-ostrzegaja-przed-paralizem-st9200576">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Przez Polsk&#281; przechodzi&#322;y ulewy i burze zwi&#261;zane z ni&#380;em genue&#324;skim. Stra&#380;acy interweniowali ponad siedem tysi&#281;cy razy. Po&#322;amane konary i drzewa blokowa&#322;y drogi, a ulewny deszcz zalewa&#322; posesje i piwnice. Prewencyjnie ewakuowano kilkana&#347;cie oboz&#243;w harcerskich. Wczesnym popo&#322;udniem 145 tysi&#281;cy odbiorc&#243;w w p&#243;&#322;nocno-wschodniej Polsce pozostawa&#322;o bez pr&#261;du.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/tvnmeteo/polska/ulewy-i-burze-w-polsce-w-sobote-22-08-niz-genuenski-kilkaset-interwencji-alarm-przeciwpowodziowy-st9200729">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8220;Maciej Berek jeszcze w ubieg&#322;ym tygodniu by&#322; ministrem nadzoru do spraw wdra&#380;ania polityki rz&#261;du. Nazywano go czasem nadpremierem, wice-Tuskiem. Od poniedzia&#322;ku jest ju&#380; oficjalnym kandydatem na s&#281;dziego Trybuna&#322;u Konstytucyjnego, zg&#322;oszonym przez Koalicj&#281; Obywatelsk&#261;. &#8220; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=fj7HEU5gqRc">[###]</a> </p><div id="youtube2-fj7HEU5gqRc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;fj7HEU5gqRc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/fj7HEU5gqRc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-18/zmasowany-ukrainski-atak-na-noworosyjsk-1637-dzien-wojny">[Zmasowany ukrai&#324;ski atak na Noworosyjsk. 1637. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukrai&#324;skie si&#322;y zbrojne wyczerpa&#322;y zapasy ameryka&#324;skich pocisk&#243;w przechwytuj&#261;cych typu Patriot, s&#322;u&#380;&#261;cych do odparcia atak&#243;w balistycznych, kt&#243;re maj&#261; jeden cel &#8211; twierdzi burmistrz stolicy &#8211; a mianowicie zniszczenie morale&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/22/russian-missiles-kyiv-ukraine-casualties-mood-darkens">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Ukraina: kolejny skandal korupcyjny w otoczeniu prezydenta Ze&#322;enskiego <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-20/ukraina-kolejny-skandal-korupcyjny-w-otoczeniu-prezydenta-zelenskiego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://kyivindependent.com/exclusive-inside-the-years-long-scheme-to-turn-a-nationalized-bank-into-zelensky-allies-piggy-bank/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;W dniu 21 sierpnia komisja parlamentarna broni&#322;a swojej wcze&#347;niejszej decyzji o zablokowaniu pi&#281;ciu projekt&#243;w ustaw maj&#261;cych na celu wzmocnienie walki z korupcj&#261; w kraju. Projekty te stanowi&#261; wymogi Unii Europejskiej, niezb&#281;dne zar&#243;wno do otrzymania szacowanej kwoty 2,1 mld euro (2,45 mld dolar&#243;w) pod koniec 2026 r., jak i do post&#281;p&#243;w w rozmowach Kijowa dotycz&#261;cych przyst&#261;pienia do UE.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/scandal-erupts-over-ukraines-move-to-block-key-eu-integration-bills/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Wzajemne ostrza&#322;y ukrai&#324;skie i rosyjskie doprowadzi&#322;y do kolejnego zawieszenia transport&#243;w w obszarze Morza Czarnego. Trwaj&#261; &#380;niwa i lada moment potrzebny b&#281;dzie wyw&#243;z towar&#243;w, to jednak w tej chwili jest niemo&#380;liwe. Czy grozi nam kolejny kryzys zbo&#380;owy? Czy pojawiaj&#261; si&#281; zapowiedzi g&#322;odu na &#347;wiecie? O tym m&#243;wi&#261; eksperci OSW Iwona Wi&#347;niewska i S&#322;awomir Matuszak.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7hwpspJj6X734gbZ0xJ0GS">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a09833742b6cab14f9dd33794&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak Rosjanie i Ukrai&#324;cy wzajemnie blokuj&#261; Morze Czarne? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7hwpspJj6X734gbZ0xJ0GS&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7hwpspJj6X734gbZ0xJ0GS" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Z celi na front. Skaza&#324;cy ochoczo wst&#281;puj&#261; do ukrai&#324;skiej armii. Wi&#281;&#378;niowie do&#322;&#261;czaj&#261; do armii, bo chc&#261; broni&#263; kraju i zacz&#261;&#263; &#380;ycie od nowa. Dla wielu punktem honoru jest powr&#243;t do domu z frontu, a nie z kolonii karnej.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/wiezniowie-w-ukrainskiej-armii/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Marine Le Pen rozpoczyna kampani&#281; jako faworytka wybor&#243;w prezydenckich w kwietniu 2027 r. Przewadze sonda&#380;owej towarzysz&#261; jednak s&#322;abo&#347;ci, kt&#243;re mog&#261; utrudni&#263; jej wygran&#261;, m.in. obci&#261;&#380;enie wyrokiem skazuj&#261;cym za defraudacj&#281;, niesp&#243;jno&#347;ci w programie gospodarczym czy brak klarownej wizji polityki zagranicznej.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/sytuacja-zjednoczenia-narodowego-przed-wyborami-prezydenckimi-we-francji-w-2027-r">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d Friedricha Merza przeforsowa&#322; g&#322;&#281;bok&#261; zmian&#281; tzw. ustawy grzewczej, kt&#243;ra jest najwa&#380;niejszym instrumentem polityki transformacji sektora ogrzewnictwa. (...) Nowe prawo rehabilituje kot&#322;y gazowe i olejowe &#8211; ponownie dopuszcza ich instalowanie, ale z obligatoryjnymi domieszkami tzw. zielonych paliw. W istocie przynosi to zmian&#281; dotychczasowego podej&#347;cia do dekarbonizacji ogrzewnictwa (W&#228;rmewende). &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-08-21/nowa-ustawa-grzewcza-rewizja-koncepcji-warmewende-kosztem">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Rz&#261;d mniejszo&#347;ciowy w Estonii <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/rz%c4%85d-mniejszo%c5%9bciowy-w-estonii/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Powo&#322;any w lipcu br. rz&#261;d Mindaugasa Sinkevi&#269;iusa jest trzecim w bie&#380;&#261;cej kadencji litewskiego Sejmu (od ko&#324;ca 2024 r.). Poza sta&#322;ym priorytetem zapewnienia bezpiecze&#324;stwa &#8211; wobec m.in. zagro&#380;e&#324; ze strony Rosji &#8211; jego celami w polityce zagranicznej s&#261; poprawa stosunk&#243;w z Chinami i utrzymanie obecno&#347;ci wojsk ameryka&#324;skich na Litwie.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/wyzwania-polityki-zagranicznej-nowego-rzadu-litwy">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;P&#233;ter Magyar przej&#261;&#322; w&#322;adz&#281; na W&#281;grzech ponad 100 dni temu, odsuwaj&#261;c Viktora Orb&#225;na ze stanowiska premiera po 16 latach. Magyar zapowiada&#322; ca&#322;kowit&#261; przebudow&#281; pa&#324;stwa i wielkie zmiany. O tym, na ile jego obietnice uda&#322;o mu si&#281; spe&#322;ni&#263;, m&#243;wi ekspertka OSW Ilona Gizi&#324;ska.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-08-19/sto-dni-rzadu-magyara-wegry-w-przyspieszonej-przebudowie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2zgnuw3uQTzxLiLLBFb260">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4a7305f9992b12758f97618e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;W&#281;gry w przebudowie, czyli 100 dni P&#233;tera Magyara&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2zgnuw3uQTzxLiLLBFb260&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2zgnuw3uQTzxLiLLBFb260" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Za, a nawet przeciw. 100 dni rz&#261;du Radewa w Bu&#322;garii <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-17/za-a-nawet-przeciw-100-dni-rzadu-radewa-w-bulgarii">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Port niezgody. Rosja krytykuje rumu&#324;sk&#261; inwestycj&#281; w Mo&#322;dawii <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/port-niezgody-rosja-krytykuje-rumu%c5%84sk%c4%85-inwestycj%c4%99-w-mo%c5%82dawii/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Aleksander &#321;ukaszenka od 1994 roku pe&#322;ni funkcj&#281; prezydenta Bia&#322;orusi. Pomimo kryzys&#243;w, protest&#243;w i sankcji mi&#281;dzynarodowych nic nie wskazuje na to, by cokolwiek lub ktokolwiek by&#322; w stanie zagrozi&#263; jego pozycji. Fakt, &#380;e rz&#261;dzi krajem od tak dawna, to nie przypadek. W tym filmie ekspert OSW Kamil K&#322;ysi&#324;ski om&#243;wi, w jaki spos&#243;b &#321;ukaszence udaje si&#281; tak d&#322;ugo utrzyma&#263; u w&#322;adzy. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=kTEkH_OGmQk">[###]</a></p><div id="youtube2-kTEkH_OGmQk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;kTEkH_OGmQk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/kTEkH_OGmQk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Osiem lat za piosenk&#281;. Cz&#322;onkini Pussy Riot uciek&#322;a z Rosji, ale nie od Rosji&#8221; W Krytyce Politycznej przeczytacie wywiad z cz&#322;onkini&#261; Pussy Rio. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/osiem-lat-wiezienia-za-piosenke-rozmowa-z-olga-borisova-z-pussy-riot/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Niedawny izraelski atak na syryjsk&#261; baz&#281; lotnicz&#261; to tylko jedna z wielu izraelskich inwazji na terytorium Syrii. W po&#322;udniowej Syrii miejscowi twierdz&#261;, &#380;e izraelskie oddzia&#322;y zatrzymywa&#322;y ich, niszczy&#322;y infrastruktur&#281; i zak&#322;ada&#322;y bazy wojskowe.&#8221; <a href="https://www.dw.com/en/syria-israel-military-expansion-golan-heights-bashar-assad/a-78435811">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Wysoki rang&#261; ira&#324;ski urz&#281;dnik twierdzi, &#380;e skupienie si&#281; Stan&#243;w Zjednoczonych na wojnie gospodarczej &#347;wiadczy o ich pora&#380;ce militarnej&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/08/21/nx-s1-5940610/iran-us-threat-economic-warfare">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;7 sierpnia br., kr&#243;tko po zawarciu przez Arabi&#281; Saudyjsk&#261;, Turcj&#281; i Pakistan paktu obronnego, pojawi&#322;y si&#281; nowe doniesienia o planach zmniejszenia zaanga&#380;owania USA na Bliskim Wschodzie. S&#261; to oznaki szybko post&#281;puj&#261;cych zmian i fragmentacji architektury bezpiecze&#324;stwa tego regionu.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/saudyjsko-turecko-pakistanskie-porozumienie-z-mekki">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Izraelscy osadnicy i wojsko zabili dw&#243;ch Palesty&#324;czyk&#243;w &#8211; w tym nastolatka &#8211; podczas dw&#243;ch oddzielnych strzelanin na Zachodnim Brzegu&#8221; <a href="https://www.france24.com/en/middle-east/20260821-israeli-settlers-and-military-kill-2-palestinians-teenager-separate-west-bank-shootings">[France24]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#346;ladem Pekinu. Kreml zaostrza polityk&#281; wobec Tokio <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-19/sladem-pekinu-kreml-zaostrza-polityke-wobec-tokio">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;To pierwszy &#8221;terenowy&#8222; odcinek naszego podcastu. Opowiadamy w nim o sytuacji w Kazachstanie tu&#380; przed wyborami parlamentarnymi w tym kraju. S&#261; to istotne wybory, gdy&#380; Kazachowie po raz pierwszy wybior&#261; jedynie jednoizbowy parlament. Co si&#281; zmienia w Kazachstanie? Jak wygl&#261;da kampania w tym kraju? Co m&#243;wi si&#281; o tych wyborach? Czy w&#322;adze w Astanie zdecydowa&#322;y si&#281; dokr&#281;ci&#263; &#347;rub&#281;? Na te i inne pytania odpowiada Daria Zieli&#324;ska, ekspertka OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/44Yv1QMnakWc0lYTEWYqnG">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a2e96dcd19a47fe9a32ab05cc&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co si&#281; zmienia w Kazachstanie? Sytuacja tu&#380; przed wyborami. &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/44Yv1QMnakWc0lYTEWYqnG&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/44Yv1QMnakWc0lYTEWYqnG" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;&#262;wiczenia Ulchi Freedom Shield, w kt&#243;rych bierze udzia&#322; 18 000 &#380;o&#322;nierzy z Korei Po&#322;udniowej oraz 11 innych pa&#324;stw sojuszniczych Stan&#243;w Zjednoczonych, zostaj&#261; wstrzymane po zrealizowaniu zaledwie po&#322;owy zaplanowanego programu &#8211; kilka dni po tym, jak prezydent USA Donald Trump og&#322;osi&#322;, &#380;e nakaza&#322; Pentagonowi &#187;znaczne ograniczenie&#171; tych &#263;wicze&#324;.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c4gj1vje8dxo">[BBC]</a>, <a href="https://www.pism.pl/publikacje/trump-chce-ograniczenia-manewrow-usa-z-korea-pld">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Chi&#324;ska sp&#243;&#322;ka Shein ogranicza dzia&#322;alno&#347;&#263; w Wietnamie &#8211; zmniejsza powierzchni&#281; centrum logistycznego i zwalnia pracownik&#243;w. Decyzja pokazuje ograniczenia strategii relokacji cz&#281;&#347;ci &#322;a&#324;cuch&#243;w dostaw poza ChRL w celu unikni&#281;cia barier handlowych.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/shein-ogranicza-dzialalnosc-w-wietnamie">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Kongo otrzyma&#322;o ponad 16 000 dawek szczepionki Ervebo w sytuacji, gdy kraj ten zmaga si&#281; z najszybszym w historii ogniskiem epidemii wirusa Ebola &#8211; poinformowa&#322; minister zdrowia tego kraju.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/congo-ebola-vaccine-1ce25c0697bfae7656eae3e5fe6aa6ae">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Somalii Hassan Sheikh Mohamud poprosi&#322; Uni&#281; Afryka&#324;sk&#261; o wycofanie &#380;o&#322;nierzy i zako&#324;czenie misji stabilizacyjnej. Podczas wizyty w samozwa&#324;czej republice Galmudugu prezydent stwierdzi&#322;, &#380;e Somalia gotowa jest wzi&#261;&#263; na w&#322;asne barki odpowiedzialno&#347;&#263; za kwestie bezpiecze&#324;stwa. Oczywi&#347;cie rz&#261;d w Mogadiszu zamierza korzysta&#263; ze wsparcia Stan&#243;w Zjednoczonych i Turcji, jednak chce zrezygnowa&#263; z pomocy afryka&#324;skich partner&#243;w.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/somalia-unia-afrykanska-aussom-turcja/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Sze&#347;&#263; milion&#243;w ludzi w Somalii boryka si&#281; z powa&#380;nym brakiem bezpiecze&#324;stwa &#380;ywno&#347;ciowego, podczas gdy &#346;wiatowy Program &#379;ywno&#347;ciowy dysponuje jedynie jedn&#261; dziesi&#261;t&#261; &#347;rodk&#243;w, jakie mia&#322; w 2022 roku, kiedy to pom&#243;g&#322; zapobiec kl&#281;sce g&#322;odu w tym dotkni&#281;tym susz&#261; i konfliktami kraju Afryki Wschodniej &#8211; poinformowa&#322; szef tej agencji ONZ w rozmowie z agencj&#261; Associated Press.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/hunger-food-aid-somalia-africa-wfp-bdc6a4432a2e9d40c5eb4b63b61d0090">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Pierwsza grupa deportowanych, spo&#347;r&#243;d przewidywanej &#322;&#261;cznej liczby 1 200 os&#243;b, wyl&#261;dowa&#322;a na mi&#281;dzynarodowym lotnisku Roberts w Monrowii w Liberii, przylatuj&#261;c ze Stan&#243;w Zjednoczonych.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/20/first-group-of-us-deportees-out-of-an-expected-1200-arrive-in-liberia">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;O tym, jak ostatnio uk&#322;ada&#322;y si&#281; sprawy prezydentowi Boliwii Rodrigo Pazowi, &#347;wiadczy fakt, &#380;e zmuszony w pi&#261;tek do zwolnienia ministra gospodarki, nie by&#322;a to dla niego najgorsza wiadomo&#347;&#263; tego tygodnia.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/bolivia-rodrigo-paz-fba61c2e7879a51000c7ad8230bda4a6">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Brazylii Luiz In&#225;cio Lula da Silva nadal wyprzedza senatora Flavio Bolsonaro w sonda&#380;ach przed pa&#378;dziernikowymi wyborami, cho&#263; prawicowy konkurent zmniejszy&#322; t&#281; przewag&#281; o jeden punkt procentowy &#8211; co mie&#347;ci si&#281; w granicach b&#322;&#281;du statystycznego &#8211; jak wynika z opublikowanego w pi&#261;tek sonda&#380;u Datafolha.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/lula-retains-lead-over-flavio-bolsonaro-ahead-brazil-election-datafolha-shows-2026-08-21/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Brazylii Luiz In&#225;cio Lula da Silva stwierdzi&#322; w poniedzia&#322;ek, &#380;e wydobycie ropy naftowej w p&#243;&#322;nocnych i p&#243;&#322;nocno-wschodnich regionach przybrze&#380;nych mo&#380;e sta&#263; si&#281; &#187;kluczem do przysz&#322;o&#347;ci kraju&#171; &#8211; powiedzia&#322; po wizycie na statku wiertniczym firmy Petrobras, kt&#243;ra mia&#322;a miejsce po og&#322;oszeniu w zesz&#322;ym tygodniu odkrycia z&#322;&#243;&#380; w pobli&#380;u uj&#347;cia Amazonki.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-lula-oil-petrobras-amazon-drilling-9ad1dd2eb5a7932c2738c904fcaa73cc">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Kana&#322; Panamski ograniczy liczb&#281; statk&#243;w przep&#322;ywaj&#261;cych przez niego od przysz&#322;ego miesi&#261;ca z powodu suszy spowodowanej zjawiskiem El Ni&#241;o &#8211; poinformowa&#322; w czwartek operator tej strategicznej drogi wodnej &#322;&#261;cz&#261;cej Atlantyk z Pacyfikiem.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/21/panama-canal-reduce-shipping-el-nino-drought">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek Stany Zjednoczone zaostrzy&#322;y sankcje wobec Kuby, umieszczaj&#261;c na czarnej li&#347;cie trzech urz&#281;dnik&#243;w powi&#261;zanych z pa&#324;stwow&#261; organizacj&#261; zajmuj&#261;c&#261; si&#281; promowaniem kontakt&#243;w Kuby z zagranicznymi dzia&#322;aczami solidarno&#347;ciowymi, a tak&#380;e dziewi&#281;&#263; podmiot&#243;w pa&#324;stwowych z sektor&#243;w metalowego, g&#243;rniczego i budowlanego.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/us-imposes-more-sanctions-cuba-2026-08-20/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Tu&#380; przed p&#243;&#322;noc&#261; w pi&#261;tek dosz&#322;o do zerwania umowy handlowej mi&#281;dzy Stanami Zjednoczonymi a Kanad&#261;, co stanowi&#322;o powa&#380;n&#261; pora&#380;k&#281; w trwaj&#261;cej wojnie handlowej mi&#281;dzy tymi dwoma tradycyjnie bliskimi sojusznikami.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/08/22/canada-us-trade-deal-tariffs-01046723">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; wesz&#322;a w &#380;ycie nowa fala ameryka&#324;skich ce&#322; na szeroki asortyment kanadyjskich towar&#243;w po tym, jak w ostatniej chwili dosz&#322;o do za&#322;amania si&#281; rozm&#243;w handlowych. Og&#322;aszaj&#261;c zawieszenie negocjacji na kr&#243;tko przed up&#322;ywem pi&#261;tkowego terminu, premier Kanady Mark Carney o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e na&#322;o&#380;y wzajemne c&#322;a na towary ameryka&#324;skie &#187;w stosunku jeden do jednego&#171;.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cvgvyy4x2mvo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#261;d Najwy&#380;szy zezwoli&#322; prezydentowi Donaldowi Trumpowi na kontynuowanie projektu budowy sali balowej w Bia&#322;ym Domu, udzielaj&#261;c tymczasowego zwolnienia z orzecze&#324; s&#261;d&#243;w ni&#380;szej instancji, kt&#243;re mia&#322;y w sobot&#281; wstrzyma&#263; prace budowlane na powierzchni.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/08/21/trump-white-house-ballroom-supreme-court-01045656">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Coraz wi&#281;cej os&#243;b sprzeciwia si&#281; tej technologii, stosuj&#261;c zar&#243;wno legalne, jak i nielegalne &#347;rodki. Jak wynika z analizy lokalnych doniesie&#324; prasowych przeprowadzonej przez NPR, kamery Flock pad&#322;y ofiar&#261; akt&#243;w wandalizmu w co najmniej 36 stanach.&#8221; O spo&#322;ecznym sprzeciwie przeciwko kamerom Flock pisze  <a href="https://www.npr.org/2026/08/21/nx-s1-5939851/flock-cameras-police-block-surveillance-vandalize">[NPR]</a>.</p></li><li><p>&#8222;Republikanie z Missouri pr&#243;buj&#261; odebra&#263; prawo do aborcji, wykorzystuj&#261;c nastroje antytransp&#322;ciowe. Dwa lata po tym, jak bezpodstawnie powi&#261;zali prawa reprodukcyjne z opiek&#261; zwi&#261;zan&#261; z zmian&#261; p&#322;ci u nieletnich, prawodawcy z Partii Republika&#324;skiej po&#322;&#261;czyli te dwie kwestie w jedn&#261; poprawk&#281;, pr&#243;buj&#261;c odebra&#263; prawo do aborcji.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/missouri-abortion-gender-transition-minors-amendment-3">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Skutki wojny z Iranem wykraczaj&#261; daleko poza region Zatoki Perskiej. Na zachodnim Pacyfiku nie ma obecnie &#380;adnego ameryka&#324;skiego lotniskowca. Donald Trump ograniczy&#322; skal&#281; &#263;wicze&#324; z Kore&#261; Po&#322;udniow&#261; i szuka porozumienia z Pjongjangiem. W Waszyngtonie politycy i analitycy rw&#261; w&#322;osy z g&#322;owy, a media pytaj&#261;, co z piwotem.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/historia/czasy-najnowsze/usa-miedzy-dalekim-a-bliskim-wschodem/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowe lotniskowce typu Ford sta&#322;y si&#281; jedn&#261; z licznych obsesji Donalda Trumpa. W po&#322;&#261;czeniu z nieukrywanym rasizmem samego prezydenta i jego &#347;wity mo&#380;na si&#281; dziwi&#263;, &#380;e jeszcze nie zmieniono nazwy czwartej jednostki typu, CVN 81, dla kt&#243;rej przewidziano nazw&#281; USS Doris Miller. Ale moment ten najwyra&#378;niej zbli&#380;a si&#281; wielkimi krokami, a now&#261; nazw&#261; mo&#380;e by&#263; USS Donald Trump.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/us-navy-doris-miller-uss-donald-trump/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Partia Pracy stanu Wiktoria obiecuje bezp&#322;atn&#261; opiek&#281; stomatologiczn&#261; w przypadku ponownego wyboru &#8211; to pierwsze tego rodzaju posuni&#281;cie w Australii. Premier Ben Carroll o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e 230 mln dolar&#243;w zostanie przeznaczonych na 10 publicznych klinik stomatologicznych, kt&#243;re b&#281;d&#261; przyjmowa&#263; pacjent&#243;w bez wcze&#347;niejszej rejestracji&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/aug/22/victoria-labor-free-dental-care-ben-carroll-election-promise">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Co trzecia firma w Polsce planuje podnie&#347;&#263; ceny swojego g&#322;&#243;wnego produktu lub us&#322;ugi w III kwartale 2026 roku. Najcz&#281;&#347;ciej takie plany maj&#261; przedsi&#281;biorstwa handlowe i transportowe. Dane pokazuj&#261;, &#380;e o decyzjach cenowych firm nie decyduj&#261; wy&#322;&#261;cznie koszty energii, paliw czy wynagrodze&#324;. Najlepszym sygna&#322;em przysz&#322;ej podwy&#380;ki jest to, czy przedsi&#281;biorstwo podnosi&#322;o ceny ju&#380; wcze&#347;niej.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/20/firmy-ktore-raz-podnosza-ceny-robia-to-czesciej-koszty-nie-sa-jedynym-powodem/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Grecja zmienia swoje oblicze turystyczne. W&#322;a&#347;ciciele hoteli w 2025 roku, wedle nowo dost&#281;pnych danych, zwi&#281;kszyli nak&#322;ady do 1,5 miliarda euro. Jest to 50% wi&#281;cej w stosunku do roku 2024. Ogromna cz&#281;&#347;&#263; tych &#347;rodk&#243;w trafi&#322;a na zielon&#261; transformacj&#281;.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/19/grecja-zmienia-sie-dla-turystow-zielona-transformacja-przyspiesza/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Osoby, kt&#243;re do&#380;ywaj&#261; 110 lat i wi&#281;cej, maj&#261; w organizmie du&#380;e ilo&#347;ci rzadkiego rodzaju kom&#243;rek odporno&#347;ciowych, kt&#243;re potrafi&#261; zwalcza&#263; nowotwory. Te kom&#243;rki T-killer mog&#261; pomaga&#263; ludziom w osi&#261;gni&#281;ciu niezwykle d&#322;ugiego wieku poprzez zwalczanie nowotwor&#243;w &#8212; cho&#263; nie zosta&#322;o to jeszcze udowodnione.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02587-1">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Je&#347;li jeste&#347; facetem &#8211; albo nawet po prostu przyja&#378;nisz si&#281; z facetem &#8211; i korzystasz z internetu, by&#263; mo&#380;e zauwa&#380;y&#322;e&#347;, &#380;e dyskusje na temat testosteronu s&#261; wszechobecne.&#8221; Co jest z tym testosteronem? Kto powinien go suplementowa&#263;? Czy ma on jakie&#347; negatywne skutki uboczne? Tak&#380;e i na te pytania stara si&#281; odpowiedzie&#263; ten odcinek podcastu Short Wave. <a href="https://open.spotify.com/episode/6jcfDGKwWMx2t80ulCpZpk">[###]</a></p></li><li><p>&#8222;Analiza narz&#281;dzi kamiennych, kt&#243;re, jak si&#281; uwa&#380;a, zosta&#322;y wykonane przez neandertalczyk&#243;w, sugeruje, &#380;e oko&#322;o 55 000 lat temu ci pradawni ludzie mogli przemieszcza&#263; si&#281; na po&#322;udnie a&#380; do P&#243;&#322;wyspu Arabskiego.&#8221; <a href="https://www.livescience.com/archaeology/neanderthals/neanderthals-may-have-trekked-through-the-saudi-arabian-desert-55-000-years-ago-farther-south-than-experts-thought-possible">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Pszczo&#322;y potrafi&#261; przekazywa&#263; informacje za pomoc&#261; ta&#324;ca i leczy&#263; si&#281; sfermentowanym nektarem, a mr&#243;wki stosuj&#261; zaawansowan&#261; prewencj&#281; przeciwko zaka&#380;eniom (odka&#380;aj&#261;, ale te&#380; amputuj&#261; uszkodzone ko&#324;czyny!) oraz potrafi&#261; u&#380;ywa&#263; narz&#281;dzi: kamyk&#243;w, patyczk&#243;w, li&#347;ci, a nawet g&#261;bki. I mr&#243;wki, i pszczo&#322;y maj&#261; imponuj&#261;ce zdolno&#347;ci architektoniczne, spo&#322;eczne i komunikacyjne. Czy da si&#281; ustali&#263;, kt&#243;ra grupa jest lepsza? Takiego karko&#322;omnego zadania podejmujemy si&#281; w debacie Radia Naukowego.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0h3D84nNlqmkyByrnIMSUj">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ab53594a3f9b81fec8542790e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#314 Mr&#243;wki czy pszczo&#322;y? DEBATA Radia Naukowego | dr Micha&#322; Kolasa, dr Igor Siedlecki&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0h3D84nNlqmkyByrnIMSUj&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0h3D84nNlqmkyByrnIMSUj" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Samice szarej rzekotki drzewnej Cope&#8217;a (Dryophytes chrysoscelis) maj&#261; trudno&#347;ci z wyborem najlepszych partner&#243;w, gdy maj&#261; do wyboru zbyt wiele osobnik&#243;w.&#8221; <a href="https://nautil.us/female-treefrogs-get-overwhelmed-by-too-many-noisy-male-suitors-1283821">[Nautilus]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Niemal wszystko ma swoj&#261; jak&#261;&#347; pra-przyczyn&#281;, swoj&#261; pr&#243;b&#281; generaln&#261; lub falstart. Niemieckie zbrodnie w Polsce podczas II W&#346; r&#243;wnie&#380; mia&#322;y sw&#243;j pierwowz&#243;r &#8211; dzia&#322;ania Niemc&#243;w podczas I W&#346; w czasie okupacji Belgii. Irytuj&#261;cy Historyk opowiada o &#8222;Gwa&#322;cie na Belgii&#8221;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=5wfva3oLQdk">[###]</a></p><div id="youtube2-5wfva3oLQdk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;5wfva3oLQdk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/5wfva3oLQdk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 302, 16.08.2026]]></title><description><![CDATA[Z wyciekiem danych medycznych, kolejn&#261; szczepionk&#261; mRNA i &#347;wi&#281;tem Wojska Polskiego w cieniu sporu o SAFE]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr302</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr302</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 16 Aug 2026 14:14:52 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Mamy nadziej&#281;, &#380;e przy okazji &#347;wi&#261;tecznego weekendu, mimo upa&#322;&#243;w, dobrze si&#281; bawili&#347;cie.</p><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr302">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Trzy dni temu jako pierwsi ujawnili&#347;my, &#380;e w&#322;amywacze ukradli z firmy MyDr dane prawie 19 milion&#243;w Polak&#243;w. Dzisiaj t&#281; liczb&#281; kilkakrotnie potwierdzi&#322; premier Krzysztof Gawkowski. Co ciekawe, sama poszkodowana firma nadal w swoim stanowisku podkre&#347;la, &#380;e nie zna dok&#322;adnej skali incydentu.&#8221; <a href="https://zaufanatrzeciastrona.pl/post/najwiekszy-wyciek-danych-osobowych-w-historii-polski-i-co-mozemy-z-nim-zrobic/">[Zaufana Trzecia Strona]</a></p></li><li><p>&#8222;Senat po raz drugi nie zgodzi&#322; si&#281; na przeprowadzenie referendum w sprawie unijnej polityki klimatycznej, o kt&#243;re wnioskowa&#322; prezydent. &#8212; W odpowiedzi na ten skandal sk&#322;adamy nasz projekt ustawy o wyj&#347;ciu z ETS &#8212; poinformowa&#322; podczas konferencji prasowej pose&#322; PiS Przemys&#322;aw Czarnek.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/pis-chce-wyjsc-z-systemu-ets-czarnek-skladamy-projekt-ustawy/80w7q6h">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;Jola i Alicja us&#322;ysza&#322;y w urz&#281;dzie, &#380;e nie b&#281;d&#261; mia&#322;y zmienionego stanu cywilnego jak pozosta&#322;e pary, bo &#187;Lublin to nie Warszawa&#171;, a wed&#322;ug Trybuna&#322;u Konstytucyjnego rozporz&#261;dzenie zmieniaj&#261;ce wzory akt&#243;w ma&#322;&#380;e&#324;stwa jest &#187;niekonstytucyjne&#171;. Pracownicy innych urz&#281;d&#243;w szkol&#261; si&#281;, jak odmawia&#263; transkrypcji parom os&#243;b tej samej p&#322;ci, inne dawno zapowiedzia&#322;y odmowy. Pary musz&#261; &#380;y&#263; w niepewno&#347;ci i zdawa&#263; si&#281; na &#322;ask&#281; urz&#281;dnik&#243;w. Tymczasem MSWiA milczy i uwa&#380;a, &#380;e podpis pod rozporz&#261;dzeniem zako&#324;czy&#322; temat.&#8221; <a href="https://mnw.org.pl/usc-lublin-odmawia-zmiany-stanu-cywilnego-joli-i-alicji/">[Mi&#322;o&#347;c nie Wyklucza]</a></p></li><li><p>&#8222;Rozw&#243;j Plus Mateusza Morawieckiego og&#322;osi&#322; pomys&#322;y na to, jak ratowa&#263; Polsk&#281; przed kryzysem demograficznym. Morawiecki proponuje pensj&#281; rodzicielsk&#261; 3600 z&#322; na r&#281;k&#281;, emerytur&#281; rodzicielsk&#261; i g&#322;osowanie rodzinne. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=1-2YRoWFRJE">[###]</a></p><div id="youtube2-1-2YRoWFRJE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;1-2YRoWFRJE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/1-2YRoWFRJE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Prokuratura otrzyma&#322;a list podpisany przez Marcina Romanowskiego, kt&#243;ry zosta&#322; wys&#322;any z prorosyjskiego Naddniestrza. &#8211; Dzisiaj powiedzia&#322;bym, &#380;e Romanowski z du&#380;ym prawdopodobie&#324;stwem jest pod wp&#322;ywem rosyjskich s&#322;u&#380;b &#8211; oceni&#322; wiceszef MON Cezary Tomczyk.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/marcin-romanowski-w-prorosyjskim-naddniestrzu-komentarze-politykow-st9185591">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d przyj&#261;&#322; projekt ustawy podwajaj&#261;cej &#347;rodki na wyp&#322;aty dla autor&#243;w i wydawc&#243;w, kt&#243;re maj&#261; zrekompensowa&#263; im to, &#380;e czytelnicy, zamiast kupi&#263; ich ksi&#261;&#380;ki, wypo&#380;yczaj&#261; je w publicznych bibliotekach. Kolejny ruch legislacyjny nale&#380;y do Sejmu.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94570,rzad-przyjal-projekt-ustawy-o-podwojeniu-rekompensat-dla-autorow-za-wypozyczenia-biblioteczne">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Sytuacja migrant&#243;w na polskiej granicy z Bia&#322;orusi&#261; jest gorsza ni&#380; za czas&#243;w PiS. Ale media przej&#281;&#322;y retoryk&#281; rz&#261;du, bezrefleksyjnie powielaj&#261;c oficjalne komunikaty.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94583,czapka-niewidka_-media-przejely-rzadowa-retoryke-o-migrantach-na-granicy">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Obchody &#346;wi&#281;ta Wojska Polskiego przynios&#322;y nie tylko widowiskow&#261; defilad&#281; i parad&#281; morsk&#261;, ale tak&#380;e mocny sp&#243;r polityczny o wizj&#281; bezpiecze&#324;stwa kraju. Prezydent Karol Nawrocki o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e polskie wojsko nie potrzebuje obcoj&#281;zycznych przymiotnik&#243;w ani has&#322;a SAFE na sztandarach, wskazuj&#261;c, &#380;e klucze do polskiego bezpiecze&#324;stwa musz&#261; le&#380;e&#263; w Warszawie. Odpowiadaj&#261;c prezydentowi, szef MON W&#322;adys&#322;aw Kosiniak-Kamysz rozwin&#261;&#322; skr&#243;t SAFE na cztery polskie filary i zapowiedzia&#322; ambitny cel utworzenia &#187;Armii 500&#171;.&#8221; <a href="https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/11290409,swieto-wojska-polskiego-nawrocki-kosiniak-kamysz-safe-defilada.html">[Gazeta Prawna]</a></p></li><li><p>&#8222;Przed &#347;wi&#281;tem Wojska Polskiego Marek &#346;wierczy&#324;ski przygl&#261;da si&#281; polskiej armii i ze swoimi go&#347;&#263;mi zastanawia si&#281;, jak nowe uzbrojenie, systemy dowodzenia i wsp&#243;&#322;praca z sojusznikami maj&#261; prze&#322;o&#380;y&#263; si&#281; na realn&#261; zdolno&#347;&#263; Polski do odstraszania i obrony. Z kpt. Maciejem Strupiechowskim z 1 Warszawskiej Brygady Pancernej rozmawia o przygotowaniach do defilady i nowych czo&#322;gach Abrams; z Marcinem Ryngwelskim, prezesem PGZ Stoczni Wojennej, o budowie fregat programu Miecznik; z gen. Adamem Joksem, dow&#243;dc&#261; 2 Korpusu Polskiego, o tworzeniu struktur zdolnych do prowadzenia operacji wielodomenowych.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2o8C1THPCMXRqfx85z78aW">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a42cf32e19118e0e5a6cab955&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Wojsko gotowe do walki | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2o8C1THPCMXRqfx85z78aW&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2o8C1THPCMXRqfx85z78aW" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-11/polnocnokoreanskie-rakiety-atakuja-kijow-i-zaporoze-1630-dzien-wojny">[P&#243;&#322;nocnokorea&#324;skie rakiety atakuj&#261; Kij&#243;w i Zaporo&#380;e. 1630. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukraina przeprowadzi&#322;a jeden z najwi&#281;kszych atak&#243;w dron&#243;w od pocz&#261;tku wojny, kt&#243;ry &#8211; wed&#322;ug rosyjskich w&#322;adz &#8211; spowodowa&#322; po&#380;ar w magazynie dystrybucyjnym pod Moskw&#261; i doprowadzi&#322; w nocy do &#347;mierci co najmniej sze&#347;ciu os&#243;b.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/16/ukrainian-drone-attack-on-russia-wildberries-warehouse-fire">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski og&#322;osi&#322; w sobot&#281;, &#380;e si&#322;y ukrai&#324;skie przeprowadzi&#322;y atak na Centrum Rakietowo-Kosmiczne Progress w rosyjskim obwodzie samarskim &#8211; obiekt zajmuj&#261;cy si&#281; produkcj&#261; i eksploatacj&#261; kosmicznych pojazd&#243;w no&#347;nych.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/15/ukraine-says-it-has-struck-russian-rocket-and-space-centre">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Rozmy&#347;lania kijowskiego anarchisty w mundurze. Wi&#281;kszo&#347;&#263; Ukrai&#324;c&#243;w ma mgliste poj&#281;cie o historycznej UPA i widzi w niej symbol walki z Rosj&#261;. S&#261;dz&#281;, &#380;e Ze&#322;enski m&#243;g&#322; si&#281; nad tym szczeg&#243;lnie nie zastanawia&#263; &#8211; m&#243;wi anarchista s&#322;u&#380;&#261;cy w ukrai&#324;skim wojsku.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/rozmyslania-kijowskiego-anarchisty-w-mundurze-rozmowa-z-ukrainskim-zolnierzem/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Wo&#322;odymyr Ze&#322;e&#324;ski traci poparcie Ukrai&#324;c&#243;w, cho&#263; wci&#261;&#380; jest jednym z najpopularniejszych polityk&#243;w w kraju. Piotr Pogorzelski rozmawia z Danielem Szeligowskim z Polskiego Instytutu Spraw Mi&#281;dzynarodowych o najnowszych sonda&#380;ach, rosn&#261;cej roli genera&#322;&#243;w (Za&#322;u&#380;nego, Budanowa, Fedorowa) w ukrai&#324;skiej polityce, korupcji i centralizacji w&#322;adzy.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5AIVp97fnpqq9YXYHpaff3">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9988e19ecc411567cb30a8bf&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Ze&#322;enski traci zaufanie. Czy genera&#322;owie przejmuj&#261; w&#322;adz&#281; na Ukrainie&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polskie Radio S.A.&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5AIVp97fnpqq9YXYHpaff3&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5AIVp97fnpqq9YXYHpaff3" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Pierwsza od obj&#281;cia urz&#281;du wizyta Prezydenta Wo&#322;odymyra Zele&#324;skiego w Belgradzie wywo&#322;a&#322;a wiele dyskusji i kontrowersji. Serbia jest postrzegana jako pa&#324;stwo kt&#243;remu bli&#380;ej do Rosji ni&#380; Ukrainy, a Aleksandar Vu&#269;i&#263; zawsze by&#322; blisko W&#322;adimira Putina. Nie do&#347;&#263;, &#380;e wizyta ukrai&#324;skiego Prezydenta si&#281; odby&#322;a, to jeszcze ten popar&#322; Serbi&#281; w sporze z Kosowem, gdzie Kosowo od pierwszych dni inwazji wspiera Ukrain&#281; &#8211; w przeciwie&#324;stwie do Serbii. O tym, jak wygl&#261;daj&#261; relacje serbsko-ukrai&#324;skie, i gdzie w tym wszystkim Kosowo wyja&#347;niaj&#261; Jan Nowinowski i Kacper Sienicki, eksperci OSW.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-11/zelenski-w-belgradzie-interesy-kijowa-listek-figowy-dla-vucicia-i">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/01MgBNCRGKzVFb3zO0tx42">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ad00a25e5e820f445683a58f6&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Dlaczego Zele&#324;ski popar&#322; Serbi&#281; w sporze z Kosowem? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/01MgBNCRGKzVFb3zO0tx42&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/01MgBNCRGKzVFb3zO0tx42" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ukraina jest coraz cz&#281;&#347;ciej bezbronna wobec rosyjskich pocisk&#243;w balistycznych. W tym filmie od podstaw t&#322;umaczymy, dlaczego tak trudno z nimi walczy&#263;. Dlaczego Patrioty s&#261; tak wa&#380;ne? Jak wygl&#261;da wojna na Ukrainie dzisiaj? Czym s&#261; pociski PAC 3 MSE? Jak dzia&#322;aj&#261; Iskandery? Na te i inne pytania odpowiada ekspert OSW, Jacek Taroci&#324;ski. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=l1lZDteXROI">[###]</a></p><div id="youtube2-l1lZDteXROI" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;l1lZDteXROI&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/l1lZDteXROI?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;29 sierpnia 2026 r. Islandczycy odpowiedz&#261; na pytanie, czy wznowi&#263; negocjacje akcesyjne z Uni&#261; Europejsk&#261; &#8211; zawieszone w 2013 r. i nigdy formalnie niezako&#324;czone. Referendum jest politycznym punktem zwrotnym: po raz pierwszy obywatele bezpo&#347;rednio wypowiedz&#261; si&#281; na temat europejskiej przysz&#322;o&#347;ci wyspy. Sonda&#380;e wskazuj&#261; na g&#322;&#281;boki podzia&#322; spo&#322;ecze&#324;stwa, nie odnotowuj&#261;c wyra&#378;nej przewagi &#380;adnego ze stanowisk. Debata toczy si&#281; jednak w odmiennych realiach ni&#380; podczas poprzednich dyskusji o cz&#322;onkostwie: gro&#378;by administracji Donalda Trumpa wobec Grenlandii oraz rosn&#261;ce przekonanie o nieuchronnym uwik&#322;aniu Islandii w konflikty europejskie sprawi&#322;y, &#380;e kwestia bezpiecze&#324;stwa &#8211; dotychczas niemal nieobecna &#8211; sta&#322;a si&#281; jednym z jej g&#322;&#243;wnych temat&#243;w.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/czechy-wzmacniaj%c4%85-obecno%c5%9b%c4%87-gospodarcz%c4%85-w-serbii/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;W ca&#322;ej Europie podczas tego upalnego lata pracownicy zmagali si&#281; z upa&#322;ami, podczas gdy szala&#322;y po&#380;ary las&#243;w, a kluczowa infrastruktura by&#322;a wy&#322;&#261;czana z eksploatacji. W niniejszym artykule przygl&#261;damy si&#281; wp&#322;ywowi fal upa&#322;&#243;w na kilka g&#322;&#243;wnych gospodarek Europy kontynentalnej &#8211; w oparciu o analiz&#281; ekonomist&#243;w z holenderskiego banku Triodos, kt&#243;rzy szacuj&#261;, &#380;e fale upa&#322;&#243;w mog&#261; spowodowa&#263; spadek PKB UE o &#322;&#261;czn&#261; kwot&#281; 180 mld euro.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/aug/16/tourism-power-generation-productivity-europe-economic-cost-heatwaves">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;UE coraz wyra&#378;niej traktuje system p&#322;atniczy jako element bezpiecze&#324;stwa gospodarczego. Znaczna cz&#281;&#347;&#263; infrastruktury, na kt&#243;rej opieraj&#261; si&#281; codzienne transakcje Europejczyk&#243;w, pozostaje pod kontrol&#261; pozaeuropejskich podmiot&#243;w. Szczeg&#243;lnie widoczne jest to w przypadku kart p&#322;atniczych.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/11/unia-chce-niezaleznosci-visa-i-mastercard-zostana-zmienione/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;W obliczu zbli&#380;aj&#261;cych si&#281; w przysz&#322;ym roku wybor&#243;w i pojawienia si&#281; nowego rywala ze skrajnej prawicy w&#322;oska premier &#8212; kt&#243;rej korzenie polityczne si&#281;gaj&#261; w&#322;oskiej prawicy powojennej &#8212; odchodzi od umiarkowanego wizerunku, jaki budowa&#322;a przez cztery lata sprawowania urz&#281;du, i zaostrza ton w kwestiach migracji i bezpiecze&#324;stwa.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/roberto-vannacci-rival-italy-giorgia-meloni-far-right/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek francuski s&#261;d odrzuci&#322; projekt ustawy, kt&#243;ry mia&#322; od wrze&#347;nia zakaza&#263; osobom poni&#380;ej 15. roku &#380;ycia dost&#281;pu do medi&#243;w spo&#322;eczno&#347;ciowych &#8212; jest to powa&#380;ny cios dla prezydenta Emmanuela Macrona, kt&#243;ry rodzi zasadnicze pytania dotycz&#261;ce dzia&#322;a&#324; na rzecz ochrony dzieci w internecie.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/french-constitutional-court-shoots-down-social-media-ban-for-minors/">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;AfD widzi w Polsce dow&#243;d, &#380;e mo&#380;na zatrzyma&#263; migracj&#281;. Polska prawica patrzy na Niemcy jak na pa&#324;stwo pogr&#261;&#380;one w kryzysie. Oba obrazy maj&#261; wi&#281;cej wsp&#243;lnego z politycznymi potrzebami ni&#380; z rzeczywisto&#347;ci&#261; &#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/afd-stereotypy-niewiedza-polska-niemcy/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>Rumunia wy&#322;&#261;czy&#322;a ostatni reaktor w swej jedynej elektrowni j&#261;drowej. Powodem by&#322; ekstremalnie niski poziomu wody w Dunaju, spowodowany przed&#322;u&#380;aj&#261;cymi si&#281; upa&#322;ami. PIerwszy z dw&#243;ch reaktor&#243;w o mocy 706 megawat&#243;w w Cernavodzie zosta&#322; od&#322;&#261;czony od rumu&#324;skiej sieci elektroenergetycznej tu&#380; przed po&#322;udniem w czwartek. &#8222;Nie przewidujemy wznowienia dzia&#322;alno&#347;ci w ci&#261;gu najbli&#380;szych 10 dni&#8221; &#8211; powiedzia&#322; agencji AFP dyrektor zak&#322;adu Romeo Urjan. <a href="https://www-pp.afp.com/en/romania-shuts-nuclear-plant-danube-drops">[AFP]</a></p></li><li><p>Andr&#225;s Baka nowym prezydentem W&#281;gier. <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/serbia-stany-zjednoczone-zacie%c5%9bnianie-dwustronnych-relacji/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Izraelska bro&#324;, programy szpieguj&#261;ce i znany z antysemickich wypowiedzi celebryta. To tylko cz&#281;&#347;&#263; tego, co sk&#322;ada si&#281; na skomplikowane relacje Izraela z pa&#324;stwami ba&#322;ka&#324;skimi. O tym, jaki interes ma Izrael w po&#322;udniowej Europie, czego chce Albania, Chorwacja czy S&#322;owenia i jak to si&#281; sko&#324;czy t&#322;umacz&#261; Marek Matusiak i Micha&#322; Kucharski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5cbQXW4THKYxAdLREbfNKO">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a15cb3d6437a414f49512e6e6&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co &#322;&#261;czy Izrael, Ba&#322;kany i Kanyego Westa? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5cbQXW4THKYxAdLREbfNKO&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5cbQXW4THKYxAdLREbfNKO" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Inauguracja Dialogu Strategicznego USA&#8211;Serbia w lipcu 2026 r. stanowi wa&#380;ny krok w rozwoju relacji dwustronnych od czasu obj&#281;cia w&#322;adzy przez Aleksandara Vu&#269;icia. Powo&#322;anie sta&#322;ego mechanizmu konsultacji wskazuje na gotowo&#347;&#263; obu stron do wzmacniania wsp&#243;&#322;pracy w obszarach energetyki, bezpiecze&#324;stwa, nowych technologii oraz nauki. Jednocze&#347;nie charakter podpisanych porozumie&#324; oraz utrzymywana przez Belgrad polityka balansowania nie pozwalaj&#261; m&#243;wi&#263; o strategicznej reorientacji serbskiej polityki zagranicznej. &#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/pierwsza-oficjalna-wizyta-prezydenta-ukrainy-w-serbii-sygna%c5%82-zbli%c5%bcenia-bez-prze%c5%82omowych-decyzji/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;W 2025 r. bud&#380;ety rosyjskich region&#243;w zanotowa&#322;y rekordowy deficyt i zad&#322;u&#380;enie. Przyczyna takiego stanu rzeczy le&#380;y zar&#243;wno w nak&#322;adanych przez Kreml ci&#281;&#380;arach zwi&#261;zanych z wojn&#261; na Ukrainie, gospodarczych konsekwencjach inwazji, jak i w samych za&#322;o&#380;eniach relacji finansowych mi&#281;dzy centrum a regionami. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-08-05/studnia-nie-bez-dna-budzety-rosyjskich-regionow-w-dobie-wojny">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Co tam panie w cie&#347;ninie Ormuz? Ran poinformowa&#322;, &#380;e Katar przetrzymuje trzech pilot&#243;w, kt&#243;rzy zagin&#281;li od marca, co Katar zdementowa&#322;. Zjednoczone Emiraty Arabskie oskar&#380;y&#322;y Iran o kolejny atak na jeden z ich tankowc&#243;w w Cie&#347;ninie Ormuz. Wspierani przez Iran Huti ponownie zaatakowali port nad Morzem Czerwonym w Jemenie. Iran wezwa&#322; Stany Zjednoczone do zaakceptowania pora&#380;ki, podczas gdy prezydent Donald Trump nazwa&#322; Teheran &#8222;bardzo z&#322;ym&#8221; i wezwa&#322; Amerykan&#243;w do przygotowania si&#281; na utrzymuj&#261;ce si&#281; wysokie ceny paliw, &#380;e po pokonaniu Iranu cie&#347;nina stanie si&#281; cz&#281;&#347;ci&#261; Stan&#243;w Zjednoczonych. <a href="https://apnews.com/article/iran-israel-lebanon-uae-us-hormuz-august-15-2026-ba738b9fb8803f28313a19df8bbcac19">[AP News]</a></p></li><li><p>Mimo osi&#261;gni&#281;cia porozumienia Izrael dokona&#322; atak&#243;w na terytorium Libanu, w wyniku kt&#243;rych zgin&#281;&#322;o 11 os&#243;b. Hezbollah, kt&#243;ry nie jest cz&#281;&#347;ci&#261; porozumienia, ostrzeg&#322; w&#322;adze Libanu przed kontynuowaniem &#8222;upokarzaj&#261;cych&#8221; negocjacji z Izraelem. <a href="https://www.dw.com/en/lebanon-says-11-killed-in-israeli-airstrikes/a-78383713">[DW]</a></p></li><li><p>Jednym z pa&#324;stw, kt&#243;re na wojnie z Iranem ucierpia&#322;o najbardziej, jest Irak, niezbyt zamo&#380;ne pa&#324;stwo, kt&#243;re ze wzgl&#281;du na blokad&#281; cie&#347;niny Ormuz zosta&#322;o odci&#281;te od wi&#281;kszo&#347;ci swoich dochod&#243;w z ropy naftowej, kt&#243;re stanowi&#261; podstaw&#281; tamtejszej gospodarki. W kraju wida&#263; narastaj&#261;ce objawy niezadowolenia obywateli. Czy ten konflikt wywr&#243;ci mozolnie budowan&#261; stabilno&#347;&#263; Iraku? <a href="https://www.dw.com/en/iraq-iran-war-payments-salaries-oil-strait-of-hormuz-shipping-graphic/a-78341409">[DW]</a></p></li><li><p>Jednak problemy dotykaj&#261; oczywi&#347;cie samych Ira&#324;czyk&#243;w. Wojna zaostrzy&#322;a kryzys gospodarczy w Iranie, nadwyr&#281;&#380;aj&#261;c bud&#380;ety gospodarstw domowych, uderzaj&#261;c w przedsi&#281;biorstwa i wzbudzaj&#261;c obawy, &#380;e miliony rodzin o &#347;rednich dochodach popadn&#261; w ub&#243;stwo. Jak du&#380;&#261; odporno&#347;&#263; na koszty wojny ma ira&#324;skie spo&#322;ecze&#324;stwo oraz ira&#324;ski re&#380;im? <a href="https://www.dw.com/en/is-irans-middle-class-being-pushed-into-poverty/a-78266361">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Ju&#380; od niemal tygodnia izraelscy osadnicy utrzymuj&#261; obl&#281;&#380;enie po&#322;o&#380;onej na Zachodnim Brzegu wsi Kusra. Miejsce to jest symbolem kolejnej fali przemocy osadnik&#243;w wobec Palesty&#324;czyk&#243;w, dziej&#261;cej si&#281; przy s&#322;abo skrywanym przyzwoleniu w&#322;adz Izraela. Na swoj&#261; bezsilno&#347;&#263; w zmaganiach z osadnikami maj&#261; narzeka&#263; nawet &#380;o&#322;nierze Cahalu.&#8221; O najnowszej ods&#322;onie fali przemocy osadniczej na Zachodnim Brzegu pisz&#261; Konflikty. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/kusra-fala-przemocy-zachodni-brzeg/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Izrael oficjalnie wszed&#322; w okres kampanii przed wyborami do Knesetu, kt&#243;re zosta&#322;y zaplanowane na 27 pa&#378;dziernika 2026 r. Sonda&#380;e wskazuj&#261; na mo&#380;liwo&#347;&#263; utraty wi&#281;kszo&#347;ci przez obecn&#261; koalicj&#281; rz&#261;dow&#261;, co jednak nie przes&#261;dza o przej&#281;ciu w&#322;adzy przez opozycj&#281;. Rz&#261;d Benjamina Netanjahu w celu maksymalizacji zysk&#243;w politycznych w trakcie kampanii wyborczej zaostrzy b&#261;d&#378; usztywni stanowisko wobec anga&#380;uj&#261;cych Izrael kryzys&#243;w i konflikt&#243;w.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/poczatek-kampanii-wyborczej-w-izraelu">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Arabia Saudyjska intensywnie realizuje plany dywersyfikacji gospodarczej, kt&#243;re zosta&#322;y wyznaczone w projekcie Wizja 2030. Konieczno&#347;&#263; zmian modelu gospodarczego uwypukli&#322;y ostatnie wydarzenia w regionie &#8211; przede wszystkim ograniczenie &#380;eglugi przez cie&#347;nin&#281; Ormuz i ira&#324;skie ataki na saudyjsk&#261; infrastruktur&#281; krytyczn&#261;. Polityka gospodarcza &#8211; od surowc&#243;w krytycznych po energi&#281; j&#261;drow&#261; &#8211; nie jest dzi&#347; podporz&#261;dkowana maksymalizacji zysk&#243;w, ale wzgl&#281;dom bezpiecze&#324;stwa narodowego.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/kierunki-saudyjskiej-polityki-gospodarczej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;7 sierpnia w Mekce Turcja, Pakistan i Arabia Saudyjska podpisa&#322;y Mekka&#324;skie Porozumienie o Wsp&#243;lnej Obronie, kt&#243;re ma wzmocni&#263; zbiorowe odstraszanie oraz koordynacj&#281; i integracj&#281; zdolno&#347;ci obronnych tych trzech pa&#324;stw.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-12/porozumienie-mekkanskie-miekki-sojusz-arabii-saudyjskiej-pakistanu-i">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;10 sierpnia g&#322;osami obozu rz&#261;dz&#261;cego, prokurdyjskiej Partii R&#243;wno&#347;ci Lud&#243;w i Demokracji (DEM) oraz cz&#281;&#347;ci opozycji turecki parlament przyj&#261;&#322; ustaw&#281;, kt&#243;ra tworzy mechanizm prawny umo&#380;liwiaj&#261;cy by&#322;ym bojownikom Partii Pracuj&#261;cych Kurdystanu (PKK) powr&#243;t do &#380;ycia cywilnego. Po potwierdzeniu przez Rad&#281; Bezpiecze&#324;stwa Narodowego (MGK) zako&#324;czenia dzia&#322;alno&#347;ci PKK i z&#322;o&#380;enia broni przez ni&#261; i powi&#261;zane z ni&#261; organizacje ich cz&#322;onkowie zostan&#261; obj&#281;ci cz&#281;&#347;ciow&#261; amnesti&#261;. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-11/turcja-wybiorcza-amnestia-dla-czlonkow-pkk">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;R&#243;wno pi&#281;&#263; lat po powrocie talib&#243;w do w&#322;adzy w Afganistanie masowo szkoli si&#281; przysz&#322;ych terroryst&#243;w, a kobiety pozbawione s&#261; podstawowych praw. By&#322;a afga&#324;ska dyplomatka Nigara Mirdad Omar m&#243;wi o cenie zachodniego &#187;pragmatyzmu&#171;, polegaj&#261;cego na uk&#322;adaniu si&#281; z coraz bardziej brutalnym re&#380;imem.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/talibskie-eldorado-i-plciowy-apartheid-afganistan-5-lat-po-powrocie-talibow/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Pentagon zapowiedzia&#322; sta&#322;&#261; rotacyjn&#261; obecno&#347;&#263; US Coast Guard na Filipinach. Stany Zjednoczone chc&#261; w ten spos&#243;b wspom&#243;c swojego sojusznika, walcz&#261;cego z chi&#324;skim rozpychaniem si&#281; na Morzu Po&#322;udniowochi&#324;skim. Wi&#281;ksz&#261; obecno&#347;&#263; USCG na zachodnim Pacyfiku zapowiadano od wielu lat, jednak powa&#380;niejsze kroki w tym kierunku podj&#281;to dopiero w ostatnich miesi&#261;cach.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/us-coast-guard-bedzie-strzegla-filipin/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Chiny sta&#322;y si&#281; pierwszym krajem, kt&#243;ry wprowadzi&#322; og&#243;lnokrajowe przepisy reguluj&#261;ce interakcje sztucznej inteligencji z u&#380;ytkownikami w zakresie emocji. Posuni&#281;cie to odzwierciedla coraz bardziej proaktywne podej&#347;cie Pekinu do zarz&#261;dzania sztuczn&#261; inteligencj&#261;, podczas gdy rz&#261;dy na ca&#322;ym &#347;wiecie wci&#261;&#380; zmagaj&#261; si&#281; z problemem ryzyka spo&#322;ecznego wynikaj&#261;cego z coraz bardziej zaawansowanej sztucznej inteligencji.&#8221; <a href="https://restofworld.org/2026/china-ai-boyfriend-ban-bytedance-doubao/">[Rest of World]</a></p></li><li><p>W Indonezji w wyniku trz&#281;sienia ziemi o magnitudzie 7,7 liczba ofiar &#347;miertelnych wzros&#322;a do 53, poinformowa&#322;y w&#322;adze. Tysi&#261;ce os&#243;b zosta&#322;o przesiedlonych. U.S. Geological Survey poinformowa&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;trz&#281;sienie ziemi nawiedzi&#322;o region Flores w prowincji East Nusa Tenggara, na g&#322;&#281;boko&#347;ci 10 kilometr&#243;w o godzinie 5:58 czasu lokalnego. <a href="https://apnews.com/article/indonesia-flores-earthquake-landslide-bf1d024bdec7727094f8dc73d7dd5e34">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>Separaty&#347;ci w p&#243;&#322;nocnym Mali uwolnili 82 &#380;o&#322;nierzy, w tym cz&#281;&#347;&#263; wzi&#281;tych do niewoli podczas og&#243;lnokrajowego ataku na si&#322;y rz&#261;dowe w kwietniu &#8211; poinformowa&#322;y w czwartek malijskie wojsko i rzecznik rebeliant&#243;w. Mohamed Elmaouloud Ramadane, rzecznik separatystycznego Frontu Wyzwolenia Azawadu, poinformowa&#322;, &#380;e &#380;o&#322;nierze zostali zwolnieni z przyczyn humanitarnych, a niekt&#243;rzy z nich byli przetrzymywani w niewoli ju&#380; od 2023 roku. Doda&#322;, &#380;e oko&#322;o 118 malijskich &#380;o&#322;nierzy nadal jest w niewoli. <a href="https://apnews.com/article/mali-separatists-attack-soldiers-released-1da800823d7513f44daf5d1cbf532294">[AP News]</a></p></li><li><p>Obecna epidemia wirusa Ebola w Demokratycznej Republice Konga, og&#322;oszona 15 maja, spowodowa&#322;a co najmniej 4300 przypadk&#243;w i ponad 2000 zgon&#243;w. WHO obawia si&#281;, &#380;e je&#347;li nie uda si&#281; jej sprawnie powstrzyma&#263;, to mo&#380;e przy&#263;mi&#263; t&#281; z lat 2014&#8211;2016, kt&#243;ra poch&#322;on&#281;&#322;a co najmniej 11 000 ofiar. WHO poinformowa&#322;a w &#347;rod&#281;, &#380;e ma nadziej&#281; na zahamowanie rozprzestrzeniania si&#281; choroby w ci&#261;gu trzech miesi&#281;cy, ale ostrzeg&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;oznacza to opanowanie transmisji, a nie ca&#322;kowite zako&#324;czenie epidemii. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cgk4pex4mn8o">[BBC]</a></p></li><li><p>Atak drona przeprowadzony przez etiopskie wojsko uderzy&#322; w szko&#322;&#281; w p&#243;&#322;nocnym regionie Tigraj, uszkadzaj&#261;c budynek i powoduj&#261;c ofiary &#347;miertelne, poinformowa&#322;y liczne &#378;r&#243;d&#322;a BBC Tigrinia. Tigrajskie &#378;r&#243;d&#322;a wojskowe poda&#322;y, &#380;e trzech bojownik&#243;w zgin&#281;&#322;o na miejscu, a siedmiu trafi&#322;o do szpitala w ataku na budynek szko&#322;y &#347;redniej, gdzie ze wzgl&#281;du na wakacje nie odbywa&#322;y si&#281; zaj&#281;cia. Gubernator dystryktu Daniel Tamrat poinformowa&#322; jednak, &#380;e zgin&#261;&#322; jeden cywil, a czterech zosta&#322;o rannych. Etiopska armia nie odpowiedzia&#322;a na pro&#347;b&#281; BBC o komentarz. Wed&#322;ug &#378;r&#243;d&#322;a BBC, w poniedzia&#322;kowym ataku mia&#322;y uczestniczy&#263; tureckie drony. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c24m8ge0qnpo">[BBC]</a></p></li><li><p>Zambia czeka na wyniki wybor&#243;w, kt&#243;re zadecyduj&#261; o tym, czy prezydent Hakainde Hichilema wygra drug&#261; pi&#281;cioletni&#261; kadencj&#281;. Ten po&#322;udniowoafryka&#324;ski kraj jest jednym z najwi&#281;kszych producent&#243;w miedzi na &#347;wiecie, ale ostatnio pogr&#261;&#380;y&#322; si&#281; w kryzysie zad&#322;u&#380;enia. W 2020 roku Zambia nie sp&#322;aci&#322;a d&#322;ugu pa&#324;stwowego wobec Chin i innych pa&#324;stw, co zwr&#243;ci&#322;o uwag&#281; na niemo&#380;liwe do utrzymania obci&#261;&#380;enia, z jakimi borykaj&#261; si&#281; niekt&#243;re kraje rozwijaj&#261;ce si&#281;. Hichilema zosta&#322; wybrany rok p&#243;&#378;niej, a pod jego rz&#261;dami Zambia zrestrukturyzowa&#322;a ponad 12 miliard&#243;w dolar&#243;w d&#322;ugu, jednocze&#347;nie ograniczaj&#261;c inflacj&#281;. Jego d&#322;ugoterminowy plan gospodarczy obejmuje zobowi&#261;zanie do ponad trzykrotnego zwi&#281;kszenia wydobycia miedzi w Zambii do 3 milion&#243;w ton metrycznych rocznie do 2031 r., co stanowi osza&#322;amiaj&#261;cy wzrost produkcji tego po&#380;&#261;danego, kluczowego minera&#322;u. <a href="https://apnews.com/article/zambia-election-critical-minerals-us-china-hichilema-6aa3902c21a9caa57ca6b715093fde87">[AP News]</a></p></li><li><p>W wyniku wypadku promu w Zimbabwe, na jeziorze Kariba, na granicy z Zambi&#261;, zgin&#281;&#322;o nie mniej ni&#380; 68 os&#243;b. &#346;ledztwo wykaza&#322;o, &#380;e statek, kt&#243;ry przewr&#243;ci&#322; si&#281; podczas panuj&#261;cego silnego wiatru, by&#322; przeci&#261;&#380;ony. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/15/more-bodies-recovered-after-zimbabwe-boat-accident">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Nowy prezydent Kolumbii wezwa&#322; prezydenta Stan&#243;w Zjednoczonych Donalda Trumpa do zawieszenia ce&#322; na&#322;o&#380;onych na ten po&#322;udniowoameryka&#324;ski kraj, kt&#243;ry boryka si&#281; ze skutkami tragicznego trz&#281;sienia ziemi, w wyniku kt&#243;rego zgin&#281;&#322;y setki os&#243;b.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/15/colombia-asks-trump-to-suspend-tariffs-as-country-reels-from-earthquake">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://apnews.com/photo-gallery/deadly-7-4-magnitude-earthquake-hits-colombia-leaving-widespread-destruction-photos-60906d99c8554120adc6c56842da97ae">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;BP zamierza zagospodarowa&#263; morskie z&#322;o&#380;e gazu w Wenezueli we wsp&#243;&#322;pracy z firmami powi&#261;zanymi z administracj&#261; Trumpa. B&#281;dzie to jedna z pierwszych inwestycji zagranicznych na du&#380;&#261; skal&#281; w tym kraju od czasu, gdy Stany Zjednoczone doprowadzi&#322;y w styczniu do odsuni&#281;cia od w&#322;adzy Nicol&#225;sa Maduro&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/aug/14/bp-offshore-gasfield-venezuela-donald-trump">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;By&#322;y gubernator stanu Guerrero w Meksyku zosta&#322; formalnie oskar&#380;ony o rzekomy udzia&#322; w zagini&#281;ciu 43 student&#243;w w 2014 roku &#8211; sprawa ta sta&#322;a si&#281; symbolem brutalnej przemocy karteli oraz bezkarno&#347;ci w&#322;adz w tym kraju.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/12/former-mexican-governor-charged-in-case-of-43-students-who-vanished-in-2014">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylia rozpocz&#281;&#322;a konsultacje w sprawie ewentualnych &#347;rodk&#243;w odwetowych wobec Stan&#243;w Zjednoczonych w zwi&#261;zku z na&#322;o&#380;eniem 25-procentowych ce&#322; na szereg brazylijskich produkt&#243;w eksportowych.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/14/brazil-begins-exploring-retaliatory-options-to-new-us-tariffs">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Rz&#261;d Ontario mo&#380;e teraz bez przeszk&#243;d zlikwidowa&#263; &#347;cie&#380;ki rowerowe na najbardziej ruchliwych ulicach Toronto, po tym jak w pi&#261;tek najwy&#380;szy s&#261;d regionu orzek&#322; na korzy&#347;&#263; prowincji, uchylaj&#261;c wyrok s&#261;du ni&#380;szej instancji, kt&#243;ry stwierdza&#322;, &#380;e likwidacja tych &#347;cie&#380;ek stanowi&#322;aby naruszenie praw konstytucyjnych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/14/ontario-free-to-axe-toronto-bike-lanes-regions-top-court-rules">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze poinformowa&#322;y we wtorek, &#380;e &#347;miertelny po&#380;ar las&#243;w w zachodniej Kanadzie, kt&#243;ry zmusi&#322; oko&#322;o 20 000 os&#243;b do ewakuacji, rozprzestrzeni&#322; si&#281; w ci&#261;gu nocy, mimo braku silnych wiatr&#243;w, utrudniaj&#261;c dzia&#322;ania maj&#261;ce na celu opanowanie po&#380;aru i pe&#322;n&#261; ocen&#281; szk&#243;d.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/canada-british-columbia-wildfires-f6b876ca4cfbb4efef623b44ace43b04">[AP News]</a></p><p></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; Bia&#322;y Dom zala&#322; media spo&#322;eczno&#347;ciowe zdj&#281;ciem Donalda Trumpa, na kt&#243;rym prezentuje on najnowszy nag&#322;&#243;wek z Washington Post: &#187;Ceny lek&#243;w na recept&#281; odnotowa&#322;y najostrzejszy spadek od ponad 60 lat&#171;, nie wspomnia&#322; jednak, &#380;e eksperci cytowani w artykule faktycznie przypisywali ten spadek cen Joe Bidenowi, a nie Trumpowi.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/aug/15/trump-washington-post-drug-prices">[The Guardian]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg" width="480" height="384" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:384,&quot;width&quot;:480,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Man in suit on tarmac holds print-out.&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Man in suit on tarmac holds print-out." title="Man in suit on tarmac holds print-out." srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!dlz4!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F124ed457-1c06-48c9-91a1-6420f16fe665_480x384.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Fiasko w fabryce: podatnicy sfinansowali wart&#261; 533 miliony dolar&#243;w fabryk&#281; amunicji artyleryjskiej, kt&#243;ra nic nie wyprodukowa&#322;a. Firma General Dynamics otworzy&#322;a fabryk&#281; w Teksasie, aby masowo produkowa&#263; pociski artyleryjskie dla Ukrainy, ale maszyny ci&#261;gle si&#281; psu&#322;y. Ramiona robot&#243;w uderza&#322;y o r&#243;&#380;ne przedmioty. Kawa&#322;ki metalu spada&#322;y na pod&#322;og&#281;. Dosz&#322;o nawet do prawdziwego po&#380;aru w kontenerze na &#347;mieci.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/general-dynamics-artillery-factory-failed">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Setki Afga&#324;czyk&#243;w, kt&#243;rzy walczyli u boku &#380;o&#322;nierzy ameryka&#324;skich i wspierali rz&#261;d Stan&#243;w Zjednoczonych w Afganistanie, obawiaj&#261; si&#281; obecnie, &#380;e ich zielone karty mog&#261; zosta&#263; cofni&#281;te.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/08/15/nx-s1-5897606/afghanistan-visa-green-card-deport">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;Zgodnie z dokumentami s&#261;dowymi z&#322;o&#380;onymi w czwartek, agenci federalni rozpocz&#281;li na pocz&#261;tku tego roku zakrojon&#261; na szerok&#261; skal&#281; tajn&#261; operacj&#281; inwigilacyjn&#261;, kt&#243;rej celem by&#322;y organizacje post&#281;powe, zwi&#261;zki zawodowe i inne grupy protestuj&#261;ce przeciwko represjom imigracyjnym, kt&#243;re w&#243;wczas szala&#322;y w Minneapolis.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/08/14/us/minnesota-immigration-protests-dhs-operation-hnk">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek s&#281;dzia federalny odm&#243;wi&#322; wydania nakazu uniemo&#380;liwiaj&#261;cego administracji Trumpa podj&#281;cie dzia&#322;a&#324; maj&#261;cych na celu budow&#281; 62 mil muru granicznego wzd&#322;u&#380; cz&#281;&#347;ci rezerwatu plemienia rdzennych Amerykan&#243;w bez jego zgody.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/border-wall-trump-tohono-oodham-nation-277da20a8808e120110506133c784c70">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Aby udowodni&#263; s&#322;uszno&#347;&#263; twierdze&#324; prezydenta dotycz&#261;cych nielegalnego g&#322;osowania, rz&#261;d wykorzysta&#322; uprawnienia agencji Homeland Security Investigations &#8211; oddzia&#322;u Departamentu Bezpiecze&#324;stwa Wewn&#281;trznego (DHS) utworzonego w celu zwalczania najpowa&#380;niejszych przest&#281;pstw transgranicznych. Jak dot&#261;d dzia&#322;ania te przynios&#322;y skromne rezultaty.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/noncitizen-voting-trump-homeland-security-investigations">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek dr Anthony Fauci odrzuci&#322; pro&#347;b&#281; o dobrowolne stawienie si&#281; przed drug&#261; komisj&#261; senack&#261; po tym, jak w zesz&#322;ym tygodniu republikanie stanowi&#261;cy wi&#281;kszo&#347;&#263; w Komisji Bezpiecze&#324;stwa Wewn&#281;trznego, kieruj&#261;c si&#281; podzia&#322;ami partyjnymi, przeg&#322;osowali uznanie tego wieloletniego eksperta ds. chor&#243;b zaka&#378;nych za winnego zniewagi.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/anthony-fauci-covid-senate-contempt-15af424942646d9d43257d72e8bbd561">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy obawiaj&#261; si&#281;, &#380;e dekret podpisany przez prezydenta USA Donalda Trumpa na pocz&#261;tku tego tygodnia b&#281;dzie mia&#322; negatywny wp&#322;yw na zdrowie dzieci w ca&#322;ym kraju &#8212; i przedstawiaj&#261; dowody naukowe potwierdzaj&#261;ce te obawy.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02515-3">[Nature]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W tym tygodniu minister obrony Japonii z&#322;o&#380;y wizyt&#281; w Canberze &#8211; b&#281;dzie to spotkanie na najwy&#380;szym szczeblu z Australi&#261; po kontrowersjach zwi&#261;zanych z wypowiedziami Anthony&#8217;ego Albanese&#8217;a na temat prezentu w postaci melon&#243;w od premier Sanae Takaichi.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/16/japans-defence-minister-heads-to-australia-to-meet-marles-in-wake-of-melon-gate-controversy">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowa Po&#322;udniowa Walia stanie si&#281; pierwszym stanem, kt&#243;ry przeprowadzi najwi&#281;kszy od 30 lat program wykupu broni w Australii w ramach wsp&#243;lnie finansowanego przedsi&#281;wzi&#281;cia, b&#281;d&#261;cego reakcj&#261; na atak terrorystyczny na pla&#380;y Bondi.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/aug/15/australia-nsw-gun-buyback-funding-deal-federal-government-ntwnfb">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;&#379;abka wyros&#322;a z sieci osiedlowych sklep&#243;w na jeden z najbardziej charakterystycznych polskich biznes&#243;w. Teraz mo&#380;e trafi&#263; w r&#281;ce kanadyjskiego giganta. W dzisiejszym odcinku Karol Tokarczyk opowiada, na czym polega fenomen &#379;abki, dlaczego jej najwa&#380;niejszym produktem mo&#380;e by&#263; oszcz&#281;dno&#347;&#263; czasu i jak sie&#263; zaczyna konkurowa&#263; z fast foodami, punktami us&#322;ugowymi czy bankami. Zastanawia si&#281; r&#243;wnie&#380;, gdzie le&#380;&#261; granice jej ekspansji i co mo&#380;e zagrozi&#263; temu modelowi biznesowemu.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4fmOPEYznU2IDVPLAuQh7O">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a28a7219f7deb973e6761274c&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Ile &#379;abek zmie&#347;ci Polska? | Warto&#347;&#263;&nbsp;dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4fmOPEYznU2IDVPLAuQh7O&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4fmOPEYznU2IDVPLAuQh7O" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W pierwszej po&#322;owie 2026 roku niemieckie przedsi&#281;biorstwa ograniczy&#322;y inwestycje w Stanach Zjednoczonych do najni&#380;szego poziomu od trzech lat, poniewa&#380; polityka administracji Trumpa przyczyni&#322;a si&#281; do wzrostu niepewno&#347;ci mi&#281;dzy transatlantyckimi partnerami handlowymi.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/finance/german-companies-cut-us-investment-three-year-low-data-show-2026-08-16/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;UE coraz wyra&#378;niej traktuje system p&#322;atniczy jako element bezpiecze&#324;stwa gospodarczego. Znaczna cz&#281;&#347;&#263; infrastruktury, na kt&#243;rej opieraj&#261; si&#281; codzienne transakcje Europejczyk&#243;w, pozostaje pod kontrol&#261; pozaeuropejskich podmiot&#243;w. Szczeg&#243;lnie widoczne jest to w przypadku kart p&#322;atniczych.&#8221; <a href="https://www.thenationalnews.com/business/energy/2026/07/06/syrias-solar-boom-is-redefining-middle-easts-energy-model/">[The National News]</a></p></li><li><p>&#8222;JPMorgan Chase zerwa&#322; wsp&#243;&#322;prac&#281; bankow&#261; z platform&#261; rynku prognoz Polymarket w pa&#378;dzierniku ubieg&#322;ego roku, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na obawy zwi&#261;zane z przepisami &#8211; poinformowa&#322;a w pi&#261;tek osoba zaznajomiona z t&#261; spraw&#261;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/legal/government/jpmorgan-debanked-polymarket-last-year-over-regulatory-concerns-source-says-2026-08-15/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Finlandia chce stworzy&#263; mi&#281;dzypokoleniowy fundusz kapita&#322;owy, w kt&#243;rym ka&#380;de nowo narodzone dziecko otrzymywa&#322;oby 5 tys. euro inwestowane przez kolejne dekady. Najwi&#281;ksza cz&#281;&#347;&#263; zgromadzonych &#347;rodk&#243;w by&#322;aby wyp&#322;acana przy narodzinach pierwszego dziecka, aby ograniczy&#263; odk&#322;adanie decyzji o rodzicielstwie.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/11/finlandia-w-walce-o-dzietnosc-czy-ten-pomysl-ma-szanse-zadzialac-w-polsce/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W obliczu po&#380;ar&#243;w las&#243;w, kt&#243;re szalej&#261; w niekt&#243;rych rejonach Stan&#243;w Zjednoczonych, Kanady, Hiszpanii i Francji, by&#263; mo&#380;e zadajesz sobie pytanie: czy liczba po&#380;ar&#243;w las&#243;w ro&#347;nie? Je&#347;li tak, to wiedz, &#380;e podzielasz t&#281; my&#347;l z ca&#322;ym zespo&#322;em Short Wave. Mieli&#347;my dok&#322;adnie t&#281; sam&#261; refleksj&#281; &#8211; a potem zag&#322;&#281;bili&#347;my si&#281; w ten temat i stworzyli&#347;my z tego ca&#322;y odcinek.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1tb57pZrmEsMAjrCLNYjZp">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3b5da52b76c4eb91bb3c111c&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Are extreme wildfires the new normal?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1tb57pZrmEsMAjrCLNYjZp&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1tb57pZrmEsMAjrCLNYjZp" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Astronomowie twierdz&#261;, &#380;e odkryli nowy rodzaj obiektu kosmicznego &#8211; &#187;gwiazd&#281;&#171; b&#281;d&#261;c&#261; czarn&#261; dziur&#261;, kt&#243;ra ma rozmiar ca&#322;ego Uk&#322;adu S&#322;onecznego i &#347;wieci jaskrawym czerwonym &#347;wiat&#322;em.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/aug/12/astronomy-discovery-new-cosmic-object-black-hole-star">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Trz&#281;sienie ziemi o sile 7,4 w skali Richtera, kt&#243;re nawiedzi&#322;o Kolumbi&#281;, mia&#322;o katastrofalne skutki. Prowadz&#261;ca program Regina Barber rozmawia z geologiem specjalizuj&#261;cym si&#281; w trz&#281;sieniach ziemi, Rodrigo Alejandro Leonem Loy&#261;, o p&#322;ytach tektonicznych, kt&#243;re spowodowa&#322;y trz&#281;sienie, oraz o tym, jak wygl&#261;da&#322;a sytuacja w odleg&#322;o&#347;ci 150 mil od epicentrum.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/10jJo6kWM37LDlKs3Ic0Sz">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a40dae841dddc47d2625f44c3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Inside Colombia's big quake &#8211; and why more could be coming&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/10jJo6kWM37LDlKs3Ic0Sz&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/10jJo6kWM37LDlKs3Ic0Sz" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ameryka&#324;ska Agencja ds. &#379;ywno&#347;ci i Lek&#243;w (FDA) zatwierdzi&#322;a now&#261; szczepionk&#281; przeciw grypie opart&#261; na technologii mRNA, przeznaczon&#261; dla os&#243;b doros&#322;ych w wieku 50 lat i starszych. Szczepionka ta jest obecnie rozpatrywana przez agencje regulacyjne w Unii Europejskiej, Kanadzie i Australii.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02502-8">[Nature]</a></p></li><li><p>Czy paj&#281;cza ni&#263; jest mocniejsza ni&#380; stal? Z czego wynika jej wyj&#261;tkowa wytrzyma&#322;o&#347;&#263;? I czy potrafimy wykona&#263; jej syntetyczn&#261; wersj&#281;? Na te i wiele innych pyta&#324; odpowiada najnowszy odcinek Veritasium. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=wt4p2oalmRY">[###]</a></p><div id="youtube2-wt4p2oalmRY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;wt4p2oalmRY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/wt4p2oalmRY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Polska woli leczy&#263; HIV ni&#380; mu zapobiega&#263;, USA tnie wydatki, a Rosja wy&#322;&#261;czy&#322;a si&#281; z systemu. Cz&#281;sto m&#243;wimy o zaka&#380;eniach HIV w kontek&#347;cie os&#243;b LGBT+, ale mamy ogromny problem z heteroseksualn&#261; wi&#281;kszo&#347;ci&#261; &#8211; alarmuje szefowa Fundacji Edukacji Spo&#322;ecznej.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/aids-i-hiv-w-2026-roku-polska-rosja-usa-swiat/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Oko&#322;o 56 milion&#243;w lat temu gwa&#322;towny wzrost st&#281;&#380;enia dwutlenku w&#281;gla w atmosferze doprowadzi&#322; do powa&#380;nego globalnego ocieplenia, kt&#243;re zmieni&#322;o powierzchni&#281; planety. Szczeg&#243;&#322;owa rekonstrukcja pradawnego ekosystemu wskazuje, &#380;e przemiana ta wi&#261;za&#322;a si&#281; z powszechnym zmniejszeniem zasi&#281;gu las&#243;w.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02544-y">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosn&#261;ca popularno&#347;&#263; losowania w przyznawaniu grant&#243;w naukowych. Je&#347;li recenzenci nie s&#261; w stanie w spos&#243;b wiarygodny odr&#243;&#380;ni&#263; najlepszych wniosk&#243;w o dotacje, dlaczego mieliby udawa&#263;, &#380;e potrafi&#261; to zrobi&#263;? Nowa fala podmiot&#243;w finansuj&#261;cych si&#281;ga po losowania, by rozstrzyga&#263; sytuacje remisowe.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02082-7">[Nature]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Czy wiecie, &#380;e na terenie Tatr istnia&#322; kiedy&#347; przemys&#322;? W Ku&#378;nicach sta&#322; wielki piec, w Tatrach wydobywano rudy metali, a &#347;lady &#380;u&#380;la i szlaki mo&#380;na znale&#378;&#263; u samego podn&#243;&#380;a Tatr gdy tylko wbijemy &#322;opat&#281; w ziemi&#281;. O tym jak traktowa&#263; &#347;mieci sprzed ponad wieku, czy s&#261; artefaktem czy problemem Bartek Solik z podkastu TPN rozmawia z pracownikami parku o tej w&#322;a&#347;nie historycznej, przemys&#322;owej podbudowie regionu. <a href="https://tpn.gov.pl/podcasty">[Tatrza&#324;ski Park Narodowy]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/2aUu7OrOaMdQ6D4OKZtizs">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a825ceef53466b951d17573e3&quot;,&quot;title&quot;:&quot;10. &#346;wiadomi Tatr: Przemys&#322; w Tatrach. To nie &#380;art&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Tatrza&#324;ski Park Narodowy&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2aUu7OrOaMdQ6D4OKZtizs&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2aUu7OrOaMdQ6D4OKZtizs" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Odr&#281;czne listy wydaj&#261; si&#281; pozosta&#322;o&#347;ci&#261; po &#380;yciu sprzed ery internetu, ale &#322;&#261;cz&#261; nas ze sob&#261; i innymi jak nic innego &#8211; przekonuje nas Amanda Leigh Lichtenstein, pisarka i redaktorka. O z natury zajmuj&#261;cym troch&#281; czasu pisaniu list&#243;w w coraz szybszym obecnie &#347;wiecie i ich wp&#322;ywie na nas samych oraz nasze relacje. <a href="https://psyche.co/ideas/writing-letters-is-a-spiritual-practice-for-our-age-of-speed">[Psyche]</a></p></li><li><p>W cieniu wielomilionowych rezydencji i strzelistych wie&#380;owc&#243;w, pod codziennym rykiem statk&#243;w wycieczkowych i kontenerowc&#243;w, kryje si&#281; kolonia koralowc&#243;w, kt&#243;ra nie powinna istnie&#263;. Korale, wyst&#281;puj&#261;ce w PortMiami, cz&#281;&#347;ci najwi&#281;kszego miasta Florydy, rosn&#261; na porzuconych w&#243;zkach sklepowych oraz na betonowych i kamiennych falochronach. Osi&#261;gaj&#261; rozmiary, kt&#243;re zadziwiaj&#261; naukowc&#243;w i przyci&#261;gaj&#261; do tego ruchliwego portu ryby, manaty i &#380;&#243;&#322;wie. Nale&#380;&#261; do nich dwa gatunki &#8211; koralowce z gatunku Elkhorn i Staghorn &#8211; kt&#243;re w innych cz&#281;&#347;ciach Florydy zosta&#322;y uznane za funkcjonalnie wymar&#322;e. Korale te z trudem przetrwa&#322;y fale chor&#243;b, m&#281;tn&#261; wod&#281; spowodowan&#261; pog&#322;&#281;bianiem i zanieczyszczeniami oraz ekstremalne wahania temperatur. W czasach, gdy koralowce s&#322;yn&#261; z krucho&#347;ci, koralowce z PortMiami opowiadaj&#261; inn&#261; histori&#281;. <a href="https://www.biographic.com/the-corals-that-shouldnt-exist/">[bioGraphic]</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 301, 08.08.2026]]></title><description><![CDATA[To z brakiem wody w restauracjach, po&#380;arach w Europie oraz argenty&#324;skim b&#243;lem dupy o przegrany mundial]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr301</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr301</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 08 Aug 2026 17:30:15 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr301">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prokuratura zabezpieczy&#322;a maj&#261;tek by&#322;ego szefa KRRiTV. Zaj&#281;cie maj&#261;tku ma zwi&#261;zek ze &#347;ledztwem w sprawie finansowania kampanii &#187;Sprawiedliwe S&#261;dy&#171; ze &#347;rodk&#243;w Polskiej Fundacji Narodowej&#8221; <a href="https://oko.press/na-zywo/na-zywo-relacja/prokuratura-zabezpieczyla-majatek-bylego-szefa-krritv">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;Podczas uroczysto&#347;ci w rocznic&#281; zaprzysi&#281;&#380;enia Karola Nawrockiego na prezydenta Polski konferansjerk&#261; by&#322;a dziennikarka telewizji wPolsce24 Emilia Wierzbicki, natomiast dyskusj&#281; publicyst&#243;w, m.in. cz&#322;onka komitetu popieraj&#261;cego kandydatur&#281; Nawrockiego na prezydenta, prowadzi&#322;a Dorota Gawryluk z Telewizji Polsat.&#8221; Podczas debaty by&#322; pe&#322;en pluralizm pogl&#261;d&#243;w, reprezentowani byli zar&#243;wno ci, kt&#243;rzy wyra&#380;ali si&#281; pochlebnie o obecnym prezydencie jak i ci, kt&#243;rzy wyra&#380;ali si&#281; bardzo pochlebnie. <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/karol-nawrocki-prezydent-rok-kadencji-dorota-gawryluk-z-telewizji-polsat-krzysztof-stanowski-rafal-ziemkiewicz-dyskusja,7315791326115904a">[Wirtualne Media #1]</a>, <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/krzysztof-stanowski-kanal-zero-krytykowany-debata-prezydent-karol-nawrocki,7316197958494272a">[Wirtualne Media #2]</a></p></li><li><p>Co tam s&#322;ycha&#263; w temacie transkrypcji zagranicznych akt&#243;w &#347;lubu?</p><blockquote><p>&#8222;W sprawie transkrypcji przepisy m&#243;wi&#261; jedno, TSUE drugie, TK trzecie&#8221;. Przewodnik po chaosie </p><p></p><p>Dop&#243;ki nie nast&#261;pi zasadnicza odbudowa i instytucjonalny &#8222;rebranding&#8221; Trybuna&#322;u Konstytucyjnego, trudno oczekiwa&#263;, aby w sprawach dotycz&#261;cych ma&#322;&#380;e&#324;stw jednop&#322;ciowych orzeka&#322; on inaczej. Aleksandra Kasprzak rozmawia z adw. Anik&#261; Zeidler </p></blockquote><p><a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/przewodnik-po-chaosie-transkrypcji-malzenstw-jednoplciowych-rozmowa-z-anika-zeidler/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Po tym, co si&#281; sta&#322;o w s&#261;dach, w ca&#322;ym wymiarze sprawiedliwo&#347;ci, by&#322;bym zwolennikiem bardzo g&#322;&#281;bokiej zmiany tego systemu &#8211; powiedzia&#322; Mateusz Morawiecki na pi&#261;tkowym spotkaniu w Jagodnie.&#8221; W &#347;wiecie polityki prawicowej nast&#261;pi&#322; nie tylko zwrot w sprawie TK ale tak&#380;e widzimy przeprosiny z Jagodnem, kt&#243;re w mitologii prawicy by&#322;o symbolem najgorszych wyborc&#243;w a czasami wr&#281;cz oszustwa wyborczego. <a href="https://tvn24.pl/polska/mateusz-morawiecki-zwolennikiem-pelnego-resetu-trybunalu-konstytucyjnego-st9180024">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Zamiast doprecyzowa&#263; niejasne przepisy o darmowej kran&#243;wce w punktach gastronomicznych, rz&#261;d wola&#322; si&#281; z tych przepis&#243;w ca&#322;kowicie wycofa&#263;. W koalicji sejmowej us&#322;yszeli&#347;my jednak zapewnienia, &#380;e je&#347;li zmiana nie zostanie wprowadzona pod obrady &#347;cie&#380;k&#261; rz&#261;dow&#261;, to mo&#380;e by&#263; podj&#281;ta &#347;cie&#380;ka poselska. P&#243;&#378;nym popo&#322;udniem, po burzy w sieci i zapowiedziach koalicjant&#243;w, &#380;e nie odpuszcz&#261; tematu, resort klimatu zmieni&#322; zdanie i zapowiedzia&#322; osobny projekt. &#8221; <a href="https://wiadomosci.wp.pl/mialo-byc-i-nie-bedzie-czyli-jak-rzad-sparzyl-sie-na-darmowej-wodzie-w-restauracjach-7314515672360960a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Tusk chce wprowadzi&#263; podatek od posiadanych aktyw&#243;w &#8211; alarmuje u&#380;ytkownik na X. &#8221;W Polsce szykuj&#261; podatek od maj&#261;tku&#8222; &#8211; ostrzega jeden z pos&#322;&#243;w PiS, cho&#263; sam g&#322;osowa&#322; za tym rozwi&#261;zaniem. Sejm i Senat przyj&#281;&#322;y ustaw&#281; o Osobistych Kontach Inwestycyjnych. To instrument, kt&#243;ry ma u&#322;atwi&#263; oszcz&#281;dzanie. Przepisy czekaj&#261; na podpis prezydenta.&#8221; <a href="https://konkret24.tvn24.pl/polska/rzad-chce-opodatkowac-majatek-o-co-chodzi-w-osobistych-kontach-inwestycyjnych-st9174789#source_type=ed&amp;source_tests=0&amp;module_elements=9174789%2C9177783%2C9177499%2C9178358%2C9178425%2C9178292&amp;module_position=3&amp;module_category=teaser_grid">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Szymon Ho&#322;ownia szykuje polityczny powr&#243;t. Jak wynika z informacji Onetu, by&#322;y marsza&#322;ek Sejmu od kilku tygodni buduje wi&#281;kszo&#347;&#263; w klubie parlamentarnym Polski 2050, by odzyska&#263; wp&#322;ywy w ugrupowaniu. Wed&#322;ug cz&#281;&#347;ci rozm&#243;wc&#243;w ma ju&#380; wystarczaj&#261;ce poparcie, by podwa&#380;y&#263; przyw&#243;dztwo Katarzyny Pe&#322;czy&#324;skiej-Na&#322;&#281;cz. &#8221; <a href="https://www.tvp.info/94735349/powrot-szymona-holowni-konflikt-z-pelczynska-nalecz-walka-o-wplywy-funkcje-w-rzadzie">[TVP Info]</a></p></li><li><p>&#8222;Prokuratura Regionalna w Warszawie skierowa&#322;a do sto&#322;ecznego s&#261;du okr&#281;gowego akt oskar&#380;enia przeciwko trzem by&#322;ym przedstawicielom kierownictwa sp&#243;&#322;ek nale&#380;&#261;cych do Orlenu &#8211; przekaza&#322; prokurator Mateusz Martyniuk, rzecznik prasowy warszawskiej prokuratury regionalnej. W wyniku ich dzia&#322;a&#324; dwie firmy mia&#322;y ponie&#347;&#263; szkody w wysoko&#347;ci 378 milion&#243;w dolar&#243;w (1,5 miliarda z&#322;otych). &#8221; <a href="https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/prokuratura-regionalna-oskarza-trzech-bylych-kierownikow-orlenu-szkody-na-1-5-miliarda-zlotych-st9179231">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Ministerstwo Cyfryzacji przedstawi&#322;o projekt podatku od us&#322;ug cyfrowych. Wed&#322;ug rz&#261;du ma on wyr&#243;wna&#263; warunki konkurencji, zwi&#281;kszy&#263; wp&#322;ywy do bud&#380;etu i sk&#322;oni&#263; najwi&#281;ksze platformy do wi&#281;kszych inwestycji w Polsce. Krytycy ostrzegaj&#261; przed konfliktem z USA i kolejnym obci&#261;&#380;eniem dla cyfrowej gospodarki.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4NWlMNc04Vres5T0EcG3DM">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a2db81bc19287c92301278d86&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kto zap&#322;aci cyfrowy podatek? | Warto&#347;&#263;&nbsp;dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4NWlMNc04Vres5T0EcG3DM&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4NWlMNc04Vres5T0EcG3DM" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ekskluzywne kurorty i wielogwiazdkowe obiekty trac&#261; na znaczeniu. Najnowsze dane z Barometru Providenta wskazuj&#261; na czytelny zwrot w preferencjach urlopowych Polak&#243;w: definicja wypoczynku premium zosta&#322;a przewarto&#347;ciowana. Dla ponad 32% badanych synonimem wygody sta&#322;a si&#281; cisza. Tu&#380; za ni&#261; plasuj&#261; si&#281; blisko&#347;&#263; przyrody (23,3%) oraz intymno&#347;&#263; zwi&#261;zana z brakiem t&#322;um&#243;w (22,8%). Tradycyjny hotel o podwy&#380;szonym standardzie stanowi priorytet jedynie dla 16,7% respondent&#243;w.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/06/rewolucja-w-wypoczynku-polacy-zamieniaja-luksusowe-hotele-na-swiety-spokoj/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-04/kijow-bezbronny-wobec-rakiet-balistycznych-1623-dzien-wojny">Kij&#243;w bezbronny wobec rakiet balistycznych. 1623. dzie&#324; wojny</a></p></li><li><p>&#8222;Kolejny nocny atak rosyjski na Kij&#243;w i obw&#243;d kijowski spowodowa&#322; &#347;mier&#263; 4 os&#243;b, w tym 3-letniego dziecka&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/deadly-russian-attack-in-kyiv-oblast-kills-3-including-child/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Senat Stan&#243;w Zjednoczonych zatwierdzi&#322; znaczn&#261; wi&#281;kszo&#347;ci&#261; g&#322;os&#243;w, przy poparciu obu partii, projekt ustawy maj&#261;cej na celu ukaranie Rosji oraz kraj&#243;w kupuj&#261;cych jej rop&#281; naftow&#261; w zwi&#261;zku z inwazj&#261; na Ukrain&#281;, ko&#324;cz&#261;c tym samym proces legislacyjny, kt&#243;ry nabra&#322; tempa po &#347;mierci jego g&#322;&#243;wnego or&#281;downika, republika&#324;skiego senatora Lindseya Grahama.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/aug/07/russia-sanctions-senate-passed-petroleum">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukraina zwleka z reformami w dziedzinie wymiaru sprawiedliwo&#347;ci i walki z korupcj&#261;, kt&#243;re obieca&#322;a Unii Europejskiej&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/ukraines-funding-eu-accession-at-risk-as-it-makes-little-progress-on-rule-of-law-reforms/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Ostatnie dramatyczne nagranie z Chersonia pokazuje rosyjskiego drona kt&#243;ry &#187;poluje&#171; na sprzedaj&#261;cego warzywa m&#281;&#380;czyzn&#281;. To nie jest pojedynczy incydent, tak wygl&#261;da wojna na Ukrainie dzisiaj. Rosjanie ucz&#261; swoich operator&#243;w dron&#243;w uderzaj&#261;c w cywil&#243;w, robi&#261; to by zastraszy&#263; mieszka&#324;c&#243;w lub &#8211; po prostu &#8211; dla zabawy. Tak w&#322;a&#347;nie dzia&#322;a rosyjska armia na Ukrainie. O tym, jak wygl&#261;daj&#261; rosyjskie polowania na cywil&#243;w m&#243;wi Kacper Sienicki.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=cCXbjGaHbBc">[###]</a></p><div id="youtube2-cCXbjGaHbBc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;cCXbjGaHbBc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/cCXbjGaHbBc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><p>Zamkni&#281;cie granicy z Bia&#322;orusi&#261; przedmiotem <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-06/lotwa-zamkniecie-granicy-z-bialorusia-przedmiotem-kampanii-wyborczej">kampanii wyborczej w &#321;otwie</a>. Zmiana polityki <a href="https://www.pism.pl/publikacje/demontaz-zaleznosci-zmiana-polityki-austrii-wobec-rosji">Austrii wobec Rosji</a>. Uzbrojony dron na <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-06/uzbrojony-dron-na-lotnisku-w-lipsku">lotnisku w Lipsku</a>. Czechy wzmacniaj&#261; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/bu%c5%82garia-nowelizacja-kodeksu-wyborczego/">obecno&#347;&#263; gospodarcz&#261; w Serbii</a>.</p><ul><li><p>&#8222;Moskwa mog&#322;aby wykorzysta&#263; odzyskane cz&#281;&#347;ci ukrai&#324;skich dron&#243;w do przeprowadzenia ataku na infrastruktur&#281; kraj&#243;w ba&#322;tyckich, pr&#243;buj&#261;c w ten spos&#243;b os&#322;abi&#263; poparcie NATO dla Kijowa &#8211; stwierdzi&#322; minister obrony Litwy.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/07/russia-might-use-fake-ukrainian-drones-to-target-baltic-infrastructure-lithuania-warns">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Konflikt na Ukrainie oznacza&#322; r&#243;wnie&#380; nowy epizod w relacjach mi&#281;dzy NATO a Rosj&#261;. Kolejne dane pokazuj&#261;, i&#380; obie strony podchodz&#261; do siebie z coraz wi&#281;kszym dystansem. Moskwa pr&#281;&#380;y musku&#322;y i pr&#243;buje okaza&#263; swoj&#261; si&#322;&#281;, NATO za&#347; skutecznie odstrasza przeciwnika oraz pokazuje swoje zdolno&#347;ci defensywne.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/06/gra-rosji-i-nato-incydentow-na-wschodniej-flance-coraz-wiecej/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p><p></p></li><li><p>&#8222;Hiszpania og&#322;osi&#322;a, &#380;e wprowadzi tymczasowe kontrole graniczne wobec os&#243;b przybywaj&#261;cych z W&#322;och w odpowiedzi na podobne &#347;rodki wprowadzone przez Rzym po masowym nap&#322;ywie ludzi z Maroka do Ceuty.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/07/spain-to-introduce-temporary-border-checks-on-visitors-from-italy">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W najnowszym odcinku &#8221;Programu Politycznego&#8222; obalamy najbardziej rozpowszechnione mity wok&#243;&#322; kryzysu w Ceucie i europejskiej polityki migracyjnej.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=VYR9XZ0DCWo">[###]</a></p><div id="youtube2-VYR9XZ0DCWo" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;VYR9XZ0DCWo&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/VYR9XZ0DCWo?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Wed&#322;ug analizy przeprowadzonej przez organizacj&#281; 411, zajmuj&#261;c&#261; si&#281; zwalczaniem dezinformacji, konta powi&#261;zane z rosyjskimi si&#322;ami zbrojnymi, propaguj&#261;ce skrajnie prawicowe tre&#347;ci, dotar&#322;y do ponad 500 000 os&#243;b w ci&#261;gu kilku dni po masowym nap&#322;ywie ludzi do Ceuty.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/media/2026/aug/07/far-right-narrative-russia-online-accounts-ceuta-migration-crisis-analysis">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Ameryka&#324;ska firma naftowa powi&#261;zana z Donaldem Trumpem przygotowuje si&#281; do wykonania odwiert&#243;w w odleg&#322;ej Grenlandii, mimo &#380;e nie uzyska&#322;a na to zgody lokalnych w&#322;adz.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/08/greenland-iwarning-trump-linked-oil-firm-prepares-drill">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Je&#347;li zastanawiali&#347;cie si&#281; kiedykolwiek na czym opiera si&#281; gospodarka Islandii i czy mieszkaj&#261;cy tam ludzie p&#322;ac&#261; za rzeczy i us&#322;ugi wi&#281;cej ni&#380; Polacy to Mi&#322;osz Szyma&#324;ski ma w&#322;a&#347;nie o tym odcinek podcastu w swoim cyklu &#8222;Inni maj&#261; gorzej&#8221;. <a href="https://open.spotify.com/episode/0wEra1ACxO1mUQvWmc8VCo">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a058f875bebd61096a8e5def7&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Islandia // Inni maj&#261; gorzej - 88&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0wEra1ACxO1mUQvWmc8VCo&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0wEra1ACxO1mUQvWmc8VCo" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W&#281;gierska elektrownia j&#261;drowa by&#322;a zmuszona do zmniejszenia mocy w zwi&#261;zku z niskim poziomem Dunaju. Susza kt&#243;ra dotkn&#281;&#322;a &#347;rodkow&#261; Europ&#281; pokazuje kolejne problemy kt&#243;re nios&#261; ze sob&#261; zmiany klimatyczne: nie tylko brak wody czy problemy z uprawami, ale r&#243;wnie&#380; zagro&#380;enie dla bezpiecze&#324;stwa energetycznego. Z czym mierz&#261; si&#281; kraje regionu &#8211; w tym W&#281;gry &#8211; i jakie s&#261; perspektywy wyja&#347;nia kierownik Zespo&#322;u Srodkowoeuropejskiego OSW Andrzej Sadecki.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-06/susza-w-panstwach-naddunajskich-cios-w-elektroenergetyke">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/52lLst7FRv2xM4E5pmH77B">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a88b2c02ecfd9006da5080b0e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Susza na W&#281;grzech. Czy elektrownia j&#261;drowa jest zagro&#380;ona? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/52lLst7FRv2xM4E5pmH77B&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/52lLst7FRv2xM4E5pmH77B" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Czarnog&#243;ra, najbardziej zaawansowany kandydat do cz&#322;onkostwa w Unii Europejskiej, zamkn&#281;&#322;a 18 z 33 rozdzia&#322;&#243;w negocjacyjnych, po sfinalizowaniu rozm&#243;w w 2 z nich w lipcu 2026 r. Tempo negocjacji wskazuje jednak na mo&#380;liwe op&#243;&#378;nienie terminu realizacji celu rz&#261;du, jakim jest akcesja w 2028 r., po zako&#324;czeniu rozm&#243;w z UE w 2026 r. Poza nierozwi&#261;zanymi kwestiami praworz&#261;dno&#347;ci, wyzwaniem na drodze Czarnog&#243;ry do Unii mo&#380;e okaza&#263; si&#281; ratyfikacja traktatu akcesyjnego w pa&#324;stwach cz&#322;onkowskich, szczeg&#243;lnie we Francji.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/czarnogora-zamknela-wiekszosc-rozdzialow-w-negocjacjach-o-czlonkostwie-w-ue">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Wybory pozostaj&#261; pi&#281;t&#261; achillesow&#261; bu&#322;garskiej demokracji, a Kodeks wyborczy nale&#380;y do najcz&#281;&#347;ciej nowelizowanych akt&#243;w prawnych. Uchwalone obecnie zmiany, obejmuj&#261;ce m.in. przywr&#243;cenie g&#322;osowania z wykorzystaniem urz&#261;dze&#324; elektronicznych, ograniczenie liczby g&#322;os&#243;w oddawanych do mobilnej urny wyborczej oraz zniesienie ogranicze&#324; dotycz&#261;cych tworzenia obwodowych komisji wyborczych poza Uni&#261; Europejsk&#261;, s&#261; zgodne z niekt&#243;rymi rekomendacjami organizacji mi&#281;dzynarodowych. W swojej istocie wprowadzone rozwi&#261;zania jedynie punktowo usprawniaj&#261; organizacj&#281; i przebieg procesu wyborczego, nie odnosz&#261;c si&#281; do podstawowych wyzwa&#324; zwi&#261;zanych z jego transparentno&#347;ci&#261;, odpowiedzialno&#347;ci&#261; i uczciwo&#347;ci&#261;.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/wp%c5%82yw-niskiego-poziomu-dunaju-na-wytwarzanie-energii-elektrycznej-w-europie/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Rozmowy mi&#281;dzy Ze&#322;enskim a Vu&#269;i&#263;em odbywaj&#261; si&#281; w momencie, gdy wojna Rosji przeciwko Ukrainie ponownie nasila si&#281;. Pomimo historycznych wi&#281;zi Serbii z Rosj&#261;, jej starania o przyst&#261;pienie do UE wydaj&#261; si&#281; obecnie odgrywa&#263; nadrz&#281;dn&#261; rol&#281; w rozwa&#380;aniach.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/08/serbias-vucic-sends-signal-to-brussels-and-moscow-by-hosting-zelenskyy-with-pomp-and-circu">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;W filmach na naszym g&#322;&#243;wnym kanale opowiadali&#347;my o problemach z paliwem w Rosji. Jak sytuacja wygl&#261;da dzisiaj? Ukrai&#324;cy atakuj&#261; tak&#380;e rosyjskie magazyny logistyczne. Dlaczego jest to tak dotkliwe? Jak dzi&#347; Rosja radzi sobie z atakami dron&#243;w? Na te i inne pytania odpowiada Filip Rudnik, ekspert OSW.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-08-06/ukrainskie-ataki-coraz-wyrazniejszym-problemem-dla-rosyjskiej">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/1Dtu0OfoHoWSQekanoxx62">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a59cfa339fbf7c817db507bb5&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co si&#281; dzieje w Rosji? Dlaczego ataki na magazyny s&#261; tak dotkliwe? Co z paliwem? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1Dtu0OfoHoWSQekanoxx62&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1Dtu0OfoHoWSQekanoxx62" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W tym odcinku opowiemy o tym, jaka idea budzi w&#347;r&#243;d Rosjan zwi&#261;zanych z Kremlem szczeg&#243;&#322;y niepok&#243;j. Wskazuj&#261; na to chocia&#380;by teksty rosyjskich politolog&#243;w, w tym tych bezpo&#347;rednio zwi&#261;zanych z rosyjskimi w&#322;adzami. Czy prometeizm &#8211; bo o nim mowa &#8211; wci&#261;&#380; jest ide&#261; aktualn&#261;? Co m&#243;wi&#261; jego krytycy? Dlaczego idea wsparcia nierosyjskich narod&#243;w wewn&#261;trz Federacji Rosyjskiej jest dla Kremla i Putina niebezpieczna? &#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/28pbTRThrx7tNp8PVSlZem">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa41236f698be9bd2fe8b73d2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Idea, kt&#243;rej boi si&#281;&nbsp;Rosja &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/28pbTRThrx7tNp8PVSlZem&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/28pbTRThrx7tNp8PVSlZem" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>A co tam Panie w cie&#347;ninie Ormuz? Przyw&#243;dcy Iranu czuj&#261;, &#380;e ich w&#322;asne zwyci&#281;stwo jest na wyci&#261;gni&#281;cie r&#281;ki. Zdaj&#261; si&#281; uwa&#380;a&#263;, &#380;e presja militarna na &#380;eglug&#281; cywiln&#261; i arabskich sojusznik&#243;w USA w regionie ostatecznie zmusi Stany Zjednoczone do zaakceptowania kontroli nad kluczowym szlakiem wodnym dla globalnej energii, oraz &#380;e czas dzia&#322;a na ich korzy&#347;&#263;. Zdaj&#261; sobie spraw&#281; ze zmniejszaj&#261;cych si&#281; zapas&#243;w kluczowej ameryka&#324;skiej broni, takiej jak zaawansowane pociski przechwytuj&#261;ce. Wiedz&#261;, &#380;e wojna jest g&#322;&#281;boko niepopularna w&#347;r&#243;d Amerykan&#243;w. Wiedz&#261;, &#380;e dop&#243;ki cie&#347;nina pozostanie w du&#380;ej mierze zamkni&#281;ta, ceny gazu i innych towar&#243;w pozostan&#261; wysokie przed listopadowymi wyborami do Kongresu USA. Wiedz&#261;, &#380;e pr&#243;ba jej otwarcia si&#322;&#261; by&#322;aby kosztowna i mo&#380;e wymaga&#263; zaanga&#380;owania ameryka&#324;skich wojsk l&#261;dowych. Jednak, jak uczy nas historia, wojny nie zwyk&#322;y przebiega&#263; i ko&#324;czy&#263; si&#281; wed&#322;ug oczekiwa&#324; stron uczestnicz&#261;cych. <a href="https://apnews.com/article/iran-us-war-strait-hormuz-goals-diplomacy-77d91b276db6d749711619b0aa1c5c3f">[AP News]</a></p></li><li><p>Rzecznik ira&#324;skiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Esmail Baghaei, poinformowa&#322;, &#380;e porozumienie z Omanem znajduje si&#281; w &#8222;ostatniej fazie&#8221; przegl&#261;du i opracowywania. Baghaei powiedzia&#322; dziennikarzom, &#380;e nawet osi&#261;gni&#281;cie porozumienia nie oznacza, &#380;e &#8203;&#8203;cie&#347;nina sta&#322;a si&#281; bezpieczna dla wszystkich przep&#322;ywaj&#261;cych statk&#243;w. &#8222;Czynniki, kt&#243;re sprawiaj&#261;, &#380;e Cie&#347;nina Ormuz jest niebezpieczna, nadal istniej&#261; ze strony Stan&#243;w Zjednoczonych, w szczeg&#243;lno&#347;ci blokada morska i inne agresywne i gro&#378;ne dzia&#322;ania przeciwko Iranowi i jego interesom&#8221; &#8211; powiedzia&#322;. Ameryka&#324;ski urz&#281;dnik w rozmowie z Reutersem powiedzia&#322;, &#380;e gdy porozumienie zostanie osi&#261;gni&#281;te to USA znios&#261; swoja blokad&#281; morsk&#261;. <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-having-very-good-discussions-trump-says-2026-08-05/">[Reuters #1]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/us-official-we-expect-deal-soon-between-iran-oman-strait-hormuz-2026-08-07/">[Reuters #2]</a></p></li><li><p>Co na to wszystko Donald Trump, kt&#243;ry znajduje si&#281; pod coraz wi&#281;ksz&#261; presj&#261; z wn&#281;trza kraju? Albo mo&#380;e zdecydowa&#263; si&#281; na przyznanie koncesji nad cie&#347;nin&#261; Ormuz wi&#281;kszych ni&#380; status sprzed 28 lutego, mo&#380;e wznawia&#263; operacj&#281; militarn&#261;, mo&#380;e te&#380; trwa&#263; w dziwnym statusie quo, kt&#243;ry ma miejsce obecnie. &#8222;To zestaw z&#322;ych opcji, ale Trump m&#243;g&#322; doj&#347;&#263; do wniosku, &#380;e nie mo&#380;e pozwoli&#263;, by ta wojna trwa&#322;a w niesko&#324;czono&#347;&#263;&#8221; &#8211; powiedzia&#322; Aaron David Miller, by&#322;y negocjator ds. Bliskiego Wschodu dla administracji Demokrat&#243;w i Republikan&#243;w. &#8222;Co&#347; musi si&#281; zmieni&#263;, a tym mo&#380;e by&#263; uznanie nowej ira&#324;skiej rzeczywisto&#347;ci w cie&#347;ninie&#8221;. <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/trumps-iran-dilemma-hes-stuck-war-with-no-exit-sight-2026-08-06/">[Reuters]</a></p></li><li><p>W tygodniu od 26 lipca, jednoczesne cyberataki dotkn&#281;&#322;y obiekty wodoci&#261;gowe w co najmniej sze&#347;ciu stanach USA. Odzwierciedlaj&#261;c skal&#281; i powag&#281; zagro&#380;enia dla sektora wodnego, ataki te sk&#322;oni&#322;y ameryka&#324;sk&#261; Agencj&#281; ds. Cyberbezpiecze&#324;stwa i Infrastruktury do uaktualnienia opublikowanego zaledwie kilka dni wcze&#347;niej zalecenia, nakazuj&#261;cego operatorom jak najszybsze od&#322;&#261;czenie od internetu dzia&#322;aj&#261;cych lub publicznie ujawnionych technologii. Chocia&#380; sprawc&#243;w tych atak&#243;w nie uda&#322;o si&#281; jeszcze zidentyfikowa&#263;, wszystko wskazuje na ira&#324;skich cyberprzest&#281;pc&#243;w jako prawdopodobnego sprawc&#281;. Stanowi to dogodn&#261; okazj&#281; do oceny, w jaki spos&#243;b Iran dotychczas wykorzystywa&#322; swoje mo&#380;liwo&#347;ci cybernetyczne w konflikcie ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem oraz czy stanowi to eskalacj&#281; konfliktu. <a href="https://www.csis.org/analysis/how-tehrans-use-cyber-operations-us-iran-conflict-has-evolved">[Center for Strategic and International Studies]</a></p></li><li><p>Dziennikarka BBC, Nawal Al-Maghafi, podr&#243;&#380;uje przez Iran. Rozmowa z lud&#378;mi nie ujawnia to jednej narracji o wojnie ameryka&#324;sko-izraelskiej. Niekt&#243;rzy uwa&#380;aj&#261;, &#380;e konflikt wzmocni&#322; jedno&#347;&#263; narodow&#261;, inni, &#380;e pog&#322;&#281;bi&#322; represje, ale wszyscy op&#322;akuj&#261; zmar&#322;ych. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/08/iran-journey-israel-us-war">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Ponad 10 cywil&#243;w, w tym 4-letnie dziecko, zosta&#322;o rannych w czwartek w Arabii Saudyjskiej w serii atak&#243;w przeprowadzonych przez jeme&#324;skich rebeliant&#243;w Huti, poinformowa&#322;o saudyjskie wojsko. Ataki, do kt&#243;rych dosz&#322;o w po&#322;udniowym regionie Nad&#380;ran, niedaleko granicy z Jemenem, nast&#261;pi&#322;y kilka godzin po tym, jak wspierani przez Iran Huti przyznali si&#281; do kolejnej serii atak&#243;w w &#347;rodkowym i wschodnim Jemenie, w kt&#243;rych zgin&#281;&#322;o co najmniej 30 &#380;o&#322;nierzy rz&#261;dowych, a co najmniej 50 zosta&#322;o rannych. Celem by&#322;y r&#243;wnie&#380; saudyjskie tankowce p&#322;yn&#261;ce z port&#243;w Morza Czerwonego przez cie&#347;nin&#281; Bab el-Mandab do Zatoki Ade&#324;skiej i reszty &#347;wiata. <a href="https://apnews.com/article/houthi-rebel-attacks-marib-hadhramaut-c1cbd145c5e740b93a4731980ec4e697">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan podpisa&#322;y wsp&#243;lne porozumienie obronne, wed&#322;ug kt&#243;rego atak na jedno pa&#324;stwo jest interpretowany jako atak na wszystkie trzy. Media okrzykn&#281;&#322;y nowy pakt &#8221;Muzu&#322;ma&#324;skim NATO&#8222;. Oficjaln&#261; nazw&#261; jest Mekka&#324;skie Wsp&#243;lne Porozumienie Obronne. Szczeg&#243;&#322;&#243;w umowy nie znamy. Wed&#322;ug wiceprezydenta Turcji Cevdeta Y&#305;lmaza porozumienie ma charakter &#347;ci&#347;le obronny i nie jest wymierzone w jakiekolwiek pa&#324;stwo, nie wp&#322;ywa r&#243;wnie&#380; na inne zobowi&#261;zania Ankary.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/mekkanskie-wspolne-porozumienie-obronne-turcja-pakistan-arabia-saudyjska/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;W Turcji dosz&#322;o do bardzo du&#380;ych zmian w tamtejszej polityce. Powsta&#322;a Nowa Partia, kt&#243;ra od razu sta&#322;a si&#281; najwi&#281;ksz&#261; si&#322;&#261; opozycyjn&#261;. Co do tego doprowadzi&#322;o? Co z dotychczasow&#261; g&#322;&#243;wn&#261; parti&#261; opozycyjn&#261;? Co nam to m&#243;wi o miejscu w jakim jest Turcja? Na te i inne pytania odpowiada Zuzanna Krzy&#380;anowska, zast&#281;pczyni kierownika Zespo&#322;u Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2aXBbyNIzIbO4uP0FW0zLG">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a04b51393745edd87fce3d213&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Wielkie przemeblowanie w tureckiej polityce. Co si&#281; wydarzy&#322;o?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2aXBbyNIzIbO4uP0FW0zLG&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2aXBbyNIzIbO4uP0FW0zLG" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Izraelscy prokuratorzy oskar&#380;yli w czwartek osadnika o zab&#243;jstwo palesty&#324;skiego aktywisty, do kt&#243;rego dosz&#322;o w zesz&#322;ym roku na okupowanym Zachodnim Brzegu. To pierwszy raz od 7 pa&#378;dziernika 2023 roku, kiedy Izraelczyk zosta&#322; oskar&#380;ony o zab&#243;jstwo Palesty&#324;czyka na Zachodnim Brzegu, poinformowa&#322;a izraelska organizacja obro&#324;c&#243;w praw cz&#322;owieka B&#8217;Tselem. W dokumencie prokuratorzy oskar&#380;aj&#261; Yinona Leviego, osadnika mieszkaj&#261;cego w plac&#243;wce na po&#322;udniu Zachodniego Brzegu, o nieumy&#347;lne spowodowanie &#347;mierci znanej palesty&#324;skiej aktywistki Awdah Hathaleen w lipcu 2025 roku. Zgodnie z izraelskim prawem nieumy&#347;lne spowodowanie &#347;mierci grozi kar&#261; do 12 lat wi&#281;zienia. <a href="https://apnews.com/article/israel-palestinians-settler-levi-palestinian-activist-hathaleen-58e246abe5bda4d075bc61d31b7ffdfb">[AP News]</a></p></li><li><p>Doniesienia sugeruj&#261;, &#380;e prezydent USA Donald Trump by&#322;by &#8222;bardzo rozczarowany&#8221;, gdyby Izrael nie zgodzi&#322; si&#281; na nowy plan pokojowy dla Strefy Gazy, og&#322;oszony w zesz&#322;ym tygodniu. Ale jak daleko posun&#281;&#322;yby si&#281; Stany Zjednoczone, aby to osi&#261;gn&#261;&#263;? Jednak jak dot&#261;d nowe porozumienie pokojowe w Strefie Gazy, og&#322;oszone w zesz&#322;ym tygodniu i maj&#261;ce pom&#243;c zako&#324;czy&#263; walki i z&#322;agodzi&#263; trwaj&#261;cy kryzys humanitarny doprowadzi&#322;o jedynie do kolejnego impasu mi&#281;dzy g&#322;&#243;wnymi stronami konfliktu. <a href="https://www.dw.com/en/gaza-peace-plan-hamas-israel-us-trump-netanyahu/a-78237611">[DW]</a></p></li><li><p>Co najmniej dwie osoby zgin&#281;&#322;y, a 13 zosta&#322;o rannych w ataku bombowym w syryjskim miasteczku zamieszkanym przez druzyjsk&#261; i chrze&#347;cija&#324;sk&#261; spo&#322;eczno&#347;&#263;, niedaleko stolicy Damaszku &#8211; poinformowa&#322;y pa&#324;stwowe media, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na ministerstwo zdrowia.W&#322;adze poinformowa&#322;y, &#380;e eksplozja w D&#380;aramanie zosta&#322;a spowodowana &#322;adunkiem wybuchowym umieszczonym w taks&#243;wce minivan, kt&#243;ra przewozi&#322;a pasa&#380;er&#243;w w momencie wybuchu. Ma&#322;o znana grupa Minbar Ansar al-Rasoul wyda&#322;a o&#347;wiadczenie, w kt&#243;rym przyzna&#322;a si&#281; do odpowiedzialno&#347;ci za atak. W&#322;adze syryjskie nie og&#322;osi&#322;y &#380;adnych aresztowa&#324; ani wynik&#243;w &#347;ledztwa w sprawie zamachu. <a href="https://apnews.com/article/syria-jaramana-explosion-minibus-car-bomb-bd0379b83a4ab8c0b613799162cfd5cd">[AP News]</a></p></li><li><p>Koty stanowi&#261; nieod&#322;&#261;czn&#261; cz&#281;&#347;&#263; codziennego &#380;ycia w Stambule, gdzie tysi&#261;ce swobodnie &#380;yj&#261;cych kot&#243;w dzieli ulice, nabrze&#380;a, rynki i zabytkowe dzielnice miasta z ponad 16 milionami mieszka&#324;c&#243;w. <a href="https://apnews.com/photo-gallery/photo-gallery-turkey-istanbul-cats-570396d982a4a8acabe214d9b80885ac">[AP News]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg" width="599" height="399" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:399,&quot;width&quot;:599,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;A stray cat walks among cat-shaped souvenir pillows at the Eminonu commercial district in Istanbul, Turkey, Tuesday, July 21, 2026. (AP Photo/Emrah Gurel)&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="A stray cat walks among cat-shaped souvenir pillows at the Eminonu commercial district in Istanbul, Turkey, Tuesday, July 21, 2026. (AP Photo/Emrah Gurel)" title="A stray cat walks among cat-shaped souvenir pillows at the Eminonu commercial district in Istanbul, Turkey, Tuesday, July 21, 2026. (AP Photo/Emrah Gurel)" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!iEAY!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F23ad5a96-88f2-475b-8a87-ca9c73cfa65a_599x399.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Recep Tayyip Erdo&#287;an rz&#261;dzi Turcj&#261; ju&#380; prawie &#263;wier&#263; wieku. Ten film to biografia prezydenta Turcji. Jak znalaz&#322; si&#281; na szczycie polityki? Bardzo wa&#380;nym tematem tego materia&#322;u jest te&#380; najnowsza historia Turcji, kt&#243;ra toczy si&#281; w tle tej opowie&#347;ci. Czym by&#322; pucz 2016 w Turcji? Jak mog&#261; zako&#324;czy&#263; si&#281; najbli&#380;sze wybory prezydenckie w Turcji? Czy Turcja to pa&#324;stwo islamskie? Na te i inne pytania odpowiada ten film dokumentalny. Historia Turcji i jej wsp&#243;&#322;czesno&#347;&#263; o tym m&#243;wi&#261; eksperci OSW. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=3Z8sDXeybHc">[###]</a></p><div id="youtube2-3Z8sDXeybHc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;3Z8sDXeybHc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/3Z8sDXeybHc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Niedawno informowali&#347;my o kolejnym pakiecie sankcji na Rosj&#281;. Teraz opowiemy o odpowiedzi... Chin. Chiny zdecydowa&#322;y si&#281; na zastosowanie kontrsankcji wobec Europy. Dlaczego? Sk&#261;d taka decyzja? Co nam to m&#243;wi o relacjach Rosja-Chiny? Jak dotkliwe jest to uderzenie w Europ&#281;? Na te i inne pytania odpowiada ekspertka OSW, Paulina Uzna&#324;ska.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2CZaRxaP5YRIl9ClTrNjp6">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8af020f92daaec866fb79177c9&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Chiny zareagowa&#322;y na unijne sankcje na Rosj&#281;. Na li&#347;cie s&#261; te&#380; podmioty z Polski. Sk&#261;d taka decyzja?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2CZaRxaP5YRIl9ClTrNjp6&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2CZaRxaP5YRIl9ClTrNjp6" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;O godzinie 8:15, 6 sierpnia 1945 roku, w Hiroszimie rozpocz&#261;&#322; si&#281; poranny szczyt komunikacyjny. Tramwaje turkota&#322;y po mie&#347;cie, urz&#281;dnicy zajmowali miejsca przy biurkach, a dzieci przygotowywa&#322;y si&#281; do kolejnego dnia w szkole. Nagle, w jednej chwili, miasto o&#347;lepi&#322; b&#322;ysk, ja&#347;niejszy ni&#380; s&#322;o&#324;ce.&#8221; Japonia i &#347;wiat obchodz&#261; 81. rocznic&#281; zrzucenia bomby j&#261;drowej na Hiroszim&#281;. <a href="https://www.japantimes.co.jp/commentary/2026/08/05/japan/hiroshima-bombing-disarmament-day/">[The Japan TIme]</a>, <a href="https://apnews.com/article/japan-hiroshima-atomic-bomb-1d0af8bb88ad9ccd8958f751937ec6b0">[AP News]</a></p></li><li><p>A co tam w Birmie/Mjanmie? Micha&#322; Lubina oraz Alfred Gerstl przygotowali przegl&#261;dow&#261; aktualizacj&#281; sytuacji. W miar&#281; jak re&#380;im wojskowy Mjanmy odzyskuje strategiczn&#261; inicjatyw&#281; w wojnie domowej i d&#261;&#380;y do normalizacji stosunk&#243;w z innymi krajami Azji Po&#322;udniowo-Wschodniej, UE stoi w obliczu trudnej politycznie rzeczywisto&#347;ci, jak&#261; jest konieczno&#347;&#263; przywr&#243;cenia stosunk&#243;w z junt&#261;. Wspierany przez Chiny i Rosj&#281;, Tatmadaw odzyska&#322; strategiczn&#261; inicjatyw&#281; w wojnie domowej i prawdopodobnie przetrwa jako faktyczny przyw&#243;dca Mjanmy. UE przegapi&#322;a szans&#281; na uznanie Rz&#261;du Jedno&#347;ci Narodowej lub wsparcie ruchu oporu, co mog&#322;oby mie&#263; istotny wp&#322;yw na konflikt. Junta mo&#380;e by&#263; na dobrej drodze do uzyskania uznania, ale UE nadal dysponuje narz&#281;dziami, w tym wsp&#243;&#322;prac&#261; z kluczowymi cz&#322;onkami ASEAN, takimi jak Timor Wschodni, aby kontynuowa&#263; presj&#281; na re&#380;im. <a href="https://ceias.eu/the-tatmadaw-empire-strikes-back-and-the-eu-will-likely-soon-have-to-swallow-a-bitter-pill/">[Central European Institute of Asian Studies]</a></p></li><li><p>Zwi&#261;zku Pi&#322;ki No&#380;nej (KOFA) w ramach &#347;ledztwa w sprawie domniemanych nieprawid&#322;owo&#347;ci przy mianowaniu Hong Myung-bo na stanowisko selekcjonera reprezentacji Korei Po&#322;udniowej w 2024 roku. &#346;ledztwo policyjne rozpocz&#281;&#322;o si&#281; wkr&#243;tce po mianowaniu Honga, ale utkn&#281;&#322;o w martwym punkcie tego lata po prawie dw&#243;ch latach bez rozstrzygni&#281;cia. Ponownie zyska&#322;o na znaczeniu w zwi&#261;zku z oburzeniem opinii publicznej po odpadni&#281;ciu Korei Po&#322;udniowej w fazie grupowej Mistrzostw &#346;wiata w 2026 roku. <a href="https://apnews.com/article/south-korea-coach-police-raid-0068d5eb494203a9376c60a1162275c2">[AP News]</a></p></li><li><p>Tajfun Delfin uderzy&#322; w po&#322;udniow&#261; prefektur&#281; Okinawa w Japonii w sobot&#281;, rani&#261;c sze&#347;&#263; os&#243;b i odcinaj&#261;c dop&#322;yw pr&#261;du do ponad 50 000 budynk&#243;w. Chiny zamkn&#281;&#322;y porty i wstrzyma&#322;y promy przed spodziewanym nadej&#347;ciem burzy na wschodnie wybrze&#380;e. Pi&#281;&#263; starszych os&#243;b, z kt&#243;rych trzy upad&#322;y z powodu silnego wiatru, odnios&#322;o obra&#380;enia niezagra&#380;aj&#261;ce &#380;yciu na Okinawie, a jedna osoba zosta&#322;a ranna w prefekturze Kagoshima, poinformowa&#322;y w&#322;adze Japonii. <a href="https://www.reuters.com/business/environment/typhoon-dolphin-hits-japans-okinawa-china-shuts-ports-ahead-landfall-2026-08-08/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Odsuni&#281;ta od w&#322;adzy by&#322;a premier Bangladeszu Sheikh Hasina o&#347;wiadczy&#322;a w &#347;rod&#281;, &#380;e zamierza w grudniu powr&#243;ci&#263; do swojego kraju z wygnania w Indiach, mimo &#380;e w Bangladeszu grozi jej kara &#347;mierci za krwawe st&#322;umienie protest&#243;w w 2024 roku.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/bangladesh-sheikh-hasina-exile-eb64bc5b38eb570044091295778bf3df">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W&#322;adze Ugandy zwr&#243;ci&#322;y si&#281; w czwartek do parlamentu o zgod&#281; na wys&#322;anie &#380;o&#322;nierzy do Strefy Gazy w ramach mi&#281;dzynarodowych si&#322; zaproponowanych przez Rad&#281; Pokoju prezydenta USA Donalda Trumpa, maj&#261;cych na celu zapewnienie bezpiecze&#324;stwa na tym terytorium po wyniszczaj&#261;cej wojnie mi&#281;dzy Izraelem a Hamasem, i uzyska&#322;y t&#281; zgod&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/uganda-troops-gaza-international-force-2363467ec800644552f8be5a1b84f8f4">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Pierwszy spis ludno&#347;ci w Demokratycznej Republice Konga od 42 lat. Dla wielu Kongijczyk&#243;w spis ludno&#347;ci wi&#261;&#380;e si&#281; z to&#380;samo&#347;ci&#261;, uznaniem i wreszcie z faktem, &#380;e zostaj&#261; zarejestrowani przez pa&#324;stwo.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/8/ive-never-been-counted-dr-congos-first-census-in-42-years">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wojna domowa w Mali przeradza si&#281; w pe&#322;zaj&#261;cy konflikt, w kt&#243;rym kluczow&#261; rol&#281; zaczynaj&#261; odgrywa&#263; kosztowne i silnie chronione konwoje. Rosjanie po&#347;wi&#281;caj&#261; ogromne &#347;rodki na udzielanie wsparcia materialnego rz&#261;dowi w Bamako. Jednak nawet dostawy sprz&#281;tu, wsparcie lotnicze i najemnicy nie s&#261; w stanie zmusi&#263; do inicjatywy junty, kt&#243;rej nie zale&#380;y na kontrofensywie, ale na fizycznym przetrwaniu i utrzymaniu si&#281; u w&#322;adzy za wszelk&#261; cen&#281;.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/wojna-o-konwoje-w-mali/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Po powodziach &#8211; g&#322;&#243;d: druga katastrofa w Mozambiku. Utrata plon&#243;w i zak&#322;&#243;cenia w szlakach dostaw pogr&#261;&#380;y&#322;y wiele rodzin w jeszcze wi&#281;kszym braku bezpiecze&#324;stwa &#380;ywno&#347;ciowego.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/after-the-floods-hunger-mozambiques-second-disaster">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W ostatnich miesi&#261;cach ponad 178 000 afryka&#324;skich imigrant&#243;w opu&#347;ci&#322;o RPA w wyniku zaostrzonych dzia&#322;a&#324; w&#322;adz przeciwko nielegalnej migracji oraz niekiedy brutalnych protest&#243;w antyimigracyjnych, kt&#243;re sk&#322;oni&#322;y wielu z nich do wyjazdu z obawy przed atakami.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/immigration-migrants-immigrants-africa-deported-repatriated-a708b48293d6b5c70a6e320f8defdd9e">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>Poprzedni odcinek podcast Za rubie&#380;&#261; o Nikaragui by&#322; w dziale Idee ale ten umieszczamy w dziale regionalnym gdy&#380; jego tematem jest Daniel Ortega &#8211; dawny rewolucjonista a obecnie dyktator, kt&#243;ry niedawno zlikwidowa&#322; wybory w swoim kraju. <a href="https://open.spotify.com/episode/0nVy6Xkx5hAp103LetIPOH">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4ba65e75ada80214d173944e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Daniel Ortega - od rewolucjonisty do do&#380;ywotniego dyktatora // Za Rubie&#380;&#261; - 619&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0nVy6Xkx5hAp103LetIPOH&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0nVy6Xkx5hAp103LetIPOH" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Nowy prezydent Kolumbii w swoim pierwszym przem&#243;wieniu obiecuje zdecydowan&#261; walk&#281; z przest&#281;pczo&#347;ci&#261; oraz polityk&#281; oszcz&#281;dno&#347;ciow&#261;&#8221; O tym jest pierwszy tekst Reutersa a z drugiego dowiecie si&#281;, &#380;e Stany Zjednoczone planuj&#261; przeznaczy&#263; 1 miliard dolar&#243;w na pomoc w zakresie bezpiecze&#324;stwa dla Kolumbii. <a href="https://www.reuters.com/world/americas/de-la-espriella-take-office-colombia-president-pledges-security-crackdown-2026-08-07/">[Reuters #1]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/us/us-says-it-plans-1-billion-security-assistance-government-colombias-new-leader-2026-08-08/">[Reuters #2]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijski senator Flavio Bolsonaro wyznaczy&#322; konserwatywnego kongresmana Alfredo Gaspara na swojego kandydata na wiceprezydenta, ko&#324;cz&#261;c tym samym trwaj&#261;ce od tygodni spekulacje na temat tego, kto do&#322;&#261;czy do jego listy wyborczej w pa&#378;dziernikowych wyborach prezydenckich, w kt&#243;rych zmierzy si&#281; z urz&#281;duj&#261;cym prezydentem Luizem Inacio Lul&#261; da Silv&#261;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/5/brazils-flavio-bolsonaro-names-alfredo-gaspar-as-running-mate">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/americas/brazils-flavio-bolsonaro-names-lawmaker-gaspar-running-mate-october-election-2026-08-05/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijska policja federalna postawi&#322;a formalne zarzuty 16 obecnym i by&#322;ym pracownikom linii lotniczych Voepass w zwi&#261;zku z dzia&#322;aniami, kt&#243;re przyczyni&#322;y si&#281; do katastrofy lotniczej z sierpnia 2024 r., w kt&#243;rej zgin&#281;&#322;o wszystkich 62 pasa&#380;er&#243;w i cz&#322;onk&#243;w za&#322;ogi samolotu.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/8/7/brazil-formally-accuses-16-people-over-2024-voepass-deadly-plane-crash">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Peru i Meksyk uzgodni&#322;y wznowienie stosunk&#243;w dyplomatycznych &#8211; og&#322;osi&#322;y oba kraje w pi&#261;tek &#8211; po ich zerwaniu pod koniec ubieg&#322;ego roku, kiedy to rz&#261;d meksyka&#324;ski udzieli&#322; azylu by&#322;emu urz&#281;dnikowi obalonego lewicowego prezydenta Peru Pedro Castillo.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/peru-mexico-resume-diplomatic-relations-2026-08-07/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze meksyka&#324;skie aresztowa&#322;y by&#322;ego gubernatora po&#322;udniowego stanu Guerrero w zwi&#261;zku z jego domniemanym udzia&#322;em w zagini&#281;ciu 43 student&#243;w w 2014 roku &#8211; sprawa ta sta&#322;a si&#281; symbolem bezkarno&#347;ci i udzia&#322;u pa&#324;stwa w przemocy karteli.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/ayotzinapa-forced-disappearance-mexico-angel-aguirre-2f2a03e36b20207fb8d3d8f168c10515">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Senat przeg&#322;osowa&#322; zatwierdzenie Todda Blanche&#8217;a na stanowisko prokuratora generalnego Stan&#243;w Zjednoczonych, mianuj&#261;c tym samym drug&#261; osob&#281; w hierarchii Departamentu Sprawiedliwo&#347;ci oraz by&#322;ego osobistego prawnika prezydenta Trumpa na czele tego licz&#261;cego ponad 100 000 os&#243;b departamentu.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/08/08/g-s1-137631/senate-confirms-todd-blanche-attorney-general">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;Abdul El-Sayed wygra&#322; prawybory Partii Demokratycznej do Senatu Stan&#243;w Zjednoczonych w stanie Michigan, staj&#261;c si&#281; kolejnym lewicowym kandydatem, kt&#243;ry zdoby&#322; nominacj&#281; tej partii przed listopadowymi wyborami &#347;r&#243;dokresowymi.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/aug/05/michigan-senate-primary-results-abdul-el-sayed">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cp309ng0xq1o">[BBC]</a></p></li><li><p>Federalny s&#261;d apelacyjny orzek&#322; w pi&#261;tek, &#380;e administracja prezydenta Donalda Trumpa musi wstrzyma&#263; budow&#281; sali balowej Bia&#322;ego Domu o warto&#347;ci 400 milion&#243;w dolar&#243;w, poniewa&#380; Kongres nie zatwierdzi&#322; projektu. Prezydent poinformowa&#322; w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych, &#380;e administracja natychmiast odwo&#322;a si&#281; od tego, co nazwa&#322; &#8222;niesprawiedliw&#261; decyzj&#261;&#8221;, do S&#261;du Najwy&#380;szego Stan&#243;w Zjednoczonych. <a href="https://apnews.com/article/trump-ballroom-court-ruling-1528247275ec6103da892d271d4ee883">[AP News]</a></p></li><li><p>S&#322;u&#380;ba Park&#243;w Narodowych (NPS) stwierdzi&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;proponowany przez prezydenta Trumpa &#322;uk triumfalny autorstwa Harrison Design negatywnie wp&#322;ywa na 37 lokalizacji w Waszyngtonie i Arlington w Wirginii. &#321;uk triumfalny zas&#322;ania&#322;by widok z Pomnika Lincolna na Cmentarz Narodowy w Arlington i dom Roberta E. Lee, zas&#322;ania&#322;by r&#243;wnie&#380; widok z Pomnika Waszyngtona, Grodu Pami&#281;ci Lyndona B. Johnsona, Pomnika Thomasa Jeffersona, Dzielnicy Historycznej Georgetown, Mostu Francisa Scotta Keya i innych miejsc historycznych, zgodnie z NPS. Wysoko&#347;&#263; &#322;uku, wynosz&#261;ca 76 metr&#243;w, r&#243;wnie&#380; zosta&#322;a poddana krytyce. W obecnym stanie projektu &#322;uk niepotrzebnie przekroczy&#322;by limit 40 metr&#243;w obowi&#261;zuj&#261;cy w mie&#347;cie. AN zwr&#243;ci&#322; si&#281; e-mailem do Harrison Design z pro&#347;b&#261; o komentarz.Will Scharf, wyznaczony przez Trumpa przewodnicz&#261;cy Narodowej Komisji Planowania Stolicy (NCPC), stwierdzi&#322;, &#380;e limit wysoko&#347;ci nie dotyczy projekt&#243;w federalnych. <a href="https://www.archpaper.com/2026/08/national-park-service-arch-trump/">[The Architect&#8217;s Newspaper]</a></p></li><li><p>&#8222;Najbogatsi narzekaj&#261;, ale eksperci z zadowoleniem przyjmuj&#261; podatek od drugich mieszka&#324; wprowadzony przez Mamdaniego. Polityka burmistrza Nowego Jorku ma przynie&#347;&#263; dochody i pom&#243;c w rozwi&#261;zaniu kryzysu mieszkaniowego, mimo sprzeciwu ze strony niekt&#243;rych &#347;rodowisk.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/aug/08/mamdani-new-york-pied-a-terre-tax">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Ameryka&#324;skie &#187;z&#322;ote pancerniki&#171; b&#281;d&#261; kosztowa&#263; tyle, jakby rzeczywi&#347;cie budowano je ze z&#322;ota. Wczoraj biuro do spraw bud&#380;etu przy ameryka&#324;skim Kongresie (CBO) opublikowa&#322;o raport, w kt&#243;rym oszacowano koszty programu budowy &#8221;pancernik&#243;w&#8222; BBG(X), szerzej znanych jako typ Trump. Wed&#322;ug wylicze&#324; okr&#281;t prototypowy ma kosztowa&#263; ameryka&#324;skiego podatnika a&#380; 23,4 miliarda dolar&#243;w (oko&#322;o 87 miliard&#243;w z&#322;otych), natomiast &#322;&#261;czny koszt budowy 15 planowanych jednostek mo&#380;e si&#281;gn&#261;&#263; 275 miliard&#243;w dolar&#243;w (ponad bilion z&#322;otych).&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/pierwszy-pancernik-typu-trump-23-4-mld-usd/">[Konflikty]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Dwie zawodniczki ira&#324;skiej reprezentacji kobiet w pi&#322;ce no&#380;nej, kt&#243;re w marcu z&#322;o&#380;y&#322;y wniosek o azyl w Australii, otrzyma&#322;y obywatelstwo.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/australia-iran-soccer-fatemeh-atefeh-citizenship-a1071b9bf345f8313531d92cc52902b7">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Niemiecka firma energetyczna RWE zawar&#322;a z rz&#261;dem Stan&#243;w Zjednoczonych umow&#281; o warto&#347;ci 1,22 mld dolar&#243;w, na mocy kt&#243;rej zrzeka si&#281; koncesji na morskie farmy wiatrowe, a uzyskane &#347;rodki przeznaczy na inwestycje w paliwa kopalne. Umowa ta jest pi&#261;t&#261; tego typu umow&#261; zawart&#261; przez administracj&#281; Donalda Trumpa z firmami energetycznymi, w ramach kt&#243;rej oferowane s&#261; wyp&#322;aty w zamian za rezygnacj&#281; z projekt&#243;w dotycz&#261;cych energii odnawialnej i przekierowanie inwestycji na paliwa kopalne.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/aug/06/rwe-deal-wind-leases">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nietypowa interwencja walutowa Japonii i USA nie by&#322;a wy&#322;&#261;cznie pr&#243;b&#261; umocnienia s&#322;abego jena. Spos&#243;b przeprowadzenia operacji wskazuje, &#380;e Waszyngton chcia&#322; jednocze&#347;nie ograniczy&#263; ryzyko wyprzeda&#380;y ameryka&#324;skich obligacji skarbowych. Japonia posiada ponad bilion dolar&#243;w d&#322;ugoterminowych papier&#243;w USA, a ich sprzeda&#380; mog&#322;aby podnie&#347;&#263; rentowno&#347;ci d&#322;ugu i zwi&#281;kszy&#263; presj&#281; na Rezerw&#281; Federaln&#261;.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/06/japonia-broni-jena-a-usa-wlasnych-obligacji-rynek-dlugu-znow-dyktuje-warunki-trumpowi/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Coraz wi&#281;cej pa&#324;stw podejmuje dzia&#322;ania na rzecz ograniczenia dost&#281;pu dzieci i m&#322;odzie&#380;y do medi&#243;w spo&#322;eczno&#347;ciowych. Australia jako pierwsza na &#347;wiecie wprowadzi&#322;a (obowi&#261;zuj&#261;cy od grudnia 2025 r.) zakaz posiadania kont w popularnych serwisach spo&#322;eczno&#347;ciowych przez osoby poni&#380;ej 16. roku &#380;ycia. W czerwcu br. analogiczne rozwi&#261;zanie og&#322;osi&#322;a Wielka Brytania, a kolejne pa&#324;stwa &#8211; m.in. cz&#322;onkowie UE, w tym Polska &#8211; rozwa&#380;aj&#261; podobne inicjatywy. Ograniczanie dost&#281;pu dzieci do platform sta&#322;o si&#281; jednym z niewielu politycznie akceptowanych sposob&#243;w regulowania big tech&#243;w, jednak badania pokazuj&#261;, &#380;e ich efektywno&#347;&#263; nie jest najwy&#380;sza.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/zakazy-dostepu-do-mediow-spolecznosciowych-dla-dzieci-sposobem-na-regulacje-platform-cyfrowych">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Airbus, b&#281;d&#261;cy jednym z najwi&#281;kszych europejskich koncern&#243;w, dostarczy&#322; w tym p&#243;&#322;roczu 351 samolot&#243;w komercyjnych. Oznacza to dobry wynik, szczeg&#243;lnie patrz&#261;c na obecn&#261; sytuacj&#281; geopolityczn&#261;. Europa, jak wida&#263;, ma wi&#281;c jeszcze zdolno&#347;ci do rywalizacji na rynku z ameryka&#324;skimi czy chi&#324;skimi odpowiednikami.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/08/05/airbus-z-swietnym-polroczem-koncern-dostarczyl-klientom-w-tym-roku-juz-ponad-300-maszyn/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;S&#261;d w ameryka&#324;skim stanie Nowy Meksyk nakaza&#322; w czwartek firmie Meta zap&#322;acenie kolejnych 567 mln dolar&#243;w za brak ostrze&#380;enia opinii publicznej przed zagro&#380;eniami, jakie jej platformy stwarzaj&#261; dla dzieci. To najwy&#380;sza kwota na&#322;o&#380;ona na t&#281; firm&#281; w zwi&#261;zku z bezpiecze&#324;stwem dzieci.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94452,sad_-meta-musi-zaplacic-567-mln-dolarow-za-brak-ochrony-dzieci-przed-zagrozeniami">[Press]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W miar&#281; jak coraz wi&#281;cej os&#243;b decyduje si&#281; na zakup pojazd&#243;w elektrycznych i akumulator&#243;w do magazynowania energii odnawialnej, ro&#347;nie popyt na lit &#8211; metal stanowi&#261;cy podstawowy sk&#322;adnik wi&#281;kszo&#347;ci akumulator&#243;w. Wydobycie litu ma jednak znacz&#261;cy wp&#322;yw na &#347;rodowisko. Fala innowacyjnych technologii mog&#322;aby sprawi&#263;, &#380;e jego pozyskiwanie stanie si&#281; bardziej zr&#243;wnowa&#380;one.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02195-z">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku programu Science Quickly Adam Kovac z magazynu Scientific American do&#322;&#261;cza do prowadz&#261;cej Rachel Feltman, aby zastanowi&#263; si&#281;, dlaczego niekt&#243;rzy eksperci obawiaj&#261; si&#281;, &#380;e papierosy mog&#261; zn&#243;w zyska&#263; popularno&#347;&#263; w&#347;r&#243;d pokolenia Z. Rozmawiaj&#261; o tym, jak media spo&#322;eczno&#347;ciowe, wp&#322;yw celebryt&#243;w i rosn&#261;cy niepok&#243;j w&#347;r&#243;d m&#322;odych ludzi mog&#261; wp&#322;ywa&#263; na ten potencjalny trend oraz dlaczego badacze zajmuj&#261;cy si&#281; zdrowiem publicznym bacznie go obserwuj&#261;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1eDKhwGqtUge16W5xaU550">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac94552f1704a3488f0c8ccf2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Is Gen Z making smoking cool again?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1eDKhwGqtUge16W5xaU550&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1eDKhwGqtUge16W5xaU550" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ponad 400 lat temu dwie osoby mieszkaj&#261;ce na terenie dzisiejszego Chile zmar&#322;y w wyniku zaka&#380;enia wirusem ospy prawdziwej. DNA wirusa znalezione w ich zmumifikowanych szcz&#261;tkach dostarczy&#322;o obecnie dowod&#243;w genetycznych wskazuj&#261;cych, kiedy choroba ta pojawi&#322;a si&#281; w Amerykach.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02366-y">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Kiedy ostatnio przyjrza&#322;e&#347; si&#281; swoim odchodom? Dr Trisha Pasricha twierdzi, &#380;e nale&#380;y to robi&#263; za ka&#380;dym razem, poniewa&#380; mo&#380;e to uratowa&#263; ci &#380;ycie. Zmiana nawyk&#243;w wypr&#243;&#380;niania jest najwa&#380;niejszym wska&#378;nikiem, &#380;e u danej osoby mo&#380;e wyst&#281;powa&#263; rak jelita grubego &#8211; choroba, kt&#243;rej cz&#281;sto&#347;&#263; wyst&#281;powania w&#347;r&#243;d os&#243;b poni&#380;ej 50. roku &#380;ycia w Stanach Zjednoczonych ro&#347;nie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6RvOoTew8LY8mL9tYDoI4t">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4671c3d1be9f21bde05728a4&quot;,&quot;title&quot;:&quot;The red flags that may be hiding in your poop&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;NPR&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6RvOoTew8LY8mL9tYDoI4t&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6RvOoTew8LY8mL9tYDoI4t" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Po&#380;ary szalej&#261;ce we Francji i Hiszpanii mog&#261; oznacza&#263; zmian&#281; w charakterze po&#380;ar&#243;w w po&#322;udniowej Europie. Naukowcy twierdz&#261;, &#380;e w miar&#281; jak spowodowane przez cz&#322;owieka zmiany klimatyczne powoduj&#261; wzrost temperatur, charakter po&#380;ar&#243;w w tym regionie zaczyna przypomina&#263; ten znany z &#322;atwopalno&#347;ci teren&#243;w, takich jak Kalifornia.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02361-3">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Zgodnie z analiz&#261; wypadk&#243;w w Anglii i Walii u&#380;ytkownicy hulajn&#243;g elektrycznych s&#261; trzykrotnie bardziej nara&#380;eni na urazowe uszkodzenia m&#243;zgu ni&#380; motocykli&#347;ci &#8211; z analizy tej wynika r&#243;wnie&#380;, &#380;e szczeg&#243;lnie nara&#380;one na powa&#380;ne obra&#380;enia s&#261; kobiety.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/aug/06/e-scooters-more-dangerous-than-motorbikes-or-cycles-analysis">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy si&#281;gaj&#261; po rekiny, by udoskonali&#263; prognozy dotycz&#261;ce huragan&#243;w&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/environment/scientists-turn-sharks-improve-hurricane-predictions-2026-08-08/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#187;Manosfera&#171; nie jest ruchem spo&#322;ecznym. To warty wiele miliard&#243;w dolar&#243;w przemys&#322; oparty na poczuciu krzywdy. Jak wynika z nowego raportu, wielu m&#322;odych m&#281;&#380;czyzn popada w poczucie krzywdy i jest finansowo wykorzystywanych przez influencer&#243;w, kt&#243;rzy sprzedaj&#261; im kursy, tabletki i iluzj&#281; wp&#322;yw&#243;w. <a href="https://www.wired.com/story/the-manosphere-isnt-a-movement-its-a-multibillion-dollar-grievance-industry/">[WIRED]</a></p></li><li><p>&#8222;W ka&#380;dy weekend redaktor naczelna Euronews, Maria Tadeo, w swoim biuletynie &#187;Off the Record&#171; analizuje tematy kszta&#322;tuj&#261;ce ducha naszych czas&#243;w. W tym tygodniu: szeroko rozpowszechnione teorie spiskowe, wed&#322;ug kt&#243;rych Argentyna zosta&#322;a pozbawiona tytu&#322;u mistrza &#347;wiata w pi&#322;ce no&#380;nej &#8211; oraz to, co ujawniaj&#261; one na temat debaty dotycz&#261;cej &#187;postprawdy&#171;.&#8221; Mundial min&#261;&#322; ale b&#243;l dupy Argenty&#324;czyk&#243;w najwyra&#378;niej ci&#261;gle trwa. <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/26/weekend-newsletter-the-world-cup-conspiracy-argentina-cant-let-go">[Euronews]</a></p><p></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 300, 01.08.2026]]></title><description><![CDATA[To z awantur&#261; na Ceucie, kolejn&#261; rakiet&#261; w Polsce i w&#281;glowodanami w diecie]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr300</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr300</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 01 Aug 2026 20:35:04 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr300">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W czwartek w polsk&#261; przestrze&#324; powietrzn&#261; wtargn&#281;&#322;a i spad&#322;a uzbrojona rakieta manewruj&#261;ca, najprawdopodobniej rosyjska. Do zdarzenia dosz&#322;o w czasie kolejnego zmasowanego nalotu Rosji na Ukrain&#281;. Oto co warto wiedzie&#263; na temat tego zdarzenia.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/tarnawa-kolonia-rakieta-spadla-na-lubelszczyznie-to-warto-wiedziec-najwazniejsze-informacje-st9166857">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Dlaczego nie zestrzelono rakiety? Wojsko wyja&#347;nia. &#8211; Musimy kierowa&#263; si&#281; przepisami czasu pokoju, bo taki u nas panuje. Przepisy m&#243;wi&#261; jasno: przed ewentualn&#261; neutralizacj&#261; konieczna jest identyfikacja, czy to na pewno jest wrogi obiekt &#8211; powiedzia&#322; w czwartek rzecznik DORSZ pp&#322;k Jacek Goryszewski. Zaznaczy&#322;, &#380;e gdyby rakieta kontynuowa&#322;a lot, zosta&#322;aby podj&#281;ta decyzja o jej zestrzeleniu.&#8221; <a href="https://wiadomosci.wp.pl/dlaczego-nie-zestrzelono-rakiety-wojsko-wyjasnia-7313018088741280a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;29 lipca 2026 r. w Lublinie odby&#322;y si&#281; robocze konsultacje premiera Polski Donalda Tuska i prezydenta Ukrainy Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego. Wed&#322;ug komunikat&#243;w rozmowy koncentrowa&#322;y si&#281; przede wszystkim na kwestiach bezpiecze&#324;stwa, tj. wsp&#243;&#322;pracy wojskowo-przemys&#322;owej, zw&#322;aszcza w kontek&#347;cie wizyty Ze&#322;enskiego w Waszyngtonie (28 lipca) oraz dalszego zaanga&#380;owania USA, kt&#243;re de facto pos&#322;u&#380;y&#322;o za oficjalny pow&#243;d spotkania w Lublinie. Temat pami&#281;ci historycznej r&#243;wnie&#380; zosta&#322; poruszony, jednak nie zdominowa&#322; ca&#322;ej wizyty.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/ze%c5%82enski-w-lublinie-pragmatyzm-mi%c4%99dzy-histori%c4%85-a-bezpiecze%c5%84stwem/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;We wtorek Trybuna&#322; Konstytucyjny orzek&#322;, &#380;e transkrypcja akt&#243;w ma&#322;&#380;e&#324;stw jednop&#322;ciowych jest niekonstytucyjna. Rzecznik rz&#261;du Adam Sz&#322;apka oceni&#322;, &#380;e nie jest to orzeczenie TK, bo jego dzia&#322;ania w obecnej formule s&#261; obarczone wad&#261; prawn&#261;.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/zwiazki-jednoplciowe-rzecznik-rzadu-krytykuje-decyzje-trybunalu-konstytucyjnego/vv8zktx">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;24 lipca prezydent Karol Nawrocki skierowa&#322; ustaw&#281; o windfall tax do Trybuna&#322;u Konstytucyjnego. Nie wiemy, kiedy trybuna&#322; si&#281; ni&#261; zajmie (podejrzewamy, &#380;e nie najwcze&#347;niej) ani jakie b&#281;dzie orzeczenie (cho&#263; chyba si&#281; domy&#347;lamy). Na razie podatku nie b&#281;dzie, a politycy koalicji rz&#261;dz&#261;cej oskar&#380;aj&#261; prezydenta, &#380;e ograniczy&#322; &#378;r&#243;d&#322;a finansowania kolejnych obni&#380;ek cen paliw.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0wujjsyEJmKxzcAeoLwm23">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1367541589b6837d41ef7814&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Zawirowania z windfallem | Warto&#347;&#263; dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0wujjsyEJmKxzcAeoLwm23&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0wujjsyEJmKxzcAeoLwm23" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;3 proc. podatku od przychod&#243;w najwi&#281;kszych globalnych firm technologicznych dzia&#322;aj&#261;cych w Polsce &#8211; zak&#322;ada projekt ustawy autorstwa Ministerstwa Cyfryzacji opublikowany w pi&#261;tek w Rz&#261;dowym Centrum Legislacji. Przepisy mia&#322;yby wej&#347;&#263; w &#380;ycie 1 stycznia 2027 roku.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94356,projekt-resortu-cyfryzacji_-3-proc_-podatku-cyfrowego-od-big-techow-dzialajacych-w-polsce">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Kobieta, kt&#243;ra zgin&#281;&#322;a w sobot&#281; w ataku na Parad&#281; R&#243;wno&#347;ci w Berlinie, to obywatelka Polski &#8211; przekaza&#322; burmistrz Berlina. Informacj&#281; potwierdzi&#322; rzecznik polskiego MSZ.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/swiat/atak-na-parade-w-berlinie-ofiara-smiertelna-to-polka-st9160663">[TVN24]</a></p></li><li><p>Morawiecki z Kaczy&#324;skim rozstali si&#281; tydzie&#324; temu ale spokoju mi&#281;dzy nimi ci&#261;gle nie ma. O tym co s&#322;ycha&#263; w polskiej prawicy mo&#380;ecie pos&#322;ucha&#263; w Polityce Insight lub videoca&#347;cie OKO.press. <a href="https://open.spotify.com/episode/0VrtY4fgXlY0Kw0NAOkjRM">[###]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=SfiWJoiBfRk">[###]</a> </p><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a758fa6cf64459b818aa34ac4&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Trudne sprawy Kaczy&#324;skiego i Morawieckiego | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0VrtY4fgXlY0Kw0NAOkjRM&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0VrtY4fgXlY0Kw0NAOkjRM" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div id="youtube2-SfiWJoiBfRk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;SfiWJoiBfRk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/SfiWJoiBfRk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-28/ukrainskie-ataki-na-rosyjskie-centra-logistyczne-1616-dzien-wojny">[Ukrai&#324;skie ataki na rosyjskie centra logistyczne. 1616. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump twierdzi, &#380;e Stany Zjednoczone &#187;nie wyrazi&#322;y zgody&#171; na zezwolenie Ukrainie na produkcj&#281; pocisk&#243;w przechwytuj&#261;cych typu Patriot &#8211; trzy tygodnie po tym, jak zaproponowano temu krajowi prawo do produkcji tej broni.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c86n0336082o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukraina kontynuuje ataki w g&#322;&#261;b terytorium Rosji, tym razem wymierzone w nowy sektor gospodarki tego kraju. W pi&#261;tek 24 lipca ukrai&#324;ski atak dron&#243;w w Sankt Petersburgu (Rosja) i okolicach by&#322; wymierzony w magazyny nale&#380;&#261;ce do Wildberries, giganta handlu elektronicznego nazywanego &#187;rosyjskim Amazonem&#171;.&#8221; <a href="https://www.polskieradio.pl/395/11718/artykul/3713531,why-is-ukraine-targeting-the-warehouses-of-the-ecommerce-giant-wildberries-known-as-the-%E2%80%98russian-amazon%E2%80%99">[Polskie Radio]</a></p></li><li><p>&#8222;22 lipca minister polityki rolnej Ukrainy Taras Wysocki poinformowa&#322;, &#380;e tego dnia &#380;aden statek handlowy nie wp&#322;yn&#261;&#322; do ukrai&#324;skich port&#243;w czarnomorskich. Jest to zwi&#261;zane z decyzj&#261; armator&#243;w, obawiaj&#261;cych si&#281; o bezpiecze&#324;stwo statk&#243;w. Powodem jest intensyfikacja rosyjskich ostrza&#322;&#243;w (...).&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-28/ukraina-przerwa-w-zegludze-do-portow-czarnomorskich-i-ryzyka-z-nia">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Ostatnie tygodnie na Ukrainie s&#261; szczeg&#243;lnie intensywne. W tym odcinku opowiadamy o tym co si&#281; dzieje na Ukrainie. M&#243;wimy mi&#281;dzy innymi o zmianie na szczycie ukrai&#324;skiej armii, o tym sk&#261;d si&#281; wzi&#281;&#322;y protesty na Ukrainie, o tym jak dzi&#347; wygl&#261;da korupcja na Ukrainie oraz o problemach obrony przeciwlotniczej Ukrainy. O tym wszystkim opowiadaj&#261; analitycy OSW. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=v-PSYhsFoKw">[###]</a></p><div id="youtube2-v-PSYhsFoKw" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;v-PSYhsFoKw&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/v-PSYhsFoKw?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W niekt&#243;rych rejonach Francji i Hiszpanii nadal szalej&#261; gwa&#322;towne po&#380;ary, a nie wida&#263; &#380;adnych oznak ich ust&#281;powania. Zjawisko to przedstawiamy na wykresach i zdj&#281;ciach&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/30/europe-burns-france-spain-visual-guide-wildfires">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Unia Europejska przyj&#281;&#322;a 21 pakiet sankcji. Mimo kolejnych krok&#243;w maj&#261;cych os&#322;abi&#263; Rosj&#281;, wiele z postulat&#243;w spotka&#322;o si&#281; z oporem pa&#324;stw cz&#322;onkowskich. Czy interesy pa&#324;stwowe bior&#261; g&#243;r&#281; nad wsp&#243;&#322;prac&#261; wymierzon&#261; w Rosj&#281;? O tym, czym jest 21 pakiet sankcji i jakie problemy pojawi&#322;y si&#281; przy jego omawianiu m&#243;wi Filip Rudnik.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2zR0ncJp52W6WfB5AaIdDz">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ab556804ed0395b6248c7abf2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kolejny pakiet sankcji na Rosj&#281;&#8239;przyj&#281;ty. Ale b&#281;dzie coraz trudniej...&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2zR0ncJp52W6WfB5AaIdDz&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2zR0ncJp52W6WfB5AaIdDz" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Ponowne uderzenie w obronno&#347;&#263; Europy: Chiny odpowiadaj&#261; na 21. pakiet sankcji UE na Rosj&#281; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-27/ponowne-uderzenie-w-obronnosc-europy-chiny-odpowiadaja-na-21-pakiet">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Polityczne i medialne &#380;ycie &#8211; przynajmniej w Brukseli &#8211; tradycyjnie zamiera na czas sierpniowych wakacji. Jednak p&#243;ki trwa lipiec, unijne instytucje i krajowi przyw&#243;dcy pracuj&#261; nad siedmioletnimi ramami finansowym dla Unii Europejskiej. Obszar&#243;w spornych nie brakuje: od samej wysoko&#347;ci wsp&#243;lnotowego bud&#380;etu, poprzez jego podzia&#322;, po potencjalne nowe &#378;r&#243;d&#322;a dochod&#243;w.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5rIZaj4iXR7ap2eWyg78cx">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a06234213f9956002326f4b66&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Spi&#281;cia o ci&#281;cia | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5rIZaj4iXR7ap2eWyg78cx&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5rIZaj4iXR7ap2eWyg78cx" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Jeden z wysokich rang&#261; decydent&#243;w Europejskiego Banku Centralnego stwierdzi&#322;, &#380;e kryzys klimatyczny i degradacja &#347;rodowiska naturalnego stanowi&#261; dramatycznie rosn&#261;ce zagro&#380;enie dla &#347;wiatowej gospodarki.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/aug/01/ecb-climate-wildfires-global-economy-stability">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Hiszpanii Pedro S&#225;nchez wezwa&#322; do zwo&#322;ania pilnego posiedzenia ministr&#243;w spraw wewn&#281;trznych UE w zwi&#261;zku z tym, co okre&#347;li&#322; jako &#187;samolubn&#261;, powoduj&#261;c&#261; polaryzacj&#281; i niezgodn&#261; z prawem reakcj&#281;&#171; niekt&#243;rych pa&#324;stw cz&#322;onkowskich na masowe przekroczenie granicy, do kt&#243;rego dosz&#322;o w tym tygodniu w hiszpa&#324;skiej enklawie Ceuta w Afryce P&#243;&#322;nocnej.&#8221; Bior&#261;c pod uwag&#281;, &#380;e Ceuta nie nale&#380;y do strefy Schengen to pomys&#322;y niekt&#243;rych europejskich pa&#324;stw brzmi&#261; do&#347;&#263; kuriozalnie. Zacytujmy jeszcze kolejny fragment artyku&#322;u: </p><blockquote><p>W ostrym wyrzucie pod adresem W&#322;och zaznaczy&#322;, &#380;e Hiszpania jest &#8222;wed&#322;ug Frontexu jedn&#261; z najmniej nieszczelnych granic zewn&#281;trznych Unii Europejskiej, a liczba nielegalnych przekrocze&#324; granicy jest o po&#322;ow&#281; mniejsza ni&#380; ta odnotowana na przyk&#322;ad we W&#322;oszech w ostatnich latach (2021&#8211;2026)&#8221;. </p></blockquote><p><a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/01/spain-pedro-sanchez-calls-for-eu-meeting-ceuta-border-crossing">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Od pi&#261;tku do niedzieli, od 24 do 26 lipca 2026 roku, ka&#380;dego dnia dochodzi&#322;o do incydentu w przestrzeni powietrznej Rumunii. Intruzami okaza&#322;y si&#281; rosyjskie drony, a z pewno&#347;ci&#261; jednym z nich by&#322; Shahed. Do ka&#380;dego incydentu zosta&#322;y poderwane maszyny F-16. &#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/28/rosyjskie-drony-testuja-nato-tym-razem-to-rumunia-poluje-na-intruzow/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Litwa planuje wprowadzi&#263; surowsze ograniczenia wobec obywateli Rosji i Bia&#322;orusi popieraj&#261;cych Kreml, w tym zakaz prowadzenia dzia&#322;alno&#347;ci publicznej oraz bardziej rygorystyczne ograniczenia dotycz&#261;ce nabywania nieruchomo&#347;ci w pobli&#380;u obiekt&#243;w o znaczeniu strategicznym, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na kwestie bezpiecze&#324;stwa narodowego i walk&#281; z propagand&#261;.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/01/lithuania-moves-to-tighten-curbs-on-pro-kremlin-russian-and-belarusian-figures">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier W&#281;gier P&#233;ter Magyar ostrzeg&#322; przed kryzysem energetycznym po tym, jak rekordowo niski poziom wody w Dunaju zmusi&#322; do wy&#322;&#261;czenia elektrowni j&#261;drowej w Paks, kt&#243;ra dostarcza prawie po&#322;ow&#281; energii elektrycznej w kraju. Komisja Europejska o&#347;wiadczy&#322;a, &#380;e jest gotowa zwo&#322;a&#263; nadzwyczajne posiedzenie swojej Grupy ds. Koordynacji Energetycznej w zwi&#261;zku z wy&#322;&#261;czeniem w&#281;gierskiej elektrowni j&#261;drowej w Paks, podczas gdy premier tego kraju ostrzeg&#322; przed zbli&#380;aj&#261;cym si&#281; kryzysem energetycznym.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/31/eu-considers-emergency-meeting-as-nuclear-shutdown-leaves-hungary-facing-energy-crisis">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Od miesi&#281;cy Serbia zmaga si&#281; z najwi&#281;ksz&#261; fal&#261; protest&#243;w od lat. Ruch studencki, kt&#243;ry narodzi&#322; si&#281; po katastrofie na dworcu w Nowym Sadzie, przekszta&#322;ci&#322; si&#281; w jedno z najwi&#281;kszych wyzwa&#324; dla rz&#261;d&#243;w Aleksandara Vu&#269;icia. Studenci domagaj&#261; si&#281; odpowiedzialno&#347;ci za tragedi&#281;, nowych wybor&#243;w i zmian w pa&#324;stwie, a jednocze&#347;nie pr&#243;buj&#261; budowa&#263; w&#322;asny ruch polityczny. Kim s&#261; protestuj&#261;cy studenci? Jak dzia&#322;a aparat w&#322;adzy Aleksandara Vu&#269;icia? Czy Serbia stoi przed realn&#261; zmian&#261; polityczn&#261;? O tym porozmawiamy z Janem Nowinowskim &#8211; ekspertem OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0eEAJU4YZvNW3B3zk23pDC">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a6e04be2ac2adc5fc5e5b8829&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy studenci obal&#261; Vu&#269;icia? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0eEAJU4YZvNW3B3zk23pDC&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0eEAJU4YZvNW3B3zk23pDC" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W dniach 22&#8211;24 lipca rosyjski parlament jednog&#322;o&#347;nie przyj&#261;&#322; pakiet ustaw drastycznie ograniczaj&#261;cych prawa obywatelskie os&#243;b przebywaj&#261;cych poza granicami Rosji, na kt&#243;rych ci&#261;&#380;&#261; wyroki karne i administracyjne oraz kt&#243;re &#187;uchylaj&#261; si&#281; od kary&#171;. Jak wynika z tre&#347;ci ustaw i wypowiedzi przedstawicieli w&#322;adz, przepisy wymierzone s&#261; przede wszystkim w obywateli Federacji Rosyjskiej, kt&#243;rzy schronili si&#281; przed represjami politycznymi za granic&#261;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-29/rosja-kreml-pozbawia-emigrantow-politycznych-praw-obywatelskich">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Co s&#322;ycha&#263; na Bliskim Wschodzie? Wydaje si&#281;, &#380;e wzajemny ostrza&#322; ponownie przycich&#322;, jednak ostatni tydzie&#324; nie by&#322; spokojny. Amerykanie razem z Saudami przeprowadzili naloty na proira&#324;skie cele w Iraku, a Iran zaatakowa&#322; baz&#281; w Jordanii, gdzie obok Jorda&#324;czyk&#243;w stacjonuj&#261; ameryka&#324;scy &#380;o&#322;nierze. Huti nadal tworz&#261; zagro&#380;enie wobec cie&#347;niny Bab al-Mandab, Donald Trump grozi kolejnymi atakami, a widoku na trwa&#322;e rozwi&#261;zanie konfliktu nadal nie ma. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/usa-arabia-saudyjska-zaatakowaly-cele-w-iraku/">[Konflikty]</a>, <a href="https://apnews.com/article/trump-iran-strait-hormuz-israel-gaza-mideast-e61e88c14d8aca48c1c56368650baea5">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W ci&#261;gu ostatnich dni Arabia Saudyjska zdecydowa&#322;a si&#281; mocniej zaanga&#380;owa&#263; w walki z ugrupowaniami Osi Oporu. Pojawiaj&#261; si&#281; plotki, jakoby Rijad planowa&#322; powo&#322;anie nowej koalicji zajmuj&#261;cej si&#281; walk&#261; z Ruchem Huti &#8211; tym razem na Morzu Czerwonym. Niewykluczona jest r&#243;wnie&#380; ofensywa l&#261;dowa w Jemenie.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/jemen-arabia-saudyjska-ofensywa-ladowa/">[Konflikty]</a>, <a href="https://www.dw.com/en/military-flare-up-between-houthis-and-saudi-arabia-challenges-relative-calm-in-yemen/a-78186262">[DW]</a></p></li><li><p>Izrael i Liban podpisali w Waszyngtonie umow&#281; ramow&#261; po kilku dniach negocjacji prowadzonych przy wsparciu USA. Hezbollah nie jest stron&#261; pi&#261;tkowego porozumienia i nie jest jasne, czy zgodzi si&#281; wycofa&#263; swoich bojownik&#243;w z obszaru Po&#322;udniowej Litani w po&#322;udniowym Libanie. Kierownictwo Hezbollahu skrytykowa&#322;o porozumienie. Umowa stanowi, &#380;e Liba&#324;skie Si&#322;y Zbrojne przywr&#243;c&#261; faktyczn&#261; suwerenno&#347;&#263; nad ca&#322;ym terytorium Libanu, &#8222;do czasu zweryfikowanego rozbrojenia niepa&#324;stwowych grup zbrojnych i demonta&#380;u powi&#261;zanej infrastruktury&#8221;, czyli do czasu rozbrojenia Hezbollahu. Aby to osi&#261;gn&#261;&#263;, Liban zwraca si&#281; o wsparcie partner&#243;w mi&#281;dzynarodowych, a &#8222;w szczeg&#243;lno&#347;ci arabskich, pod przewodnictwem USA&#8221;. Izrael pozwala armii liba&#324;skiej na rozpocz&#281;cie organizacji przej&#281;cia pewnego terytorium w dw&#243;ch strefach pilota&#380;owych &#8211; jednej na po&#322;udnie od rzeki Litani i drugiej na p&#243;&#322;noc od niej. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cg5315n1v5go">[BBC]</a>, <a href="https://www.pbs.org/newshour/world/lebanons-deal-with-israel-requires-hezbollah-to-disarm-that-might-be-difficult">[PBS]</a></p></li><li><p>Prezydent USA Donald Trump poinformowa&#322;, &#380;e Rada Pokoju osi&#261;gn&#281;&#322;a porozumienie w sprawie &#8222;ca&#322;kowitego rozbrojenia&#8221; Hamasu i innych grup zbrojnych w Strefie Gazy. Wysoki rang&#261; przedstawiciel Hamasu poinformowa&#322; BBC, &#380;e grupa zaakceptowa&#322;a plan Rady Pokoju dotycz&#261;cy ca&#322;kowitego rozbrojenia Strefy Gazy i &#380;e wkr&#243;tce zostanie wydane oficjalne o&#347;wiadczenie. Izrael nie skomentowa&#322; jeszcze tej decyzji. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cj03m512r4go">[BBC]</a></p></li><li><p>Czy powy&#380;szy news sprawia, &#380;e nadal masz wiele pyta&#324; dotycz&#261;cych tego porozumienia? Atlantic Council prezentuje 10 pyta&#324; (i odpowiedzi ich ekspert&#243;w) na temat porozumienia o rozbrojeniu Hamasu <a href="https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/questions-and-expert-answers-about-the-deal-to-disarm-hamas/">[The Atlantic Council]</a></p></li><li><p>&#8222;24 lipca w Ankarze og&#322;oszono powo&#322;anie nowego ugrupowania politycznego pod nazw&#261; Nowa Partia (tur. Yeni Parti, YP). Formacja powsta&#322;a w wyniku rozpadu Republika&#324;skiej Partii Ludowej (CHP), dot&#261;d najwi&#281;kszej partii opozycyjnej. Na jej czele stan&#261;&#322; dawny przewodnicz&#261;cy CHP &#214;zg&#252;r &#214;zel.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-29/rozbita-opozycja-nowa-partia-przyszloscia-tureckiej-polityki">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W&#322;adze poinformowa&#322;y, &#380;e liczba ofiar &#347;miertelnych pot&#281;&#380;nego trz&#281;sienia ziemi w po&#322;udniowo-zachodniej Japonii wzros&#322;a z 25 do 34. (...) We wtorek w pobli&#380;u miasta Uki mia&#322;o miejsce trz&#281;sienie ziemi o sile 7,1 w skali Richtera, kt&#243;re spowodowa&#322;o przerwy w dostawach pr&#261;du do oko&#322;o 40 000 gospodarstw domowych, wstrzyma&#322;o ruch kolejowy oraz wywo&#322;a&#322;o ostrze&#380;enia przed tsunami na obszarach po&#322;udniowej japo&#324;skiej wyspy Kiusiu.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/31/death-toll-from-japan-earthquake-climbs">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wygl&#261;da &#347;wiat wed&#322;ug Chin? Jak geopolityka Chin wp&#322;ywa na to co robi ten kraj? Jakie s&#261; cele Xi Jinpinga i KPCh? Dlaczego wa&#380;ne do zrozumienia chi&#324;skiej polityki s&#261; kwestie ideologiczne? Na te i inne pytania odpowiada Micha&#322; Bogusz.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Tf7Tr1HKjCk">[###]</a></p><div id="youtube2-Tf7Tr1HKjCk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;Tf7Tr1HKjCk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Tf7Tr1HKjCk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;W niedziel&#281; wczesnym rankiem tajfun Noul uderzy&#322; w l&#261;d, przynosz&#261;c w weekend silne wiatry i ulewne deszcze w po&#322;udniowych Chinach, w tym w Hongkongu. Spowodowa&#322;o to ewakuacj&#281; setek tysi&#281;cy os&#243;b w prowincji Guangdong, gdzie og&#322;oszono stan najwy&#380;szej gotowo&#347;ci, a setki lot&#243;w zosta&#322;y odwo&#322;ane.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/26/typhoon-noul-china-hong-kong">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku opowiadamy o szeroko poj&#281;tym zagadnieniu bezpiecze&#324;stwa w Azji Centralnej. Czy Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan, Tad&#380;ykistan i Turkmenistan s&#261; krajami bezpiecznymi? Jak wygl&#261;da sprawa radykalizmu islamskiego w tym regionie &#347;wiata? Jak wp&#322;ywa na nie s&#261;siedztwo Afganistanu? Czy Pa&#324;stwo Islamskie tam dzia&#322;a? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Krzysztof Strachota i J&#243;zef Lang.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1lYfK3JTobJooxDf6FrghU">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8afb42f3db06fd008ceab54fea&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy w Azji Centralnej jest bezpiecznie? | Przewodnik po Azji Centralnej cz. II &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1lYfK3JTobJooxDf6FrghU&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1lYfK3JTobJooxDf6FrghU" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W Demokratycznej Republice Konga (DRK) wirusem Ebola zarazi&#322;o si&#281; ponad 3 500 os&#243;b, co sprawia, &#380;e jest to druga co do wielko&#347;ci epidemia w historii &#347;wiata.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/31/dr-congo-ebola-epidemic-becomes-worlds-second-largest-outbreak">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/global-development/2026/jul/31/ebola-outbreak-in-drc-the-fastest-growing-in-the-history-of-the-virus">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Rekordowa, trwaj&#261;ca 53 dni nieobecno&#347;&#263; najstarszego na &#347;wiecie g&#322;owy pa&#324;stwa ponownie wywo&#322;a&#322;a w jego ojczystym Kamerunie spekulacje na temat tego, czy &#380;yje, czy nie, mimo &#380;e w tym kraju rozmowy na temat jego stanu zdrowia s&#261; nielegalne.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/30/record-absence-paul-biya-cameroon-president-health-speculation">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Z nowego raportu agencji Associated Press wynika, &#380;e dzieci-&#380;o&#322;nierze walcz&#261;cy w szeregach paramilitarnych Si&#322; Szybkiego Wsparcia przeciwko armii suda&#324;skiej zostali przeszkoleni przez kolumbijskich najemnik&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/hub/africa">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Zatrzymany przyw&#243;dca opozycji w Ugandzie, Kizza Besigye, trafi&#322; do szpitala w stanie nieprzytomno&#347;ci po tym, jak w &#347;rod&#281; zas&#322;ab&#322; podczas rozprawy s&#261;dowej &#8211; poinformowa&#322;a jego &#380;ona.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/30/detained-ugandan-opposition-leader-besigye-in-intensive-care-wife-says">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Sudan: Sukces rz&#261;dowej ofensywy w Kordofanie P&#243;&#322;nocnym. Walki mi&#281;dzy suda&#324;skimi si&#322;ami zbrojnymi a Si&#322;ami Szybkiego Wsparcia skoncentrowa&#322;y si&#281; wok&#243;&#322; Al-Ubajjid. Rebelianci nie zdo&#322;ali ca&#322;kowicie okr&#261;&#380;y&#263; miasta, co umo&#380;liwi&#322;o si&#322;om rz&#261;dowym przeprowadzenie kontrofensywy i utrzymanie dro&#380;no&#347;ci p&#243;&#322;nocnego szlaku umo&#380;liwiaj&#261;cego dostawy zaopatrzenia do miasta. Mimo to Kordofan nadal pozostaje niestabilny, a pr&#243;ba odzyskania kontroli nad regionem przez SSW jest niemal pewna.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/sudan-sukces-rzadowej-ofensywy-w-kordofanie-polnocnym/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug Kenijskiej S&#322;u&#380;by Ochrony Przyrody (KWS) niedawna &#347;mier&#263; 15 s&#322;oni w pobli&#380;u parku w po&#322;udniowej Kenii by&#322;a prawdopodobnie spowodowana spo&#380;yciem przez zwierz&#281;ta pestycyd&#243;w stosowanych na plantacjach pomidor&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/environment/2026/jul/30/elephant-deaths-kenya-park-cyanide-poisoning-wildlife">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Przedstawiciele w&#322;adz Stan&#243;w Zjednoczonych uczestnicz&#261;cy w wa&#380;nej konferencji po&#347;wi&#281;conej zdrowiu w Brazylii b&#322;&#281;dnie oznaczyli na mapie kraje afryka&#324;skie, co wywo&#322;a&#322;o burz&#281; w sieci i sk&#322;oni&#322;o Departament Stanu do przyznania si&#281; do b&#322;&#281;du.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/31/us-government-mislabels-countries-on-map-of-africa-at-global-conference">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Po bolesnej pora&#380;ce w mistrzostwach &#347;wiata, kt&#243;ra wywo&#322;a&#322;a &#8211; zdaniem wielu Argenty&#324;czyk&#243;w &#8211; pot&#281;&#380;n&#261; fal&#281; nienawi&#347;ci wobec ich kraju, prezydent Argentyny Javier Milei podpisa&#322; w czwartek dekret nadzwyczajny upowa&#380;niaj&#261;cy rz&#261;d do odmowy wjazdu lub wydalenia cudzoziemc&#243;w, kt&#243;rzy pod&#380;egaj&#261; do dyskryminacji lub przemocy wobec Argenty&#324;czyk&#243;w ze wzgl&#281;du na ich narodowo&#347;&#263;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/argentina-world-cup-milei-dc649598f3917ebacf0ffdf478379a6a">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prawie cztery lata po ekstradycji do Stan&#243;w Zjednoczonych w zwi&#261;zku z procesem o handel narkotykami by&#322;y prezydent Hondurasu Juan Orlando Hern&#225;ndez powr&#243;ci&#322; do ojczyzny po tym, jak pod koniec ubieg&#322;ego roku prezydent USA Donald Trump u&#322;askawi&#322; go.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/27/hondurass-hernandez-returns-home-after-trump-pardon-how-it-happened">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Kuba og&#322;osi&#322;a nowe szczeg&#243;&#322;y dotycz&#261;ce plan&#243;w otwarcia kluczowych sektor&#243;w swojej gospodarki pa&#324;stwowej na prywatny sektor w obliczu prowadzonej przez Waszyngton kampanii &#187;maksymalnej presji&#171;, maj&#261;cej na celu wymuszenie transformacji gospodarczej na tej rz&#261;dzonej przez komunist&#243;w wyspie.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/legal/government/cuba-takes-steps-implement-economic-overhaul-amid-us-pressure-campaign-2026-07-31/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Keiko Fujimori zosta&#322;a zaprzysi&#281;&#380;ona na prezydenta Peru po tym, jak minimaln&#261; przewag&#261; wygra&#322;a wybory, w kt&#243;rych dominowa&#322;y obawy wyborc&#243;w zwi&#261;zane z rosn&#261;c&#261; przest&#281;pczo&#347;ci&#261;, i pomimo utrzymuj&#261;cych si&#281; podzia&#322;&#243;w dotycz&#261;cych dziedzictwa jej ojca, Alberto Fujimori, znanego z autorytarnych rz&#261;d&#243;w.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/28/keiko-fujimori-sworn-in-as-peru-president-after-narrow-election-win">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek w stolicy Haiti i w innych cz&#281;&#347;ciach kraju rozpocz&#281;&#322;a si&#281; rejestracja wyborc&#243;w, co stanowi kluczowy etap w przygotowaniach do wybor&#243;w powszechnych, mimo &#380;e nadal utrzymuj&#261; si&#281; obawy zwi&#261;zane z powszechn&#261; przemoc&#261; gang&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/haiti-elections-voter-registration-gang-violence-36b6123f2a575d561bf8cd96aeb4ae40">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wenezuela zamierza wyst&#261;pi&#263; z Mi&#281;dzynarodowego Trybuna&#322;u Karnego, zarzucaj&#261;c mu &#171;stronniczo&#347;&#263;&#171;. Og&#322;oszenie to pojawi&#322;o si&#281; w momencie, gdy Wenezuela zbli&#380;y&#322;a si&#281; do administracji Trumpa, kt&#243;ra zobowi&#261;za&#322;a si&#281; do &#187;unieszkodliwienia&#171; tego mi&#281;dzynarodowego trybuna&#322;u.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/24/venezuela-to-exit-international-criminal-court-accusing-it-of-bias">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijska Partia Post&#281;powa, jedna z najwi&#281;kszych prawicowych partii w kraju, og&#322;osi&#322;a w pi&#261;tek, &#380;e zachowa neutralno&#347;&#263; w pa&#378;dziernikowych wyborach prezydenckich, co stanowi powa&#380;n&#261; pora&#380;k&#281; dla senatora Flavio Bolsonaro &#8211; najsilniejszego konserwatywnego kandydata w sonda&#380;ach &#8211; po tym, jak pr&#243;bowa&#322; on pozyska&#263; jednego z cz&#322;onk&#243;w tej partii na swojego kandydata na wiceprezydenta.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/major-brazil-conservative-party-stay-neutral-presidential-race-hurting-bolsonaro-2026-07-31/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Z najnowszych danych rz&#261;dowych wynika, &#380;e w 2025 r. Kanadyjczycy wydali na podr&#243;&#380;e do Stan&#243;w Zjednoczonych o 3,3 mld dolar&#243;w mniej ni&#380; w roku poprzednim, poniewa&#380; wroga polityka Donalda Trumpa wobec p&#243;&#322;nocnego s&#261;siada nadal generuje koszty gospodarcze.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/28/canadians-us-travel-drop-trump">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Syrop klonowy jest w Kanadzie tak wa&#380;nym produktem, &#380;e stworzono jego specjaln&#261; rezerw&#281; na wz&#243;r z&#322;ota. Dlaczego wi&#281;c od kilku lat jest niemal pusta i czemu katastrofa klimatyczna mo&#380;e si&#281; dla producent&#243;w okaza&#263; niespodziewan&#261; pomoc&#261;?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=gHd-jARKedY">[###]</a></p><div id="youtube2-gHd-jARKedY" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;gHd-jARKedY&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/gHd-jARKedY?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Je&#347;li obi&#322;o si&#281; Wam o uszy, &#380;e Trump na&#322;o&#380;y&#322; jakie&#347; nowe c&#322;a to Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych pierwszy segment swojego cotygodniowego podcastu po&#347;wi&#281;ci&#322; w&#322;a&#347;nie temu tematowi. <a href="https://open.spotify.com/episode/4z1jGCfBpVqzh8MK8lzMno">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a11e099a892515380c7304ece&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Nowe c&#322;a USA | Unijne kary dla Big Tech | Zmiana premiera w Mo&#322;dawii &#8211; Depesza PISM z 31 lipca&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;TU M&#211;WI PISM&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4z1jGCfBpVqzh8MK8lzMno&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4z1jGCfBpVqzh8MK8lzMno" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W miar&#281; jak wojna celna Trumpa z Kanad&#261; si&#281; przed&#322;u&#380;a, ta przygraniczna spo&#322;eczno&#347;&#263; cierpi, nie maj&#261;c mo&#380;liwo&#347;ci zabrania g&#322;osu. W obliczu nasilaj&#261;cej si&#281; wojny handlowej niekt&#243;re regiony p&#243;&#322;nocnej cz&#281;&#347;ci stanu Michigan odczuwaj&#261; trudno&#347;ci finansowe. Jednak przy prezydencie nastawionym na konflikt i kongresmanie milcz&#261;cym w tej sprawie mieszka&#324;cy Michigan nie widz&#261; &#380;adnych oznak poprawy sytuacji.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Dwa tygodnie po tym, jak przedstawiciele administracji Trumpa og&#322;osili, &#380;e wykryli ponad 250 000 os&#243;b nieb&#281;d&#261;cych obywatelami USA na listach wyborc&#243;w w zaledwie czterech stanach, urz&#281;dnicy wyborczy wci&#261;&#380; pr&#243;buj&#261; ustali&#263;, sk&#261;d pochodz&#261; te dane i co te doniesienia mog&#261; oznacza&#263; w kontek&#347;cie ewentualnej ingerencji w&#322;adz federalnych w tegoroczne wybory &#347;r&#243;dokresowe.&#8221; <a href="https://www.npr.org/2026/07/31/nx-s1-5906708/trump-claim-noncitizens-midterms-election-interference-voter-rolls">[NPR]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent USA Donald Trump odby&#322; osobne spotkania z prezydentem Ukrainy Wo&#322;odymyrem Ze&#322;enskim oraz premierem Izraela Benjaminem Netanjahu, kt&#243;re Bia&#322;y Dom okre&#347;li&#322; jako &#187;pozytywne i owocne&#171;.&#8221; Nie jeste&#347;my pewni czy strona ukrai&#324;ska by si&#281; z tym w pe&#322;ni zgodzi&#322;a skoro Trump cofn&#261;&#322; swoj&#261; obietnic&#281; umo&#380;liwienia produkcji Patriot&#243;w w Ukrainie. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cj4k2z8z45ro">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Dr Anthony Fauci pojawi&#322; si&#281; w &#347;rod&#281; na wa&#380;nym przes&#322;uchaniu w Senacie z jednym, skromnym celem: przetrwa&#263;. By&#322;y czo&#322;owy naukowiec rz&#261;dowy uzna&#322;, &#380;e misj&#281; t&#281; wykona&#322; &#8211; poinformowa&#322;y CNN osoby bliskie Fauciemu. Powo&#322;uj&#261;c si&#281; ponad 100 razy na prawo wynikaj&#261;ce z pi&#261;tej poprawki do konstytucji, kt&#243;re chroni przed samooskar&#380;eniem, Fauci dostarczy&#322; republika&#324;skim senatorom mn&#243;stwo materia&#322;&#243;w do rozpowszechniania w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych, pozbawiaj&#261;c ich jednak jakiejkolwiek nowej okazji do spe&#322;nienia obietnic dotycz&#261;cych postawienia go przed s&#261;dem za sk&#322;adanie fa&#322;szywych zezna&#324;. Odm&#243;wi&#322; ponownego anga&#380;owania si&#281; w d&#322;ugotrwa&#322;e spory dotycz&#261;ce Covid-19 i jego pochodzenia.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/30/politics/fauci-senate-fifth-amendment">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek prezydent Donald Trump obwini&#322; gubernatora Tima Walza za seri&#281; niedawnych atak&#243;w hakerskich, kt&#243;re dotkn&#281;&#322;y przedsi&#281;biorstwa wodoci&#261;gowe w Minnesocie &#8212; co stoi w sprzeczno&#347;ci ze wst&#281;pnymi ustaleniami przedstawicieli w&#322;adz ameryka&#324;skich i bran&#380;y, kt&#243;rzy podejrzewaj&#261;, &#380;e za nasilaj&#261;c&#261; si&#281; kampani&#261; cyberatak&#243;w stoi Iran.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/07/31/trump-minnesota-water-hacks-iran-01021161">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Miliony os&#243;b starszych obj&#281;tych programem ubezpieczenia lekowego Medicare mog&#261; stan&#261;&#263; w obliczu wy&#380;szych miesi&#281;cznych koszt&#243;w w 2027 roku, po tym jak administracja Trumpa zako&#324;czy tymczasowy program dotacji, kt&#243;ry przez ostatnie dwa lata pomaga&#322; zr&#243;wnowa&#380;y&#263; sk&#322;adki.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/scouting-america-national-jamboree-inclusion-hegseth-e510d8e7c848774baae1612c976ecb6d">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Mimo, &#380;e Latynosi s&#261; najbardziej prze&#347;ladowan&#261; grup&#261; przez ameryka&#324;skie agencje imigracyjne, to jej cz&#322;onkowie masowo do nich wst&#281;puj&#261;, w niekt&#243;rych stanowi&#261;c po&#322;ow&#281; funkcjonariuszy. Jak wyt&#322;umaczy&#263; ten paradoks, czy Latynosi w og&#243;le istniej&#261; i co ma z tym wszystkim wsp&#243;lnego morderstwo najbardziej znanej piosenkarki z tej spo&#322;eczno&#347;ci?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=I80OY-mUSVs">[###]</a></p><div id="youtube2-I80OY-mUSVs" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;I80OY-mUSVs&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/I80OY-mUSVs?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Trump Media &amp; Technology Group oferuje obecnie inwestorom i podmiotom handlowym wersj&#281; premium serwisu Truth Social, zapewniaj&#261;c&#261; wczesny dost&#281;p do wpis&#243;w znanych u&#380;ytkownik&#243;w, w tym prezydenta.&#8221; Wcale nie wygl&#261;da jak korupcja. <a href="https://www.npr.org/2026/08/01/nx-s1-5912219/trump-truth-social-access-insider-trading">[NPR]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Australijski organ nadzoruj&#261;cy bezpiecze&#324;stwo w sieci wszcz&#261;&#322; post&#281;powanie s&#261;dowe przeciwko aplikacji komunikacyjnej Telegram, twierdz&#261;c, &#380;e platforma ta nie usun&#281;&#322;a tre&#347;ci o charakterze ekstremistycznym, w tym film&#243;w przedstawiaj&#261;cych masowe strzelaniny dokonane przez zwolennik&#243;w supremacji bia&#322;ej rasy w Buffalo w stanie Nowy Jork oraz w nowozelandzkim mie&#347;cie Christchurch, a tak&#380;e film&#243;w przedstawiaj&#261;cych &#347;ci&#281;cia g&#322;owy dokonywane przez Pa&#324;stwo Islamskie.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/telegram-australia-legal-action-terrorist-buffalo-christchurch-ad336c68c950ca0a51efd3cb02168bfb">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Ponad 80 martwych i chorych ptak&#243;w znalezionych na ska&#322;ach u wybrze&#380;y Australii Po&#322;udniowej uznaje si&#281; za prawdopodobnie pierwszy przypadek masowej &#347;miertelno&#347;ci spowodowanej &#347;miertelnym wirusem ptasiej grypy H5N1 &#8211; zaledwie sze&#347;&#263; tygodni po pojawieniu si&#281; tej choroby w Australii.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/aug/01/first-australian-mass-mortality-event-suspected-as-deadly-bird-flu-virus-rapidly-escalates-among-native-birds">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nauru, wyspiarskie pa&#324;stwo na Pacyfiku, oficjalnie przywr&#243;ci&#322;o swoj&#261; tradycyjn&#261; nazw&#281;, staj&#261;c si&#281; Republik&#261; Naoero.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/31/pacific-island-nation-nauru-officially-changes-name-to-naoero">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wzrost PKB w pierwszym kwartale 2026 r. (do 1,7%), niska inflacja oraz nap&#322;yw 10 mld EUR z funduszy UE pozwalaj&#261; szacowa&#263; tegoroczny wzrost gospodarczy na W&#281;grzech na 1,3-2,0%. Oznacza to, &#380;e po trzech latach gospodarka mo&#380;e wyj&#347;&#263; ze stagnacji, przede wszystkim dzi&#281;ki wy&#380;szej konsumpcji wewn&#281;trznej oraz o&#380;ywieniu w przemy&#347;le.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/koniec-stagnacji-w%c4%99gierskiej-gospodarki/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Skoda Group rozpoczyna ca&#322;kowit&#261; zmian&#281; swojej nazwy handlowej oraz identyfikacji wizualnej. To prze&#322;omowy moment w historii czeskiej firmy za&#322;o&#380;onej w 1859 roku. Ta historyczna zmiana u wielu fan&#243;w marki rodzi jednak powa&#380;ne znaki zapytania o przysz&#322;o&#347;ci firmy i jej produkcji.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/31/to-juz-koniec-skody-zapadla-decyzja-o-wielkim-rebrandingu/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Pami&#281;tacie DeepSeek? Ten chi&#324;ski startup zajmuj&#261;cy si&#281; sztuczn&#261; inteligencj&#261;, kt&#243;ry wstrz&#261;sn&#261;&#322; ameryka&#324;sk&#261; bran&#380;&#261; technologiczn&#261; dzi&#281;ki modelowi, kt&#243;ry niemal dor&#243;wnywa&#322; czo&#322;owym konkurentom, a kt&#243;rego wyszkolenie kosztowa&#322;o zaledwie u&#322;amek ich koszt&#243;w? By&#263; mo&#380;e Chiny zn&#243;w tego dokona&#322;y.&#8221; CNN ma tekst o nowym chi&#324;skim modelu Kimi K3 a Rest of World spekuluje jak mo&#380;e on wp&#322;yn&#261;&#263; na zale&#380;no&#347;&#263; od wielkich centr&#243;w obliczeniowych przy korzystaniu z tego modelu. <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/23/tech/china-ai-moonshot-kimi-explainer-intl-hnk">[CNN]</a>, <a href="https://restofworld.org/2026/china-moonshot-kimi-k3-free-sovereign-ai/">[Rest of World]</a></p></li><li><p>&#8222;Z najnowszych, wst&#281;pnych danych Eurostatu za 2025 rok wynika, &#380;e udzia&#322; energii ze &#378;r&#243;de&#322; odnawialnych w ko&#324;cowym zu&#380;yciu energii brutto w Unii Europejskiej osi&#261;gn&#261;&#322; 26,2%, co oznacza wzrost z poziomu 25,2% odnotowanego w 2024 roku. Wska&#378;nik ten ro&#347;nie nieprzerwanie od rozpocz&#281;cia pomiar&#243;w w 2004 roku, kiedy wynosi&#322; zaledwie 9,6%. Mimo to przed Wsp&#243;lnot&#261; wci&#261;&#380; stoi du&#380;e wyzwanie, poniewa&#380; cel na 2030 rok wyznaczono na poziomie 42,5%. Aby go zrealizowa&#263;, Unia musia&#322;aby w latach 2026&#8211;2030 rosn&#261;&#263; &#347;rednio o 3,3 punktu procentowego rocznie.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/27/rekordowy-udzial-oze-w-ue-ale-cel-na-2030-rok-wciaz-daleko/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek ameryka&#324;skie akcje posz&#322;y w g&#243;r&#281;, zamykaj&#261;c burzliwy lipiec na Wall Street &#8211; akcje Amazona gwa&#322;townie wzros&#322;y, Apple odnotowa&#322;o spadek, a rosn&#261;ce ceny ropy pog&#322;&#281;bi&#322;y obawy o utrzymuj&#261;c&#261; si&#281; wysok&#261; inflacj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/stock-markets-rates-korea-ai-oil-e31b3a442bcb957a53f1823ef21e73e8">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Dryfuj&#261;ca rakieta SpaceX zmierza na kurs kolizyjny z Ksi&#281;&#380;ycem po tym, jak ponad rok temu wynios&#322;a na orbit&#281; dwa l&#261;downiki ksi&#281;&#380;ycowe. W &#347;rod&#281; g&#243;rny stopie&#324; rakiety nieumy&#347;lnie uderzy w Ksi&#281;&#380;yc, tworz&#261;c krater i wyrzucaj&#261;c w powietrze chmur&#281; py&#322;u i gruzu, kt&#243;r&#261; naukowcy &#8212; a tak&#380;e mi&#322;o&#347;nicy obserwacji nieba &#8212; z niecierpliwo&#347;ci&#261; czekaj&#261;, by obejrze&#263;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/spacex-rocket-moon-crash-512c4dd708b4cda1160d30b764f9fdb5">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Narz&#281;dzie oparte na sztucznej inteligencji o nazwie &#187;Raygun&#171; pozwala zmniejsza&#263; lub powi&#281;ksza&#263; naturalne bia&#322;ka bez naruszania ich struktury ani zdolno&#347;ci do funkcjonowania.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02335-5">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W p&#243;&#322;nocnej Bu&#322;garii odkryto szcz&#261;tki zwierz&#281;cia, kt&#243;re, jak si&#281; uwa&#380;a, jest staro&#380;ytnym mamutem, po tym jak poziom wody w Dunaju spad&#322; do rekordowo niskiego poziomu &#8211; poinformowa&#322;a w &#347;rod&#281; agencja informacyjna BTA, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na historyk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/environment/mammoth-remains-revealed-bulgaria-after-danube-water-levels-hit-record-low-2026-07-29/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Wyniki rygorystycznych bada&#324; klinicznych wskazuj&#261;, &#380;e dwa leki mog&#261; zapobiega&#263; przekszta&#322;ceniu si&#281; zaka&#380;enia COVID-19 w d&#322;ugotrwa&#322;y COVID, czyli przewlek&#322;&#261; chorob&#281; charakteryzuj&#261;c&#261; si&#281; zm&#281;czeniem i zaburzeniami funkcji poznawczych.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02341-7">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#281;&#380;e pojawi&#322;y si&#281; po raz pierwszy w epoce dinozaur&#243;w, ale skamienia&#322;o&#347;ci wielu wczesnych gatunk&#243;w s&#261; tak fragmentaryczne, &#380;e naukowcom trudno by&#322;o odtworzy&#263; ewolucj&#281; tej grupy. Teraz dobrze zachowana skamienia&#322;o&#347;&#263; znaleziona w po&#322;udniowo-wschodniej Brazylii dostarcza nowych informacji na temat historii tych pe&#322;zaj&#261;cych gad&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/science/dinosaur-era-fossil-provides-insight-into-snake-evolution-2026-07-23/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Wszystkie &#380;ywe kom&#243;rki emituj&#261; s&#322;abe &#347;wiat&#322;o dzi&#281;ki &#187;biofotonom&#171; wytwarzanym w wyniku ich aktywno&#347;ci metabolicznej. W przesz&#322;o&#347;ci naukowcy wysuwali hipotez&#281;, &#380;e kom&#243;rki mog&#261; wykorzystywa&#263; to &#347;wiat&#322;o do komunikowania si&#281; mi&#281;dzy sob&#261;, ale koncepcj&#281; t&#281; odrzucono jako pseudonaukow&#261;. Obecnie badania nad biofotonami zn&#243;w zyskuj&#261; na popularno&#347;ci, a niekt&#243;rzy naukowcy maj&#261; nadziej&#281;, &#380;e &#347;wiat&#322;o emitowane przez kom&#243;rk&#281; mo&#380;e stanowi&#263; subtelny wska&#378;nik jej stanu zdrowia lub spos&#243;b przekazywania sygna&#322;&#243;w s&#261;siednim kom&#243;rkom.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02311-z">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Okaza&#322;o si&#281;, &#380;e setki rozm&#243;w u&#380;ytkownik&#243;w z popularnym chatbotem Claude, opartym na sztucznej inteligencji (AI) i stworzonym przez firm&#281; Anthropic, by&#322;y dost&#281;pne praktycznie dla ka&#380;dego w Internecie.&#8221; <a href="https://www.w3schools.com/html/www.bbc.com/news/articles/cly5qgjk5ywo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy kiedykolwiek zada&#322;e&#347; sobie pytanie: czy powinienem przej&#347;&#263; na diet&#281; ketogeniczn&#261;? Czy bia&#322;y ry&#380; jest dla mnie zdrowy? Czy spo&#380;ywam zbyt du&#380;o w&#281;glowodan&#243;w? Je&#347;li tak, to ten odcinek programu &#8221;The Food Chain&#8222; jest w&#322;a&#347;nie dla Ciebie. Pokarmy bogate w w&#281;glowodany s&#261; wsz&#281;dzie i s&#261; pyszne. Ale czy s&#261; dla nas zdrowe? W&#281;glowodany maj&#261; opini&#281;, &#380;e powoduj&#261; gwa&#322;towny wzrost poziomu cukru we krwi i prowadz&#261; do oty&#322;o&#347;ci. Ale czy ta opinia jest uzasadniona?&#8221; Ten odcinek podcastu The Food Chain od BBC stara si&#281; odpowiedzie&#263; na wi&#281;kszo&#347;&#263; pyta&#324; zwi&#261;zanych z w&#281;glowodanami w diecie jakie mo&#380;ecie mie&#263;. <a href="https://open.spotify.com/episode/1YCpIFiRDavYKoqtHxNDfQ">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8abd09476c2a46c1862b9fdad7&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Should I cut down on carbs?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;BBC World Service&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1YCpIFiRDavYKoqtHxNDfQ&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1YCpIFiRDavYKoqtHxNDfQ" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Czy kto&#347; si&#281; spodziewa&#322; Serii Nikaragua&#324;skiej? Najpewniej nikt, ale podkast Za Rubie&#380;&#261; tak&#261; w&#322;a&#347;nie rozpocz&#261;&#322;. Nikaragua jest obecnie ubogim pa&#324;stwem, a w historii najnowszej rz&#261;dzona jest brutalnymi, rodzinnymi dyktaturami. Jak do tego dosz&#322;o i jakie spory ideologiczne maj&#261; miejsce w tym kraju po&#322;o&#380;onym pomi&#281;dzy Hondurasem i Kostaryk&#261;? I ile namieszali tam Amerykanie? <a href="https://open.spotify.com/episode/1XAwaxkIxrVURdlR3Zd3wV">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a9c385f2f311d877e90482f7e&quot;,&quot;title&quot;:&quot; Mo&#380;e i jest &#322;ajdakiem, ale to nasz &#322;ajdak. Seria Nikaragua&#324;ska 1 // Za Rubie&#380;&#261; - 617&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1XAwaxkIxrVURdlR3Zd3wV&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1XAwaxkIxrVURdlR3Zd3wV" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Sahel jest p&#243;&#322;pustynnym pasem na po&#322;udnie od Sahary, kt&#243;ry w ostatnich latach obserwuje rosn&#261;c&#261; sum&#281; opad&#243;w oraz rosn&#261;cy poziom w&#243;d gruntowych. Mo&#380;e to skutkowa&#263; popraw&#261; sytuacji w rolnictwie, jednak nie przychodzi to bez wyzwa&#324; na innych polach. Pojawiaj&#261;ce si&#281; opady monsunowe s&#261; bardzo gwa&#322;towne i prowadz&#261; do lokalnych, gwa&#322;townych powodzi. Dlaczego pojawi&#322;y si&#281; teraz? W wyniku ocieplania klimatu i spadku poziomu zanieczyszcze&#324; ocean nagrzewa si&#281; na tyle, &#380;e paruj&#261;ca woda cz&#281;&#347;ciej dostaje si&#281; nad Sahel. Jednak wzrost poziomu w&#243;d gruntowych nie jest spowodowany wy&#322;&#261;cznie rosn&#261;cymi opadami. Skutek przynios&#322;y te&#380; dzia&#322;ania adaptacyjne, kt&#243;re pomaga&#322;y przetrwa&#263; w obliczu ci&#261;gn&#261;cych si&#281; susz, takie jak projekt Wielkiego Zielonego Muru, a nawet, jak postuluj&#261; niekt&#243;rzy naukowcy, dzia&#322;alno&#347;&#263; d&#380;ihadyst&#243;w i pustoszenie niekt&#243;rych region&#243;w powoduj&#261; porzucenie niekt&#243;rych projekt&#243;w irygacyjnych. <a href="https://e360.yale.edu/features/sahel-groundwater-climate-monsoon">[Yale 360]</a></p></li><li><p>Spo&#347;r&#243;d wszystkich wspania&#322;ych rzeczy, kt&#243;re Benjamin Franklin wynalaz&#322; lub odkry&#322;, jego alter ega da&#322;y mu najwi&#281;cej wolno&#347;ci. Silence Dogood. Richard Saunders. Benevolus. Sidi Mehemet Ibrahim. Wszystkie te pseudonimy pozwala&#322;y Franklinowi m&#243;wi&#263; rzeczy, kt&#243;rych inaczej nie m&#243;g&#322;by powiedzie&#263;. Smithsoniam Magazine opisuje okoliczno&#347;ci oraz tre&#347;ci, kt&#243;re jeden z najwybitniejszych amerykan&#243;w w historii publikowa&#322;, unikaj&#261;c w&#322;asnego nazwiska. <a href="https://www.smithsonianmag.com/history/among-all-great-things-benjamin-franklin-invented-discovered-alter-egos-gave-him-most-freedom-180988824/">[Smithsonian Magazine]</a></p></li><li><p>Coraz cz&#281;&#347;ciej diagnozuje si&#281; dysmorfi&#281; mi&#281;&#347;niow&#261;, czyli &#8222;bigoreksj&#281;&#8221;. Charakteryzuje si&#281; ona przekonaniem, &#380;e cia&#322;o danej osoby nie jest wystarczaj&#261;co umi&#281;&#347;nione ani wyrze&#378;bione, niezale&#380;nie od tego, jak umi&#281;&#347;nione i wyrze&#378;bione w rzeczywisto&#347;ci jest. Z zewn&#261;trz mo&#380;e to wygl&#261;da&#263; na problem wynikaj&#261;cy z braku pewno&#347;ci siebie lub niskiej samooceny, ale kryje si&#281; za tym co&#347; g&#322;&#281;bszego. Psychoanaliza oferuje wyja&#347;nienie &#8211; i zdrowsz&#261; drog&#281;. <a href="https://psyche.co/ideas/why-some-men-seek-refuge-in-ever-bigger-muscles">[Psyche]</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 299, 25.07.2026]]></title><description><![CDATA[To z rozpadem PiS, skutecznymi protestami w Indiach i skutkach ubocznych semaglutydu]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr299</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr299</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 25 Jul 2026 19:41:15 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>W ko&#324;cu dosz&#322;o do podzia&#322;u PiSu, ciekawe jak podziel&#261; boty w internecie.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png" width="687" height="500" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/bc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:500,&quot;width&quot;:687,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:278781,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/208484018?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!TUtN!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fbc279efc-cc7b-45a9-b8da-46264960b5c2_687x500.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr299">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jaros&#322;aw Kaczy&#324;ski i Mateusz Morawiecki formalnie rozstaj&#261; si&#281; we wtorek, ale ju&#380; dzi&#347; jasne jest, kto na tym traci najwi&#281;cej &#8211; obaj. PiS straci status najwi&#281;kszego klubu w Sejmie na rzecz Platformy, a by&#322;y premier b&#281;dzie musia&#322; budowa&#263; struktury od zera. Sprawdzamy, co dalej z &#187;drugim p&#322;ucem&#171; prawicy.&#8221; To pierwsze analizy na temat podzia&#322;u w PiSie, wi&#281;cej na pewno b&#281;dzie w przysz&#322;ym tygodniu. <a href="https://wiadomosci.wp.pl/wojna-o-drugie-pluco-pis-kto-zyska-a-kto-straci-na-odejsciu-ludzi-morawieckiego-7311017483376992a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki skierowa&#322; ustaw&#281; o podatku od nadzwyczajnych zysk&#243;w z paliw do Trybuna&#322;u Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Oznacza to, &#380;e ani ustawy nie zawetowa&#322;, ani nie podpisa&#322;. &#8221; <a href="https://businessinsider.com.pl/prawo/podatki/karol-nawrocki-kieruje-ustawe-o-podatku-od-nadzwyczajnych-zyskow-do-tk/7tprjj6">[Business Insider]</a></p></li><li><p>&#8222;Republika informuje o zaj&#281;ciu kont Fundacji Niezale&#380;ne Media. Dosz&#322;o do tego w zwi&#261;zku ze sporem o zwrot 5,7 mln z&#322; dotacji na projekt &#187;Akademia Demokracji&#171;. &#8211; Nie da si&#281; te&#380; ukry&#263;, &#380;e by&#263; mo&#380;e zamieszanie w opozycji pomaga takim dzia&#322;aniom, bo odwraca uwag&#281; i daje nadziej&#281; tym urz&#281;dnikom, kt&#243;rzy &#322;ami&#261; prawo, &#380;e pozostan&#261; bezkarni. Nie pozostan&#261;. Trafi&#261; do wi&#281;zienia, b&#281;d&#261; p&#322;aci&#263; z w&#322;asnego konta, b&#281;dziemy im zajmowa&#263; osobisty maj&#261;tek &#8211; m&#243;wi&#322; na antenie Republiki Tomasz Sakiewicz, prezes stacji.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/republika-zajecie-konta-fundacja-niezalezne-media-spor-kprm-tomasz-sakiewicz-wplaty,7310290388449664a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Projekt nowej ustawy medialnej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przes&#322;a&#322;o do Sta&#322;ego Komitetu Rady Ministr&#243;w. &#8211; Zrobili&#347;my wszystko, co by&#322;o w tej sprawie do zrobienia &#8211; m&#243;wi&#322;a podczas czwartkowego spotkania z dziennikarzami ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska. Jednak projekt ustawy medialnej nie trafi do parlamentu w daj&#261;cej si&#281; przewidzie&#263; przysz&#322;o&#347;ci.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94227,projekt-ustawy-medialnej-na-razie-nie-trafi-do-parlamentu_-_odlozony-na-czas-blizej-nieokreslony_">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Niedziela zrobi si&#281; upalna. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wyda&#322; ostrze&#380;enia pierwszego stopnia. Alarmy dotycz&#261; kilkunastu wojew&#243;dztw. Sprawd&#378;, jakiej temperatury si&#281; spodziewa&#263;.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/tvnmeteo/prognoza/ostrzezenia-imgw-przed-upalem-st9158847">[TVN24]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-21/rosyjskie-uderzenie-w-ukrainski-transport-morski-1609-dzien-wojny">[Rosyjskie uderzenie w ukrai&#324;ski transport morski. 1609. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;21 lipca prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski og&#322;osi&#322; odwo&#322;anie ze stanowiska naczelnego dow&#243;dcy Si&#322; Zbrojnych Ukrainy (SZU) genera&#322;a O&#322;eksandra Syrskiego i mianowanie na jego miejsce genera&#322;a Mychaj&#322;a Drapatego, dotychczasowego dow&#243;dcy Si&#322; Po&#322;&#261;czonych (zob. biogram w Aneksie). Roszada odby&#322;a si&#281; na tle trwaj&#261;cych od 16 lipca kilku-, kilkunastotysi&#281;cznych protest&#243;w w Kijowie i innych miastach Ukrainy, kt&#243;re wybuch&#322;y w reakcji na odsuni&#281;cie z funkcji szefa resortu obrony Mychaj&#322;a Fedorowa. G&#322;&#243;wnym &#380;&#261;daniem demonstrant&#243;w by&#322;o przywr&#243;cenie na stanowisko popularnego ministra i zdymisjonowanie Syrskiego, z kt&#243;rym Fedorow pozostawa&#322; w konflikcie. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-22/demokracja-wiecowa-czasu-wojny-zmiana-naczelnego-dowodcy-sil">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4HFjSTAwt8HyevaiBUrl0X">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ade32228eb1020aa31041d170&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Wa&#380;na zmiana w ukrai&#324;skiej armii. &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4HFjSTAwt8HyevaiBUrl0X&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4HFjSTAwt8HyevaiBUrl0X" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Wed&#322;ug sonda&#380;u opublikowanego 22 lipca przez Rating Group poparcie dla by&#322;ego ministra obrony Mychaj&#322;a Fedorowa wzros&#322;o w ci&#261;gu ostatniego tygodnia z 35% do 65%, przewy&#380;szaj&#261;c poparcie dla prezydenta Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/ex-defense-minister-fedorovs-approval-rating-soars-by-30-amid-protests-poll-shows/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;W najnowszym odcinku programu &#8221;Ukraine This Week&#8222; Anna Belokur analizuje dziedzictwo katastrofy lotu MH17 linii Malaysia Airlines, 12 lat po tym, jak samolot pasa&#380;erski zosta&#322; zestrzelony nad wschodni&#261; Ukrain&#261; rosyjsk&#261; rakiet&#261; typu Buk, w wyniku czego zgin&#281;&#322;o wszystkie 298 os&#243;b na pok&#322;adzie. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=DCfubOTyNSA">[###]</a></p><div id="youtube2-DCfubOTyNSA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;DCfubOTyNSA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/DCfubOTyNSA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;D&#322;ugo oczekiwane dochodzenie w sprawie eksportu tlenku glinu z Irlandii do Rosji zako&#324;czy&#322;o si&#281; niejednoznacznym wynikiem &#8211; rz&#261;d nie potwierdzi&#322; w pe&#322;ni, ani nie zaprzeczy&#322; istnieniu jakiegokolwiek powi&#261;zania z machin&#261; wojenn&#261; W&#322;adimira Putina.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/24/ireland-finds-no-evidence-to-conclude-alumina-sales-prop-up-russias-war">[Euronews]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><p>Niemcy konsekwentnie <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-07-20/niemcy-konsekwentnie-stawiaja-na-gaz-kolejny-etap-energiewende">stawiaj&#261; na gaz</a>. Rosja pozbawia obywateli przebywaj&#261;cych <a href="https://www.euronews.com/2026/07/23/russia-strips-rights-of-dissidents-abroad-in-sweeping-new-traitor-law">za granic&#261; ich praw</a>. Jak wygl&#261;da zmiana systemu ochrony czasowej <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/zmiana-systemu-ochrony-czasowej-obywateli-ukrainy-w-unii-europejskiej/">obywateli Ukrainy w Unii Europejskiej</a>. Czesi w Czechach <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/23/czesi-w-czechach-nie-zarabiaja-najwiecej-wyprzedzaja-ich-slowacy-polacy-i/">nie zarabiaj&#261; najwi&#281;cej</a>.</p><ul><li><p>&#8222;Tysi&#261;ce os&#243;b uciekaj&#261; przed po&#380;arami las&#243;w we Francji i Hiszpanii, podczas gdy temperatury w po&#322;udniowej Europie osi&#261;gaj&#261; ekstremalne poziomy. Francja zwraca si&#281; do UE o pomoc, a Hiszpania og&#322;asza stan wyj&#261;tkowy w okolicach Madrytu, poniewa&#380; w wyniku morskiej fali upa&#322;&#243;w temperatura w niekt&#243;rych rejonach Morza &#346;r&#243;dziemnego jest o 5&#176;C wy&#380;sza od normy&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/23/people-evacuated-intense-wildfire-saumos-france">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;17 lipca w bazie si&#322; powietrznych N&#246;rvenich (Niemcy) dosz&#322;o do spotkania Francusko-Niemieckiej Rady ds. Obrony i Bezpiecze&#324;stwa pod przewodnictwem prezydenta Emmanuela Macrona i kanclerza Friedricha Merza. Odby&#322;o si&#281; ono przed wsp&#243;lnym posiedzeniem Rady Ministr&#243;w Francji i Niemiec w Br&#252;hl. Konkluzje ze spotkania zawieraj&#261; powt&#243;rzenie wsp&#243;lnego stanowiska w kwestii wojen na Ukrainie i w Iranie, a tak&#380;e deklaracje dalszego zacie&#347;niania wsp&#243;&#322;pracy wojskowej (...) i zbrojeniowej (...) w zwi&#261;zku z potrzeb&#261; przej&#281;cia przez pa&#324;stwa europejskie wi&#281;kszej odpowiedzialno&#347;ci za obron&#281; zbiorow&#261; w NATO.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-22/francusko-niemieckie-cwiczenia-odstraszania-i-programowanie">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;a&#347;ciciel mened&#380;era hase&#322; Passwork, z kt&#243;rego korzystaj&#261; europejskie agencje rz&#261;dowe i uniwersytety, jest powi&#261;zany technologiczne ze swoim rosyjskim odpowiednikiem. Zdaniem ekspert&#243;w od cyberbezpiecze&#324;stwa to powa&#380;ne zagro&#380;enie dla jego klient&#243;w. W Polsce z us&#322;ug mened&#380;era hase&#322; korzysta firma produkuj&#261;ca luksusowe jachty dla najbogatszych&#8221; <a href="https://frontstory.pl/haslo-passwork-odzew-rosja/">[Frontstory]</a></p></li><li><p>&#8222;Komisja Europejska potwierdzi&#322;a wycofanie dotacji w wysoko&#347;ci 2 mln euro przeznaczonej dla Fundacji La Biennale di Venezia, co spowodowa&#322;o pojawienie si&#281; nowego &#378;r&#243;d&#322;a napi&#281;&#263; mi&#281;dzy Bruksel&#261; a jedn&#261; z najwa&#380;niejszych instytucji kulturalnych we W&#322;oszech.&#8221; Je&#347;li nie pami&#281;tacie, to chodzi o dopuszczenie ponownie w tym roku Rosji do udzia&#322;u w biennale. <a href="https://www.euronews.com/culture/2026/07/21/russia-at-venice-biennale-brussels-cuts-2-million-in-eu-funds-appeal-planned">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowy premier Wielkiej Brytanii, Andy Burnham, jest dzi&#347; najpopularniejszym politykiem w swojej ojczy&#378;nie. Nie ma nikogo, kto by&#322;by powa&#380;nym konkurentem dla jego przyw&#243;dztwa w Partii Pracy, a w Izbie Gmin dysponuje pot&#281;&#380;n&#261;, samodzieln&#261; wi&#281;kszo&#347;ci&#261; ponad 70 pos&#322;&#243;w. Mimo tego trudno powiedzie&#263;, czy Burnham dotrwa do ko&#324;ca kadencji, a tym bardziej czy w nast&#281;pnych wyborach zdo&#322;a obroni&#263; sw&#243;j rz&#261;d.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/andy-burnham-wielka-brytania-kryzys-partia-pracy/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy &#321;otwa zdemontuje tory kolejowe &#322;&#261;cz&#261;ce j&#261; z Rosj&#261;? Na razie wymaga od rosyjskiej mniejszo&#347;ci lojalno&#347;ci i znajomo&#347;ci j&#281;zyka &#8211; b&#261;d&#378; opuszczenia kraju.&#8221; Wcze&#347;niej na ten temat polecali&#347;my Wam teksty bardziej analityczne a Krytyka Polityczna ma materia&#322; du&#380;o bardziej reporta&#380;owy. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/lotwa-rosjanie-jezyk-lojalnosc-obywatelstwo/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Wraz z pog&#322;&#281;bianiem si&#281; przyja&#378;ni mi&#281;dzy czeskim premierem Andrejem Babi&#353;em a by&#322;ym premierem W&#281;gier Viktorem Orb&#225;nem rozszerza&#322;a si&#281; r&#243;wnie&#380; dzia&#322;alno&#347;&#263; holdingu Agrofert nale&#380;&#261;cego do Babi&#353;a na W&#281;grzech i w Rumunii. Agrofert pozyska&#322; kredyty o warto&#347;ci miliard&#243;w od banku, kt&#243;rego wsp&#243;&#322;w&#322;a&#347;cicielami byli zar&#243;wno pa&#324;stwo w&#281;gierskie, jak i przyjaciel Orb&#225;na z dzieci&#324;stwa, a tak&#380;e naby&#322; udzia&#322;y w sp&#243;&#322;ce powi&#261;zanej z osobami bliskimi &#243;wczesnemu rz&#261;dowi w&#281;gierskiemu.&#8221; <a href="https://vsquare.org/babis-orban-and-agroferts-lucrative-business-in-hungary/">[VSquare]</a></p></li><li><p>&#8222;Zaprzysi&#281;&#380;ony 22 lipca br. gabinet Vasile Tofana &#8211; bezpartyjnego przedsi&#281;biorcy &#8211; ma pom&#243;c rz&#261;dz&#261;cej Partii Dzia&#322;ania i Solidarno&#347;ci (PAS) prezydent Mai Sandu prze&#322;ama&#263; kryzys wizerunkowy wywo&#322;any aferami korupcyjno-kumoterskimi w jej szeregach. Do&#347;wiadczenie biznesowe premiera ma u&#322;atwi&#263; negocjacje akcesyjne Mo&#322;dawii z Uni&#261; Europejsk&#261;, zdynamizowanie gospodarki i przeprowadzenie niepopularnych reform.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/vasile-tofan-na-czele-nowego-proeuropejskiego-rzadu-moldawii">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-23/zmiana-rzadu-w-moldawii-kontynuacja-kursu-i-nowe-wyzwania">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Pierwszy raz od 2013 roku ani jeden okr&#281;t Rosji nie znajduje si&#281; na Morzu &#346;r&#243;dziemnym. Jest to bezprecedensowe wydarzenie, kt&#243;re mo&#380;e oznacza&#263; kolejne problemy Moskwy. Od lat Morze &#346;r&#243;dziemne by&#322;o elementem pokazu si&#322;y przez Rosj&#281;, teraz za&#347; mo&#380;e sta&#263; si&#281; kolejn&#261; oznak&#261; kryzysu, z jakim zmaga si&#281; Moskwa.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/24/morze-srodziemne-bez-okretow-rosji-pierwsza-taka-sytuacja-od-lat/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja i Rosjanie w wielu kwestiach r&#243;&#380;ni&#261; si&#281; pod wzgl&#281;dem my&#347;lenia o swoim pa&#324;stwie i otoczeniu. Go&#347;ciem O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich by&#322; Siergiej Lebiediew, rosyjski pisarz i opozycjonista, kt&#243;ry szczeg&#243;&#322;owo wyja&#347;ni&#322; jak powstaje wsp&#243;&#322;czesny Rosjanin, co my&#347;li i w jaki spos&#243;b.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=cGuKHdVKChc">[###]</a></p><div id="youtube2-cGuKHdVKChc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;cGuKHdVKChc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/cGuKHdVKChc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>W &#347;rod&#281; dosz&#322;o do podpisania umowy mi&#281;dzy Stanami Zjednoczonymi, a Arabi&#261; Saudyjsk&#261; o wsp&#243;&#322;pracy w zakresie cywilnej energetyki j&#261;drowej. By&#322; to wielki sukces Arabii Saudyjskiej. Jednak ju&#380; 24 godziny p&#243;&#378;niej Donald Trump og&#322;osi&#322; w swoim medium spo&#322;eczno&#347;ciowym, &#380;e warunkiem wej&#347;cia go w &#380;ycie jest do&#322;&#261;czenie Arabii Saudyjskiej do porozumie&#324; Abrahamowych. Trump r&#243;wnie&#380; doda&#322;, &#380;e porozumienie nie pozwala na wzbogacanie uranu przez Arabi&#281; Saudyjsk&#261;. Na moment tworzenia tego opisu zatem nie do ko&#324;ca wiadomo co wiadomo. <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/23/politics/saudi-nuclear-deal-trump-conservatives">[CNN]</a></p></li><li><p>Wojna na Bliskim Wschodzie wesz&#322;a w kolejn&#261; faz&#281;. Miejsce maj&#261; ponowne ataki zar&#243;wno USA, jak i Iranu. W materiale OSW z 22 lipca dyskutowane s&#261; nast&#281;pstwa wznowienia dzia&#322;a&#324; zbrojnych dla wewn&#281;trznych relacji pa&#324;stw regionu oraz relacji ze Stanami Zjednoczonymi. Artyku&#322; z AP News opisuje rozw&#243;j sytuacji z ostatnich d&#243;b. <a href="https://apnews.com/article/iran-us-hormuz-strait-war-60d46bf8c83c43a8f2268b7b87627c55">[AP News]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/0KXycwhkyfLeb8Ukf6ZcG2">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a61e0b54f6bb831b95c73a66d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co si&#281; dzieje w Zatoce Perskiej? Wojna na Bliskim Wschodzie a kraje Zatoki Perskiej &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0KXycwhkyfLeb8Ukf6ZcG2&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0KXycwhkyfLeb8Ukf6ZcG2" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Izrael rozpocz&#261;&#322; wycofywanie swoich si&#322; z cz&#281;&#347;ci terytori&#243;w Libanu, okre&#347;lanych jako &#8221;regiony pilota&#380;owe&#8222;. W ich miejsce wkraczaj&#261; oddzia&#322;y wojsk liba&#324;skich. Jednocze&#347;nie w Waszyngtonie przebywa prezydent Michel Aoun, kt&#243;ry ma przedstawi&#263; Donaldowi Trumpowi plan rozbrojenia Hezbollahu.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/liban-izrael-regionow-pilotazowych-niemcy-unijny-unifil/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Po kilku dniach od og&#322;oszenia blokady morskiej Arabii Saudyjskiej Ruch Huti przeprowadzi&#322; pierwsze ataki wymierzone w &#380;eglug&#281; cywiln&#261;. Pierwsze dni po szumnych zapowiedziach blokady okaza&#322;y si&#281; ca&#322;kiem spokojne. Bojownicy jedynie zaniepokoili kilka cywilnych jednostek, jednak nie dosz&#322;o do przemocy. Dzi&#347; Huti og&#322;osili zaatakowanie dw&#243;ch saudyjskich zbiornikowc&#243;w.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/arabia-saudyjska-huti-zbiornikowce-trump-deal-nuklearny/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Szczyt NATO w Ankarze okaza&#322; si&#281; sukcesem nie tylko Sojuszu, ale przede wszystkim Recepa Tayyipa Erdo&#287;ana. Turcja pokaza&#322;a si&#281; jako pa&#324;stwo silne, ambitne i coraz bardziej samodzielne, kt&#243;re nie chce ju&#380; wybiera&#263; mi&#281;dzy Zachodem a Wschodem, lecz prowadzi&#263; w&#322;asn&#261; gr&#281;.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/2Hhub75TDoe1npif6a9f2T">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ab523d07ca66f36df2e1f618f&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Rewolwery Erdo&#287;ana | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/2Hhub75TDoe1npif6a9f2T&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/2Hhub75TDoe1npif6a9f2T" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Indyjski aktywista Sonam Wangchuk zako&#324;czy&#322; w pi&#261;tek trwaj&#261;cy 26 dni strajk g&#322;odowy, kt&#243;ry pom&#243;g&#322; zmobilizowa&#263; ruch m&#322;odzie&#380;owy, kt&#243;ry sta&#322; si&#281; jedn&#261; z najwi&#281;kszych akcji protestacyjnych w Indiach w ostatnich latach, podczas gdy demonstranci wyszli na ulice, przysi&#281;gaj&#261;c, &#380;e b&#281;d&#261; kontynuowa&#263; protesty do momentu dymisji ministra edukacji.&#8221; Je&#347;li nie pami&#281;tacie z jakimi postulatami zwi&#261;zana jest ruch protestu/partia Karaluch&#243;w to drugi tekst AP News w&#322;a&#347;nie o tym przypomina. <a href="https://apnews.com/article/india-cockroach-protests-sonam-wangchuk-e2f114b6cf6568bb8f5d739fe36349ed">[AP News #1]</a>, <a href="https://apnews.com/article/india-cockroach-party-youth-movement-protest-modi-59d045fbd485635def01b01f3898307b">[AP News #2]</a></p></li><li><p>Protestuj&#261;cy w Indiach osi&#261;gn&#281;li sw&#243;j cel i minister szkolnictwa zrezygnowa&#322; ze stanowiska. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/25/indias-education-minister-resigns-after-weeks-of-cockroach-protests">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug danych chi&#324;skiej administracji wzrost PKB w II kwartale br. wyni&#243;s&#322; 4,3% rok do roku. Jest to najgorszy wynik od czas&#243;w pandemii COVID-19 i zwi&#261;zanych z ni&#261; ogranicze&#324;, wskazuj&#261;cy na kontynuacj&#281; problem&#243;w strukturalnych i narastaj&#261;cego kryzysu w ChRL.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/wolniejszy-wzrost-pkb-w-chinach-potwierdza-narastasjace-problemy-gospodarcze">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak wojna w Mjanmie nap&#281;dza &#347;miertelny boom wydobywczy metali ziem rzadkich. Dziesi&#281;ciolecia konfliktu sprawi&#322;y, &#380;e Mjanma sta&#322;a si&#281; podatna na dzia&#322;ania tajemniczej bran&#380;y, kt&#243;ra zanieczyszcza &#347;rodowisko lokalnych spo&#322;eczno&#347;ci i zagra&#380;a pracownikom.&#8221; <a href="https://grist.org/international/myanmar-war-rare-earth-mining-landslide-labor/">[Grist]</a></p></li><li><p>&#8222;W wyniku samob&#243;jczego ataku na punkt kontrolny w p&#243;&#322;nocno-zachodnim Pakistanie zgin&#281;&#322;o 27 os&#243;b, w tym &#380;o&#322;nierze, policjanci i napastnicy &#8211; poinformowa&#322;a armia. Do ataku dosz&#322;o w nocy w pobli&#380;u granicy z Afganistanem, w niespokojnym i odleg&#322;ym regionie p&#243;&#322;nocno-zachodnim, gdzie od dawna dzia&#322;aj&#261; grupy zbrojne przeprowadzaj&#261;ce ataki.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/24/car-bomb-attack-kills-27-in-northwest-pakistan">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;D&#380;ama&#8217;at Nasr al-Islam wa-al-Muslimin, czyli lokalny oddzia&#322; Al-Ka&#8217;idy, jest jedn&#261; z g&#322;&#243;wnych si&#322; stoj&#261;cych za wydarzeniami w Mali. Terrory&#347;ci, sprzymierzeni z azawadzkimi separatystami, przeprowadzili dwie udane operacje, spychaj&#261;c wojska rz&#261;dowe do g&#322;&#281;bokiej defensywy. Konflikt niepokoi nie tylko pa&#324;stwa Sahelu, ale r&#243;wnie&#380; ca&#322;&#261; Afryk&#281; Zachodni&#261;. Ostatnie doniesienia sugeruj&#261;, &#380;e mo&#380;e do niego do&#322;&#261;czy&#263; kraj daleko spoza kontynentu &#8211; Stany Zjednoczone.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/czy-stany-zjednoczone-zaatakuja-islamistow-w-mali/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Dw&#243;ch Rosjan zosta&#322;o uznanych przez s&#261;d w Angoli za winnych terroryzmu i szpiegostwa po tym, jak oskar&#380;ono ich o planowanie zamachu stanu oraz pomoc w organizowaniu krwawych demonstracji w tym po&#322;udniowoafryka&#324;skim kraju w zesz&#322;ym roku.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/23/two-russian-men-jailed-angola-terrorism-and-spying">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent RPA Cyril Ramaphosa wygra&#322; w pi&#261;tek spraw&#281; s&#261;dow&#261;, kt&#243;ra wstrzyma&#322;a parlamentarn&#261; procedur&#281; impeachmentu w zwi&#261;zku z zarzutami o niew&#322;a&#347;ciwe post&#281;powanie zwi&#261;zane ze skandalem &#187;Farmgate&#171;.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/south-africas-ramaphosa-wins-court-challenge-halt-farmgate-impeachment-process-2026-07-24/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Lider wojskowy Burkina Faso, kt&#243;ry niegdy&#347; cieszy&#322; si&#281; poparciem wp&#322;ywowych uczonych muzu&#322;ma&#324;skich, boryka si&#281; obecnie z narastaj&#261;cym podzia&#322;em w zwi&#261;zku z aresztowaniami, nowymi przepisami oraz swoj&#261; kampani&#261; przeciwko temu, co okre&#347;la mianem ekstremizmu religijnego.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/22/why-traore-has-opened-a-new-front-with-burkina-fasos-muslim-community">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug czo&#322;owej afryka&#324;skiej organizacji zajmuj&#261;cej si&#281; ochron&#261; zdrowia w wyniku epidemii wirusa Ebola w Kongo zmar&#322;o ponad 1000 os&#243;b &#8211; to ponura liczba ofiar najszybciej rozprzestrzeniaj&#261;cej si&#281; epidemii wirusa Ebola w historii, kt&#243;rej rozprzestrzenianie si&#281; nap&#281;dzaj&#261; konflikty, op&#243;r spo&#322;eczno&#347;ci lokalnych oraz nier&#243;wnomierna reakcja na sytuacj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/congo-ebola-bundibugyo-ituri-154413267e8816b82c7561c352b90321">[AP News #1]</a>, <a href="https://apnews.com/article/ebola-outbreak-congo-uganda-who-cdc-bb24e07d21fdbdc9e75056ad0352e8ae">[AP News #2]</a></p></li><li><p>&#8222;W poniedzia&#322;ek kenijscy aktywi&#347;ci oskar&#380;yli w&#322;adze o naruszenie wydanego w zesz&#322;ym miesi&#261;cu nakazu s&#261;dowego wstrzymuj&#261;cego utworzenie wspieranego przez Stany Zjednoczone o&#347;rodka kwarantanny dla chorych na ebol&#281; po tym, jak pojawi&#322;y si&#281; doniesienia, &#380;e Amerykanie s&#261; poddawani kwarantannie w tym kraju.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/kenya-us-ebola-quarantine-center-538f4832f10e42942b4dafbb3c297ebb">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Prezydent Nikaragui Daniel Ortega o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e w najbli&#380;szym czasie w jego kraju nie odb&#281;d&#261; si&#281; wybory. O&#347;wiadczenie to podkre&#347;la d&#261;&#380;enia tego silnego przyw&#243;dcy do przed&#322;u&#380;enia trwaj&#261;cych ju&#380; prawie 20 lat rz&#261;d&#243;w i niweczy nadzieje opozycji, &#380;e m&#243;g&#322;by on uwzgl&#281;dni&#263; jej postulaty dotycz&#261;ce przeprowadzenia demokratycznych wybor&#243;w.&#8221; Je&#347;li &#347;ledzili&#347;cie newsy jakie wrzucali&#347;my o tym kraju to pewnie te&#380; byli&#347;cie zdziwieni, &#380;e dopiero teraz zako&#324;czono z wyborami. <a href="https://apnews.com/article/nicaragua-elections-ortega-rosario-murillo-sandinist-db7df72ee90928737a8f3fbad8b76dd3">[AP News]</a>, <a href="https://americasquarterly.org/article/reaction-daniel-ortega-says-no-more-elections-in-nicaragua/">[Americas Quarterly]</a></p></li><li><p>&#8222;Szereg dzia&#322;a&#324; Stan&#243;w Zjednoczonych wymierzonych przeciwko Brazylii, w tym r&#243;&#380;ne c&#322;a i sankcje na&#322;o&#380;one na lokalne gangi przest&#281;pcze, wp&#322;ywa na nastroje brazylijskich wyborc&#243;w przed pa&#378;dziernikowymi wyborami prezydenckimi.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/23/us-tariffs-strengthen-lula-against-bolsonaros-son-in-upcoming-elections">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Gubernator Portoryko og&#322;osi&#322;a we wtorek, &#380;e jej borykaj&#261;cy si&#281; z problemami szef sztabu, Francisco Domenech, oraz zast&#281;pczyni szefa sztabu, Itza Garc&#237;a, ust&#261;pi&#261; ze stanowisk w przysz&#322;ym miesi&#261;cu, zaprzeczaj&#261;c jednocze&#347;nie zarzutom o korupcj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/puerto-rico-resignations-domenech-itza-governor-corruption-003b798a219003679d2e196f2d55d501">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Odchodz&#261;cy prezydent Kolumbii Gustavo Petro ma wyg&#322;osi&#263; w poniedzia&#322;ek publiczne przem&#243;wienie po&#380;egnalne po tym, jak wezwa&#322; do og&#243;lnokrajowych protest&#243;w, podczas gdy nadal utrzymuj&#261; si&#281; napi&#281;cia zwi&#261;zane z kontrowersyjnymi wyborami prezydenckimi z zesz&#322;ego miesi&#261;ca oraz zbli&#380;aj&#261;cym si&#281; przekazaniem w&#322;adzy w kraju.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/20/petro-to-give-farewell-speech-amid-colombia-transfer-of-power-tensions">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Hiszpa&#324;ska sie&#263; hotelowa zamierza pod koniec tygodnia zaprzesta&#263; wszelkiej dzia&#322;alno&#347;ci na Kubie z powodu &#187;powa&#380;nych trudno&#347;ci&#171; w prowadzeniu dzia&#322;alno&#347;ci gospodarczej na wyspie w obliczu rosn&#261;cej presji ze strony Waszyngtonu.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/21/spanish-hotel-chain-ceases-operations-cuba-sanctions-trump">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Gwatemala stara si&#281; jak najszybciej zabezpieczy&#263; 60 000 akt spraw zawieraj&#261;cych zeznania dotycz&#261;ce nadu&#380;y&#263; pope&#322;nionych w trakcie trwaj&#261;cego dziesi&#261;tki lat konfliktu zbrojnego, zanim w styczniu 2028 r. dobiegnie ko&#324;ca kadencja prezydenta Bernardo Ar&#233;valo.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/guatemala-testimony-reparations-arevalo-7a71efb417d0ab9360d20a02641a385f">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze poinformowa&#322;y w niedziel&#281;, &#380;e trz&#281;sienie ziemi o sile 5,5 w skali Richtera nawiedzi&#322;o region And&#243;w w Peru, powoduj&#261;c &#347;mier&#263; co najmniej sze&#347;ciu os&#243;b. Ponad 30 os&#243;b odnios&#322;o obra&#380;enia, a 300 zosta&#322;o ewakuowanych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/19/55-magnitude-earthquake-hits-perus-andes-region-and-kills-at-least-5-people">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Planowana na pi&#261;tek wsp&#243;lna uroczysto&#347;&#263; Stan&#243;w Zjednoczonych i Kanady z okazji otwarcia mostu Gordie Howe International Bridge &#322;&#261;cz&#261;cego Detroit z Windsor w prowincji Ontario prawdopodobnie nie odb&#281;dzie si&#281; po tym, jak Donald Trump og&#322;osi&#322; wprowadzenie 50-procentowego c&#322;a na wi&#281;kszo&#347;&#263; kanadyjskich towar&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/21/gordie-howe-bridge-opening-celebration-canceled">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;We wtorek administracja Trumpa og&#322;osi&#322;a, &#380;e wstrzymuje wyp&#322;at&#281; ponad 1 miliarda dolar&#243;w &#347;rodk&#243;w z programu Medicaid dla stan&#243;w Minnesota i Kalifornia z powodu &#187;podejrze&#324; o oszustwa i nieprzestrzeganie przepis&#243;w&#171; &#8211; jest to najnowszy z serii dzia&#322;a&#324; karnych, kt&#243;re administracja ta wi&#261;&#380;e z zarzutami oszustw w stanach rz&#261;dzonych g&#322;&#243;wnie przez Demokrat&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/medicaid-fraud-minnesota-california-oz-rfk-trump-24033ef9807b46f8b6fd6614ef5b1169">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowa inicjatywa sekretarza obrony Pete&#8217;a Hegsetha, polegaj&#261;ca na przeprowadzaniu bada&#324; i leczeniu &#380;o&#322;nierzy z powodu niskiego poziomu testosteronu, sk&#322;oni&#322;a s&#281;dziego federalnego do zadania pytania o r&#243;&#380;nice mi&#281;dzy tego rodzaju terapi&#261; zast&#281;pcz&#261; testosteronem a terapi&#261; hormonaln&#261; stosowan&#261; u m&#281;&#380;czyzn transp&#322;ciowych w si&#322;ach zbrojnych.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/hegseth-testosterone-replacement-therapy-transgender-troops-ban-e0f2a99aea1801ee2233e9f6201a31d4">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump nakaza&#322; umieszczenie przed Narodowym Muzeum Historii Ameryki nale&#380;&#261;cym do Smithsonian tablic informacyjnych, kt&#243;re maj&#261; ostrzega&#263; zwiedzaj&#261;cych przed eksponatami, kt&#243;re jego administracja uwa&#380;a za &#187;nie&#347;cis&#322;e&#171;.&#8221; Nie mog&#261; nakaza&#263; zmiany wystaw to szukaj&#261; innego sposobu &#380;eby pokaza&#263; jaka jest ich wersja historii. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c1w10gwnj74o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d, skrytykowany przez s&#281;dziego federalnego za niedba&#322;e wykonanie obowi&#261;zk&#243;w prawnych, wycofa&#322; w czwartek niech&#281;tnie wezwania do s&#261;du, kt&#243;re zmusi&#322;yby trzech reporter&#243;w New York Timesa do z&#322;o&#380;enia zezna&#324; na temat &#378;r&#243;de&#322; informacji wykorzystanych w artyku&#322;ach dotycz&#261;cych samolotu Air Force One prezydenta Donalda Trumpa, podarowanego przez Katar.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/usmediatimesair-force-one-42429e4d4da8accc42b6c3ddf3f4fed5">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Ameryka&#324;scy abonenci telefonii p&#322;ac&#261; ponad 340 000 dolar&#243;w rocznie firmie z Anchorage za utrzymanie okablowania w domach i budynkach na wyspie Adak na Alasce, kt&#243;re s&#322;u&#380;y do &#347;wiadczenia przestarza&#322;ej us&#322;ugi internetowej. Z nielicznymi wyj&#261;tkami wszystkie te obiekty stoj&#261; puste.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/old-apostolic-lutheran-church-child-sexual-assault-cycle-abuse">[ProPublica]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wi&#281;kszo&#347;&#263; uchod&#378;c&#243;w i os&#243;b ubiegaj&#261;cych si&#281; o azyl przetrzymywanych w o&#347;rodkach detencyjnych na Nauru twierdzi, &#380;e nie sta&#263; ich na zakup wystarczaj&#261;cej ilo&#347;ci &#380;ywno&#347;ci ani na dost&#281;p do czystej wody pitnej, mimo &#380;e w minionym roku bud&#380;etowym rz&#261;d Australii wyda&#322; na ka&#380;d&#261; z tych os&#243;b r&#243;wnowarto&#347;&#263; ponad 9 mln dolar&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/20/nauru-asylum-seeker-living-conditions-food-allowance-offshore-processing">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W nowozelandzkim mie&#347;cie Dunedin hotele s&#261; rezerwowane z dwuletnim wyprzedzeniem, poniewa&#380; miasto przygotowuje si&#281; do pierwszego w regionie ca&#322;kowitego za&#263;mienia S&#322;o&#324;ca od ponad 850 lat.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/23/total-solar-eclipse-new-zealand-2028-dunedin">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Nowy samolot linii Qantas przeznaczony do lot&#243;w na bardzo d&#322;ugich dystansach wyl&#261;dowa&#322; w pi&#261;tek po raz pierwszy na australijskiej ziemi po 19-godzinnym locie testowym z Francji. Airbus A350-1000ULR, zaprojektowany dla linii Qantas z my&#347;l&#261; o realizacji jednych z najd&#322;u&#380;szych lot&#243;w komercyjnych na &#347;wiecie, wyruszy&#322; w czwartek w bezprzystankow&#261; podr&#243;&#380; z zak&#322;adu produkcyjnego Airbusa w Tuluzie we Francji do Melbourne.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/jul/24/qantas-project-sunrise-airbus-a350-1000ulr-ultra-long-range-france-melbourne-test-flight">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Klauzule o zakazie konkurencji mia&#322;y przede wszystkim chroni&#263; przedsi&#281;biorstwa przed utrat&#261; klient&#243;w, poufnych informacji i specjalistycznej wiedzy. Coraz cz&#281;&#347;ciej obejmuj&#261; jednak tak&#380;e pracownik&#243;w, kt&#243;rzy nie maj&#261; dost&#281;pu do strategicznych danych ani technologii. Z analiz OECD wynika, &#380;e ich nadmierne stosowanie mo&#380;e ogranicza&#263; mobilno&#347;&#263; zawodow&#261;, spowalnia&#263; wzrost wynagrodze&#324; i obni&#380;a&#263; produktywno&#347;&#263; ca&#322;ej gospodarki.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/24/zakaz-konkurencji-moze-obnizac-place-i-produktywnosc-w-polsce-dotyczy-nawet-co-czwartego-pracownika/#goog_rewarded">[Obserwator Gospodarcze]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek kurs akcji Tesli spad&#322; o oko&#322;o 13,5%, co stanowi jedn&#261; z najwi&#281;kszych jednodniowych strat rynkowych w historii firmy.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/jul/23/tesla-stock-drops-elon-musk">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Japo&#324;ski koncern detaliczny Seven &amp; i Holdings wycofa&#322; si&#281; z plan&#243;w inwestycji w Grup&#281; &#379;abka. Powodem tej decyzji by&#322; brak porozumienia w kwestii warunk&#243;w finansowych transakcji.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/biznes/handel/zwrot-w-sprawie-grupy-zabka-jest-oswiadczenie-japonskiego-wlasciciela-7-eleven-st9158206">[TVN24]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W 2025 r. skala g&#322;odu na &#347;wiecie zmniejszy&#322;a si&#281; trzeci rok z rz&#281;du, jednak eksperci wzywaj&#261; do podj&#281;cia dzia&#322;a&#324; maj&#261;cych na celu obni&#380;enie cen owoc&#243;w, warzyw i produkt&#243;w mlecznych, poniewa&#380; z raportu wynika, &#380;e 2,69 mld ludzi nie sta&#263; na pe&#322;nowarto&#347;ciowe wy&#380;ywienie.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/global-development/2026/jul/21/healthy-diet-too-expensive-for-one-in-three-people-globally-un-report-finds">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Zgodnie z nowym raportem opublikowanym we wtorek, dzia&#322;ania administracji Trumpa zak&#322;&#243;caj&#261;ce realizacj&#281; globalnego programu pomocy w walce z AIDS zmusi&#322;y organizacje do zamkni&#281;cia klinik, zwolnienia pracownik&#243;w i ograniczenia zakresu &#347;wiadczonych us&#322;ug, co powa&#380;nie utrudnia dzia&#322;ania na rzecz zapobiegania tej chorobie i jej leczenia w dziesi&#261;tkach kraj&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/hiv-aids-pepfar-usaid-trump-2165879c1def1369264b795793d6351d">[AP News]</a></p></li><li><p>Teleskop Jamesa Webba robi zdj&#281;cia odleg&#322;ych zak&#261;tk&#243;w wszech&#347;wiata. To ten teleskop zaobserwowa&#322; galaktyk&#281; powsta&#322;&#261; raptem 280 milion&#243;w lat po Wielkim Wybuchu. Niejaka MOM-z14 zaskakuje swoj&#261; jasno&#347;ci&#261; i zawarto&#347;ci&#261; chemiczn&#261; &#8211; kr&#243;tko m&#243;wi&#261;c, jest nie taka jak by&#347;my si&#281; spodziewali. I to tylko jedna z zagadek wsp&#243;&#322;czesnej nauki o galaktykach, a opowiada o nich w Radiu Naukowym dr Anna Durkalec z NCBJ <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/galaktyki-wlasnie-staly-sie-jeszcze-wieksza-zagadka-dr-anna-durkalec/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=AU-HjCDlKc4">[###]</a></p><div id="youtube2-AU-HjCDlKc4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;AU-HjCDlKc4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/AU-HjCDlKc4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;W tym odcinku programu Science Quickly prowadz&#261;ca Rachel Feltman rozmawia z pisarzem Rowanem Jacobsenem na temat najnowszych bada&#324; dotycz&#261;cych ekspozycji na s&#322;o&#324;ce i zdrowia. Chocia&#380; nadmierna ekspozycja na s&#322;o&#324;ce zwi&#281;ksza ryzyko zachorowania na raka sk&#243;ry, umiarkowane nas&#322;onecznienie mo&#380;e przynosi&#263; zaskakuj&#261;ce korzy&#347;ci &#8212; co rodzi pytania o to, czy ca&#322;kowite unikanie s&#322;o&#324;ca jest w&#322;a&#347;ciwym podej&#347;ciem.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3GJW7gyLSbap6wXAWfrbkB">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1a76f5099ba8162ab4d11c02&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Are we too afraid of the sun?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3GJW7gyLSbap6wXAWfrbkB&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3GJW7gyLSbap6wXAWfrbkB" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Zastrzyki wspomagaj&#261;ce odchudzanie, takie jak Wegovy i Mounjaro, ciesz&#261; si&#281; ogromn&#261; popularno&#347;ci&#261;, podobnie jak doniesienia o niezliczonych skutkach ubocznych. W tym tygodniu naukowcy zasugerowali, &#380;e leki z grupy GLP-1 mog&#261; wi&#261;za&#263; si&#281; z wypadaniem w&#322;os&#243;w. Trudno jest zorientowa&#263; si&#281;, kt&#243;re z tych niezamierzonych skutk&#243;w zosta&#322;y poddane analizie ekspert&#243;w, a kt&#243;re pozostaj&#261; jedynie plotkami. Przyjrzymy si&#281; niekt&#243;rym z najcz&#281;&#347;ciej omawianych skutk&#243;w ubocznych i sprawdzimy, kt&#243;re z nich zosta&#322;y zbadane, a kt&#243;re pozostaj&#261; niepotwierdzone.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/science/2026/jul/25/weight-loss-drug-side-effects-evidence-nausea-ozempic-face">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ju&#380; prawie wszystkie portale daj&#261; niejasne, idiotyczne tytu&#322;y. &#8211; Ca&#322;a ta klikmania niszczy dziennikarstwo &#8211; uwa&#380;a Dariusz Wo&#322;owski.&#8221; Tekst serwisu Press pochodzi z ko&#324;ca zesz&#322;ego roku, ale tytu&#322;y artyku&#322;&#243;w robi&#261; si&#281; ci&#261;gle d&#322;u&#380;sze wi&#281;c warto przeczyta&#263;. <a href="https://press.pl/tresc/94155,glupi_-glupszy_-najglupszy_-juz-prawie-wszystkie-portale-daja-idiotyczne-tytuly">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Ten film przedstawia ewolucj&#281; funkcji &#187;zapisz na p&#243;&#378;niej&#171; &#8211; od bada&#324; nad biurkami z 1983 roku, przez pasek zak&#322;adek w przegl&#261;darce i ukryte menu, kt&#243;re przetrwa&#322;o ten trend, a&#380; po listy &#187;Obejrzyj p&#243;&#378;niej&#171;, kt&#243;rych nigdy nie otwieramy.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=frjyb4_4Rlg">[###]</a></p><div id="youtube2-frjyb4_4Rlg" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;frjyb4_4Rlg&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/frjyb4_4Rlg?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Ten odcinek programu Otherwords po&#347;wi&#281;cony jest temu jak dosz&#322;o do tego, &#380;e s&#261; organizacje, kt&#243;re kontroluj&#261; (lub przynajmniej pr&#243;buj&#261; to robi&#263;) niekt&#243;re j&#281;zyki. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=OfXvt7tGek0">[###]</a></p><div id="youtube2-OfXvt7tGek0" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;OfXvt7tGek0&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/OfXvt7tGek0?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 298, 18.07.2026]]></title><description><![CDATA[To obsesj&#261; na punkcie Odysei, nowym gatunkiem ma&#322;py oraz protestami w Kijowie]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr298</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr298</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 18 Jul 2026 19:36:40 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr298">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Polski prezydent Karol Nawrocki zawetowa&#322; rz&#261;dow&#261; ustaw&#281; przyznaj&#261;c&#261; parom niepozostaj&#261;cym w zwi&#261;zku ma&#322;&#380;e&#324;skim, w tym parom jednop&#322;ciowym, prawa dost&#281;pne obecnie wy&#322;&#261;cznie dla ma&#322;&#380;onk&#243;w. Ustawa mia&#322;a u&#322;atwi&#263; &#380;ycie osobom &#380;yj&#261;cym w zwi&#261;zkach nieformalnych, daj&#261;c im m.in. prawo dost&#281;pu do dokumentacji medycznej partnera, wsp&#243;lnego rozliczania podatk&#243;w, wsp&#243;lnego zakupu nieruchomo&#347;ci oraz mo&#380;liwo&#347;&#263; skorzystania z urlopu opieku&#324;czego.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/polska/articles/cyvlyyv1y2po">[BBC]</a>, <a href="https://wiadomosci.wp.pl/weto-przelalo-czare-goryczy-poslanki-psl-rezygnuja-z-rady-nawrockiego-7308733383821760a">[Wirtualna Polska]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki ponownie z&#322;o&#380;y do Senatu wniosek o referendum w sprawie przysz&#322;o&#347;ci unijnej polityki klimatycznej &#8211; poinformowa&#322; szef gabinetu prezydenta Pawe&#322; Szefernaker. &#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/prezydent-karol-nawrocki-ponownie-skieruje-do-senatu-wniosek-o-referendum-w-sprawie-polityki-klimatycznej-ue-st9148174">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Karol Nawrocki podpisa&#322; w pi&#261;tek nowelizacj&#281; Kodeksu karnego zak&#322;adaj&#261;c&#261; wprowadzenie odpowiedzialno&#347;ci karnej za tzw. patostreaming. Regulacja powsta&#322;a w wyniku po&#322;&#261;czenia dw&#243;ch projekt&#243;w &#8211; jednego autorstwa PiS i drugiego KO.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/patostreaming-zakaz-kary-nowelizacja-kodeksu-karnego-karol-nawrocki-podpisal-ustawe,7308382202071488a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Podczas gdy politycy prawicy nazywaj&#261; Ukrain&#281; &#187;zab&#243;jczym re&#380;imem&#171; i nawo&#322;uj&#261; do wstrzymania pomocy dla kraju zaatakowanego przez Federacj&#281; Rosyjsk&#261;, mieszkaj&#261;cy w Polsce Ukrai&#324;cy maj&#261; coraz wi&#281;cej powod&#243;w do obaw. Z danych przekazanych przez Komend&#281; G&#322;&#243;wn&#261; Policji wynika, &#380;e stale ro&#347;nie liczba atak&#243;w o pod&#322;o&#380;u narodowo&#347;ciowym.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/polska/ataki-na-ukraincow-w-polsce-dane-z-policji-st9146447">[TVN24]</a></p></li><li><p>my&#347;lwych jeba&#263; pr&#261;dem <a href="https://www.w3schools.com/html/tryit.asp?filename=tryhtml_basic">[link]</a></p></li><li><p>&#8222;Ukryta strona, brak raport&#243;w, dziesi&#261;tki zaprzyja&#378;nionych polityk&#243;w. Izraelskie lobby w Polsce. Sprawdzili&#347;my, jak dzia&#322;a ELNET CEE &#8211; najwa&#380;niejsza organizacja wp&#322;ywu Izraela w Europie &#346;rodkowo-Wschodniej.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/izraelskie-lobby-w-polsce-elnet/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;&#321;ukasz &#379;ak za jazd&#281; po pijanemu ponad 200 km/h i doprowadzenie do tragicznego wypadku ma sp&#281;dzi&#263; w wi&#281;zieniu 20 lat. W ubieg&#322;ym roku wyroki powy&#380;ej o&#347;miu lat us&#322;ysza&#322;o zaledwie sze&#347;ciu pijanych sprawc&#243;w &#347;miertelnych wypadk&#243;w drogowych. Przygl&#261;damy si&#281; liczbom i najg&#322;o&#347;niejszym tragediom, kt&#243;re budz&#261; spo&#322;eczne oburzenie.&#8221; <a href="https://tvn24.pl/tvnwarszawa/srodmiescie/20-lat-dla-lukasza-zaka-jakie-inne-wyroki-zapadaly-w-sprawie-glosnych-wypadkow-st9146480">[TVN24]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-14/ukrainskie-uderzenie-w-zegluge-na-morzu-azowskim-1602-dzien-wojny">[Ukrai&#324;skie uderzenie w &#380;eglug&#281; na Morzu Azowskim. 1602. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;15 lipca prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski og&#322;osi&#322;, &#380;e w nowym rz&#261;dzie nie znajdzie si&#281; Mychaj&#322;o Fedorow, dotychczasowy minister obrony. Pretekstem do zwolnienia tego bardzo popularnego ministra sta&#322;a si&#281; rekonstrukcja rz&#261;du i rzekomo zbyt powolna realizacja reformy systemu mobilizacji. Powodem wskazanym przez g&#322;ow&#281; pa&#324;stwa by&#322; konflikt ministra z naczelnym dow&#243;dc&#261; genera&#322;em O&#322;eksandrem Syrskim.&#8221; Pierwszy tekst jest o dymisji ministra i oburzeniu spo&#322;ecznym jakie to wywo&#322;a&#322;o a drugi jest o og&#322;oszeniu nowego rz&#261;du przez prezydenta. <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-16/zelenski-vs-fedorow-dymisja-ministra-obrony-ukrainy">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich #1]</a>, <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-17/ukraina-nowy-rzad-ze-skandaliczna-dymisja-w-tle">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich #2]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/5dtBICiPfkX0bk4yM7Qmit">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a488ef71f184fc0ab2bbd6cfa&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Kontrowersyjna dymisja na Ukrainie. Dlaczego Ze&#322;e&#324;ski zwolni&#322; Fedorowa?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5dtBICiPfkX0bk4yM7Qmit&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5dtBICiPfkX0bk4yM7Qmit" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;17 lipca Ukrai&#324;cy zgromadzili si&#281; w Kijowie i innych miastach ju&#380; drugi dzie&#324; z rz&#281;du, aby zaprotestowa&#263; przeciwko decyzji prezydenta Wo&#322;odymyra Ze&#322;enskiego o odwo&#322;aniu ministra obrony Mykhaila Fedorowa przy jednoczesnym utrzymaniu na stanowisku g&#322;&#243;wnodowodz&#261;cego Oleksandra Syrskiego.&#8221; O drugich dniach protest&#243;w pisze Kyiv Independent. <a href="https://kyivindependent.com/ukrainians-protest-fedorovs-dismissal-for-2nd-day-as-zelensky-says-he-hears-but-doesnt-act/">[Kyiv Indpendent]</a></p></li><li><p>&#8222;14 lipca br. Ukraina podpisa&#322;a porozumienie o stowarzyszeniu z Europejskim Funduszem Obronnym (EDF). Ukrai&#324;skie firmy po raz pierwszy uzyskaj&#261; dost&#281;p do konsorcj&#243;w finansuj&#261;cych badania i rozw&#243;j technologii obronnych w UE.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/ukraina-stowarzyszona-z-europejskim-funduszem-obronnym">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Krym, symbol neoimperialnej polityki Rosji, sta&#322; si&#281; celem ukrai&#324;skiej wielodomenowej wojny asymetrycznej. Kij&#243;w systematycznie niszczy Flot&#281; Czarnomorsk&#261;, obron&#281; przeciwlotnicz&#261; i przeprawy promowe, d&#261;&#380;&#261;c do ca&#322;kowitej izolacji p&#243;&#322;wyspu i przekszta&#322;cenia go w odci&#281;t&#261; od zaopatrzenia &#8221;wysp&#281;&#8222;. Celem tej strategii nie jest obecnie deokupacja, lecz sparali&#380;owanie wojsk rosyjskich na po&#322;udniu i zabezpieczenie ukrai&#324;skiego eksportu morskiego. Sukcesy Ukrainy weryfikuj&#261; kremlowsk&#261; narracj&#281; o stabilno&#347;ci pa&#324;stwa, pokazuj&#261;c zachodnim sojusznikom sprawczo&#347;&#263; Kijowa i buduj&#261;c silniejsz&#261; pozycj&#281; przed ewentualnymi rozmowami pokojowymi.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/operacja-krymska-ukrainy-i-jej-potencjalne-konsekwencje/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><p>Nowy rz&#261;d na Litwie &#8211; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-15/nowy-rzad-na-litwie-socjaldemokraci-po-raz-trzeci">socjaldemokraci po raz trzeci</a>. Zmiany w polityce migracyjnej <a href="https://www.pism.pl/publikacje/zmiany-w-polityce-migracyjnej-szwecji">Szwecji</a>. Rumunia wci&#261;&#380; bez rz&#261;du &#8211; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-14/rumunia-wciaz-bez-rzadu-polityczny-pat-i-grozba-utraty-funduszy-z-kpo">polityczny pat i gro&#378;ba utraty funduszy z KPO</a>. Rosn&#261;ca rola Niemiec w <a href="https://www.pism.pl/publikacje/rosnaca-rola-niemiec-w-nato">NATO</a>. Muzeum Pami&#281;ci w Moskwie &#8211; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/muzeum-pami%c4%99ci-w-moskwie-budowa-nowej-to%c5%bcsamo%c5%9bci-historycznej/">budowa nowej to&#380;samo&#347;ci historycznej</a>. Francuskie Zgromadzenie Narodowe zatwierdza ustaw&#281; <a href="https://www.w3schools.com/html/b">o eutanazji po wieloletniej debacie</a>.</p><ul><li><p>&#8222;Opublikowany przez Komisj&#281; Europejsk&#261; 7 lipca 2026 r. Plan dzia&#322;ania w zakresie cyberbezpiecze&#324;stwa i sztucznej inteligencji za szczeg&#243;lnie istotne uznaje zagro&#380;enia zwi&#261;zane z wykorzystaniem zaawansowanych modeli AI w cyberatakach, a tak&#380;e europejsk&#261; zale&#380;no&#347;&#263; od ameryka&#324;skich dostawc&#243;w sztucznej inteligencji. Cho&#263; nie wprowadza wielu nowych rozwi&#261;za&#324;, jego warto&#347;ci&#261; jest wskazanie na kolejne podatno&#347;ci UE w sferze cyfrowej.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/unijny-plan-dzialania-w-zakresie-cyberbezpieczenstwa-i-ai">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku rozmawiamy o raporcie &#187;Chi&#324;ska pu&#322;apka&#171; oraz o tym, jak rosn&#261;ce wp&#322;ywy gospodarcze Chin zmieniaj&#261; Europ&#281; i Polsk&#281;. Czy uzale&#380;nienie od chi&#324;skiego przemys&#322;u i technologii staje si&#281; zagro&#380;eniem? Jak wygl&#261;da rywalizacja Chin z Zachodem? Kt&#243;re sektory s&#261; najbardziej nara&#380;one na presj&#281; Pekinu i jakie mog&#261; by&#263; konsekwencje dla europejskiej gospodarki?&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7hffzMT1tg2LtXU9tWNfcX">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a297db7bb57884e8a3f866f28&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Chi&#324;ska pu&#322;apka. Jak Chiny uzale&#380;niaj&#261; Europ&#281; i Polsk&#281;? ile na tym tracimy?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7hffzMT1tg2LtXU9tWNfcX&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7hffzMT1tg2LtXU9tWNfcX" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Komisja Europejska przedstawi po wakacjach propozycj&#281; ograniczenia dost&#281;pu dzieci i m&#322;odzie&#380;y do platform spo&#322;eczno&#347;ciowych. Poinformowa&#322;a o tym przewodnicz&#261;ca Ursula von der Leyen.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94140,komisja-europejska-zamierza-wprowadzic-ograniczenia-dostepu-do-social-mediow-dla-dzieci-i-mlodziezy">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy facet ze &#347;mietnikiem na g&#322;owie zatrzyma Nigela Farage&#8217;a? Wszystkie g&#322;&#243;wne partie zorientowa&#322;y si&#281;, w co gra Farage i odm&#243;wi&#322;y uczestnictwa w jego wyborczej ustawce. W efekcie zmierzy si&#281; z politycznym planktonem i kandydatami startuj&#261;cymi dla &#380;artu.&#8221; Tydzie&#324; temu wspominali&#347;my o tym co wyczynia Farage a teraz mo&#380;ecie przeczyta&#263; tekst Jakuba Majmurka o tym. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/nigel-farage-kryzys-reform-uk-clacton/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Od wrze&#347;nia arty&#347;ci w Irlandii b&#281;d&#261; co tydzie&#324; dostawa&#263; od rz&#261;du 325 euro dochodu podstawowego. Dlaczego to w&#322;a&#347;nie ten kraj zdecydowa&#322; si&#281; na taki krok i w jaki spos&#243;b, wed&#322;ug wylicze&#324; ekspert&#243;w, do bud&#380;etu ma wr&#243;ci&#263; wi&#281;cej pieni&#281;dzy ni&#380; zostanie wydane na ten program?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=n8QgKvLA3-U">[###]</a></p><div id="youtube2-n8QgKvLA3-U" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;n8QgKvLA3-U&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/n8QgKvLA3-U?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Po zwyci&#281;stwie w wyborach parlamentarnych w kwietniu 2026 r. i uzyskaniu wi&#281;kszo&#347;ci konstytucyjnej rz&#261;d P&#233;tera Magyara przyst&#261;pi&#322; do realizacji jednej z g&#322;&#243;wnych obietnic wyborczych maj&#261;cych na celu &#8211; wed&#322;ug deklaracji &#8211; odbudow&#281; pa&#324;stwa prawa oraz demonta&#380; instytucjonalnego dziedzictwa 16 lat rz&#261;d&#243;w Fideszu. Pierwszym symbolicznym krokiem by&#322;a czerwcowa nowelizacja Ustawy Zasadniczej W&#281;gier, wprowadzaj&#261;ca (retroaktywnie) o&#347;mioletni limit sprawowania urz&#281;du premiera, co w praktyce uniemo&#380;liwia Viktorowi Orb&#225;nowi ponowne obj&#281;cie funkcji szefa rz&#261;du. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-14/nowelizacja-konstytucji-wegier-demontaz-wladzy-fideszu">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Po pierwszych miesi&#261;cach rz&#261;d&#243;w P&#233;tera Magyara mo&#380;na ju&#380; pokusi&#263; si&#281; o pierwsze podsumowania. Jak zmieni&#322;a si&#281; polityka zagraniczna W&#281;gier? Czy Budapeszt odchodzi od kursu prowadzonego przez Viktora Orb&#225;na? Jak wygl&#261;daj&#261; dzi&#347; relacje z Uni&#261; Europejsk&#261;, NATO, Ukrain&#261; oraz najwa&#380;niejszymi partnerami regionalnymi? O tym opowiedz&#261; Ilona Gizi&#324;ska i Andrzej Sadecki- eksperci O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3NFOYSWt6yMg9pFvgslix2">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a95290eede44a0543b0e53cc2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Nowe W&#281;gry Magyara. Jak zmienia si&#281; polityka zagraniczna Budapesztu?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3NFOYSWt6yMg9pFvgslix2&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3NFOYSWt6yMg9pFvgslix2" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Obj&#281;cie wysokiego stanowiska w BYD przez by&#322;ego szefa w&#281;gierskiej dyplomacji wywo&#322;a&#322;o kontrowersje. Zdaniem premiera P&#233;tera Magyara sprawa wymaga zbadania pod k&#261;tem odpowiedzialno&#347;ci prawnej. &#8221; <a href="https://pl.euronews.com/europa/2026/07/16/szijjarto-odchodzi-do-chinskiego-giganta-premier-zapowiada-zbadanie-sprawy">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;13 lipca parlament Macedonii P&#243;&#322;nocnej zatwierdzi&#322; rekonstrukcj&#281; rz&#261;du zgodnie z wnioskiem premiera Hristijana Mickoskiego. Najpierw odwo&#322;ano o&#347;miu ministr&#243;w oraz dw&#243;ch wiceministr&#243;w, a nast&#281;pnie powo&#322;ano nowych cz&#322;onk&#243;w gabinetu.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/rekonstrukcja-rz%c4%85du-w-macedonii-p%c3%b3%c5%82nocnej/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Mo&#322;dawii Alexandru Munteanu poda&#322; si&#281; do dymisji. W tle s&#261; afera korupcyjna, nepotyzm i kryzys obozu rz&#261;dz&#261;cego. Wydarzenia ostatnich tygodni to powa&#380;ny cios wizerunkowy w parti&#281; prezydent Mai Sandu. Kto b&#281;dzie nowym premierem Mo&#322;dawii? Jak obecna sytuacja wp&#322;ynie na proces akcesyjny do UE? Czy w Mo&#322;dawii dojdzie do kryzysu w obozie w&#322;adzy? O aktualnej sytuacji w Kiszyniowie opowie Kamil Ca&#322;us, ekspert OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5EH0WAXbmTyJcmY0Gjz0xv">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ad80db3d3f8eb9d0f86a4f47b&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Prozachodni ob&#243;z rz&#261;dz&#261;cy w Mo&#322;dawii ma problem. Kryzys wizerunkowy i polityczny.&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5EH0WAXbmTyJcmY0Gjz0xv&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5EH0WAXbmTyJcmY0Gjz0xv" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Rosyjskie w&#322;adze pracuj&#261; nad projektem ustawy maj&#261;cym na celu kompleksowe uregulowanie rynku kryptowalut. Dokument, kt&#243;ry mia&#322; &#8211; wed&#322;ug pierwotnych plan&#243;w &#8211; wej&#347;&#263; w &#380;ycie 1 lipca 2026 r., oczekuje na drugie czytanie w Dumie Pa&#324;stwowej i najprawdopodobniej zacznie obowi&#261;zywa&#263; jesieni&#261; br. Przyczyn&#261; s&#261; przed&#322;u&#380;aj&#261;ce si&#281; spory dotycz&#261;ce szczeg&#243;&#322;owych zasad obrotu tego rodzaju aktywami w kraju i wykorzystywania ich do rozlicze&#324; transgranicznych.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-14/proba-przejecia-przez-kreml-kontroli-nad-rynkiem-kryptowalut-w-rosji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja ma powa&#380;ny problem. Kryzys paliwowy w tym kraju nie tylko trwa, a staje si&#281; coraz powa&#380;niejszy. Jak mo&#380;e zareagowa&#263; Putin? Czemu ma bardzo ograniczone pole manewru? Jak &#380;yje si&#281; w Rosji dzisiaj? Jak wygl&#261;da &#380;ycie w Rosji? Co m&#243;wi&#261; na ten temat Rosjanie? Jak du&#380;ym problemem jest brak paliwa? Na te i inne pytania odpowiadamy w tym odcinku. &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=V-WDSS5CHxI">[###]</a></p><div id="youtube2-V-WDSS5CHxI" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;V-WDSS5CHxI&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/V-WDSS5CHxI?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Jak wynika z dochodzenia przeprowadzonego przez serwis Follow the Money i opublikowanego 18 lipca, FIFA ma zamiar przekaza&#263; wp&#322;ywy z Mistrzostw &#346;wiata szeregowi rosyjskich klub&#243;w pi&#322;karskich nale&#380;&#261;cych do podmiot&#243;w obj&#281;tych sankcjami mi&#281;dzynarodowymi, w tym rosyjskich firm naftowych i gazowych.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/fifa-sanctions/">[Kyiv Indpendent]</a></p></li><li><p>&#8222;Ministrowie ds. sportu z dziewi&#281;ciu kraj&#243;w wzywaj&#261; komisarza UE ds. sportu Glenna Micallefa do ograniczenia finansowania Mi&#281;dzynarodowego Komitetu Olimpijskiego ze &#347;rodk&#243;w unijnych w zwi&#261;zku z podj&#281;t&#261; w zesz&#322;ym tygodniu decyzj&#261; o zniesieniu zakazu wobec Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego.&#8221; <a href="https://www.politico.eu/article/9-eu-countries-push-defund-olympics-russian-re-entry/">[Politico]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>A co tam w cie&#347;ninie? Amerykanie kontynuuj&#261; ataki na Iran, a Iran kontynuuje odpowiedzi na pa&#324;stwa Zatoki. W konsekwencji ropa naftowa przebi&#322;a ponownie poziom 80 dolar&#243;w za bary&#322;k&#281; (na pocz&#261;tku lipca, spad&#322;a nawet przej&#347;ciowo do poni&#380;ej 68 dolar&#243;w za bary&#322;k&#281;). <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-renews-attacks-gulf-states-after-another-night-us-strikes-2026-07-18/">[Reuters]</a>, <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/usv-iranski-okret-podwodny-ghadir/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Iran zwr&#243;ci&#322; si&#281; do jeme&#324;skiego ruchu Huti z pro&#347;b&#261; o gotowo&#347;&#263; do zamkni&#281;cia szlaku naftowego przez Morze Czerwone, je&#347;li Stany Zjednoczone zaatakuj&#261; ira&#324;sk&#261; infrastruktur&#281; energetyczn&#261; &#8211; poinformowa&#322;y w czwartek trzy &#378;r&#243;d&#322;a agencji Reuters. Stanowi to nowe, powa&#380;ne zagro&#380;enie dla globalnych dostaw energii. Pomys&#322; ten by&#322; omawiany w kierownictwie Islamskiej Republiki Iranu, a wiadomo&#347;&#263; przekazano sojusznikom Huti z Iranu &#8211; poinformowa&#322;y dwa wysoko postawione &#378;r&#243;d&#322;a ira&#324;skie i &#378;r&#243;d&#322;o regionalne zaznajomione ze spraw&#261;, prosz&#261;c o zachowanie anonimowo&#347;ci. <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-tells-houthis-close-red-sea-gateway-if-us-hits-power-network-sources-say-2026-07-16/">[Reuters]</a></p></li><li><p>W celu stworzenia alternatywnych wobec Cie&#347;niny Ormuz szlak&#243;w transportu ropy z Zatoki Perskiej, ameryka&#324;skie firmy podpisa&#322;y w pi&#261;tek umowy i partnerstwa o warto&#347;ci oko&#322;o 60 miliard&#243;w dolar&#243;w z rz&#261;dem irackim. Nie jest jasne, kiedy umowy b&#281;d&#261; w stanie stworzy&#263; realne alternatywy. Goldman Sachs szacuje, &#380;e budowa ruroci&#261;g&#243;w w jednym kraju zajmuje co najmniej dwa i p&#243;&#322; roku. Ruroci&#261;g po&#322;&#261;czy Basr&#281; w po&#322;udniowym Iraku z Hadith&#261; w zachodnim Iraku, a stamt&#261;d do portu Ceyhan w Turcji i portu Banijas na wybrze&#380;u Syrii. Przewiduje si&#281;, &#380;e ruroci&#261;g b&#281;dzie transportowa&#322; oko&#322;o 2 milion&#243;w bary&#322;ek ropy dziennie. W nocie opublikowanej na pocz&#261;tku tego tygodnia analitycy Goldman Sachs oszacowali, &#380;e siedem planowanych ruroci&#261;g&#243;w w regionie mog&#322;oby do ko&#324;ca 2028 roku transportowa&#263; oko&#322;o 60% ropy obecnie przesy&#322;anej przez Cie&#347;nin&#281;, czyli oko&#322;o 14 milion&#243;w bary&#322;ek dziennie. <a href="https://apnews.com/article/oil-iraq-pipeline-deal-582b42f21cb62cfe8dc6c8e73d1dcafa">[AP News]</a></p></li><li><p>Wojenny Iran walczy nie tylko z agresorami ale tak&#380;e z mniej lub bardziej realnymi wrogami wewn&#281;trznymi. P&#281;tla represji zaciska si&#281; wok&#243;&#322; dysydent&#243;w wszelakiego rodzaju. Jedn&#261; z prze&#347;ladowanych grup, zostali wyznawcy Bahaizmu. <a href="https://www.dw.com/en/iran-pressure-on-persecuted-bahai-community-intensifies/a-77824095">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Syria aresztowa&#322;a Ahmada Habiba Alego, jednego z najwa&#380;niejszych oficer&#243;w zaanga&#380;owanych w syryjski program chemiczny. Informacja ta bez w&#261;tpienia ucieszy Abd al-Hamida al-Awaka &#8211; nowego przewodnicz&#261;cego Zgromadzenia Ludowego, k&#322;ad&#261;cego nacisk na transformacj&#281; ustrojow&#261; pa&#324;stwa, w tym rozliczenie dawnego re&#380;imu.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/syria-areszt-syryjski-program-bron-chemiczna/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Izraelski atak w centralnej cz&#281;&#347;ci Strefy Gazy zabi&#322; co najmniej osiem os&#243;b, a 22 zosta&#322;o rannych. Atak mia&#322; miejsce w rejonie targowiska Al-Balata w obozie dla uchod&#378;c&#243;w Nuseirat w centralnej cz&#281;&#347;ci Strefy Gazy &#8211; poinformowa&#322;a agencja obrony cywilnej Gazy. <a href="https://www.dw.com/en/gaza-officials-say-several-killed-in-israeli-strike/a-78014902">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;By&#322; to szczyt po&#347;wi&#281;cony sztucznej inteligencji, na kt&#243;rym pad&#322;y bardzo konkretne geopolityczne przes&#322;ania. W pi&#261;tek prezydent Chin Xi Jinping wezwa&#322; pa&#324;stwa do wsp&#243;&#322;pracy w dziedzinie sztucznej inteligencji oraz do zapewnienia, by &#380;adne pa&#324;stwo nie zdominowa&#322;o tej technologii &#8211; co by&#322;o ewidentn&#261; aluzj&#261; pod adresem Stan&#243;w Zjednoczonych.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/17/chinas-xi-jinping-launches-new-ai-alliance-what-is-it">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; ekipy ratownicze rzuci&#322;y si&#281; na poszukiwanie ocala&#322;ych po osuni&#281;ciu si&#281; ziemi w mie&#347;cie Chongqing w po&#322;udniowo-zachodnich Chinach, w wyniku kt&#243;rego zgin&#281;&#322;o co najmniej osiem os&#243;b, a 34 uznano za zaginione.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/china-landslide-chonqing-rain-270b9a953c7e9daa09ccc955bef34e5e">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Decyzje IX Zjazdu Partii Pracy Korei z lutego br. i zmiany w konstytucji dokonane w marcu br. wskazuj&#261;, &#380;e Korea P&#322;n. zamierza kontynuowa&#263; polityk&#281; zagraniczn&#261; z ostatnich lat. Jej filarami pozostaj&#261; sojusze z Chinami i Rosj&#261; oraz rozw&#243;j potencja&#322;u militarnego. KRLD utrzymuje konfrontacyjn&#261; postaw&#281; wobec USA, od kt&#243;rych domaga si&#281; uznania de facto jej statusu pa&#324;stwa nuklearnego. &#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/perspektywy-polityki-zagranicznej-korei-polnocnej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;W jaki spos&#243;b posty w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych przyczyniaj&#261; si&#281; do dehumanizacji spo&#322;eczno&#347;ci rohind&#380;a w Malezji. Rosn&#261;ce negatywne nastroje wobec tej spo&#322;eczno&#347;ci wykazuj&#261; niepokoj&#261;ce podobie&#324;stwo do narracji, kt&#243;re uzasadnia&#322;y ich masowe wydalenie z Mjanmy w 2017 roku.&#8221; <a href="https://thediplomat.com/2026/07/how-social-media-posts-are-fueling-the-dehumanization-of-malaysias-rohingya-population/">[The Diplomat]</a></p></li><li><p>&#8222;Pakista&#324;skie si&#322;y bezpiecze&#324;stwa przeprowadzi&#322;y naloty na liczne kryj&#243;wki bojownik&#243;w w p&#243;&#322;nocno-zachodniej cz&#281;&#347;ci kraju, zabijaj&#261;c cz&#322;onk&#243;w pakista&#324;skich talib&#243;w i przejmuj&#261;c zapasy broni &#8211; poinformowa&#322;y w&#322;adze wojskowe i lokalne.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/pakistan-militant-attacks-military-operation-northwest-taliban-4c22904b312ff716b56d0da91a1a7354">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; policja si&#322;&#261; przewioz&#322;a znanego aktywist&#281; do szpitala w New Delhi po tym, jak jego stan zdrowia pogorszy&#322; si&#281; podczas 20-dniowego strajku g&#322;odowego zwi&#261;zanego z ciesz&#261;cym si&#281; ogromn&#261; popularno&#347;ci&#261; &#187;parti&#261; karaluch&#243;w&#171;, domagaj&#261;cym si&#281; reformy edukacji w Indiach.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/india-cockroach-janta-party-sonam-wangchuk-hunger-strike-0bb7c16a58f21649fb5df72db9714c31">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W DR Konga wirus Ebola rozprzestrzenia si&#281; coraz szybciej, podczas gdy Uganda jest bliska ca&#322;kowitego wyeliminowania wirusa. W Ugandzie wypisano ostatniego pacjenta, a WHO stwierdza, &#380;e w DR Konga wirus Ebola &#8221;rozprzestrzeni&#322; si&#281; szybciej ni&#380; podczas jakiejkolwiek poprzedniej epidemii&#8222;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/16/ebola-spreading-more-quickly-in-drc-while-uganda-is-close-to-being-virus-free">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cx2myxjv172o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Rz&#261;d Sierra Leone wycofa&#322; zarzuty, w tym zarzut zdrady stanu, wobec by&#322;ego prezydenta Ernesta Bai Koromy, kt&#243;ry zosta&#322; aresztowany w zwi&#261;zku z pr&#243;b&#261; zamachu stanu prawie trzy lata temu.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cx2w2k3vklgo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Wolontariusze zajmuj&#261;cy si&#281; opiek&#261; zdrowotn&#261; w spo&#322;eczno&#347;ciach lokalnych przemierzaj&#261; odleg&#322;e tereny p&#243;&#322;nocnej Kenii, aby wykry&#263; wirusa polio, zanim zd&#261;&#380;y si&#281; rozprzestrzeni&#263;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/14/how-kenyan-volunteers-hunt-polios-hidden-trail">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Unia Europejska (UE) wprowadzi&#322;a zakaz zakupu, importu i transferu z&#322;ota z Sudanu, stwierdzaj&#261;c, &#380;e handel tym surowcem sta&#322; si&#281; g&#322;&#243;wnym &#378;r&#243;d&#322;em finansowania wojny domowej w tym kraju, kt&#243;ra wybuch&#322;a w kwietniu 2023 roku.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/ce3e3nqwr5do">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Suda&#324;ski s&#261;d skaza&#322; przyw&#243;dc&#281; Si&#322; Szybkiego Reagowania (RSF) Mohameda Hamdana Dagalo, znanego r&#243;wnie&#380; jako Hemedti, na kar&#281; &#347;mierci po uznaniu go winnym zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzko&#347;ci oraz ludob&#243;jstwa w zwi&#261;zku z okrucie&#324;stwami pope&#322;nionymi w Zachodnim Darfurze.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/14/sudan-sentences-rsf-chief-hemedti-to-death-whos-he-whats-he-accused-of">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;TikTokerka z Ghany zosta&#322;a skazana na rok wi&#281;zienia po tym, jak przyzna&#322;a si&#281; do zarzut&#243;w obra&#378;liwego zachowania i rozpowszechniania fa&#322;szywych informacji w postach, kt&#243;re opublikowa&#322;a na temat prezydenta Johna Mahamy.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c171g7w058zo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Przez wi&#281;ksz&#261; cz&#281;&#347;&#263; roku 2025 nic nie odr&#243;&#380;nia&#322;o Prezydenckiej Rady ds. Promocji Interwencji Zagranicznych (PFIPC) od wielu innych agencji tworz&#261;cych federaln&#261; administracj&#281; Nigerii.&#8221; O tym jak fa&#322;szywa agencja by&#322;a fundowana z oficjalnych pieni&#281;dzy w Nigerii, pisze BBC. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c872v7wldjyo">[BBC]</a></p></li><li><p>Sudan Po&#322;udniowy to kraj o trudnej historii &#8211; najpierw kolonialnie powi&#261;zany z Sudanem z p&#243;&#322;nocy, mimo bli&#380;szej pokrewno&#347;ci etnicznej ze wschodnimi s&#261;siadami. Od dawna poddawany dyskryminacji, o bardzo trudnej geografii, z mozaik&#261; etniczn&#261;, kt&#243;re relacje skutkuj&#261; mniej lub bardziej gor&#261;cym konfliktem na przestrzeni ca&#322;ego trwania Sudanu Po&#322;udniowego jako pa&#324;stwa. O tym pa&#324;stwie z trudn&#261; przesz&#322;o&#347;ci&#261; i niezbyt dobrymi widokami na przysz&#322;o&#347;&#263; w podca&#347;cie Za Rubie&#380;&#261; opowiada J&#281;drzej Czerep, analityk Polskiego Instytutu Spraw Mi&#281;dzynarodowych. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=JU84k5L66No">[###]</a></p><div id="youtube2-JU84k5L66No" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;JU84k5L66No&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/JU84k5L66No?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W pi&#261;tek p&#243;&#378;nym wieczorem s&#281;dzia brazylijskiego S&#261;du Najwy&#380;szego odrzuci&#322; wniosek prawnik&#243;w by&#322;ego prezydenta Jaira Bolsonaro o zezwolenie na wizyt&#281; prezydenta Argentyny Javiera Mileiego u jego klienta przebywaj&#261;cego w areszcie domowym.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-milei-bolsonaro-visitation-587a55908c8ae914276096567cb0d382">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wiadomo, &#380;e w dw&#243;ch trz&#281;sieniach ziemi, kt&#243;re spustoszy&#322;y Wenezuel&#281; w czerwcu, zgin&#281;&#322;o prawie 5 000 os&#243;b, ale Organizacja Narod&#243;w Zjednoczonych szacuje, &#380;e nawet 50 000 os&#243;b mo&#380;e nadal by&#263; zaginionych &#8211; a wiele z nich, jak si&#281; obawia, zosta&#322;o pogrzebanych pod gruzami.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/16/venezuela-earthquake-number-of-known-dead-rises-to-nearly-5000-victims">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://apnews.com/article/venezuela-earthquakes-deaths-d32eecaceabe88b93670e27accabfea2">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Ulewne deszcze i gwa&#322;towne wiatry nawiedzi&#322;y &#347;rodkow&#261; i po&#322;udniow&#261; cz&#281;&#347;&#263; Chile, powoduj&#261;c &#347;mier&#263; co najmniej trzech os&#243;b i zmuszaj&#261;c setki innych do opuszczenia swoich dom&#243;w.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/17/at-least-three-killed-and-hundreds-displaced-by-heavy-rain-in-chile">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Dlaczego wielu mieszka&#324;c&#243;w Ameryki &#321;aci&#324;skiej chce, by Hiszpania pokona&#322;a Argentyn&#281; w finale mistrzostw &#347;wiata. Historia rasizmu oraz trwaj&#261;ce od dawna pi&#322;karskie rywalizacje sprawi&#322;y, &#380;e wyb&#243;r dru&#380;yny, kt&#243;rej warto kibicowa&#263; w niedzielnym finale, sta&#322; si&#281; tematem budz&#261;cym emocje&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/football/2026/jul/18/argentina-spain-latin-america-support-world-cup-final">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Pi&#322;karze z Argentyny &#347;wi&#281;towali zwyci&#281;stwo nad Angli&#261; w mistrzostwach &#347;wiata, wywieszaj&#261;c transparent z napisem &#187;Las Malvinas son Argentinas&#171;, nawi&#261;zuj&#261;cym do wojny o Falklandy z 1982 roku.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/football/2026/jul/15/malvinas-is-argentinian-world-cup-holders-celebrate-win-over-england-with-banner">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/sports/2026/7/16/fifa-to-probe-argentinas-falklands-banner-display-at-world-cup-semifinal">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Miasta w p&#243;&#322;nocno-wschodniej Kanadzie i Stanach Zjednoczonych nadal borykaj&#261; si&#281; z problemem g&#281;stego dymu spowodowanego setkami po&#380;ar&#243;w las&#243;w szalej&#261;cych w ca&#322;ej Kanadzie.&#8221;&#8222; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c5ywdl9ne3yo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;G&#281;sty dym, kt&#243;ry w ci&#261;gu ostatnich kilku dni ogarn&#261;&#322; Nowy Jork i znaczn&#261; cz&#281;&#347;&#263; wschodniego wybrze&#380;a, wywo&#322;a&#322; ironiczne u&#347;miechy w Dallas i Los Angeles, gdzie mieszka&#324;cy b&#281;d&#261; z pewn&#261; doz&#261; schadenfreude &#347;ledzi&#263; niedzielny fina&#322; mistrzostw &#347;wiata, kt&#243;ry odb&#281;dzie si&#281; na stadionie New York New Jersey Stadium (zwanym zazwyczaj MetLife Stadium w New Jersey).&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/football/2026/jul/17/smoke-travel-trump-new-york-world-cup-final">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Wi&#281;kszo&#347;&#263; ameryka&#324;skiego spo&#322;ecze&#324;stwa negatywnie ocenia prezydentur&#281; Donalda Trumpa, przede wszystkim z powodu rosn&#261;cych koszt&#243;w &#380;ycia. Partia Republika&#324;ska pozostaje jednak silnie podporz&#261;dkowana Trumpowi, kt&#243;ry &#8211; mimo napi&#281;&#263; wok&#243;&#322; wojny z Iranem, interpretowanej jako porzucenie izolacjonistycznych za&#322;o&#380;e&#324; polityki America First &#8211; mo&#380;e wci&#261;&#380; liczy&#263; na poparcie zwolennik&#243;w MAGA. Cho&#263; dla republika&#324;skich polityk&#243;w otwarte dystansowanie si&#281; od prezydenta jest obecnie politycznie ryzykowne, to ewentualna utrata Izby Reprezentant&#243;w po wyborach po&#322;&#243;wkowych podwy&#380;szy koszty lojalno&#347;ci wobec Trumpa i mo&#380;e doprowadzi&#263; do zmiany uk&#322;adu si&#322; w obozie republika&#324;skim na niekorzy&#347;&#263; prezydenta.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/partia-republikanska-przed-wyborami-polowkowymi-do-kongresu-w-2026-r">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;O&#347;wiadczenie sekretarza stanu Marco Rubio z 14 lipca br. i jego artyku&#322; w The Wall Street Journal potwierdzaj&#261; determinacj&#281; obecnej administracji Stan&#243;w Zjednoczonych do sparali&#380;owania dzia&#322;a&#324; Mi&#281;dzynarodowego Trybuna&#322;u Karnego, przynajmniej wobec USA i ich sojusznik&#243;w.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/usa-wszczynaja-dyplomatyczna-kampanie-wymierzona-w-miedzynarodowy-trybunal-karny">[Polski Instutut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a>, <a href="https://www.dw.com/en/why-the-us-is-going-after-the-international-criminal-court/a-78006596">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump wykorzysta&#322; czwartkowe przem&#243;wienie do narodu wyg&#322;oszone w prime time, by nada&#263; wi&#281;kszy rozg&#322;os swojej trwaj&#261;cej od lat kampanii maj&#261;cej na celu podwa&#380;enie legitymizacji wybor&#243;w w USA oraz zakwestionowanie swojej pora&#380;ki w wyborach w 2020 roku, apeluj&#261;c o wprowadzenie bardziej restrykcyjnych przepis&#243;w wyborczych przed wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/trump-primetime-address-elections-5c84a59dffc20c12ed2fcb822fa950c9">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Donald Trump zagrozi&#322; odebraniem licencji telewizyjnych stacjom ABC i NBC. Prezydent Stan&#243;w Zjednoczonych skrytykowa&#322; nadawc&#243;w za to, &#380;e nie przerwali ram&#243;wek, aby transmitowa&#263; na g&#322;&#243;wnych antenach jego wyst&#261;pienie dotycz&#261;ce bezpiecze&#324;stwa wybor&#243;w.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/donald-trump-brak-transmisji-abc-nbc-cofniecie-koncesji-usa,7308513557682176a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Podczas &#347;rodowego posiedzenia zar&#243;wno demokratyczni, jak i republika&#324;scy ustawodawcy w Stanach Zjednoczonych wyrazili obawy dotycz&#261;ce wykorzystywania przez Chiny wynik&#243;w ameryka&#324;skich bada&#324; naukowych. Nie byli jednak zgodni co do sposobu ochrony i finansowania bada&#324; naukowych w USA.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02226-9">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W maju ameryka&#324;ska marynarka wojenna wybra&#322;a &#8211; spo&#347;r&#243;d 20 przes&#322;anych propozycji &#8211; siedem przedsi&#281;biorstw, kt&#243;re opracuj&#261; i dostarcz&#261; prototyp du&#380;ego bezza&#322;ogowego okr&#281;tu nawodnego. Decyzja nie spotka&#322;a si&#281; z uznaniem dw&#243;ch firm, kt&#243;re zarzuci&#322;y US Navy nieprzestrzeganie okre&#347;lonych przez ni&#261; sam&#261; zasad wyboru. St&#261;d te&#380; firmy Saildrone i Blue Water Autonomy zdecydowa&#322;y si&#281; skierowa&#263; spraw&#281; do s&#261;du.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/producenci-okretow-bezzalogowych-pozywaja-us-navy/">[Konfilkty]</a></p></li><li><p>&#8222;Urz&#281;dnicy z administracji Trumpa chc&#261; wykorzysta&#263; pomoc w zakresie praw cz&#322;owieka do wspierania bia&#322;ych mieszka&#324;c&#243;w RPA oraz spraw prawicowych w Europie&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/human-rights-aid-right-wing-causes">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Demokrata Graham Platner zawiesi&#322; swoj&#261; kampani&#281; wyborcz&#261; do Senatu Stan&#243;w Zjednoczonych w stanie Maine w nast&#281;pstwie serii skandali, w tym oskar&#380;enia o napa&#347;&#263; seksualn&#261;, kt&#243;re wysun&#281;&#322;a wobec niego pewna kobieta.&#8221; W redakcji uwa&#380;amy, &#380;e posiadanie przez lata nazistowskiego tatua&#380;u i udawanie, &#380;e si&#281; absolutnie nie wiedzia&#322;o co oznacza jest tak&#380;e dyskwalifikuj&#261;ce. <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c9v229434p2o">[BBC]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Liderka partii One Nation, Pauline Hanson, podczas kontrowersyjnego wyst&#261;pienia w podca&#347;cie z udzia&#322;em skrajnie prawicowego aktywisty z Wielkiej Brytanii obwini&#322;a zniesienie polityki &#187;Bia&#322;ej Australii&#171; za problemy migracyjne w kraju.&#8221; <a href="https://www.abc.net.au/news/2026-07-17/pauline-hanson-tommy-robinson-podcast/106926030">[ABC AU]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/jul/18/pauline-hanson-barnaby-joyce-rift-rumours-tommy-robinson-podcast-cpac-ntwnfb">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Gigant g&#243;rniczy De Beers zawiesza na dwa lata wydobycie w najwi&#281;kszej kopalni diament&#243;w w RPA, poniewa&#380; zmieniaj&#261;ce si&#281; nawyki konsument&#243;w powoduj&#261; dalszy spadek zysk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cjrgr7lr1ejo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Grupa czo&#322;owych wydawc&#243;w, w tym Hachette Book Group, Cengage Learning i Elsevier, z&#322;o&#380;y&#322;a pozew przeciwko Google, oskar&#380;aj&#261;c firm&#281; o kopiowanie milion&#243;w chronionych prawem autorskim ksi&#261;&#380;ek na potrzeby trenowania modeli sztucznej inteligencji Gemini. Wydawcy domagaj&#261; si&#281; odszkodowania, zakazu dalszego wykorzystywania ich publikacji oraz usuni&#281;cia nielegalnie pozyskanych kopii.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/najwieksi-wydawcy-pozywaja-google-bo-gigant-trenuje-ai-na-ich-ksiazkach,7307731759982592a">[Wirtualne Media]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Pobyt w warunkach mikrograwitacji na pok&#322;adzie Mi&#281;dzynarodowej Stacji Kosmicznej powoduje, &#380;e mitochondria w kom&#243;rkach ludzkich oraz u robak&#243;w z gatunku C. elegans wytwarzaj&#261; mniej bia&#322;ek. Wydaje si&#281;, &#380;e zjawisko to wynika z zaburzenia adhezji kom&#243;rkowej &#8212; czyli zdolno&#347;ci kom&#243;rek do &#322;&#261;czenia si&#281; ze sob&#261; za pomoc&#261; bia&#322;ek znajduj&#261;cych si&#281; na ich powierzchni &#8212; spowodowanego mikrograwitacj&#261;. Odkrycia te mog&#261; pom&#243;c wyja&#347;ni&#263;, dlaczego po pobycie w kosmosie u astronaut&#243;w dochodzi do zmniejszenia masy kostnej i mi&#281;&#347;niowej.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02089-0">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Poznajcie najstarsze znane zwierz&#281; &#187;prawor&#281;czne&#171; &#8211; stworzenie przypominaj&#261;ce robaka, kt&#243;re &#380;y&#322;o oko&#322;o 550 milion&#243;w lat temu. Jak wynika z analizy skamienia&#322;o&#347;ci, w okresie ediakarskim stworzenie to pe&#322;za&#322;o po dnie oceanu na terenie dzisiejszej Australii Po&#322;udniowej i wola&#322;o skr&#281;ca&#263; w prawo.&#8221; <a href="https://www.smithsonianmag.com/smart-news/meet-the-first-right-handed-animal-a-worm-like-creature-that-lived-about-550-million-years-ago-180989107/">[Smithsonian Magazine]</a></p></li><li><p>&#8222;Ma&#322;pa o charakterystycznych r&#243;&#380;owo-pomara&#324;czowych wargach i czarnej twarzy &#8211; zamieszkuj&#261;ca lasy Demokratycznej Republiki Konga &#8211; zosta&#322;a uznana za nowy gatunek w nauce.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/c15y5wgj4x8o">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Szcz&#261;tki niekt&#243;rych staro&#380;ytnych egipskich ksi&#281;&#380;niczek z okresu P&#243;&#378;nego &#346;redniego Kr&#243;lestwa, kt&#243;re pochowano wraz z pi&#281;kn&#261; broni&#261;, nosz&#261; &#347;lady wskazuj&#261;ce, &#380;e uprawia&#322;y one wyczerpuj&#261;ce i niebezpieczne zaj&#281;cia, takie jak &#322;ucznictwo i polowanie.&#8221; <a href="https://www.scientificamerican.com/article/ancient-egyptian-princesses-were-powerful-weapon-users-new-analysis-suggests/">[Scientific American]</a></p></li><li><p>&#8222;Naukowcy wykorzystali sztuczn&#261; inteligencj&#281; do zaprojektowania syntetycznych bia&#322;ek CRISPR, kt&#243;re potrafi&#261; edytowa&#263; genom skuteczniej ni&#380; ich naturalne odpowiedniki. Wiele z tych bia&#322;ek znacznie r&#243;&#380;ni&#322;o si&#281; od orygina&#322;&#243;w, a niekt&#243;re z nich wykazywa&#322;y r&#243;&#380;nice si&#281;gaj&#261;ce oko&#322;o 30% w sekwencjach aminokwasowych.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02217-w">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;W tym odcinku programu Science Quickly biolo&#380;ka Jaye Gardiner (...) bada, w jaki spos&#243;b powszechne infekcje wirusowe mog&#261; zwi&#281;ksza&#263; ryzyko zachorowania na raka &#8211; nie tylko poprzez mutacje genetyczne, ale tak&#380;e poprzez zmian&#281; struktury &#187;macierzy pozakom&#243;rkowej&#171; organizmu, czyli zespo&#322;u cz&#261;steczek wspieraj&#261;cych kom&#243;rki i tkanki.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/22ppZRkpdWdP00brFJ2sxe">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a47e140dd1940e28b23f428c1&quot;,&quot;title&quot;:&quot;How common viruses could quietly raise your cancer risk&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Scientific American&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/22ppZRkpdWdP00brFJ2sxe&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/22ppZRkpdWdP00brFJ2sxe" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Poniewa&#380; kryzys klimatyczny powoduje, &#380;e po&#380;ary staj&#261; si&#281; coraz bardziej gwa&#322;towne i rozprzestrzeniaj&#261; si&#281; na nowe obszary &#347;wiata, osoby zajmuj&#261;ce si&#281; ich gaszeniem s&#261; zmuszone racjonowa&#263; zasoby i decydowa&#263;, kt&#243;re z nich nale&#380;y gasi&#263;&#8221; Polecamy tekst Guardiana o tym jak stra&#380;acy z r&#243;&#380;nych cz&#281;&#347;ci &#347;wiata walcz&#261; ze zmieniaj&#261;cymi si&#281; po&#380;arami. <a href="https://www.theguardian.com/news/ng-interactive/2026/jul/18/the-impossible-choices-of-a-deadly-wildfire-season">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>O obecnych i historycznych stosunkach Polski i polskiej dyplomacji do pa&#324;stw po naszej wschodniej granicy Jakub Majmurek rozmawia z Maciejem &#321;uczakiem &#8211; autorem biografii Juliusza Mieroszewskiego. </p><blockquote><p>Warto pami&#281;ta&#263;, &#380;e ani Mieroszewski, ani Giedroyc nigdy nie byli szczeg&#243;lnymi ukrainofilami. Ich projekt polityki wschodniej by&#322; sformu&#322;owany jako jedyne skuteczne narz&#281;dzie oddzia&#322;ywania przez Polsk&#281; na Rosj&#281;.</p></blockquote><p><a href="https://krytykapolityczna.pl/historia/mieroszewski-stosunek-polski-do-ukrainy-polityka-wschodnia/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>Obecnie w kinach kr&#243;luje Odyseja. A co wa&#380;niejsze to nie w kinach ale w dyskusjach. Historyczna wierno&#347;&#263; jest jednym z aspekt&#243;w, poprzez kt&#243;re pr&#243;buje si&#281; ocenia&#263; dzie&#322;o Homera. Ale, kim w&#322;a&#347;ciwie by&#322; Homer? Czy on istnia&#322;? Czy by&#322; to jeden cz&#322;owiek? A mo&#380;e dw&#243;ch? A mo&#380;e by&#322;a grupa w&#281;drownych pie&#347;niarzy? I w jakich czasach ludzie ch&#281;tnie si&#281;gaj&#261; po Odysej&#281; i Iliad&#281;? W radiu naukowym opowiada o tym prof. Marek W&#281;cowski. <a href="https://youtube.com/watch?v=tOTh0KkFSPE">[###]</a></p><div id="youtube2-tOTh0KkFSPE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;tOTh0KkFSPE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/tOTh0KkFSPE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>A je&#347;li wolicie troch&#281; kr&#243;tsz&#261;, tekstow&#261; wersje, to Smithsonian Magazine pokazuje problematyk&#281; pierwotnego tekstu, a tak&#380;e jego t&#322;umacze&#324;. Bo kt&#243;ra wersja Iliady czy Odysei s&#261; pierwsze? Jak si&#281; okazuje, odpowied&#378; na to pytanie nie jest taka prosta. <a href="https://www.smithsonianmag.com/history/was-there-ever-an-original-version-of-the-odyssey-and-do-we-need-to-worry-about-what-homer-would-think-180989143/">[Smithsonian Magazine]</a></p></li><li><p>Prawdopodobie&#324;stwo bycia uderzonym przez piorun jest niskie, ale zdecydowanie nie jest zerowe. The Atlantic przygotowa&#322; artyku&#322;, w kt&#243;rym stara si&#281; opowiedzie&#263; na pytanie co robi z cia&#322;em i umys&#322;em 100 milion&#243;w wolt&#243;w. <a href="https://www.theatlantic.com/magazine/2026/04/lightning-strike-survivors-body-mind/686057/">[The Atlantic]</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 297, 12.07.2026]]></title><description><![CDATA[To z wznowieniem wojny z Iranem, now&#261; centrow&#261; parti&#261; w Polsce oraz braku zaufania w&#347;r&#243;d Polak&#243;w]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr297</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr297</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 12 Jul 2026 19:38:26 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Niestety z powodu zbiegu r&#243;&#380;nych okoliczno&#347;ci Tygodnik w tym tygodniu wychodzi p&#243;&#378;niej ni&#380; zwykle. W ramach przeprosin macie zdj&#281;cie ma&#322;ych, kotk&#243;w - kt&#243;re cz&#281;&#347;ciowo zwi&#261;zane s&#261; z op&#243;&#378;nieniem.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png" width="508" height="677.217032967033" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1941,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:508,&quot;bytes&quot;:8394167,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://tygodnik.neuropa.pl/i/206738177?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!bVfW!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6e135fbb-3a56-42b5-a7a3-23d67a84c068_3000x4000.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr297">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Senat przyj&#261;&#322; sprawozdanie Rady Medi&#243;w Narodowych (RMN) za ubieg&#322;y rok. Jednak koalicja rz&#261;dz&#261;ca straci w niej wi&#281;kszo&#347;&#263;, bo w grudniu tego roku wygasa kadencja rekomendowanego przez Lewic&#281; Roberta Kwiatkowskiego. Odrzucone natomiast zosta&#322;o sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Analogiczn&#261; decyzj&#281; powinien podj&#261;&#263; Sejm.&#8221; <a href="https://press.pl/tresc/94034,senat-przyjal-sprawozdanie-rady-mediow-narodowych_-ale-koalicja-straci-w-niej-wiekszosc">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Chcenie jako model sprawowania w&#322;adzy prezydenckiej. Kiedy s&#281;dzia TK S&#322;awomir Patyra b&#281;dzie m&#243;g&#322; z&#322;o&#380;y&#263; &#347;lubowanie wobec prezydenta? &#187;Wtedy, gdy prezydent go zaprosi&#171; &#8211; odpowiedzia&#322; szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki. Czyli, je&#347;li prezydent b&#281;dzie chcia&#322;&#8221; <a href="https://oko.press/chcenie-jako-model-sprawowania-wladzy-prezydenckiej">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;Podj&#281;li&#347;my decyzj&#281;, &#380;e tworzymy nowe &#347;rodowisko polityczne pod nazw&#261; Unia Centrum &#8211; og&#322;osi&#322;a Paulina Hennig-Kloska. Nowe ugrupowanie, na kt&#243;rego czele stan&#281;&#322;a, &#322;&#261;czy dwa &#347;rodowiska, a jego warto&#347;ci maj&#261; odwo&#322;ywa&#263; si&#281; mi&#281;dzy innymi do tych, kt&#243;re &#187;le&#380;a&#322;y u podstaw budowy fundament&#243;w wolnej Polski po 1989 roku&#171;.&#8221; Nowe centrowe ugrupowanie polityczne? Tego jeszcze w naszej polityce nie grali XDDDD <a href="https://tvn24.pl/polska/unia-centrum-powstaje-nowa-partia-polityczna-paulina-hennig-kloska-na-czele-znamy-pelen-sklad-zarzadu-st9139257">[TVN24]</a></p></li><li><p>&#8222;Przy okazji afery szpitalnej pojawiaj&#261; si&#281; g&#322;osy o konieczno&#347;ci ujawnienia zarobk&#243;w lekarzy. Czy w Polsce w og&#243;le mo&#380;emy my&#347;le&#263; o rozwi&#261;zaniach, kt&#243;re sprawdzaj&#261; si&#281; w krajach skandynawskich? I czemu one s&#322;u&#380;&#261;? &#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/jawnosc-wynagrodzen-po-aferze-szpitalnej/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Czy administracja publiczna mo&#380;e uniezale&#380;ni&#263; si&#281; od wielkich dostawc&#243;w technologii? I czy open source to realna droga do cyfrowej suwerenno&#347;ci, czy raczej trudny eksperyment organizacyjny? Ryszard &#321;uczyn z resortu cyfryzacji opowiada, czym w&#322;a&#347;ciwie jest otwarte oprogramowanie, jak korzysta z niego polska administracja i dlaczego rz&#261;d chce testowa&#263; jego szersze wdra&#380;anie w samorz&#261;dach.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0yMhbZXlIlgUB2pPUHK6AN">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8ac2ef9e0cf7df7fca80242fca&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Pa&#324;stwo otwiera kod | Warto&#347;&#263; dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0yMhbZXlIlgUB2pPUHK6AN&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0yMhbZXlIlgUB2pPUHK6AN" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Na rzece B&#243;br ma miejsce katastrofa ekologiczna. Wynika on bezpo&#347;rednio z nieodpowiedzialnych dzia&#322;a&#324; Taruonu, kt&#243;ry w celu remontu zapory w Plichowicach, spu&#347;ci&#322; ze zbiornika wod&#281; w tempie, kt&#243;re okaza&#322;o si&#281; zab&#243;jcze dla ekosystemu. Nie chodzi o rt&#281;&#263; czy s&#243;l ale o uwolnienie osad&#243;w, kt&#243;re sumarycznie ograniczy&#322;y ilo&#347;&#263; tlenu w rzece. Skutki te mo&#380;na by&#322;o przewidzie&#263;, mo&#380;liwe by&#322;o wolniejsze spuszczanie wody ze zbiornika, jednak firma z bran&#380;y energii odnawialnej za nic mia&#322;a g&#322;osy naukowc&#243;w. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=fc2qTG1_bpU">[###]</a></p><div id="youtube2-fc2qTG1_bpU" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;fc2qTG1_bpU&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/fc2qTG1_bpU?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-07/tragiczne-skutki-deficytu-srodkow-obrony-antybalistycznej-kijowa-1595">Tragiczne skutki deficytu &#347;rodk&#243;w obrony antybalistycznej Kijowa. 1595. dzie&#324; wojny</a>.</p></li><li><p>W przeci&#261;gu mijaj&#261;cego tygodnia ukrai&#324;skie drony trafi&#322;y w 90 rosyjskich jednostek nawodnych, w tym mniejszych tankowc&#243;w i prom&#243;w, na Morzu Azowskim. Skutecznie utrudnia to i tak ju&#380; nie&#322;atw&#261; sytuacj&#281; paliwow&#261; na p&#243;&#322;wyspie krymskim i w okolicy. Celem Ukrainy zdaje si&#281; by&#263; wyeliminowanie Krymu jako zaplecza frontu oraz logistyczny parali&#380; tej cz&#281;&#347;ci teren&#243;w okupowanych. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/12/ukrainian-drone-strikes-force-russia-to-suspend-shipping-in-sea-of-azov">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;By&#322;y urz&#281;dnik ukrai&#324;skiego pa&#324;stwowego koncernu j&#261;drowego Energoatom zosta&#322; w pi&#261;tek oficjalnie uznany za podejrzanego, podczas gdy Narodowe Biuro Antykorupcyjne (NABU) w Kijowie kontynuuje &#347;ledztwo w najwi&#281;kszej sprawie korupcyjnej w sektorze energetycznym, jaka mia&#322;a miejsce w czasie wojny.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/europe/ex-energoatom-official-named-suspect-ukraines-biggest-wartime-bribery-probe-2026-07-10/">[Reuters]</a></p></li><li><p>Dlaczego Ze&#322;enski zdecydowa&#322; si&#281; na eskalacj&#281; z Polsk&#261;? Jak reaguj&#261; na to Ukrai&#324;cy? <a href="https://www.youtube.com/watch?v=eGAPhdQnt1k">[###]</a></p><div id="youtube2-eGAPhdQnt1k" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;eGAPhdQnt1k&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/eGAPhdQnt1k?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><p>Litwa chce kupi&#263; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/litwa-norweskie-okrety/">norweskie okr&#281;ty</a>. KE zaleca zaprzestanie finansowania Biennale w Wenecji w zwi&#261;zku z <a href="https://www.euractiv.com/news/commission-recommends-ending-venice-biennale-funding-over-russias-return/">powrotem Rosji</a>. Wielka Brytania i Holandia wsp&#243;lnie <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/wielka-brytania-holandia-okrety-desantowe/">zbuduj&#261; okr&#281;ty desantowe</a>. Belgia wprowadzi w 2027 r. nowy podatek drogowy nawet dla kierowc&#243;w <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/10/belgium-to-introduce-new-road-tax-in-2027-even-for-transiting-drivers-regions-say">przeje&#380;d&#380;aj&#261;cych tranzytem</a>.</p><ul><li><p>&#8222;Szczyt NATO w Ankarze w 2026 roku ponownie stawia Turcj&#281; w centrum uwagi Sojuszu P&#243;&#322;nocnoatlantyckiego. Kraj &#322;&#261;czy strategiczne po&#322;o&#380;enie, jedn&#261; z najwi&#281;kszych armii NATO i rosn&#261;cy przemys&#322; zbrojeniowy z coraz bardziej niezale&#380;n&#261; polityk&#261; zagraniczn&#261;. Czy Turcja jest przewidywalnym sojusznikiem? Czy NATO mo&#380;e pozwoli&#263; sobie na utrat&#281; Turcji?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=p94D2iz6Bc4">[###]</a></p><div id="youtube2-p94D2iz6Bc4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;p94D2iz6Bc4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/p94D2iz6Bc4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Po szczycie NATO &#347;wiat wchodzi w nowy etap bezpiecze&#324;stwa. Czy decyzje podj&#281;te przez sojusz oznaczaj&#261; narodziny NATO 3.0? Co uzgodnili przyw&#243;dcy pa&#324;stw cz&#322;onkowskich? Jakie znaczenie maj&#261; rekordowe wydatki na obronno&#347;&#263;, relacje z Rosj&#261; oraz dalsze wsparcie Ukrainy? W odcinku wyst&#281;puj&#261;: Justyna Gotkowska, Piotr Szyma&#324;ski i Jacek Taroci&#324;ski.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-09/szczyt-w-ankarze-europejska-mobilizacja-na-nato-30">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wchodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4uVjQkSEpYCE2pqKtJRom2">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a214959e11c1ceb9194cee502&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&#346;wiat po szczycie NATO. Co ustalono? Czym jest NATO 3.0? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4uVjQkSEpYCE2pqKtJRom2&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4uVjQkSEpYCE2pqKtJRom2" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Na szczycie w Ankarze cz&#322;onkowie NATO potwierdzili wsp&#243;&#322;dzia&#322;anie we wzmacnianiu bezpiecze&#324;stwa, a napi&#281;cia transatlantyckie z&#322;agodnia&#322;y, lecz nie znikn&#281;&#322;y. Pa&#324;stwa europejskie istotnie zwi&#281;kszaj&#261; sw&#243;j wk&#322;ad do Sojuszu, a USA nie opuszczaj&#261; NATO, cho&#263; nale&#380;y si&#281; spodziewa&#263; zmniejszania ich zaanga&#380;owania. &#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/szczyt-w-ankarze-krok-ku-europeizacji-nato">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Organy regulacyjne UE oskar&#380;y&#322;y firm&#281; Meta, w&#322;a&#347;ciciela serwis&#243;w Facebook i Instagram, o to, &#380;e nie podj&#281;&#322;a odpowiednich dzia&#322;a&#324; w celu ograniczenia zagro&#380;e&#324;, jakie jej &#187;uzale&#380;niaj&#261;ca konstrukcja&#171; stanowi dla zdrowia fizycznego i psychicznego u&#380;ytkownik&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/jul/10/eu-accuses-meta-failing-tackle-mental-health-risks-addictive-design">[The Guardian]</a>, <a href="https://www.reuters.com/world/eu-tells-instagram-facebook-change-addictive-features-or-risk-fines-2026-07-10/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Co najmniej 12 os&#243;b zgin&#281;&#322;o, a 23 uznano za zaginione po wybuchu jednego z najtragiczniejszych w skutkach po&#380;ar&#243;w las&#243;w w Hiszpanii, kt&#243;ry wybuch&#322; w po&#322;udniowo-wschodniej prowincji Almer&#237;a, podczas gdy kraj boryka si&#281; z drug&#261; fal&#261; upa&#322;&#243;w tego lata.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/10/wildfire-southern-spain-temperatures-almeria-los-gallardos-bedar">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Lider skrajnie prawicowej partii Reform UK, Nigel Farage, og&#322;osi&#322; w tym tygodniu, &#380;e rezygnuje z mandatu poselskiego w okr&#281;gu wyborczym Clacton &#8211; aby ponownie ubiega&#263; si&#281; o mandat poselski w tym samym okr&#281;gu. Posuni&#281;cie to spowodowa&#322;o og&#322;oszenie wybor&#243;w uzupe&#322;niaj&#261;cych, kt&#243;re krytycy ostro pot&#281;pili jako chwyt marketingowy Farage&#8217;a maj&#261;cy na celu op&#243;&#378;nienie parlamentarnego &#347;ledztwa w sprawie skandalu finansowego, w kt&#243;ry si&#281; uwik&#322;a&#322;.&#8221; O ruchu skrajnie prawicowego polityka oraz tym, &#380;e jego jedynym kontrkandydatem b&#281;dzie osoba w przebraniu rycerza z kub&#322;em na &#347;mieci na g&#322;owie pisze <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/9/not-nigel-farage-who-is-count-binface-contesting-as-mp-for-clacton-uk">[Al-D&#380;azira]</a>.</p></li><li><p>&#8222;2 lipca rz&#261;d federalny Niemiec uzgodni&#322; d&#322;ugo zapowiadany pakiet reform pod nazw&#261; &#187;Programu na rzecz o&#380;ywienia gospodarczego i zatrudnienia&#171;. Dokument obejmuje 34 dzia&#322;ania, kt&#243;re maj&#261; ustabilizowa&#263; system zabezpiecze&#324; spo&#322;ecznych, odci&#261;&#380;y&#263; cz&#281;&#347;&#263; podatnik&#243;w, zwi&#281;kszy&#263; konkurencyjno&#347;&#263; najwa&#380;niejszych niemieckich bran&#380;, ograniczy&#263; biurokracj&#281; oraz uelastyczni&#263; rynek pracy. Na obecnym etapie pakiet nie ma jeszcze charakteru ustawowego, ale polityczne porozumienie koalicji rz&#261;dz&#261;cej w praktyce przes&#261;dza jego stopniow&#261; realizacj&#281;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-07/kompromisowe-reformy-w-cieniu-stagnacji-gospodarki-niemiec">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Odby&#322; si&#281; wa&#380;ny zjazd Alternatywy dla Niemiec. Partia wybra&#322;a tam swoje w&#322;adze i co wa&#380;ne skonsolidowa&#322;a si&#281; przed zbli&#380;aj&#261;cymi si&#281; wyborami landowymi. Jak zmienia si&#281; AfD? Czy Niemcy zaczynaj&#261; &#8221;oswaja&#263;&#8222; t&#281; parti&#281;? Czy jest ona dzi&#347; bli&#380;ej w&#322;adzy? Jakie s&#261; w niej frakcje? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Anna Kwiatkowska i Kamil Frymark z Zespo&#322;u Niemieckiego OSW.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-06/alice-weidel-umacnia-przywodztwo-w-afd">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/730DvcSARPIkOgyH5IS4K3">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a65a01136e8a93b6fb6fac381&quot;,&quot;title&quot;:&quot;AfD w marszu po w&#322;adz&#281;? Partia po wa&#380;nym zje&#378;dzie &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/730DvcSARPIkOgyH5IS4K3&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/730DvcSARPIkOgyH5IS4K3" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Liderka francuskiej skrajnej prawicy Marine Le Pen og&#322;osi&#322;a we wtorek, &#380;e zamierza ubiega&#263; si&#281; o urz&#261;d prezydenta w 2027 roku, po tym jak s&#261;d apelacyjny skr&#243;ci&#322; okres zakazu kandydowania, mimo &#380;e utrzyma&#322; w mocy wyrok skazuj&#261;cy j&#261; za sprzeniewierzenie funduszy unijnych na wynagrodzenia dla pracownik&#243;w partii.&#8221; O wyroku na Le Pen mo&#380;ecie te&#380; pos&#322;ucha w &#347;rodkowym segmencie podcastu PISM lub przes&#322;ucha&#263; ca&#322;y odcinek podcastu Polityki Insight na ten temat. <a href="https://www.reuters.com/world/europe/marine-le-pens-presidential-hopes-rest-french-court-verdict-2026-07-06/">[Reuters]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/3srFeWIp0DTTMc5rrhZktT">[###]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/0cgxBlABXxb6ZGYMk0ZKjL">[###]</a></p><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a11e099a892515380c7304ece&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Szczyt NATO w Turcji oraz reakcja Chin | Wyrok skazuj&#261;cy Marine Le Pen &#8211; Depesza PISM z 10 lipca&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;TU M&#211;WI PISM&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3srFeWIp0DTTMc5rrhZktT&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3srFeWIp0DTTMc5rrhZktT" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a178a83a3d0e6608fa1797946&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Le Pen wraca do gry | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0cgxBlABXxb6ZGYMk0ZKjL&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0cgxBlABXxb6ZGYMk0ZKjL" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe></li></ul><ul><li><p>&#8222;We wtorek w&#281;gierska telewizja publiczna przerwa&#322;a nadawanie, a na ekranie pojawi&#322;o si&#281; o&#347;wiadczenie z przeprosinami, po tym jak nowy rz&#261;d P&#233;tera Magyara powo&#322;a&#322; tymczasowe kierownictwo i zwolni&#322; pracownik&#243;w oskar&#380;onych o stronniczo&#347;&#263; na korzy&#347;&#263; Orb&#225;na.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/07/public-media-cannot-lie-hungary-pulls-plug-on-state-broadcaster-in-post-orban-purge">[Euronews]</a></p></li><li><p>Wspominali&#347;my ju&#380; o dymisji premiera Mo&#322;dawii. Teraz mo&#380;ecie przeczyta&#263; kr&#243;tk&#261; analiz&#281; OSW na ten temat. Euronews za to pisze o nowym premierze. <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-07/moldawia-nagla-dymisja-premiera-i-kryzys-wizerunkowy-obozu">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/11/moldovas-president-maia-sandu-nominates-pro-european-businessman-vasile-tofan-for-prime-mi">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Rosja Putina ma coraz wi&#281;cej problem&#243;w. W&#347;r&#243;d nich s&#261; braki paliwa czy bardzo ma&#322;e post&#281;py na froncie. R&#243;wnie&#380; negocjacje pokojowe nie id&#261; tak, jak Kreml m&#243;g&#322;by sobie tego &#380;yczy&#263;. Obecnie Kreml skupia si&#281; na gro&#378;bach, jednak czy mo&#380;e p&#243;j&#347;&#263; drog&#261; eskalacji? Jak dzi&#347; wygl&#261;daj&#261; relacje Trump-Putin i Rosja-USA? Jak rosyjskie w&#322;adze t&#322;umacz&#261; aktualne problemy? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; Marek Menkiszak i Andrzej Kohut.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-10/rosja-rzad-bezsilny-w-obliczu-kryzysu-paliwowego">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/40OmOUf5IR5a4EXZUm6iVz">[link#2]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Cie&#347;nina Ormuz jest zamkni&#281;ta czy otwarta? Tak. Strona ira&#324;ska dokonuje atak&#243;w na niekt&#243;re okr&#281;ty przep&#322;ywaj&#261;ce przez cie&#347;nin&#281;, w odpowiedzi amerykanie dokonuj&#261; uderze&#324; na instalacje ira&#324;skie, na co w odpowiedzi Iran atakuje arabskich sojusznik&#243;w USA. Ilo&#347;&#263; okr&#281;t&#243;w przechodz&#261;cych przez cie&#347;nine pozostaje skromna i jest jedynie u&#322;amkiem warto&#347;ci przedwojennych. Retoryka Trumpa ponownie staje si&#281; coraz bardziej agresywna, a ropa naftowa nadal pozostaje w przedziale 70-75 dolar&#243;w za bary&#322;k&#281; (w szczycie wojny si&#281;ga&#322;a niemal&#380;e 120$, a przed wojn&#261; spada&#322;a nawet do oko&#322;o 55$) <a href="https://apnews.com/article/iran-usa-united-arab-emirates-attack-0764d17c09370a8c5cf1e8197a8878ab">[AP News]</a>, <a href="https://www.reuters.com/business/energy/more-lng-japan-linked-vessels-transit-hormuz-despite-renewed-mideast-tensions-2026-07-10/">[Reuters]</a></p></li><li><p>W Iranie ko&#324;cz&#261; si&#281; uroczysto&#347;ci pogrzebowe najwy&#380;szego przyw&#243;dcy Iranu, kt&#243;ry zgin&#261;&#322; na pocz&#261;tku wojny 28 lutego 2026 roku. W przekazanym na pi&#347;mie przem&#243;wieniu do narodu, Najwy&#380;szy Przyw&#243;dca Iranu, ajatollah Mod&#380;taba Chamenei, zagrozi&#322; zemst&#261; za &#347;mier&#263; swojego poprzednika i ojca. Doda&#322;, &#380;e b&#281;dzie ona zale&#380;e&#263; nie tylko od Iranu, ale tak&#380;e od &#8222;wolnych ludzi na ca&#322;ym &#347;wiecie&#8221;. &#8222;Zobowi&#261;zujemy si&#281; pom&#347;ci&#263; krew zamordowanego przyw&#243;dcy i wszystkich m&#281;czennik&#243;w tych dw&#243;ch wojen z r&#261;k zbrodniczych i zha&#324;bionych zab&#243;jc&#243;w&#8221; &#8211; napisa&#322;. Mojtaba Chamenei, kt&#243;ry wed&#322;ug wysoko postawionych &#378;r&#243;de&#322; dozna&#322; ci&#281;&#380;kich obra&#380;a&#324; w wyniku ataku powietrznego, nie by&#322; widziany przez Ira&#324;czyk&#243;w od czasu mianowania go najwy&#380;szym przyw&#243;dc&#261; 8 marca. <a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-supreme-leader-pledges-revenge-slain-father-predecessor-2026-07-11/">[Reuters]</a></p></li><li><p>W czasie wojny z Iranem, Amerykanie i Izraelczycy zabili spor&#261; cz&#281;&#347;&#263; rz&#261;dz&#261;cych krajem. System jednak si&#281; nie za&#322;ama&#322;, kolejne stanowiska zosta&#322;y przej&#281;te przez nast&#281;pne osoby. Jednak system si&#281; zmieni&#322; i nie b&#281;dzie taki jak przed wojn&#261;. Wydaje si&#281;, &#380;e b&#281;dzie bardziej zmilitaryzowany, bardziej ideologiczny i mniej sk&#322;onny do rozm&#243;w i jakiegokolwiek zaufania do USA. <a href="https://www.dw.com/en/iran-after-khamenei-a-new-order-takes-shape/a-77887756">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Plany produkcji komponent&#243;w systemu Kipat Bar&#8217;zel (&#379;elazna Kopu&#322;a) w Niemczech nie dojd&#261; do skutku. Katarczycy, b&#281;d&#261;cy jednymi z g&#322;&#243;wnych udzia&#322;owc&#243;w Volkswagena zablokowali porozu&#173;mie&#173;nie mi&#281;dzy niemieckim gigantem samocho&#173;do&#173;wym a izraelskim koncernem Rafael. Decyzja ta mo&#380;e mie&#263; r&#243;wnie&#380; szersze konsekwencje w relacjach Berlina i Jerozolimy.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/katar-volkswagen-izrael-rafael/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Jedn&#261; z konsekwencji wojny w Strefie Gazy jest przerwanie mo&#380;liwo&#347;ci edukacji wielu mieszkaj&#261;cym tam m&#322;odym osobom. Aby kontynuowa&#263; swoje kszta&#322;cenie, przede wszystkim na poziomie uczelnianym, m&#322;odzi ludzie zmuszeni s&#261; do opuszczenia kraju. <a href="https://www.dw.com/en/students-leave-gaza-to-continue-studies-others-in-limbo/a-77816921">[DW]</a></p></li><li><p>&#8222;Dzisiaj rano [7 lipca &#8211; przyp. red.] dosz&#322;o do kolejnych wybuch&#243;w w Damaszku. 18 os&#243;b, w tym czterech policjant&#243;w, dozna&#322;o obra&#380;e&#324;. Zamachy przeprowadzono niedaleko hotelu, w kt&#243;rym przebywa&#322; wizytuj&#261;cy Syri&#281; prezydent Francji Emmanuel Macron.&#8221; Wizyta Macrona by&#322;a pierwsza wizyt&#261; znacz&#261;cego rang&#261; zachodniego przyw&#243;dcy pa&#324;stwa w Syrii. Jako dow&#243;d wiary w stabilno&#347;ci dobre perspektywy kraju prezydent Francji przywi&#243;z&#322; ze sob&#261; 23 artefakty, kt&#243;re tu&#380; przed wybuchem wojny domowej zosta&#322;y wywiezione z Syrii, a teraz bezpiecznie do niej powr&#243;ci&#322;y. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/syria-zamachy-w-damaszku-podczas-wizyty-macrona/">[Konflikty]</a>, <a href="https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/07/10/frances-return-of-syrian-artefacts-key-to-cultural-restoration-as-country-rebuilds-after-war/">[The National News]</a></p></li><li><p>Umowa mi&#281;dzy Libanem a Izraelem zosta&#322;a og&#322;oszona jako toruj&#261;ca drog&#281; do pokoju. Jednak w Libanie pog&#322;&#281;bia ona d&#322;ugotrwa&#322;e podzia&#322;y i budzi obawy przed parali&#380;em politycznym, a nawet powrotem wojny domowej. Umowa wynegocjowana przez Stany Zjednoczone przewiduje wycofanie wojsk izraelskich z Libanu i ostateczne zawarcie pokoju mi&#281;dzy dwoma krajami &#8211; kt&#243;re formalnie pozostaj&#261; w stanie wojny prawie 80 lat po powstaniu Izraela. Umowa stanowi jednak, &#380;e ca&#322;kowite wycofanie wojsk izraelskich nast&#261;pi dopiero po rozbrojeniu Hezbollahu, co wywo&#322;a&#322;o gwa&#322;towny sprzeciw wspieranej przez Iran grupy zbrojnej. Popierany przez Zach&#243;d rz&#261;d Libanu i Hezbollah wyrazili w swoim kierunku ostre s&#322;owa, a zwolennicy Hezbollahu zablokowali g&#322;&#243;wne drogi w prote&#347;cie. Jeden z deputowanych Hezbollahu powiedzia&#322;, &#380;e kraj pogr&#261;&#380;y si&#281; w wojnie domowej, je&#347;li rz&#261;d spr&#243;buje wymusi&#263; rozbrojenie grupy. Napi&#281;cia te przywo&#322;a&#322;y wspomnienia wyniszczaj&#261;cej wojny domowej w Libanie w latach 1975&#8211;1990 i przypomnia&#322;y wielu osobom niedawne starcia mi&#281;dzy bojownikami Hezbollahu a bojownikami popieraj&#261;cymi rz&#261;d w 2008 roku. Wywo&#322;a&#322;y one r&#243;wnie&#380; powa&#380;ne w&#261;tpliwo&#347;ci co do mo&#380;liwo&#347;ci realizacji porozumienia wynegocjowanego przez USA. <a href="https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-iran-3b8f85b214c3a603224a888e8882dad6">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>S&#261;d Najwy&#380;szy Korei Po&#322;udniowej podtrzyma&#322; w czwartek siedmioletni wyrok wi&#281;zienia dla by&#322;ego prezydenta Yoon Suk Yeola. To pierwszy z kilku proces&#243;w zwi&#261;zanych z wprowadzeniem na kr&#243;tko stanu wojennego w 2024 roku. S&#261;d podtrzyma&#322; kwietniowy wyrok s&#261;du w Seulu, kt&#243;ry uzna&#322; Yoona winnym naruszenia prawa cz&#322;onk&#243;w gabinetu do narady przed og&#322;oszeniem stanu wojennego, sfa&#322;szowania oficjalnego og&#322;oszenia w celu zatuszowania pomy&#322;ki, a nast&#281;pnie zniszczenia dokumentu oraz u&#380;ycia prezydenckich si&#322; bezpiecze&#324;stwa do nielegalnego stawiania oporu organom &#347;cigania w celu jego aresztowania kilka tygodni po impeachmentu. <a href="https://apnews.com/article/south-korea-yoon-suk-yeol-martial-law-arrest-4ffb1755625b7578a92d17a648ed783e">[AP News]</a></p></li><li><p>Na Filipinach rozpocz&#281;&#322;o si&#281; post&#281;powanie impeachmentu wiceprezydent Sary Duterte w zwi&#261;zku z zarzutami korupcji i gro&#378;bami zamachu na prezydenta Ferdinanda &#8222;Bongbonga&#8221; Marcosa Jr. Rozpocz&#281;cie procesu, kt&#243;ry ma trwa&#263; 92 dni, skutkowa&#322;o ju&#380; starciami mi&#281;dzy policj&#261;, zwolennikami Duterte i protestuj&#261;cymi domagaj&#261;cymi si&#281; jej usuni&#281;cia. Duterte, kt&#243;ra nie uczestniczy&#322;a osobi&#347;cie w post&#281;powaniu, zaprzecza zarzutom. Jej obro&#324;ca argumentowa&#322; w poniedzia&#322;ek, &#380;e sprawa impeachmentu ma pod&#322;o&#380;e polityczne. &#8222;Filipi&#324;ska demokracja r&#243;wnie&#380; jest tu wystawiona na pr&#243;b&#281;. Spo&#322;ecze&#324;stwo b&#281;dzie chcia&#322;o mie&#263; pewno&#347;&#263;, &#380;e post&#281;powanie zosta&#322;o zako&#324;czone i jest zgodne z prawem&#8221; &#8211; powiedzia&#322; DW Jean Franco, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie Filipin. <a href="https://www.dw.com/en/philippines-democracy-tested-by-duterte-impeachment-trial/a-77864215">[DW]</a></p></li><li><p>Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Unia Europejska i kilkana&#347;cie innych kraj&#243;w zachodnich i azjatyckich ponownie o&#347;wiadczy&#322;y, &#380;e rozleg&#322;e roszczenia Chin na Morzu Po&#322;udniowochi&#324;skim s&#261; bezprawne na podstawie orzeczenia arbitra&#380;owego z 2016 roku. O&#347;wiadczenia upami&#281;tniaj&#261; orzeczenie arbitra&#380;owe z 12 lipca 2016 roku wydane przez trybuna&#322; w Hadze na mocy Konwencji Narod&#243;w Zjednoczonych o prawie morza, stwierdzaj&#261;c, &#380;e to prze&#322;omowe orzeczenie jest &#8222;ostateczne i prawnie wi&#261;&#380;&#261;ce&#8221;. Chiny powt&#243;rzy&#322;y w niedziel&#281;, &#380;e orzeczenie jest &#8222;niewa&#380;ne i nie ma mocy wi&#261;&#380;&#261;cej&#8221;, a Pekin &#8222;ani go nie akceptuje, ani nie uznaje&#8221;. Chiny odm&#243;wi&#322;y przyst&#261;pienia do arbitra&#380;u zainicjowanego przez Filipiny w 2013 r. po napi&#281;tym konflikcie na spornych wodach. <a href="https://apnews.com/article/philippines-south-china-sea-disputes-arbitration-6ca48fecb19b61901b05a3f86f70be54">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; eksperymentalna rakieta wielokrotnego u&#380;ytku z Japonii wystartowa&#322;a i bezpiecznie wyl&#261;dowa&#322;a podczas pierwszego lotu testowego. Kraj ten d&#261;&#380;y bowiem do opanowania technologii, kt&#243;ra ma kluczowe znaczenie dla obni&#380;enia koszt&#243;w start&#243;w i konkurowania na &#347;wiatowym rynku kosmicznym zdominowanym przez firm&#281; SpaceX.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/japan-reusable-rocket-h3-test-space-china-eb83b8385641a094b4cd69c3ee48090a">[AP News]</a></p></li><li><p>1 lipca wesz&#322;a w &#380;ycie pierwsza w Wietnamie ustawa demograficzna, wprowadzaj&#261;ca szereg &#347;rodk&#243;w maj&#261;cych na celu zach&#281;cenie par do posiadania wi&#281;kszej liczby dzieci. Prawo jest kombinacj&#261; bezpo&#347;rednich transfer&#243;w, dofinansowa&#324; do bada&#324; prenatalnych oraz zwi&#281;kszeniem wymiaru urlopu macierzy&#324;skiego. Ustawa jest nast&#281;pstwem ubieg&#322;orocznej decyzji Wietnamu o zniesieniu d&#322;ugoletniej polityki posiadania dw&#243;jki dzieci. Jednak odwr&#243;cenie trend&#243;w demograficznych nie b&#281;dzie &#322;atwe. Wsp&#243;&#322;czynnik dzietno&#347;ci w Wietnamie spad&#322; do rekordowo niskiego poziomu 1,91 dziecka na kobiet&#281; w 2024 roku, znacznie poni&#380;ej poziomu zast&#281;powalno&#347;ci pokole&#324; wynosz&#261;cego oko&#322;o 2,1. <a href="https://www.dw.com/en/vietnams-baby-bonuses-unlikely-to-stop-the-aging-clock/a-77901363">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Od kwietniowej ofensywy konflikt w Mali straci&#322; na intensywno&#347;ci. Spora&#173;dyczne walki wesz&#322;y do codzienno&#347;ci mieszka&#324;c&#243;w najwi&#281;kszych miast, ale wielu analityk&#243;w s&#261;dzi&#322;o, &#380;e wojna wchodzi w faz&#281; stabilizacji. Pocz&#261;tek lipca pokaza&#322; jednak, i&#380; rebelianci nie powiedzieli ostatniego s&#322;owa. Kolejny raz dowiedli, &#380;e mog&#261; przeprowadzi&#263; dobrze skoordynowany atak w r&#243;&#380;nych cz&#281;&#347;ciach kraju i doprowadzi&#263; do chaosu w&#347;r&#243;d w&#322;adz w Bamako i ich rosyjskich sprzymierze&#324;c&#243;w.&#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/mali-druga-ofensywa-azawad-al-kaida-kidal/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Nawi&#261;zuj&#261;c do poprzedniego materia&#322;u, polecamy artyku&#322; szerzej traktuj&#261;cy organizacje d&#380;ihadystyczne na Sahelu. O ich dzia&#322;alno&#347;ci w kolejnych krajach i ponadnarodowych po&#322;&#261;czeniach, sukcesach i zagro&#380;eniach. Jednym ze wsp&#243;&#322;autor&#243;w jest polecany do &#347;ledzenia w temacie d&#380;ihadyst&#243;w w Afryce Pawe&#322; W&#243;jcik. <a href="https://www.hudson.org/terrorism/local-expansion-transnational-interests-evolution-islamic-states-sahel-province-pawel-wojcik-lucas-webber">[Hudson Institute]</a></p></li><li><p>&#8222;Tysi&#261;ce m&#322;odych pi&#322;karzy z Afryki Zachodniej co roku staje si&#281; ofiarami fa&#322;szywych agent&#243;w futbolowych. Dlaczego oszu&#347;ci, zamiast tylko wy&#322;udzi&#263; pieni&#261;dze, organizuj&#261; rozbudowane dzia&#322;ania i wyjazdy oraz czemu sportowcy nie zawsze widz&#261; w nich z&#322;oczy&#324;c&#243;w?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=OV6fpDJxgEU">[###]</a></p><div id="youtube2-OV6fpDJxgEU" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;OV6fpDJxgEU&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/OV6fpDJxgEU?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Pierwsi pacjenci w&#322;&#261;czeni do rekordowego badania klinicznego dotycz&#261;cego leczenia wirusa Ebola w DRK. W regionie Ituri testowane s&#261; dwa leki w ramach programu uruchomionego zaledwie sze&#347;&#263; tygodni po og&#322;oszeniu ogniska epidemii, co ma przyczyni&#263; si&#281; do obni&#380;enia wska&#378;nik&#243;w &#347;miertelno&#347;ci&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/global-development/2026/jul/12/record-breaking-ebola-treatment-trial-drc">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Republika Po&#322;udniowej Afryki zwr&#243;ci&#322;a si&#281; do Stan&#243;w Zjednoczonych z pro&#347;b&#261; o wy&#322;&#261;czenie jej z proponowanych ce&#322; zwi&#261;zanych z ameryka&#324;skim dochodzeniem w sprawie egzekwowania zakaz&#243;w importu produkt&#243;w wytworzonych przy u&#380;yciu pracy przymusowej w kilkudziesi&#281;ciu krajach, argumentuj&#261;c, &#380;e posiada solidne przepisy zakazuj&#261;ce tej praktyki.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/south-africa-us-trade-tariffs-77e7dffb81419d023399566e1a120cbc">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Po kulminacji marsz&#243;w, kt&#243;rych uczestnicy domagali si&#281; wydalenia obcokrajowc&#243;w (30 czerwca), zaczyna si&#281; dzieli&#263; ruch stoj&#261;cy za organizacj&#261; protest&#243;w. W wielu krajach afryka&#324;skich nast&#281;puje reakcja nieprzyjazna wobec mieszka&#324;c&#243;w RPA.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/antyimigrancka-fala-obraca-sie-przeciw-rpa">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug przedstawiciela rz&#261;du nigeryjscy &#380;o&#322;nierze zabili w tym tygodniu ponad 300 cz&#322;onk&#243;w gang&#243;w zajmuj&#261;cych si&#281; porwaniami i kradzie&#380;ami byd&#322;a w p&#243;&#322;nocno-zachodnim stanie Zamfara.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/11/nigeria-army-kills-bandits-north-western-state-zamfara">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Ponad rok po dyplomatycznym kryzysie stosunki mi&#281;dzy Algieri&#261; a Mali zaczynaj&#261; si&#281; ociepla&#263; &#8211; oba kraje przywr&#243;ci&#322;y swoich ambasador&#243;w i ponownie otworzy&#322;y dla siebie przestrze&#324; powietrzn&#261;.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/11/algeria-and-mali-restore-diplomatic-ties-following-yearlong-rift">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>15 lat po og&#322;oszeniu niepodleg&#322;o&#347;ci przez Sudan Po&#322;udniowy Al-D&#380;azira przygotowa&#322;a podsumowanie obietnic i oczekiwa&#324; (w wi&#281;kszo&#347;ci niespe&#322;nionych) jakie wi&#261;za&#322;y si&#281; z niepodleg&#322;o&#347;ci&#261;. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/9/in-maps-and-charts-south-sudans-15-years-of-independence">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Na ca&#322;ym &#347;wiecie partie dominuj&#261;ce cz&#281;sto wydaj&#261; si&#281; niepokonane, dop&#243;ki instytucje, kt&#243;re je wspieraj&#261;, nie zaczn&#261; s&#322;abn&#261;&#263;. By&#263; mo&#380;e Meksyk zbli&#380;a si&#281; w&#322;a&#347;nie do takiego momentu. Partia Morena wydaje si&#281; politycznie niepokonana. Jednak tak nie jest.&#8221; O sytuacji przed meksyka&#324;skimi wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi przeczytacie w Americas Quarterly. <a href="https://americasquarterly.org/article/mexicos-weak-opposition-and-morenas-hidden-fragility/">[Americas Quarterly]</a></p></li><li><p>Od porwania wenezuelskiego prezydenta Maduro min&#281;&#322;o ju&#380; ponad p&#243;&#322; roku, na czele kraju stoi Delcy Rodr&#237;guez pe&#322;ni&#261;ca obowi&#261;zki prezydenta, dotychczasowa wiceprezydentka. Jak donosz&#261; dziennikarze New York Times, zarz&#261;dc&#261; kraju, ze strony ameryka&#324;skiej jest Marco Rubio, sekretarz stanu USA. Ma on wymienia&#263; wiadomo&#347;ci z Rodr&#237;guez na internetowych komunikatorach, sk&#322;ada&#263; sobie wzajemnie &#380;yczenia urodzinowe, jednak relacja pozostaje daleka od przyjacielskiej. W osobie Marco Rubio Stany Zjednoczone kontroluj&#261; dost&#281;p do wenezuelskich zasob&#243;w, nadzoruj&#261; wa&#380;ne decyzje wenezuelskiego rz&#261;du. I robi&#261; to poza prawem mi&#281;dzynarodowym, wykorzystuj&#261;c pozycj&#281; si&#322;y i wykorzystuj&#261;c j&#261; w brutalny spos&#243;b. <a href="https://www.nytimes.com/2026/07/11/us/politics/how-marco-rubio-runs-venezuela.html?smid=nytcore-android-share">[The New York Times]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek na Kubie po raz drugi w tym tygodniu dosz&#322;o do og&#243;lnokrajowej awarii zasilania, podczas gdy ten licz&#261;cy prawie 10 milion&#243;w mieszka&#324;c&#243;w kraj boryka si&#281; z rozpadaj&#261;c&#261; si&#281; sieci&#261; energetyczn&#261; i niedoborami paliwa wynikaj&#261;cymi z ameryka&#324;skiej blokady energetycznej.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/cuba-blackout-power-outage-1a812d96a36c301cba6214767a87630f">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Kiedy ekolodzy zainstalowali kamery w odleg&#322;ych rejonach las&#243;w Ameryki &#346;rodkowej, chcieli monitorowa&#263; nielegalny przep&#322;yw byd&#322;a, kt&#243;ry mo&#380;e prowadzi&#263; do wylesiania. Jednak w ostatnich miesi&#261;cach odkryli inny niepokoj&#261;cy zjawisko: gwa&#322;towne rozprzestrzenianie si&#281; w&#347;r&#243;d dzikich zwierz&#261;t nowo&#347;wiatowej much&#243;wki &#347;rubowej.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/12/new-world-screwworm-infestation-cattle-industry">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent-elekt Peru, Keiko Fujimori, og&#322;osi&#322;a, &#380;e zamierza przywr&#243;ci&#263; stosunki dyplomatyczne z Meksykiem, co mog&#322;oby zako&#324;czy&#263; trwaj&#261;cy od miesi&#281;cy kryzys dyplomatyczny mi&#281;dzy tymi dwoma krajami.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/10/perus-president-elect-fujimori-says-she-wants-to-restore-ties-with-mexico">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Liczba ofiar &#347;miertelnych trz&#281;sienia ziemi w Wenezueli przekroczy&#322;a 4300, a skala dzia&#322;a&#324; ratowniczych wydaje si&#281; ogromna. Prawie 17 000 os&#243;b zosta&#322;o rannych, a kolejne tysi&#261;ce uznano za zaginione; prezydent Delcy Rodr&#237;guez i ONZ apeluj&#261; o pomoc finansow&#261;&#8221; Pierwszy tekst Guardiana jest o skali zniszcze&#324; jakie zostawi&#322;y za sob&#261; trz&#281;sienia ziemi. Drugi artyku&#322; skupia si&#281; na oburzeniu spo&#322;ecznym wywo&#322;anym przez to jak nowe osiedla mieszkalne pada&#322;y jak domki z kart od wstrz&#261;s&#243;w. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/11/venezuela-quake-deaths-passes-4000-recovery-effort">[The Guardian #1]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/news/ng-interactive/2026/jul/12/a-revolution-in-ruins-fury-amid-the-rubble-of-a-housing-project-in-quake-hit-venezuela">[The Guardian #2]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jak poda&#322;a policja, dwie osoby zgin&#281;&#322;y, a kilka innych zosta&#322;o rannych po tym, jak co najmniej dw&#243;ch napastnik&#243;w otworzy&#322;o ogie&#324; w&#347;r&#243;d t&#322;umu licz&#261;cego oko&#322;o 13 000 os&#243;b podczas najwi&#281;kszego w Kanadzie latynoskiego festiwalu ulicznego, kt&#243;ry odby&#322; si&#281; w sobot&#281; w Toronto.&#8221; <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/11/world/toronto-shooting-sat-intl">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Donald Trump usun&#261;&#322; trzech pozosta&#322;ych cz&#322;onk&#243;w Komisji ds. Pomocy Wyborczej, pozostawiaj&#261;c t&#281; ponadpartyjn&#261; agencj&#281; w stanie zawieszenia, podczas gdy sam po&#347;piesznie wprowadza zmiany w sposobie przeprowadzania wybor&#243;w przed tegorocznymi wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/federal-election-assistance-commission-trump-dismantled">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Przed tegorocznymi mistrzostwami &#347;wiata w pi&#322;ce no&#380;nej Demokraci ostrzegali, &#380;e funkcjonariusze s&#322;u&#380;b imigracyjnych obecni na meczach mog&#261; przekroczy&#263; granice w kontaktach z kibicami lub pi&#322;karzami, wywo&#322;uj&#261;c tym samym incydenty o zasi&#281;gu mi&#281;dzynarodowym. Jak dot&#261;d obawy te si&#281; nie potwierdzi&#322;y.&#8221; <a href="https://www.politico.com/live-updates/2026/07/11/world-cup-2026/ice-dhs-melt-world-cup-enforcement-markwayne-mullin-00993908">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;Lindsey Graham, wieloletni senator Stan&#243;w Zjednoczonych i kluczowy sojusznik Donalda Trumpa, zmar&#322; w wyniku nag&#322;ej choroby &#8211; poinformowa&#322;o w niedziel&#281; jego biuro. W&#322;a&#347;nie sko&#324;czy&#322; 71 lat. Nag&#322;a &#347;mier&#263; Grahama wywo&#322;a fal&#281; szoku w Waszyngtonie i w Partii Republika&#324;skiej. Zasiada&#322; w Senacie od 2003 roku, reprezentuj&#261;c Karolin&#281; Po&#322;udniow&#261;, i startowa&#322; w listopadowych wyborach o reelekcj&#281;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/12/lindsey-graham-key-ally-of-donald-trump-has-died-after-sudden-illness-his-office-says">[The Guardian]</a>, <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/12/politics/lindsey-graham-replacement-senate">[CNN]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; &#8221;The New York Times&#8222; poinformowa&#322;, &#380;e Departament Sprawiedliwo&#347;ci Stan&#243;w Zjednoczonych nakaza&#322; kilku swoim dziennikarzom z&#322;o&#380;enie zezna&#324; przed federaln&#261; wielk&#261; &#322;aw&#261; przysi&#281;g&#322;ych po tym, jak opublikowali oni artyku&#322; dotycz&#261;cy obaw zwi&#261;zanych z bezpiecze&#324;stwem nowego samolotu Air Force One prezydenta Donalda Trumpa, podarowanego przez Katar.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/media-telecom/trump-administration-subpoenas-new-york-times-journalists-over-air-force-one-2026-07-11/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;adze twierdz&#261;, &#380;e re&#380;im by&#322;ego prezydenta Wenezueli Nicol&#225;sa Maduro zatrudni&#322; organizacj&#281; &#8221;Tren de Aragua&#8222; do porwania dysydenta, kt&#243;ry schroni&#322; si&#281; w Chile. Podejrzany o kierowanie t&#261; operacj&#261; Diosdado Cabello nadal cieszy si&#281; du&#380;ym wp&#322;ywem w nowym, wspieranym przez Stany Zjednoczone rz&#261;dzie w Caracas.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/chile-suspects-venezuela-cabello-killing">[ProPublica]</a></p></li><li><p>Donald Trump lubi&#322; si&#281; na&#347;miewa&#263; z lapsus&#243;w s&#322;ownych Joe Bidena a sam teraz pope&#322;nia ich du&#380;o wi&#281;cej. CNN przypomina nie tylko ostatni&#261; &#8222;Islamsk&#261; republik&#281; Japonii&#8221; ale tak&#380;e wi&#281;cej niedawnych przej&#281;zycze&#324; obecnego prezydenta. <a href="https://edition.cnn.com/2026/07/12/politics/trump-gaffes-recap-nato">[CNN]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Poci&#261;gi, telefony kom&#243;rkowe, po&#322;&#261;czenia pod numer 000, a nawet pojazdy elektryczne &#8211; je&#347;li co&#347; si&#281; &#322;&#261;czy, Telstra to zepsu&#322;a&#8221; The Guardian opisuje skutki awarii jednej z najwi&#281;kszych sieci kom&#243;rkowych w Australii. <a href="https://www.theguardian.com/business/2026/jul/09/the-winter-of-our-disconnect-how-telstras-outage-wrought-havoc-across-a-continent">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W plac&#243;wkach zgromadzenia Christian Brothers umieszczano skazanych sprawc&#243;w przest&#281;pstw seksualnych wobec dzieci, w tym jednego z braci, kt&#243;ry wykorzystywa&#322; sieroty, oraz innego, kt&#243;ry przez prawie trzy dekady nadal pe&#322;ni&#322; funkcje nauczycielskie, mimo &#380;e wy&#380;si rang&#261; prze&#322;o&#380;eni wiedzieli o jego przest&#281;pstwach.&#8221; <em>Church, Church never changes.</em> <a href="https://www.theguardian.com/australia-news/2026/jul/11/christian-brothers-properties-housing-convicted-child-sexual-abuse-offenders-ntwnfb">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Australijska Agencja Kosmiczna twierdzi, &#380;e przedmioty znalezione na pla&#380;y w p&#243;&#322;nocnej cz&#281;&#347;ci Queenslandu to prawdopodobnie zbiorniki ci&#347;nieniowe pochodz&#261;ce z kosmicznej rakiety no&#347;nej. Od pi&#261;tku w ma&#322;ej nadmorskiej miejscowo&#347;ci Forrest Beach, niedaleko Ingham, odkryto sze&#347;&#263; fragment&#243;w &#347;mieci kosmicznych.&#8221; <a href="https://www.abc.net.au/news/2026-07-06/qld-space-agency-identifies-source-of-mysterious-fuel-vessels/106883746">[ABC Australia]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Szpitale w Stanach Zjednoczonych coraz cz&#281;&#347;ciej zatrudniaj&#261; pracownik&#243;w z Filipin do pracy zdalnej, aby zaradzi&#263; powa&#380;nym niedoborom kadrowym i obni&#380;y&#263; koszty. Wirtualni asystenci monitoruj&#261; stan pacjent&#243;w i wykonuj&#261; szereg zada&#324; administracyjnych za wynagrodzenie stanowi&#261;ce u&#322;amek pensji otrzymywanej przez piel&#281;gniarki w Stanach Zjednoczonych. Korzystanie z us&#322;ug zagranicznych pracownik&#243;w zdalnych budzi obawy dotycz&#261;ce bezpiecze&#324;stwa pacjent&#243;w i grozi pog&#322;&#281;bieniem niedobor&#243;w kadrowych w sektorze opieki zdrowotnej na Filipinach.&#8221; <a href="https://restofworld.org/2026/u-s-healthcare-philippines-remote-nurses/">[Rest of World]</a></p></li><li><p>&#8222;Firma Apple wnios&#322;a w pi&#261;tek pozew przeciwko OpenAI i dw&#243;m by&#322;ym pracownikom, zarzucaj&#261;c im przyw&#322;aszczenie jej tajemnic handlowych w celu wsparcia ekspansji w&#322;a&#347;ciciela ChatGPT na rynek sprz&#281;tu konsumenckiego, co stanowi dramatyczn&#261; eskalacj&#281; i tak ju&#380; narastaj&#261;cych napi&#281;&#263; mi&#281;dzy obiema firmami.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/apple-sues-openai-alleging-misappropriation-trade-secrets-court-records-show-2026-07-10/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; Mi&#281;dzynarodowy Fundusz Walutowy nieznacznie obni&#380;y&#322; prognozy dotycz&#261;ce &#347;wiatowej gospodarki na ten rok, powo&#322;uj&#261;c si&#281; na szok energetyczny spowodowany wojn&#261; w Iranie. Jednak skutki tego konfliktu s&#261; cz&#281;&#347;ciowo r&#243;wnowa&#380;one przez dynamiczny wzrost inwestycji w sztuczn&#261; inteligencj&#281; i inne technologie.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/imf-world-economy-war-ai-5df2a8eb775b94bb6de1067fd694f6f0">[AP News]</a></p></li><li><p>Czy Europa mo&#380;e budowa&#263; elektronie fotowoltaiczne bez udzia&#322;u Chin? To pytanie zyskuje na mocy razem z rosn&#261;cym znaczeniem energetyki s&#322;onecznej oraz rosn&#261;cymi napi&#281;ciami handlowymi z Pa&#324;stwem &#346;rodka. Indie pokazuj&#261;, &#380;e jest to mo&#380;liwe. <a href="https://www.dw.com/en/can-india-europe-build-a-clean-energy-supply-chain-beyond-china/a-77852031">[DW]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Przez lata ekolodzy obawiali si&#281;, &#380;e kenijskie bongo g&#243;rskie przetrwa&#322;o wy&#322;&#261;cznie w g&#243;rach Aberdare. Teraz kamery tropi&#261;ce zainstalowane w lesie Maasai Mau ujawni&#322;y niewielk&#261; populacj&#281; rozrodcz&#261; tej krytycznie zagro&#380;onej antylopy, daj&#261;c now&#261; nadziej&#281; na przysz&#322;o&#347;&#263; tego gatunku.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d44148-026-00183-z">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Brytyjska &#187;Pierwsza Flota&#171; sprowadzi&#322;a osp&#281; do Australii &#8212; i mog&#322;a spowodowa&#263; &#347;mier&#263; milion&#243;w ludzi. W dw&#243;ch artyku&#322;ach za wprowadzenie tej &#347;miertelnej choroby obarcza si&#281; brytyjskich kolonist&#243;w i sugeruje si&#281;, &#380;e na kontynencie tym mieszka&#322;o znacznie wi&#281;cej ludzi, ni&#380; wcze&#347;niej s&#261;dzono.&#8221; <a href="https://www.science.org/content/article/british-first-fleet-brought-smallpox-australia-and-may-have-killed-millions">[Science]</a>, <a href="https://theconversation.com/sydneys-1789-smallpox-epidemic-came-from-the-first-fleet-and-killed-up-to-220-000-indigenous-australians-new-research-284098">[The Conversation]</a></p></li><li><p>&#8222;Ryan Rising po raz pierwszy trafi&#322; do wi&#281;zienia w wieku 12 lat i uznano go za sprawc&#281; k&#322;opot&#243;w. Ta etykieta towarzyszy&#322;a mu zar&#243;wno w wi&#281;zieniu, jak i na wolno&#347;ci przez kolejne dwie dekady. W tym czasie uzale&#380;nienie od narkotyk&#243;w zast&#261;pi&#322; uzale&#380;nieniem od zdobywania wiedzy. Obecnie Rising realizuje studia doktoranckie z kryminologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine, badaj&#261;c strategie zapobiegania recydywie, czyli powtarzaj&#261;cym si&#281; zachowaniom przest&#281;pczym. Pomaga r&#243;wnie&#380; w tworzeniu programu umo&#380;liwiaj&#261;cego przej&#347;cie z wi&#281;zienia na uniwersytet, aby wspiera&#263; inne osoby, kt&#243;re by&#322;y w wi&#281;zieniu, w uzyskaniu wy&#380;szego wykszta&#322;cenia.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-01673-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Astrofizyk Rogier Windhorst twierdzi, &#380;e Kosmiczny Teleskop Hubble&#8217;a powinien pozosta&#263; w eksploatacji tak d&#322;ugo, jak to technicznie mo&#380;liwe, aby nadal gromadzi&#263; bezcenne dane na temat Wszech&#347;wiata. Utrzymanie teleskopu Hubble&#8217;a w dzia&#322;aniu przez pi&#261;t&#261; dekad&#281; b&#281;dzie wymaga&#322;o od NASA wyniesienia go na wy&#380;sz&#261;, bardziej stabiln&#261; orbit&#281;.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02000-x">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Astronomowie odkryli par&#281; gigantycznych planet, kt&#243;re s&#261; l&#380;ejsze od waty cukrowej &#8212; to prawdziwe &#187;superpuszystki&#171; wielko&#347;ci Jowisza. Ta lekka jak pi&#243;rko para &#8212; kr&#261;&#380;&#261;ca wok&#243;&#322; gwiazdy oddalonej o 1110 lat &#347;wietlnych &#8212; to najwi&#281;ksze znane egzoplanety o g&#281;sto&#347;ci mniejszej ni&#380; wata cukrowa.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/super-puffs-cotton-candy-giant-light-planets-db1ebf1cb946e1c0bba67a5040bfc8a9">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Po raz pierwszy geofizycy uchwycili moment, w kt&#243;rym dno oceaniczne rozstawa&#322;o si&#281; wzd&#322;u&#380; swoich szw&#243;w. Korzystaj&#261;c z sieci stacji pomiarowych rozmieszczonych na obszarze o d&#322;ugo&#347;ci 100 kilometr&#243;w na Oceanie Indyjskim, zesp&#243;&#322; by&#322; &#347;wiadkiem zdarzenia sejsmicznego, kt&#243;re w ci&#261;gu zaledwie kilku dni spowodowa&#322;o rozdzielenie si&#281; dw&#243;ch fragment&#243;w skorupy oceanicznej o co najmniej 2 metry, wyrzucaj&#261;c przy tym na dno morskie oko&#322;o 160 milion&#243;w metr&#243;w sze&#347;ciennych lawy.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-02139-7">[Nature]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>Druga cz&#281;&#347;&#263; materia&#322;u o katastrofie okr&#281;tu podwodnego Kursk od kana&#322;u Ciekawe Historie. Opowiada on o akcji ratowniczej, o tym jak polityka wp&#322;ywa&#322;a na komunikacj&#281; mi&#281;dzynarodow&#261;, o wojnie o ekran, czyli jak nak&#322;ada&#322;y si&#281; na to zmagania opozycyjnych medi&#243;w oligarch&#243;w z Putinem, o tym jak do akcji dopuszczono zagranicznych nurk&#243;w i o tym co powiedzia&#322;o oficjalne &#347;ledztwo i jak wp&#322;yn&#281;&#322;a ta sprawa na rosyjsk&#261; polityk&#281;. W materiale znajdziemy wywiad z norweskim nurkiem, kt&#243;ry bra&#322; udzia&#322; w akcji ratunkowej i opowiada z perspektywy &#347;wiadka, o tym co widzia&#322;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=sWMTSqlD3Y4">[###]</a></p><div id="youtube2-sWMTSqlD3Y4" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;sWMTSqlD3Y4&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/sWMTSqlD3Y4?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Nie jest &#322;atwo mie&#263; jasno obrany cel &#380;yciowy. Nierzadko, szczeg&#243;lnie w tych coraz mniej pewnych czasach, mo&#380;na si&#281; czu&#263; niepewnie patrz&#261;c w przysz&#322;o&#347;&#263;, b&#261;d&#378; wr&#281;cz postrzega&#263; j&#261; pesymistycznie. Serwis psyche przygotowa&#322; artyku&#322; o tym, jak postrzega&#263; swoj&#261; przysz&#322;o&#347;&#263; w ja&#347;niejszym &#347;wietle. <a href="https://psyche.co/guides/how-to-imagine-a-better-future-for-yourself">[Psyche]</a></p></li><li><p>&#8222;Dlaczego Polacy nie ufaj&#261; sobie nawzajem? Czy PRL zniszczy&#322; polski kapita&#322; spo&#322;eczny? Historyk przekonuje, &#380;e wojna, przesiedlenia i pa&#324;stwo podporz&#261;dkowuj&#261;ce sobie oddolne inicjatywy stworzy&#322;y spo&#322;ecze&#324;stwo pe&#322;ne l&#281;ku i nieufno&#347;ci.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/historia/zaufanie-spoleczene-w-polsce-rozmowa-z-marcinem-zaremba/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 296, 05.07.2026]]></title><description><![CDATA[To z rocznic&#261; Pozna&#324;skiego Czerwca, urodzinami Stan&#243;w Zjednoczonych i umawianiem si&#281; orangutan&#243;w na zabaw&#281;]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr296</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr296</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sun, 05 Jul 2026 06:49:45 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr296">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Andrzej Duda ostatnio spotka&#322; si&#281; z gen. Arturem Kuptelem, szefem Agencji Uzbrojenia. By&#322;y prezydent na rozmow&#281; zaprosi&#322; r&#243;wnie&#380; za&#322;o&#380;yciela firmy obj&#281;tej &#347;ledztwem prokuratury, jednak w o&#347;wiadczeniu na temat zaj&#347;cia wyja&#347;ni&#322;, &#380;e nie widzi w tym nic z&#322;ego.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/general-wyprosil-goscia-andrzeja-dudy-ze-spotkania-byly-prezydent-reaguje/rf92l50">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#281;gry cofn&#281;&#322;y status uchod&#378;cy Marcinowi Romanowskiemu, Zbigniewowi Ziobrze i Patrycji Koteckiej-Ziobro; uniewa&#380;ni&#322;y tak&#380;e ich dokumenty podr&#243;&#380;y &#8211; poinformowa&#322; w czwartek wicepremier szef MSZ Rados&#322;aw Sikorski. Doda&#322;, &#380;e otrzyma&#322; pisemne potwierdzenie w tej sprawie. Szef MS Waldemar &#379;urek zapowiada dalsze kroki.&#8221; <a href="https://www.pap.pl/aktualnosci/wegry-cofnely-status-uchodzcy-romanowskiemu-ziobrze-i-jego-zonie-szef-ms-zapowiada">[Polska Agencja Prasowa]</a></p></li><li><p>&#8222;Zbigniew Ziobro, by&#322;y minister sprawiedliwo&#347;ci, kt&#243;ry obecnie przebywa w Waszyngtonie, przyzna&#322;, &#380;e jego &#380;ycie w USA nie jest &#322;atwe. &#8211; Rz&#261;d Donalda Tuska mnie okrad&#322; poprzez zablokowanie moich kont, moich wynagrodze&#324;. Nie sta&#263; mnie na to, &#380;eby wykonywa&#263; badania zalecone przez lekarzy &#8211; m&#243;wi&#322; w rozmowie z Polsat News. O zaj&#281;ciu swoich kont i nieruchomo&#347;ci polityk poinformowa&#322; tak&#380;e w najnowszym o&#347;wiadczeniu maj&#261;tkowym. &#8221; <a href="https://www.money.pl/gospodarka/ziobro-skarzy-sie-na-drogie-zycie-w-usa-oto-jego-majatek-7303412491712864a.html">[Money]</a></p></li><li><p>&#8222;W Polsce narasta antyukrai&#324;ska fala, kt&#243;r&#261; podbijaj&#261; politycy. Tymczasem Ukrai&#324;cy s&#261; wymarzon&#261; grup&#261; migracyjn&#261;. Takie s&#261; po prostu fakty, a je&#380;eli kto&#347; twierdzi inaczej, to albo manipuluje, albo nie zna materii, o kt&#243;rej si&#281; wypowiada &#8211; pisze w opinii dla money.pl Kamil Fejfer.&#8221; <a href="https://www.money.pl/gospodarka/niepodwazalne-fakty-o-ukraincach-w-polsce-wymarzona-grupa-opinia-7303201272400224a.html">[Money]</a></p></li><li><p>&#8222;Polski system podatkowy pe&#322;en jest ulg, wyj&#261;tk&#243;w i przywilej&#243;w, kt&#243;re premiuj&#261; jedne formy zatrudnienia kosztem innych. Jednocze&#347;nie rosn&#261; wydatki pa&#324;stwa, dochody nie nad&#261;&#380;aj&#261;, a przestrze&#324; do dalszego zad&#322;u&#380;ania si&#281; stopniowo si&#281; kurczy. W dzisiejszym odcinku Piotr Denderski, ekonomista zwi&#261;zany z University of Leicester, Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN i grup&#261; eksperck&#261; Dobrobyt na Pokolenia, zastanawia si&#281;, dlaczego samozatrudnieni i pracownicy etatowi s&#261; opodatkowani inaczej, czy nale&#380;y wr&#243;ci&#263; do testu przedsi&#281;biorcy i jak powinien wygl&#261;da&#263; bardziej progresywny system.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/3NLdWsfvZ48Ii1XY8LwYfP">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a1748f390476af5ab83a7ff63&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Podatki od nowa | Warto&#347;&#263;&nbsp;dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3NLdWsfvZ48Ii1XY8LwYfP&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3NLdWsfvZ48Ii1XY8LwYfP" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W ci&#261;gu ostatnich dw&#243;ch lat dosz&#322;o do wzmocnienia wsp&#243;&#322;pracy Polski i Tajwanu. Powodem jest zar&#243;wno intensywniejsza tajwa&#324;ska dyplomacja ekonomiczna, jak i wi&#281;ksza otwarto&#347;&#263; Polski na kontakty wykraczaj&#261;ce poza sfer&#281; gospodarcz&#261;. G&#322;&#243;wn&#261; dziedzin&#261; wsp&#243;&#322;pracy staj&#261; si&#281; technologie niezb&#281;dne Polsce i Tajwanowi do budowania w&#322;asnej odporno&#347;ci (np. zmniejszaj&#261;ce ich zale&#380;no&#347;&#263; od pa&#324;stw niedemokratycznych i stwarzaj&#261;cych zagro&#380;enie) i do odstraszania g&#322;&#243;wnych adwersarzy: Rosji i Chin.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/drony-i-czipy-nowe-dziedziny-wspolpracy-polsko-tajwanskiej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-06-30/stan-nadzwyczajny-na-krymie-1588-dzien-wojny">[Stan nadzwyczajny na Krymie. 1588. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>&#8222;Si&#322;y zbrojne Ukrainy zaatakowa&#322;y Sankt Petersburg we wczesnych godzinach porannych 4 lipca, uderzaj&#261;c w infrastruktur&#281; naftow&#261; i cele wojskowe w pobliskim Kronstadt &#8211; potwierdzi&#322; prezydent Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski na Telegramie. Zdj&#281;cia i filmy opublikowane w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych rzekomo pokazuj&#261; czarne s&#322;upy dymu i ognia unosz&#261;ce si&#281; nad obszarem portowym miasta, gdzie znajduje si&#281; terminal naftowy w Sankt Petersburgu w rosyjskim obwodzie leningradzkim.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/st-petersburg-oil-terminal-july-4/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Parlament Ukrainy przyjmuje ustaw&#281; o Panteonie Narodowym&#8221; Je&#347;li my&#347;licie, &#380;e ma to zwi&#261;zek z awantur&#261; jaka toczy si&#281; pomi&#281;dzy Polsk&#261; a Ukrain&#261; to macie racj&#281; a analiza OSW to dobrze t&#322;umaczy. <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-01/parlament-ukrainy-przyjmuje-ustawe-o-panteonie-narodowym">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Film dokumentalny O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich zrealizowany w obwodzie charkowskim. Krzysztof Nieczypor i Damian Ros&#322;oniec odwiedzili Chark&#243;w &#8211; obwodowe miasto Ukrainy kt&#243;re mimo separatystycznych pr&#243;b, a p&#243;&#378;niej militarnego ataku nie upad&#322;o, tereny przyfrontowe gdzie rozmawiali z &#380;o&#322;nierzami i nielicznymi pozostaj&#261;cymi jeszcze w strefie &#347;mierci cywilami.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=C9S1n-BsAhA">[###]</a></p><div id="youtube2-C9S1n-BsAhA" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;C9S1n-BsAhA&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/C9S1n-BsAhA?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Jak wygl&#261;da &#380;ycie w Charkowie? Co zaskakuje w tym jak wygl&#261;da codzienno&#347;&#263; przy froncie? Czy w mie&#347;cie s&#261; flagi nacjonalistyczne? Jak Charkowanie odnosz&#261; si&#281; do UPA? Czy Charkowianie rozmawiaj&#261; po rosyjsku? Na te i inne pytania odpowiadaj&#261; tw&#243;rcy filmu dokumentalnego &#187;Chark&#243;w: kronika przetrwania&#171;&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/7g1YRTBBQCgCDC0hWprsBK">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a07885d18719030785e5a21ee&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Jak wygl&#261;da &#380;ycie niedaleko frontu? Rozmowa z tw&#243;rcami filmu o Charkowie&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7g1YRTBBQCgCDC0hWprsBK&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7g1YRTBBQCgCDC0hWprsBK" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Czy Polska jest w stanie zablokowa&#263; wej&#347;cie Ukrainy do Unii Europejskiej? Konflikt wok&#243;&#322; upami&#281;tnienia bohater&#243;w UPA przez Ukrain&#281; przypomnia&#322; o europejskich d&#261;&#380;eniach wschodniego s&#261;siada Polski. (...) Jednak wbrew temu, co zdaj&#261; si&#281; sugerowa&#263; polscy politycy, ewentualne wej&#347;cie Ukrainy do UE to nie jest kwestia najbli&#380;szych tygodni czy miesi&#281;cy. A mo&#380;e Ukraina w&#322;a&#347;nie w og&#243;le zamkn&#281;&#322;a przed sob&#261; t&#281; mo&#380;liwo&#347;&#263;? Jest te&#380; taki scenariusz, &#380;e Ukraina wcale do UE si&#281; nie spieszy. Dominika Sitnicka i Agata Szcz&#281;&#347;niak zastanawiaj&#261; si&#281;, jakie mog&#261; by&#263; kalkulacje ukrai&#324;skich politycznych elit czy nie s&#261; one sprzeczne z d&#261;&#380;eniami ukrai&#324;skiego spo&#322;ecze&#324;stwa.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=4mlyXToRTlE">[###]</a></p><div id="youtube2-4mlyXToRTlE" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;4mlyXToRTlE&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/4mlyXToRTlE?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Z nadziei na stabilne partnerstwo oparte na handlu, dialogu i wsp&#243;lnych interesach gospodarczych mi&#281;dzy UE a Chinami pozosta&#322;o niewiele. Napi&#281;cia mi&#281;dzy chi&#324;skimi i unijnymi dyplomatami, pokazuj&#261; &#380;e stosunki mi&#281;dzy Uni&#261; Europejsk&#261; a Chinami znalaz&#322;y si&#281; w kryzysie. O tym, jak obecnie wygl&#261;da sytuacja m&#243;wi&#261; Jakub Jak&#243;bowski, Paulina Uzna&#324;ska i Maciej Kalwasi&#324;ski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/5EVtjFkXIeTuTKJUrJbKtB">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a736f6f5aee61df3b7d49097d&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy Unii Europejskiej grozi wojna handlowa z Chinami?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/5EVtjFkXIeTuTKJUrJbKtB&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/5EVtjFkXIeTuTKJUrJbKtB" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>NATO 3.0: od burden sharing do burden shifting i europeizacji Sojuszu <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-07-03/nato-30-od-burden-sharing-do-burden-shifting-i-europeizacji-sojuszu">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Przyw&#243;dcy pa&#324;stw NATO spotykaj&#261; si&#281; w Ankarze w atmosferze napi&#281;&#263; mi&#281;dzy USA a europejskimi sojusznikami. Donald Trump domaga si&#281; wi&#281;kszej odpowiedzialno&#347;ci Europy za w&#322;asn&#261; obron&#281;, europejskie wydatki wojskowe szybko rosn&#261;, a Polska zabiega o trwa&#322;&#261; obecno&#347;&#263; ameryka&#324;skich wojsk. W dzisiejszym odcinku Marek &#346;wierczy&#324;ski zastanawia si&#281;, n czym ma polega&#263; NATO 3.0, czy Amerykanie rzeczywi&#347;cie wycofuj&#261; si&#281; z Europy i kt&#243;re pa&#324;stwa zostan&#261; uznane za najwa&#380;niejszych partner&#243;w Waszyngtonu.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/0p2SBQALu2vunIwZmHtMx9">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a95272cd124479a48e9297339&quot;,&quot;title&quot;:&quot;NATO mi&#281;dzy kryzysem a odnow&#261; | Z dystansu&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/0p2SBQALu2vunIwZmHtMx9&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/0p2SBQALu2vunIwZmHtMx9" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;We wtorek (30 czerwca) najwi&#281;ksza si&#322;a polityczna w UE, Europejska Partia Ludowa (EPP), wyda&#322;a w odr&#281;bnych rezolucjach ostre o&#347;wiadczenia skierowane przeciwko azylowi i islamowi.&#8221; <a href="https://euobserver.com/225097/von-der-leyens-party-backs-mapping-islamist-networks-and-scrapping-key-eu-asylum-protection/">[EUobserver]</a></p></li><li><p>&#8222;Je&#347;li ludzie b&#281;d&#261; kojarzy&#263; walk&#281; ze zmianami klimatu z w&#322;adz&#261; zabraniaj&#261;c&#261; im w&#322;&#261;czy&#263; klimatyzacj&#281; w 40-stopniowy upa&#322;, to zag&#322;osuj&#261; na najgorszych populist&#243;w. Czy czeka nas kosztowna klimatyzacyjna anarchia? &#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/klimatyzacja-i-lewica-prawo-do-chlodu-upaly/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;W sobot&#281; tysi&#261;ce os&#243;b protestowa&#322;o przeciwko niemieckiej skrajnie prawicowej partii AfD i zablokowa&#322;o drogi prowadz&#261;ce do miejsca jej corocznej konferencji we wschodnim mie&#347;cie Erfurt, gdzie partia ponownie wybra&#322;a dw&#243;ch przyw&#243;dc&#243;w, kt&#243;rzy doprowadzili j&#261; do pozycji si&#322;y o zasi&#281;gu og&#243;lnokrajowym.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/thousands-protest-germany-against-far-right-afd-2026-07-04/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Po siedmiu godzinach rozm&#243;w koalicja CDU/CSU&#8211;SPD uzgodni&#322;a szeroko zakrojone reformy podatkowe, rynku pracy i systemu emerytalnego &#8211; prze&#322;omowe posuni&#281;cie maj&#261;ce na celu o&#380;ywienie borykaj&#261;cej si&#281; z trudno&#347;ciami gospodarki oraz przeciwdzia&#322;anie wzrostowi popularno&#347;ci skrajnej prawicy.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/02/germanys-merz-announces-sweeping-reforms-tax-cuts-pension-overhaul-and-new-sick-leave-rule">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;We wtorek litewski parlament, Seimas, zatwierdzi&#322; Mindaugasa Sinkevi&#269;iusa na stanowisku nowego premiera kraju &#8212; jest to trzeci premier z ramienia socjaldemokrat&#243;w w tej kadencji parlamentu.&#8221; Euronews pisze o nowym premierze Litwy a Onet o tym dlaczego jego poprzedniczka zrezygnowa&#322;a z tej funkcji. <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/06/30/lithuanias-parliament-approves-sinkevicius-as-prime-minister">[Euronews]</a>, <a href="https://wiadomosci.onet.pl/swiat/rzad-litwy-podal-sie-do-dymisji-znamy-nazwisko-nowego-premiera/llxd8he">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;W&#322;ochy do&#322;&#261;czy&#322;y do Bu&#322;garii, wyra&#380;aj&#261;c zaniepokojenie propozycjami Unii Europejskiej dotycz&#261;cymi umieszczenia rosyjskiego patriarchy prawos&#322;awnego Cyryla na czarnej li&#347;cie w ramach nadchodz&#261;cego 21. pakietu sankcji.&#8221; <a href="https://united24media.com/world/italy-and-bulgaria-push-back-against-eu-plan-to-sanction-patriarch-kirill-20423">[United24 Media]</a></p></li><li><p>&#8222;Koalicyjny rz&#261;d Andreja Babi&#353;a ostatecznie zdecydowa&#322;, &#380;e prezydent Petr Pavel nie we&#378;mie udzia&#322;u w lipcowym szczycie NATO w Ankarze, zrywaj&#261;c z dotychczasow&#261; praktyk&#261; reprezentowania Czech przez g&#322;ow&#281; pa&#324;stwa podczas szczyt&#243;w Sojuszu. Decyzja gabinetu Andreja Babi&#353;a doprowadzi&#322;a do eskalacji sporu z prezydentem. Pavel skierowa&#322; do S&#261;du Konstytucyjnego skarg&#281; kompetencyjn&#261;, argumentuj&#261;c, &#380;e rz&#261;d ogranicza wykonywanie jego uprawnie&#324; w zakresie reprezentacji pa&#324;stwa na zewn&#261;trz. Poniewa&#380; ostateczne rozstrzygni&#281;cie skargi kompetencyjnej wymaga czasu, a brak szybkiej reakcji m&#243;g&#322;by pozbawi&#263; post&#281;powanie praktycznego znaczenia przed lipcowym szczytem NATO, S&#261;d Konstytucyjny zastosowa&#322; &#347;rodek tymczasowy, nakazuj&#261;c rz&#261;dowi zapewnienie prezydentowi udzia&#322;u w wydarzeniu.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/udzial-prezydenta-czech-w-szczycie-nato-odmowa-rzadu-i-zgoda-sadu-konstytucyjnego/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Obj&#281;cie 1 lipca br. przez S&#322;owacj&#281; jej si&#243;dmego rocznego przewodnictwa w V4 przypada na okres przywracania mi&#281;dzyrz&#261;dowej wsp&#243;&#322;pracy w Grupie Wyszehradzkiej, czego skutkiem jest ambitniejszy ni&#380; uprzednio program. Rz&#261;d Roberta Ficy b&#281;dzie stara&#322; si&#281; wykorzysta&#263; przewodnictwo tak&#380;e w kontek&#347;cie przysz&#322;orocznych wybor&#243;w parlamentarnych &#8211; zapowiedzia&#322; powr&#243;t Grupy do dzia&#322;a&#324; w ramach UE, szerokich konsultacji w formule V4+ i wieloaspektowej wsp&#243;&#322;pracy sektorowej.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/v4-dla-silniejszej-europy-przewodnictwo-slowacji-w-grupie-wyszehradzkiej">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Niejednoznaczna postawa premiera Rumena Radewa w polityce mi&#281;dzynarodowej oraz propozycja dotycz&#261;ca zaleg&#322;ego bud&#380;etu na rok 2026 doprowadzi&#322;y do pierwszego protestu przeciwko jego rz&#261;dowi. Coraz wyra&#378;niej wida&#263;, &#380;e premier b&#281;dzie musia&#322; jednoznacznie okre&#347;li&#263; ideologiczny kierunek swojego gabinetu. &#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/bulgaria-pierwsze-protesty-przeciwko-rzadowi-rumena-radewa/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Albania ca&#322;y czas zmaga si&#281; z kryzysem wewn&#281;trznym. Obywatele nie zgadzaj&#261; si&#281; na kontrowersyjn&#261; inwestycj&#281; Jareda Kushnera, czyli zi&#281;cia prezydenta Trumpa. Jednak protesty, im d&#322;u&#380;ej trwaj&#261;, tym staj&#261; si&#281; coraz silniejsze oraz coraz bardziej antyrz&#261;dowe.&#8221; <a href="https://obserwatorgospodarczy.pl/2026/07/03/albania-ciagle-niespokojna-protestujacy-starli-sie-z-policja-przed-parlamentem/">[Obserwator Gospodarczy]</a></p></li><li><p>&#8222;24 czerwca br. rumu&#324;ska Izba Deputowanych milcz&#261;co przyj&#281;&#322;a i przekaza&#322;a do Senatu projekt ustawy o zjednoczeniu Rumunii i Mo&#322;dawii, z&#322;o&#380;ony przez S.O.S. Rom&#226;nia. Jej celem nie jest zainicjowanie unirei, ale kompromitacja prozachodnich w&#322;adz obu pa&#324;stw.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/projekt-ustawy-o-zjednoczeniu-rumunii-i-moldawii-prorosyjskiej-partii-sos-rom%C3%A2nia">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Szefowa Komisji Europejskiej zapowiedzia&#322;a w Erywaniu przekazanie Armenii 70 mln euro na przeciwdzia&#322;anie skutkom rosyjskich embarg i na dywersyfikacj&#281; handlu. Zadeklarowa&#322;a ponadto zniesienie taryf celnych na 80% arme&#324;skich towar&#243;w.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/ue-kontynuuje-wsparcie-dla-armenii">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Premier Mo&#322;dawii Alexandru Munteanu og&#322;osi&#322; w pi&#261;tek, &#380;e ust&#281;puje ze stanowiska &#8211; to niespodziewane o&#347;wiadczenie poci&#261;ga za sob&#261; r&#243;wnie&#380; dymisj&#281; rz&#261;du. Munteanu, kt&#243;ry pe&#322;ni&#322; funkcj&#281; premiera tego kraju kandyduj&#261;cego do Unii Europejskiej od listopada 2025 roku, nie poda&#322; pe&#322;nego wyja&#347;nienia swojej decyzji.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/europe/moldovas-prime-minister-munteanu-steps-down-2026-07-03/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>W Iranie rozpocz&#261;&#322; si&#281; pogrzeb najwy&#380;szego przyw&#243;dcy, zabitego 28 lutego 2026 w pierwszych chwilach ataku Izraela na Iran. Uroczysto&#347;ci maj&#261; trwa&#263; 6 dni, a rozpocz&#281;cie mia&#322;o miejsce 4. lipca, w dzie&#324; 250 urodzin Stan&#243;w Zjednoczonych. Ira&#324;ski re&#380;im wykorzystuje uroczysto&#347;ci do pokazu si&#322;y i demonstracji m.in. przed w&#322;asnym spo&#322;ecze&#324;stwem. AP News przedstawia galeri&#281; z pierwszego dnia pogrzebu. <a href="https://www.dw.com/en/iran-turns-khamenei-funeral-into-show-of-power/a-77805433">[DW]</a>, <a href="https://apnews.com/photo-gallery/khamenei-funeral-supreme-leader-iran-war-photos-8d8e3abb499d4349ac55f91df9089f86">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wojna w Iranie zmniejszy&#322;a rol&#281; Omanu w dyplomacji regionalnej, ale jego po&#322;o&#380;enie poza Zatok&#261; Persk&#261; przyczyni&#322;o si&#281; do wzrostu znaczenia gospodarczego. W &#347;wietle najnowszego porozumienia mi&#281;dzy Iranem a USA Oman odegra wa&#380;n&#261; rol&#281; w wypracowaniu nowego modelu zarz&#261;dzania cie&#347;nin&#261; Ormuz. Dlatego te&#380; w interesie Europy le&#380;y zacie&#347;nianie wi&#281;zi handlowych z Omanem przy jednoczesnym dzia&#322;aniu na rzecz zapewnienia swobody &#380;eglugi mi&#281;dzy Zatok&#261; Persk&#261; i Oma&#324;sk&#261;.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/wplyw-wojny-w-iranie-na-oman">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;NATO pozostaje dla Turcji podstawowym filarem bezpiecze&#324;stwa oraz najwa&#380;niejszym formatem wsp&#243;&#322;pracy obronnej z Zachodem. Turcja chce by&#263; postrzegana jako pa&#324;stwo niezb&#281;dne dla po&#322;udniowo-wschodniej flanki Sojuszu, dysponuj&#261;ce znacz&#261;cym potencja&#322;em wojskowym, rozwini&#281;tym przemys&#322;em zbrojeniowym i kluczow&#261; infrastruktur&#261; sojusznicz&#261;. Nie eliminuje to jednak napi&#281;&#263; mi&#281;dzy Ankar&#261; a cz&#281;&#347;ci&#261; sojusznik&#243;w, g&#322;&#243;wnie na tle postrzegania zagro&#380;e&#324;.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-07-02/fundament-bezpieczenstwa-nato-w-polityce-turcji">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>Kolejn&#261; wielk&#261; rywalizacj&#261; na Bliskim Wschodzie, coraz mocniej retorycznie widoczn&#261; w wypowiedziach komentator&#243;w i polityk&#243;w, jest konflikt na linii Izrael &#8211; Turcja. Artyku&#322; od The Economist przekonuje, &#380;e pa&#324;stwa te mog&#261; bardzo skorzysta&#263; na wsp&#243;&#322;pracy, jednak w rzeczywisto&#347;ci znajduj&#261; si&#281; od niej coraz dalej. <a href="https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/07/02/the-next-great-middle-east-rivalry">[The Economist]</a></p></li><li><p>Post&#281;puj&#261;c&#261; ostatnio zmian&#261; w prze&#347;ladowaniach ludno&#347;ci palesty&#324;skiej na Zachodnim Brzegu jest rosn&#261;ca liczba zatrzymywanych kobiet. <a href="https://apnews.com/article/west-bank-arrests-palestinian-women-israel-ca6f3f49f8fbf5706b52285d25bd77c0">[AP News]</a></p></li><li><p>W Iraku w zwi&#261;zku z zarzutami korupcji zatrzymano 47 os&#243;b. Aresztowania opieraj&#261; si&#281; na zeznaniach by&#322;ego wiceministra ds. ropy naftowej Adnana al-D&#380;umailiego, aresztowanego w zesz&#322;ym miesi&#261;cu, i &#8222;obejmowa&#322;y one cz&#322;onk&#243;w parlamentu, kt&#243;rym uchylono immunitet&#8221;. W niedziel&#281; (28 czerwca) rano irackie si&#322;y bezpiecze&#324;stwa zamkn&#281;&#322;y wszystkie wej&#347;cia do silnie ufortyfikowanej Zielonej Strefy stolicy i przeprowadzi&#322;y naloty. Pa&#324;stwowa agencja informacyjna poinformowa&#322;a p&#243;&#378;niej, &#380;e w ramach &#347;ledztwa korupcyjnego aresztowano 47 os&#243;b, ale nie jest jasne, czy wszystkie zosta&#322;y zatrzymane w niedziel&#281;, czy te&#380; niekt&#243;re z nich zosta&#322;y aresztowane wcze&#347;niej. Ujawniono nazwiska 15 aresztowanych, w tym 12 obecnych parlamentarzyst&#243;w, jednego by&#322;ego parlamentarzysty, by&#322;ego doradcy by&#322;ego premiera Mohammeda Szii al-Sudaniego oraz innego wysoko postawionego urz&#281;dnika ministerstwa ropy naftowej. Niekt&#243;rzy z aresztowanych parlamentarzyst&#243;w pochodzili z szyickiego bloku politycznego al-Sudaniego, a inni z Azm Alliance, wp&#322;ywowej partii sunnickiej. <a href="https://apnews.com/article/iraq-arrests-corruption-eebff7c8229d69ffd48d280014407fe1">[AP News]</a></p></li><li><p>Pierwszy postassadowski parlament Syrii uformowa&#322; si&#281; w &#347;rod&#281; wraz z og&#322;oszeniem 70 deputowanych wybranych przez tymczasowego prezydenta Ahmada asz-Szar&#281;, kt&#243;rzy do&#322;&#261;cz&#261; do 140 wybranych w wyborach w ci&#261;gu ostatnich o&#347;miu miesi&#281;cy. 210-osobowy parlament odb&#281;dzie swoje pierwsze posiedzenie w poniedzia&#322;ek, podczas kt&#243;rego cz&#322;onkowie zostan&#261; zaprzysi&#281;&#380;eni. Powstanie parlamentu to pozytywny znak w kraju odbudowuj&#261;cym si&#281; po dekadach autokratycznych rz&#261;d&#243;w rodziny Assad&#243;w i krwawej wojnie domowej, kt&#243;ra poch&#322;on&#281;&#322;a oko&#322;o p&#243;&#322; miliona ofiar. W&#347;r&#243;d 70 deputowanych wybranych przez asz-Szar&#281; znalaz&#322;o si&#281; 15 kobiet, co zwi&#281;kszy&#322;o liczb&#281; kobiet w parlamencie do 22. <a href="https://apnews.com/article/syria-parliament-elections-president-sharaa-lawmakers-84d5d2a90ab321eeb34ada6f0a153412">[AP News]</a></p></li><li><p>Od Gazy po Sudan, od Libii po Jemen, od Syrii po Liban, szpitale, szko&#322;y, budynki mieszkalne oraz sieci elektryczne i wodoci&#261;gowe zosta&#322;y zniszczone przez wojny domowe, zewn&#281;trzne interwencje i wojny mi&#281;dzy pa&#324;stwami. Kto je odbuduje? Nadzieja pok&#322;adana w bogatych krajach Zatoki, mo&#380;e si&#281; okaza&#263; zbyt optymistyczna. <a href="https://english.elpais.com/international/2026-07-04/the-middle-east-is-in-ruins-who-will-rebuild-it.html">[El Pais]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Chiny wprowadzi&#322;y w &#380;ycie now&#261; ustaw&#281; o jedno&#347;ci etnicznej, co do kt&#243;rej organizacje praw cz&#322;owieka i zagraniczni urz&#281;dnicy ostrzegaj&#261;, &#380;e mo&#380;e ona przyspieszy&#263; przymusow&#261; asymilacj&#281; mniejszo&#347;ci etnicznych. Drugi pod wzgl&#281;dem liczby ludno&#347;ci kraj na &#347;wiecie oficjalnie uznaje 55 grup mniejszo&#347;ci etnicznych, kt&#243;re &#322;&#261;cznie stanowi&#261; 8,9 procent ludno&#347;ci Chin kontynentalnych.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/2/whats-chinas-new-ethnic-unity-law-and-what-does-it-mean-for-minorities">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/02/china-ethnic-unity-law-denounced-rights-groups">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Chi&#324;skie w&#322;adze poinformowa&#322;y, &#380;e m&#281;&#380;czyzna, kt&#243;ry w zesz&#322;ym tygodniu uderzy&#322; ma&#322;ym samolotem w najwy&#380;szy wie&#380;owiec w Pekinie, by&#322; 66-latkiem cierpi&#261;cym na zaburzenia psychiczne.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/03/china-man-small-plane-beijing-skyscraper-tower-mental-health-problems-statement">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek Indie i Japonia uzgodni&#322;y zacie&#347;nienie wsp&#243;&#322;pracy w dziedzinie sztucznej inteligencji, metali, energii i obronno&#347;ci, a tak&#380;e opracowanie wsp&#243;lnego planu dzia&#322;ania na rzecz bezpiecze&#324;stwa gospodarczego, w ramach d&#261;&#380;enia tych azjatyckich kraj&#243;w do dalszego wzmocnienia wzajemnych stosunk&#243;w.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/asia-pacific/india-japan-sign-pacts-boost-cooperation-ai-metals-energy-2026-07-02/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; pakista&#324;skie si&#322;y zbrojne poinformowa&#322;y, &#380;e zestrzeli&#322;y cztery drony wystrzelone przez afga&#324;skich talib&#243;w w kierunku Belud&#380;ystanu. Sta&#322;o si&#281; to kilka godzin po tym, jak afga&#324;skie ministerstwo obrony og&#322;osi&#322;o, &#380;e jego si&#322;y powietrzne przeprowadzi&#322;y atak na tzw. o&#347;rodki ISIL (ISIS) w okr&#281;gu Pishin w Belud&#380;ystanie oraz w niekt&#243;rych rejonach prowincji Chajber-Pasztunchwa.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/1/after-afghanistan-fires-drones-into-pakistan-whats-next">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Rebelianci separatystyczni w niespokojnym, po&#322;o&#380;onym na skrajnym wschodzie Indonezji regionie Papui zastrzelili ameryka&#324;skiego pilota i podpalili samolot cywilny. Rzecznik lokalnej grupy bojownik&#243;w okre&#347;li&#322; to zdarzenie jako &#187;przes&#322;anie&#171; skierowane do rz&#261;d&#243;w Stan&#243;w Zjednoczonych i Indonezji.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/02/papua-separatists-kill-american-pilot-yahukimo">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;We wtorek w r&#243;&#380;nych cz&#281;&#347;ciach Republiki Po&#322;udniowej Afryki zgromadzi&#322;y si&#281; tysi&#261;ce demonstrant&#243;w, aby protestowa&#263; przeciwko nielegalnej imigracji. By&#322;y to najwi&#281;ksze protesty zwi&#261;zane z migracj&#261; od czasu fali przemocy wobec imigrant&#243;w w 2008 roku. W&#322;adze stwierdzi&#322;y, &#380;e marsze przebiega&#322;y w wi&#281;kszo&#347;ci pokojowo, pomimo pojedynczych przypadk&#243;w grabie&#380;y i pr&#243;b grabie&#380;y.&#8221; Twierdzenia w&#322;adz mog&#261; sta&#263; w sprzeczno&#347;ci z informacj&#261; o ponad 900 osobach aresztowanych w trakcie demonstracji o czym pisze Al-D&#380;azira. <a href="https://apnews.com/article/south-africa-illegal-immigration-protests-deadline-0ba4b5c3e797e0ac018f9e3f06101c34">[AP News]</a>, <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/2/more-than-900-arrested-during-south-africas-antimigrant-protests">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W Nigrze trwa &#187;polowanie na czarownice&#171; &#8211; w tym zachodnioafryka&#324;skim pa&#324;stwie aresztowano dziesi&#261;tki os&#243;b pod zarzutem homoseksualizmu po wprowadzeniu na pocz&#261;tku tego roku nowego kodeksu karnego. Wed&#322;ug lokalnych medi&#243;w w ca&#322;ym kraju aresztowano nawet 40 os&#243;b, a 16 m&#281;&#380;czyzn, w tym wysokich rang&#261; oficer&#243;w wojskowych, trafi&#322;o do wi&#281;zienia.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/01/witch-hunt-in-niger-as-military-regime-rounds-up-lgbtq-population">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek wyborcy w Algierii oddali g&#322;osy w wyborach parlamentarnych, nad kt&#243;rymi ci&#261;&#380;y&#322;y obawy zwi&#261;zane z kosztami utrzymania oraz zakazy startu w wyborach dla kandydat&#243;w krytykuj&#261;cych rz&#261;d. Prawie 25 milion&#243;w wyborc&#243;w w tym najwi&#281;kszym pod wzgl&#281;dem powierzchni kraju Afryki wybiera spo&#347;r&#243;d 1 235 kandydat&#243;w na 407 mandat&#243;w w izbie ni&#380;szej parlamentu, na pi&#281;cioletni&#261; kadencj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/algeria-algiers-parliamentary-elections-34653095427e8d0a4cae36ade1b2d5c1">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;4 lipca Rwanda obchodzi Dzie&#324; Wyzwolenia, upami&#281;tniaj&#261;cy zwyci&#281;stwo militarne Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego (RPF) pod przewodnictwem prezydenta Paula Kagame, kt&#243;re po&#322;o&#380;y&#322;o kres ludob&#243;jstwu i doprowadzi&#322;o ten ruch do przej&#281;cia w&#322;adzy.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/4/thirty-two-years-on-young-rwandans-reflect-on-progress-pain-and-hope">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W nowym raporcie organizacji praw cz&#322;owieka Amnesty International wymieniono trzech wysokich rang&#261; dow&#243;dc&#243;w suda&#324;skich si&#322; paramilitarnych, oskar&#380;aj&#261;c ich o nadzorowanie zbrodni wojennych podczas obl&#281;&#380;enia i zdobycia miasta el-Fasher w P&#243;&#322;nocnym Darfurze w pa&#378;dzierniku.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/sudan-rsf-war-crimes-amnesty-fasher-darfur-30122bdf7720f79c5e8d70dc19196856">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wszystkie strony pog&#322;&#281;biaj&#261;cego si&#281; konfliktu we wschodniej cz&#281;&#347;ci Konga naruszaj&#261; warunki porozumienia pokojowego i dopuszczaj&#261; si&#281; nadu&#380;y&#263; &#8211; stwierdzili eksperci ONZ w raporcie, do kt&#243;rego w czwartek dotar&#322;a agencja Associated Press.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/congo-un-m23-rebels-rwanda-0a634dad039c5ddd23c5a8ba62412c97">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Powodzie w Wybrze&#380;u Ko&#347;ci S&#322;oniowej spowodowa&#322;y od maja &#347;mier&#263; 59 os&#243;b &#8211; poinformowa&#322; minister ds. komunikacji podczas posiedzenia rz&#261;du w Abid&#380;anie.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/02/cote-d-ivoire-floods-dead-west-africa-rains">[The Guardian]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Jak donosi Tom Phillips z Caraballedy, do tysi&#281;cy wolontariuszy do&#322;&#261;czy&#322;y zespo&#322;y z zagranicy w nadziei na odnalezienie kolejnych ocala&#322;ych pod gruzami.&#8221; Polecamy reporta&#380; o akcji ratunkowej po trz&#281;sieniach ziemi w Wenezueli. <a href="https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2026/jul/03/international-rescuers-venezuela-earthquake-hellscape">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Konsekwencje dw&#243;ch pot&#281;&#380;nych trz&#281;sie&#324; ziemi w Wenezueli sta&#322;y si&#281; powa&#380;nym sprawdzianem dla pe&#322;ni&#261;cej obowi&#261;zki prezydenta Delcy Rodr&#237;guez, zmuszaj&#261;c j&#261; do podj&#281;cia gor&#261;czkowych dzia&#322;a&#324;, by zapobiec przekszta&#322;ceniu si&#281; katastrofy humanitarnej w kryzys polityczny, zw&#322;aszcza &#380;e jej mandat jako tymczasowej przyw&#243;dczyni wygasa w pi&#261;tek.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/venezuela-earthquake-rescue-delcy-rodriguez-trump-machado-097c0eab303b9b461419868c15fddecb">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Prawicowa kandydatka Keiko Fujimori zosta&#322;a og&#322;oszona zwyci&#281;zc&#261; wybor&#243;w prezydenckich w Peru przez krajowy s&#261;d wyborczy, Krajow&#261; Komisj&#281; Wyborcz&#261; (JNE). Pi&#261;tkowe og&#322;oszenie nast&#261;pi&#322;o kilka tygodni po drugiej turze wybor&#243;w, kt&#243;ra odby&#322;a si&#281; 7 czerwca, w kt&#243;rej zmierzy&#322;a si&#281; z lewicowym rywalem, pos&#322;em do Kongresu Roberto Sanchezem.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/7/3/keiko-fujimori-officially-declared-winner-of-peru-presidential-race">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;W zesz&#322;ym miesi&#261;cu prezydent Argentyny Javier Milei wywo&#322;a&#322; zar&#243;wno entuzjazm, jak i obawy, og&#322;aszaj&#261;c projekt ustawy parlamentarnej dotycz&#261;cej utworzenia &#187;korporacji nie-ludzkich&#171; zarz&#261;dzanych przez sztuczn&#261; inteligencj&#281;, przy czym firmy te w rzeczywisto&#347;ci wymaga&#322;yby udzia&#322;u ludzi.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/argentinas-plan-ai-run-companies-cant-avoid-humans-2026-07-03/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;Pog&#322;&#281;biaj&#261;cy si&#281; konflikt mi&#281;dzy skrajnie prawicowym brazylijskim senatorem Flavio Bolsonaro a jego macoch&#261;, by&#322;&#261; pierwsz&#261; dam&#261; Michelle Bolsonaro, grozi pogorszeniem jego i tak ju&#380; s&#322;abej pozycji w&#347;r&#243;d wyborczy&#324; w trakcie kampanii prezydenckiej przed pa&#378;dziernikowymi wyborami powszechnymi.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/americas/brazil-bolsonaro-family-rift-exposes-rights-struggle-with-women-voters-2026-07-02/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Rz&#261;dy Kanady i prowincji Alberty przyst&#261;pi&#261; do realizacji projektu budowy nowego, du&#380;ego ruroci&#261;gu naftowego po tym, jak og&#322;osi&#322;y plan maj&#261;cy na celu z&#322;agodzenie obaw Kolumbii Brytyjskiej i spo&#322;eczno&#347;ci Pierwszych Narod&#243;w z wybrze&#380;a Pacyfiku.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jul/03/canada-alberta-pipeline">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Organizatorzy og&#322;osili, &#380;e Kanada do&#322;&#261;czy do Konkursu Piosenki Eurowizji w 2027 roku, staj&#261;c si&#281; pierwszym nowym uczestnikiem od czasu Australii w 2015 roku.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2026/jul/01/canada-joins-eurovision-song-contest">[The Guardian]</a></p><p></p></li><li><p>&#8222;Donald Trump odm&#243;wi&#322; przed&#322;u&#380;enia p&#243;&#322;nocnoameryka&#324;skiego porozumienia handlowego, kt&#243;re niegdy&#347; promowa&#322; jako swoje sztandarowe osi&#261;gni&#281;cie, decyduj&#261;c si&#281; zamiast tego na utrzymanie go w mocy pod &#347;cis&#322;&#261; kontrol&#261; corocznych przegl&#261;d&#243;w, zamiast zobowi&#261;zywa&#263; si&#281; na kolejne 16 lat.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/01/trump-usmca-trade-treaty">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Przez prawie 10 lat America250 &#8211; ponadpartyjna organizacja powo&#322;ana przez Kongres &#8211; pracowa&#322;a nad koncepcj&#261; obchod&#243;w obywatelskich, odbywaj&#261;cych si&#281; raz na pokolenie, opartych na historii, dzia&#322;alno&#347;ci spo&#322;ecznej i lokalnych spo&#322;eczno&#347;ciach.&#8221; O tym jak 250 rocznica utworzenia Stan&#243;w Zjednoczonych zosta&#322;a zaw&#322;aszczona przez Trumpa pisze <a href="https://www.politico.com/news/2026/07/03/trump-dc-america-250-00986844">[Politico]</a>.</p></li><li><p>&#8222;Organizatorzy sobotniej parady z okazji Dnia Niepodleg&#322;o&#347;ci w Waszyngtonie nagle odwo&#322;ali imprez&#281; p&#243;&#378;nym wieczorem w przeddzie&#324; wydarzenia, poniewa&#380; upalne temperatury panuj&#261;ce w stolicy kraju i na wschodnim wybrze&#380;u powa&#380;nie zak&#322;&#243;ci&#322;y obchody 250. rocznicy powstania Stan&#243;w Zjednoczonych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/04/washington-dc-fourth-of-july-parade-canceled-extreme-heat">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Floryda wykonuje wyroki &#347;mierci w rekordowym tempie, mimo &#380;e wi&#281;kszo&#347;&#263; stan&#243;w USA odchodzi od kary &#347;mierci. Na pocz&#261;tku ubieg&#322;ego roku gubernator Ron DeSantis zacz&#261;&#322; podpisywa&#263; nakazy egzekucji w tempie szybszym ni&#380; kiedykolwiek wcze&#347;niej. Nast&#261;pi&#322; w&#243;wczas najbardziej intensywny okres egzekucji, jaki ten stan przeprowadzi&#322; od ponad o&#347;miu dekad.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/florida-death-penalty-executions-ron-desantis">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;Geraldo Lunas Campos wielokrotnie zg&#322;asza&#322; obawy dotycz&#261;ce swojego zdrowia psychicznego, zanim zmar&#322; w Camp East Montana. Dokumentacja pokazuje, w jaki spos&#243;b personel tej plac&#243;wki w Teksasie nie zareagowa&#322; w odpowiedni spos&#243;b.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/camp-east-montana-mental-health-immigration">[ProPublica]</a></p></li><li><p>&#8222;W nast&#281;pstwie doniesie&#324; stacji WBUR i organizacji ProPublica gubernator Maura Healey zobowi&#261;za&#322;a si&#281; podpisa&#263; ustaw&#281;, dzi&#281;ki kt&#243;rej stan Massachusetts nie b&#281;dzie ju&#380; mia&#322; jednego z najsurowszych w kraju termin&#243;w na wniesienie oskar&#380;enia w sprawach o gwa&#322;t.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/rape-statute-limitations-dna-evidence-massachusetts">[ProPublica]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Podobnie jak wielu miejscowych ch&#322;opak&#243;w przed nim, Neil powr&#243;ci&#322; do tego odcinka australijskiego wybrze&#380;a, gdzie si&#281; urodzi&#322;. W przeciwie&#324;stwie do wi&#281;kszo&#347;ci z nich, pozostawia za sob&#261; &#347;lad s&#322;awy, rzesze fan&#243;w i zniszczenia mienia. Jest te&#380; s&#322;oniem morskim wa&#380;&#261;cym 1 ton&#281;.&#8221; Polecamy tekst AP News o australijskim zwierzaku. <a href="https://apnews.com/article/neil-elephant-seal-tasmania-australia-dd46ef42400dc85b92c103d5f10718ef">[AP News]</a></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg" width="599" height="399" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:399,&quot;width&quot;:599,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;In this photo provided by Sam Volker Photography, Neil the Seal, a 1,000 kg (2,200 pound) elephant seal, rests against a sign post as it moves through an area in Tasmania, Australia, on June 27, 2026. (Sam Volker Photography via AP)&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:null,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="In this photo provided by Sam Volker Photography, Neil the Seal, a 1,000 kg (2,200 pound) elephant seal, rests against a sign post as it moves through an area in Tasmania, Australia, on June 27, 2026. (Sam Volker Photography via AP)" title="In this photo provided by Sam Volker Photography, Neil the Seal, a 1,000 kg (2,200 pound) elephant seal, rests against a sign post as it moves through an area in Tasmania, Australia, on June 27, 2026. (Sam Volker Photography via AP)" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Su81!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F43036e5d-0e78-4eb4-802a-0416211584ec_599x399.jpeg 1456w" sizes="auto, 100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image buttonBase-GK1x3M"><svg aria-hidden="true" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="icon-noB79L"><g><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image buttonBase-GK1x3M"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2 icon-noB79L"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div></li><li><p>&#8222;Nowy ambasador Stan&#243;w Zjednoczonych w Nowej Zelandii i kilku pa&#324;stwach wyspiarskich Pacyfiku stwierdzi&#322; w pi&#261;tek, &#380;e zabezpieczenie zasob&#243;w mineralnych dna morskiego Wysp Cooka stanowi priorytet, a d&#261;&#380;enie Chin do rozszerzenia wp&#322;yw&#243;w na Pacyfiku wi&#261;&#380;e si&#281; z ryzykiem dla ma&#322;ych pa&#324;stw wyspiarskich.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/china/us-envoy-says-cook-islands-minerals-are-top-priority-2026-07-03/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ameryka&#324;skie koncerny naftowe maj&#261; og&#322;osi&#263; najwy&#380;sze od lat kwartalne zyski, co mo&#380;e doprowadzi&#263; do konfliktu z prezydentem Donaldem Trumpem, kt&#243;ry od dawna naciska na swoich wieloletnich sojusznik&#243;w z bran&#380;y naftowej, by obni&#380;yli ceny benzyny przed listopadowymi wyborami uzupe&#322;niaj&#261;cymi.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/energy/us-oil-companies-see-big-profit-jump-gird-clash-over-pump-prices-with-trump-2026-07-03/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;W statystykach OECD po&#347;r&#243;d kraj&#243;w europejskich wi&#281;cej od Polak&#243;w pracuj&#261; tylko Grecy i Czesi &#8211; licz&#261;c roboczogodziny w przedziale roku. W danych Eurostatu za&#347; po&#347;r&#243;d kraj&#243;w unijnych wi&#281;cej roboczogodzin tygodniowo wyrabiaj&#261; tylko Grecy i Rumuni. Czy faktycznie pracujemy o wiele wi&#281;cej ni&#380; inni Europejczycy? Z czego wynikaj&#261; te przewagi w statystykach?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=ftcg2FbCC3E">[###]</a></p><div id="youtube2-ftcg2FbCC3E" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;ftcg2FbCC3E&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/ftcg2FbCC3E?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;S&#261;d Najwy&#380;szy Unii Europejskiej oddali&#322; apelacj&#281; Google w kluczowej sprawie. Gigant b&#281;dzie musia&#322; zap&#322;aci&#263; rekordow&#261; grzywn&#281; za nadu&#380;ywanie dominuj&#261;cej pozycji na rynku. Przypominamy najwa&#380;niejsze pozwy, kt&#243;re w&#322;a&#347;ciciel Google &#8211; Alphabet &#8211; ma wytoczone w Europie.&#8221; <a href="https://www.wirtualnemedia.pl/google-zaplaci-rekordowa-grzywne-oto-najwazniejsze-pozwy-giganta-w-europie,7303207080765856a">[Wirtualne Media]</a></p></li><li><p>Co czeka nas na rynku ropy w najbli&#380;szych miesi&#261;cach, je&#347;li Cie&#347;nina Ormuz pozostanie otwarta? Mo&#380;emy zmierza&#263; do rosn&#261;cej poda&#380;y surowca i rosn&#261;cej konkurencji cenowej, a jednym z g&#322;&#243;wnych powod&#243;w ku temu jest s&#322;abn&#261;ca ropa OPEC i OPEC+ na rynku ropy, kt&#243;ra w ostatnim czasie dodatkowo zosta&#322;a podkopana przez wyj&#347;cie z kartelu Zjednoczonych Emirat&#243;w Arabskich. O stopniowej erozji OPEC, rosn&#261;cej roli Chin na rynku ropy i o znaczeniu powrotu Iranu na rynek. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=4-V5-u5E5P0">[###]</a></p><div id="youtube2-4-V5-u5E5P0" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;4-V5-u5E5P0&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/4-V5-u5E5P0?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Wydaje si&#281;, &#380;e matki orangutan&#243;w udaj&#261; si&#281; na terytoria innych matek, kt&#243;rych potomstwo jest w podobnym wieku, aby m&#322;ode mog&#322;y si&#281; razem bawi&#263;.&#8221; <a href="https://www.newscientist.com/article/2532880-orangutan-mothers-seem-to-plan-playdates-for-their-offspring">[New Scientist]</a></p></li><li><p>&#8222;W swojej nowej ksi&#261;&#380;ce &#187;Togetherness&#171; dziennikarz naukowy Rowan Hooper dowodzi, &#380;e wsp&#243;&#322;praca w &#347;wiecie przyrody by&#322;a cz&#281;sto pomijana na rzecz rywalizacji oraz &#380;e organizmy dzia&#322;aj&#261;ce wsp&#243;lnie odegra&#322;y kluczow&#261; rol&#281; w ukszta&#322;towaniu &#347;wiata takim, jakim jest obecnie.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/39Zdd9buMOKMXWgt0SSrlA">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7b7a947d004e57549dae7c21&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Togetherness: How co-operation built the world&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Springer Nature Limited&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/39Zdd9buMOKMXWgt0SSrlA&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/39Zdd9buMOKMXWgt0SSrlA" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Gdy nast&#281;pnym razem jaki&#347; ambitny poszukiwacz przyg&#243;d utknie w zalanej jaskini, osoba, kt&#243;ra przyb&#281;dzie mu na ratunek, mo&#380;e wcale nie by&#263; cz&#322;owiekiem. Mo&#380;e to by&#263; karaluch w kombinezonie nurkowym, sterowany za pomoc&#261; kontroli umys&#322;u.&#8221; <a href="https://www.popsci.com/technology/cockroach-diving-suit/">[Popular Science]</a></p></li><li><p>&#8222;Z analizy dziesi&#261;tek tysi&#281;cy artyku&#322;&#243;w wynika, &#380;e publikacje dotycz&#261;ce bada&#324; nad rakiem, nosz&#261;ce znamiona bycie wytworem fabryki artyku&#322;&#243;w, zbieraj&#261; dwukrotnie wi&#281;cej cytowa&#324; ni&#380; autentyczne prace z tej dziedziny&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-01908-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak donosi ProPublica, w opublikowanym 22 lata temu wp&#322;ywowym badaniu dotycz&#261;cym klimatu wyra&#378;nie wida&#263; &#347;lady udzia&#322;u kierownictwa koncern&#243;w naftowych. W badaniu tym naukowcy zidentyfikowali zestaw dzia&#322;a&#324;, kt&#243;re nazwali &#187;klinami stabilizacyjnymi&#171;i kt&#243;re wykorzystywa&#322;y istniej&#261;c&#261; technologi&#281; do ograniczenia st&#281;&#380;enia dwutlenku w&#281;gla w atmosferze. Jednak, jak wynika z dochodzenia przeprowadzonego przez ProPublica, badanie to zosta&#322;o sfinansowane przez koncern naftowy BP, a znaczna cz&#281;&#347;&#263; jego tre&#347;ci zosta&#322;a ukszta&#322;towana przez t&#281; firm&#281;.&#8221; <a href="https://www.propublica.org/article/wedges-climate-research-bp-fossil-fuel-princeton">[ProPublica]</a></p></li><li><p>Fizyka p&#322;yn&#243;w to wa&#380;na ga&#322;&#261;&#378; nauki, kt&#243;ra pomaga nam w zrozumieniu ruch&#243;w materii w skali kosmicznej, sp&#322;ywaniu lodowca, optymalizacji mieszalnik&#243;w w przemy&#347;le spo&#380;ywczym czy metalurgicznym, a tak&#380;e jak poruszaj&#261; si&#281; owady b&#261;d&#378; najmniejsze p&#322;ywaj&#261;ce organizmy. O tym co nam m&#243;wi liczba Reynoldsa, o efekcie Leidenfrosta, parzeniu kawy, ubijaniu jajek i wielu innych eksperymentach, kt&#243;re mo&#380;na przeprowadzi&#263; w domowych, najcz&#281;sciej kuchennych warunkach. <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/fizyka-plynow-rzadzi-kropla-wody-i-wirujaca-galaktyka-prof-maciej-lisicki/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/4SzV3FViftzN2p9wxnbLzC">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a35cf65595f0a5533f27ceae9&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#309 Jak fizycy parz&#261; kaw&#281;? O fizyce p&#322;yn&#243;w prof. Maciej Lisicki&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4SzV3FViftzN2p9wxnbLzC&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4SzV3FViftzN2p9wxnbLzC" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Watykan podj&#261;&#322; decyzj&#281; w sprawie biskup&#243;w lefebryst&#243;w, wy&#347;wi&#281;conych bez zgody papie&#380;a Leona XIV. Zgodnie z czwartkowym dekretem zostali ekskomunikowani i nie mog&#261; udziela&#263; sakrament&#243;w. (...) W czwartek Watykan o&#347;wiadczy&#322;, &#380;e ksi&#281;&#380;a i &#347;wieccy katolicy nale&#380;&#261;cy do bractwa lefebryst&#243;w znajduj&#261; si&#281; w schizmie z Ko&#347;cio&#322;em powszechnym. Wspomniani biskupi pochodz&#261; ze Szwajcarii, USA i Francji.&#8221; Nie mamy sekcji Wojny Mag&#243;w wi&#281;c ten temat wrzucamy tutaj. <a href="https://tvn24.pl/swiat/ekskomunika-dla-lefebrystow-po-swieceniach-bez-zgody-papieza-komunikat-watykanu-st9124361">[TVN24]</a></p></li><li><p>19 czerwca 1953 w Stanach Zjednoczonych dokonano jedynego w czasach Zimnej Wojny wyroku &#347;mierci na cywilach za szpiegostwo. Mowa o Rosenbergach, kt&#243;rych oskar&#380;ono o przekazanie Zwi&#261;zkowi Radzieckiemu informacji kluczowych do skonstruowania broni j&#261;drowej, co zniwelowa&#322;o strategiczn&#261; przewag&#281; USA. O Rosenbergach i ich sprawie opowiada Mi&#322;osz Szyma&#324;ski z podkastu Za Rubie&#380;&#261;. <a href="https://open.spotify.com/episode/3a3N0pdoRxQOodHZ6aRs7Q">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8afc7711c5d9854017312d58de&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Ruscy szpiedzy w USA - Sprawa Rosenberg&#243;w // Za Rubie&#380;&#261; - 609&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/3a3N0pdoRxQOodHZ6aRs7Q&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/3a3N0pdoRxQOodHZ6aRs7Q" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Polska partia komunistyczna po 1945 roku nie by&#322;a monolitem. &#346;ciera&#322;y si&#281; tam r&#243;&#380;ne frakcje i r&#243;&#380;ne spojrzenie na sprawy krajowe jak i mi&#281;dzynarodowe. Jedn&#261; z bardziej znacz&#261;cych grup byli partyzanci/moczarowcy, &#347;rodowisko skupione wok&#243;&#322; Mieczys&#322;awa Moczara. O ich przy&#347;wiecaj&#261;cych im ideach, pragmatycznych celach, a tak&#380;e wp&#322;ywie jaki osi&#261;gn&#281;li na krajow&#261; polityk&#281; opowiada Irytuj&#261;cy Historyk. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=M-xXiyxnZJs">[###]</a></p><div id="youtube2-M-xXiyxnZJs" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;M-xXiyxnZJs&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/M-xXiyxnZJs?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>Min&#281;&#322;a w&#322;a&#347;nie 70. rocznica wydarze&#324; zwanych Pozna&#324;skim Czerwcem. O ich przyczynach, przebiegu i wp&#322;ywie opowiada Antoni Dudek <a href="https://www.youtube.com/watch?v=cYCYNcX0or8">[###]</a></p><div id="youtube2-cYCYNcX0or8" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;cYCYNcX0or8&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/cYCYNcX0or8?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Wydanie 295, 27.06.2026]]></title><description><![CDATA[To z upa&#322;ami, trz&#281;sieniem ziemi w Wenezueli i obl&#281;&#380;eniem Krymu]]></description><link>https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr295</link><guid isPermaLink="false">https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr295</guid><dc:creator><![CDATA[Tygodnik Neuropa]]></dc:creator><pubDate>Sat, 27 Jun 2026 11:05:54 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!ibVV!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fbucketeer-e05bbc84-baa3-437e-9518-adb32be77984.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6686fc75-1c53-4a2b-a794-f800f049aef4_1000x1000.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Ko&#324;czy si&#281; czerwiec, <a href="https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/prawdziwa-sila-zaczyna-sie-od-zgody-na-slabosc-o-zdrowiu-psychicznym-mezczyzn">miesi&#261;c dumy</a> ale te&#380; <a href="https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/prawdziwa-sila-zaczyna-sie-od-zgody-na-slabosc-o-zdrowiu-psychicznym-mezczyzn">zdrowia psychicznego m&#281;&#380;czyzn</a>. Niezale&#380;nie od p&#322;ci, czy orientacji, &#380;yczymy Wam wszystkiego dobrego. Dbajcie o siebie, nawadniajcie si&#281; i nie ulegajcie pokusom technologicznego faszyzmu.</p><p>Je&#347;li podoba si&#281; Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie <strong><a href="https://patronite.pl/neuropa">Patronite naszego projektu</a></strong>. List&#281; naszych patron&#243;w mo&#380;ecie znale&#378;&#263; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/patroni">tutaj</a></strong>.</p><p>Dla czytelnik&#243;w newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza obj&#281;to&#347;&#263; narzucon&#261; przez serwis Gmail, wi&#281;c nie wy&#347;wietli si&#281; w ca&#322;o&#347;ci w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Mo&#380;ecie rozwin&#261;&#263; pe&#322;n&#261; tre&#347;&#263; maila na skrzynce lub otworzy&#263; wersj&#281; webow&#261; &#8211; <strong><a href="https://tygodnik.neuropa.pl/p/nr295">wystarczy klikn&#261;&#263; numer wydania</a></strong> w mailu.</p><h1><strong>Polska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Gda&#324;ska konferencja URC 2026 nawet bez prezydenta Ze&#322;enskiego odbije si&#281; wielkim echem w Europie. &#8212; Narracja z &#187;odbudowy po wojnie&#171; przesun&#281;&#322;a si&#281; na &#187;odbudow&#281; poprzez bezpiecze&#324;stwo&#171;. To zmienia spos&#243;b my&#347;lenia ca&#322;ego naszego kontynentu &#8212; komentuje dla Onetu dr hab. Jacek Siewiera. W rozmowie z Onetem g&#322;os zabieraj&#261; te&#380; bior&#261;cy udzia&#322; w konferencji ekonomi&#347;ci, kt&#243;rzy byli &#347;wiadkami podpisywania konkretnych um&#243;w. Jednak pojawiaj&#261; si&#281; te&#380; w&#261;tpliwo&#347;ci niekt&#243;rych przedsi&#281;biorc&#243;w.&#8221; <a href="https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sukcesy-i-porazki-konferencji-o-odbudowie-ukrainy-takich-ofert-brakuje/xnfg87c">[Onet]</a></p></li><li><p>&#8222;W dzisiejszym odcinku Hanna Cichy rozmawia z Janem Strzeleckim z PIE o gospodarczych aspektach relacji polsko-ukrai&#324;skich: rosn&#261;cym eksporcie, potencjale inwestycji, barierach dla biznesu czy obecno&#347;ci ukrai&#324;skich firm i pracownik&#243;w w Polsce. Zastanawiaj&#261; si&#281; te&#380;, czy odbudowa Ukrainy i jej ewentualna integracja z Uni&#261; Europejsk&#261; mog&#261; sta&#263; si&#281; impulsem rozwojowym dla Polski i regionu.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6ymrUA3PRqh4FULLkvVaSe">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a01d4e387f7464de2277f4ddc&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Ukrai&#324;ski impuls | Warto&#347;&#263;&nbsp;dodana&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6ymrUA3PRqh4FULLkvVaSe&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6ymrUA3PRqh4FULLkvVaSe" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Arleta Bojke, dziennikarka Kana&#322;u Zero, upubliczni&#322;a rzekom&#261; wypowied&#378; prezydenta Ukrainy: &#187;Pier...&#281; Polsk&#281; i Polak&#243;w&#171; &#8211; powo&#322;uj&#261;c si&#281; na skompromitowanego i &#347;ciganego w Ukrainie polityka, kt&#243;ry szerzy antyukrai&#324;sk&#261; dezinformacj&#281;. Materia&#322; ostro skrytykowa&#322; m.in. ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar, kt&#243;ry nazwa&#322; go &#187;k&#322;amstwem i manipulacj&#261;&#171;. Dziennikarka potem przeprosi&#322;a, ale jej wypowied&#378; ju&#380; utrwali&#322;a si&#281; w internecie.&#8221; Jaki tw&#243;rca kana&#322;u tacy pracownicy. <a href="https://press.pl/tresc/93705,ambasador-ukrainy-krytykuje-kanal-zero-za-podanie-rzekomej-wypowiedzi-zelenskiego">[Press]</a></p></li><li><p>&#8222;Dr Emil J&#281;drzejewski, zwany przez media sygnalist&#261; &#8211; wstrz&#261;sn&#261;&#322; opini&#261; publiczn&#261; tym, co m&#243;wi&#322; w wywiadzie w Kanale Zero. Twierdzi&#322;, &#380;e w Szpitalu Po&#322;udniowym z powodu zaniedba&#324; umieraj&#261; ludzie. I &#380;e wszyscy w szpitalu wiedzieli, ale panuje zmowa milczenia. <strong>Zosta&#322; natychmiast wezwany przez prokuratur&#281; na przes&#322;uchanie w tej sprawie, ale poza studiem Krzysztofa Stanowskiego zamilk&#322;.</strong> Nie chcia&#322; odpowiedzie&#263; &#347;ledczym na &#380;adne pytanie. Co z t&#261; afer&#261;, jaka wybuch&#322;a w Szpitalu Po&#322;udniowym, jest nie tak? Czy Trzaskowski zrobi&#322; to, co powinien? I dlaczego Donald Tusk najwyra&#378;niej nie wie, co ostatnio wybuch&#322;o w Polsce? &#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=WruPEjkX_yQ">[###]</a></p><div id="youtube2-WruPEjkX_yQ" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;WruPEjkX_yQ&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/WruPEjkX_yQ?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Wydaje si&#281;, &#380;e afera wok&#243;&#322; nadu&#380;y&#263; w ochronie zdrowia sta&#322;a si&#281; jednym z najpowa&#380;niejszych kryzys&#243;w Koalicji Obywatelskiej. Joanna Sawicka i Wojciech Szacki zastanawiaj&#261; si&#281;, czy to tylko kolejny polityczny skandal, kt&#243;ry wypali si&#281; po kilku tygodniach, czy mo&#380;e moment, kt&#243;ry trwale os&#322;abi Donalda Tuska i jego rz&#261;d przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4iejGe0pVwepvhokgBl6iQ">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8adfcbe6cd093c66b068495710&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Czy to ju&#380;&nbsp;jest koniec? | Nas&#322;uch&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4iejGe0pVwepvhokgBl6iQ&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4iejGe0pVwepvhokgBl6iQ" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Ja te&#380; nie chc&#281; zabijania dzik&#243;w. Ale pomys&#322;y aktywist&#243;w ich nie uratuj&#261;. Rozumiem i podzielam sprzeciw aktywist&#243;w przeciwko zabijaniu dzik&#243;w w miastach. Ale problemu nie rozwi&#261;&#380;&#261; oderwane od rzeczywisto&#347;ci propozycje.&#8221; Dlaczego niekt&#243;re pomys&#322;y co robi&#263; z dzikami nie maj&#261; sensu i co mo&#380;e by&#263; skuteczne pisze Robert Jurszo. <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/dziki-w-miastach-azyle-kastracja-odstrzal/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Polska ma za sob&#261; pierwsze tegoroczne uderzenie upa&#322;u, ale prognozy wskazuj&#261;, &#380;e to dopiero pocz&#261;tek. Dr hab. Marek B&#322;a&#347;, pytany o mo&#380;liwo&#347;&#263; wyst&#261;pienia w Polsce temperatury na poziomie 40&#176;C m&#243;wi wprost: Bardziej uzasadnione jest pytanie, kiedy to nast&#261;pi, ni&#380; czy to nast&#261;pi&#8221; <a href="https://oko.press/fala-upalow-przed-nami">[OKO.press]</a></p></li><li><p>&#8222;W Polsce od po&#322;owy pierwszej dekady lat XXI wieku spada przest&#281;pczo&#347;&#263;. I to gwa&#322;townie. Liczba zg&#322;oszonych kradzie&#380;y spad&#322;a 3-krotnie, w&#322;ama&#324; &#8211; 6-krotnie, rozboj&#243;w &#8211; 13-krotnie. Realnie spadki te s&#261; jeszcze wi&#281;ksze, bo wraz z bogaceniem si&#281; i &#187;uspokajaniem&#171; spo&#322;ecze&#324;stwa cz&#281;&#347;ciej zg&#322;aszamy wyst&#281;pki. Jednocze&#347;nie od dekady mamy do czynienia z zauwa&#380;alnym wzrostem liczby imigrant&#243;w. Wbrew temu, co sugeruj&#261; niekt&#243;re k&#322;amliwe &#347;rodowiska, przest&#281;pczo&#347;&#263; nie przesta&#322;a w tym okresie spada&#263;. Obecnie jeste&#347;my jednym z najbezpieczniejszych kraj&#243;w na &#347;wiecie.&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=_Z_ofs5IVJ0">[###]</a></p><div id="youtube2-_Z_ofs5IVJ0" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;_Z_ofs5IVJ0&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/_Z_ofs5IVJ0?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Asystencja osobista nie dla wszystkich. Osoby niewidome czy g&#322;uche nie maj&#261; szans. Trwaj&#261; prace nad ustaw&#261; o asystencji osobistej, czyli wsparciu dla os&#243;b z niepe&#322;nosprawno&#347;ciami. Jej przyznanie ma by&#263; uzale&#380;nione od liczby uzyskanych punkt&#243;w, a pr&#243;g ma wynosi&#263; 80. Dla cz&#281;&#347;ci OzN to zapora nie do przej&#347;cia.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/kraj/ustawa-o-asystencji-co-dalej-osoby-z-niepelnosprawnoscia/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Wojna w Ukrainie</strong></h1><ul><li><p>Atak Rosji na Ukrain&#281; &#8211; aktualny stan wydarze&#324; przedstawia O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich: <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-06-23/krym-zagrozony-odcieciem-zaopatrzenia-1581-dzien-wojny">[Krym zagro&#380;ony odci&#281;ciem zaopatrzenia. 1581. dzie&#324; wojny]</a></p></li><li><p>Ukrai&#324;skie sankcje kinetyczne/sankcje dalekiego zasi&#281;gu czyli ci&#261;g&#322;a kampania ukrai&#324;skich atak&#243;w dronami na rosyjsk&#261; infrastruktur&#281; paliwow&#261; przynosz&#261; coraz mocniejsze efekty. Na Krymie zakazano sprzeda&#380;y paliwa dla u&#380;ytkownik&#243;w prywatnych poza pojazdami u&#380;ytku publicznego. W pozosta&#322;ej cz&#281;&#347;ci Rosji dochodzi do coraz cz&#281;stszych ogranicze&#324; w ilo&#347;ci sprzedawanego paliwa. O tej bezprecedensowej sytuacji opowiada Filip Rudnik z Zespo&#322;u Rosyjskiego O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=f6npK_YWhuk">[###]</a></p><div id="youtube2-f6npK_YWhuk" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;f6npK_YWhuk&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/f6npK_YWhuk?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Obl&#281;&#380;enie Krymu przez Ukrain&#281; by&#322;o kwesti&#261; czasu. Krym znajduje si&#281; w stanie faktycznego obl&#281;&#380;enia, poniewa&#380; Ukraina systematycznie izoluje ten okupowany p&#243;&#322;wysep, prowadz&#261;c wielop&#322;aszczyznow&#261; kampani&#281; atak&#243;w dron&#243;w.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/how-ukraines-drone-blockade-of-crimea-is-pressuring-russias-hold-on-the-peninsula/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Prezydent Ukrainy Wo&#322;odymyr Ze&#322;enski o&#347;wiadczy&#322; w czwartek, po konsultacjach ze szefem s&#322;u&#380;b bezpiecze&#324;stwa kraju w sprawie atak&#243;w na rosyjskie cele, &#380;e zatwierdzi&#322; 40-dniow&#261; kampani&#281; maj&#261;c&#261; na celu wywarcie wp&#322;ywu na Rosj&#281;, aby ta zako&#324;czy&#322;a wojn&#281; przeciwko Kijowowi.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/world/ukraines-zelenskiy-says-he-approved-40-day-campaign-influence-russia-end-war-2026-06-25/">[Reuters]</a></p></li><li><p>&#8222;(...) Na Ukrainie z biegiem lat ujawni&#322;a si&#281; jeszcze jedna prawid&#322;owo&#347;&#263;: nieustanne &#380;&#261;dania spo&#322;ecze&#324;stwa dotycz&#261;ce reformy s&#261;downictwa &#8212; oraz r&#243;wnie uporczywy op&#243;r ze strony wymiaru sprawiedliwo&#347;ci wobec tych &#380;&#261;da&#324;. Po rewolucji EuroMajdanu w 2014 roku oczekiwano, &#380;e najwy&#380;szy s&#261;d Ukrainy stanie si&#281; sztandarowym elementem programu reform wspieranego przez Zach&#243;d. Zamiast tego S&#261;d Najwy&#380;szy pogr&#261;&#380;y&#322; si&#281; w kontrowersjach.&#8221; <a href="https://kyivindependent.com/explainer-why-is-ukraines-supreme-court-so-controversial-and-can-it-be-reformed/">[Kyiv Independent]</a></p></li><li><p>&#8222;Wojna z Rosj&#261; zmieni&#322;a nie tylko ukrai&#324;skie Si&#322;y Zbrojne, ale tak&#380;e pozycj&#281; Ukrainy w europejskim systemie bezpiecze&#324;stwa. Dzi&#281;ki dynamicznemu rozwojowi przemys&#322;u obronnego, technologii wojskowych oraz unikatowym do&#347;wiadczeniom zdobytym na polu walki Ukraina coraz cz&#281;&#347;ciej wyst&#281;puje nie jako odbiorca zachodniej pomocy, lecz jako partner zdolny do wsp&#243;&#322;kszta&#322;towania bezpiecze&#324;stwa Europy. Tendencja ta znajduje odzwierciedlenie zar&#243;wno we wsp&#243;&#322;pracy wojskowej, jak i w politycznych ambicjach w&#322;adz ukrai&#324;skich.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/kies1647-rosnace-znaczenie-ukrainy-jako-dostawcy-bezpieczenstwa/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;Pod wp&#322;ywem &#380;&#261;da&#324; Ukrainy Bia&#322;oru&#347; wy&#322;&#261;czy&#322;a retranslatory wykorzystywane przez Rosj&#281; do dronowych atak&#243;w na p&#243;&#322;nocn&#261; Ukrain&#281;. Mimo to stosunki mi&#281;dzy obydwoma pa&#324;stwami pozostaj&#261; napi&#281;te.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/kolejne-zaostrzenie-stosunkow-ukrainy-i-bialorusi">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Komisja Europejska zaproponowa&#322;a wy&#322;&#261;czenie ukrai&#324;skich m&#281;&#380;czyzn w wieku poborowym z unijnego programu ochrony tymczasowej, przed&#322;u&#380;aj&#261;c jednocze&#347;nie jego obowi&#261;zywanie do marca 2028 r. &#8211; jest to posuni&#281;cie maj&#261;ce na celu wzmocnienie si&#322; zbrojnych Kijowa.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/06/26/brussels-to-exclude-military-age-ukrainian-men-from-temporary-protection-scheme">[Euronews]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Europa</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Parlament Europejski 16 czerwca br. zag&#322;osowa&#322; za przyj&#281;ciem pakietu Omnibus AI. Jest to nowelizacja Aktu o sztucznej inteligencji, kt&#243;ra ma sta&#263; si&#281; elementem szerszego programu upraszczania regulacji cyfrowych, zmniejszaj&#261;cego odpowiedzialno&#347;&#263; dostawc&#243;w system&#243;w AI. Pakiet zosta&#322; przyj&#281;ty pod presj&#261; USA i ameryka&#324;skich firm technologicznych, co w rzeczywisto&#347;ci os&#322;abia UE jako organizacj&#281; wyznaczaj&#261;c&#261; globalne standardy regulowania kwestii cyfrowych. Przyj&#281;cie pakietu mo&#380;e, wbrew intencjom, negatywnie wp&#322;yn&#261;&#263; zar&#243;wno na europejskie firmy, jak i na konkurencyjno&#347;&#263; UE.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/pakiet-omnibus-ai-oslabia-unijne-regulacje-sztucznej-inteligencji">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Chocia&#380; europejskiemu ELNET-owi wci&#261;&#380; du&#380;o brakuje do pot&#281;gi ameryka&#324;skiego AIPAC-u, zadziwiaj&#261;ce jest, jak niewiele wiemy o dzia&#322;alno&#347;ci izraelskiego lobby w Unii Europejskiej i jak rzadko interesuje si&#281; ni&#261; mainstream.&#8221; <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/elnet-izraelskie-lobby-w-europie/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>Czy europejskie pa&#324;stwa NATO wydaj&#261; wi&#281;cej na obronno&#347;&#263;? The Atlantic Council wskazuje na dane odpowiadaj&#261;ce twierdz&#261;co na to pytanie. A to wszystko przed zbli&#380;aj&#261;cym si&#281; szczytem NATO w Ankarze. <a href="https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/how-european-nato-allies-are-stepping-up-by-the-numbers/">[The Atlantic Council]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek temperatury pobi&#322;y czerwcowe rekordy w Niemczech, Belgii i Holandii, podczas gdy liczba ofiar &#347;miertelnych fali upa&#322;&#243;w w Europie wzros&#322;a w Hiszpanii i Francji, a w&#322;adze odwo&#322;a&#322;y koncerty i inne imprezy publiczne ze wzgl&#281;du na zagro&#380;enie dla zdrowia.&#8221; <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cx2knzzwprgo">[BBC]</a></p></li><li><p>O tym jak zmieni&#322;a si&#281; jedna ze starszych lewicowych partii w Niemczech przeczytacie w tek&#347;cie &#8222;Niemcy: nowe oblicze Die Linke&#8221; od OSW. <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-06-23/niemcy-nowe-oblicze-die-linke">[O&#347;rodka Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Sir Keir Starmer to pi&#261;ty brytyjski premier w ci&#261;gu ostatniej dekady, kt&#243;ry odchodzi nie w wyniku przegranych wybor&#243;w, ale w trakcie kadencji. Jednak w przeciwie&#324;stwie do czterech poprzednich, trudno wskaza&#263; jedno wydarzenie, kt&#243;re doprowadzi&#322;o do jego upadku.&#8221; O rezygnacji Starmera pisze Jakub Majmurek. <a href="https://krytykapolityczna.pl/swiat/keir-starmer-podsumowanie-rzadow/">[Krytyka Polityczna]</a></p></li><li><p>&#8222;Swego czasu w Polsce bardzo g&#322;o&#347;no by&#322;o o niemieckich organizacjach os&#243;b wysiedlonych/wyp&#281;dzonych. Teraz ogromne kontrowersje wybuch&#322;y na ten temat w Czechach. W tym odcinku przybli&#380;amy dlaczego oraz jaki jest kontekst historyczny relacji czesko-niemieckich.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/4pteOWzUBgHKraBKAFaWrT">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aa6a277ccfe90e5b448bbc6f1&quot;,&quot;title&quot;:&quot;W Czechach wr&#243;ci&#322; temat wysiedle&#324; Niemc&#243;w po II wojnie &#347;wiatowej. Dlaczego? Jaka jest ich historia?&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/4pteOWzUBgHKraBKAFaWrT&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/4pteOWzUBgHKraBKAFaWrT" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;W obliczu ponownego sprzeciwu ze strony W&#281;gier UE zosta&#322;a zmuszona do zmiany plan&#243;w i obecnie zamierza przed przerw&#261; letni&#261; odblokowa&#263; dwa, a nie pi&#281;&#263;, pakiet&#243;w akcesyjnych z Ukrain&#261; i Mo&#322;dawi&#261;.&#8221; <a href="https://www.euronews.com/my-europe/2026/06/24/eu-scales-back-ukraines-accession-timetable-due-to-hungarian-resistance">[Euronews]</a></p></li><li><p>&#8222;Powracaj&#261;cy sp&#243;r o tzw. dekrety Bene&#353;a grozi zaognieniem stosunk&#243;w w&#281;giersko-s&#322;owackich i mo&#380;e utrudnia&#263; odbudow&#281; wsp&#243;&#322;pracy regionalnej w Europie &#346;rodkowej. W ostatnich miesi&#261;cach prawa mniejszo&#347;ci w&#281;gierskiej na S&#322;owacji i stosunek do dekret&#243;w znalaz&#322;y si&#281; w centrum walki politycznej w tym kraju. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-06-22/benes-wiecznie-zywy-napiecia-slowacko-wegierskie-z-historia-w-tle">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;Ju&#380; jutro odb&#281;dzie si&#281; szczyt Grupy Wyszehradzkiej. Premier W&#281;gier P&#233;ter Magyar wielokrotnie w czasie kampanii wyborczej m&#243;wi&#322; o tym, jak Grupa Wyszehradzka jest wa&#380;na i nawo&#322;ywa&#322; do reaktywacji formatu. Czy wsp&#243;&#322;praca w grupie Polska-W&#281;gry-Czechy-S&#322;owacja ma sens? Jak wybory na W&#281;grzech zmieni&#322;y sytuacj&#281;? Jakie mamy wsp&#243;lne, a jakie rozbie&#380;ne interesy? Na te i inne pytania odpowiada Andrzej Sadecki, kierownik Zespo&#322;u &#346;rodkowoeuropejskiego OSW.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/6rtLTO80LROSNDLijcbpy7">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a4ae367db96039911f2c7ff45&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&#8232;Czy Grupa Wyszehradzka ma sens? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/6rtLTO80LROSNDLijcbpy7&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/6rtLTO80LROSNDLijcbpy7" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Parlament Rumunii nie zaakceptowa&#322; prezydenckiego kandydata na premiera. Kryzys rz&#261;dowy, kt&#243;ry trwa od pocz&#261;tku maja, zaowocowa&#322; pog&#322;&#281;bieniem si&#281; podzia&#322;&#243;w mi&#281;dzy niedawnymi partnerami politycznymi. Wzmacnia to pozycj&#281; prawicowego Zwi&#261;zku Jedno&#347;ci Rumun&#243;w.&#8221; <a href="https://ies.lublin.pl/komentarze/rumunia-kryzys-polityczny-wzmacnia-prawice/">[Instytut Europy &#346;rodkowej]</a></p></li><li><p>&#8222;II szczyt Unia Europejska &#8211; Mo&#322;dawia. Szczyt odby&#322; si&#281; 22 czerwca w Brukseli. Jego celem by&#322;o zmobilizowanie Mo&#322;dawii do utrzymania tempa reform akcesyjnych mimo niepewno&#347;ci co do rozdzielenia przez UE tandemu integracyjnego Mo&#322;dawii i Ukrainy.&#8221; <a href="https://www.pism.pl/publikacje/ii-szczyt-unia-europejska-moldawia">[Polski Instytut Spraw Mi&#281;dzynarodowych]</a></p></li><li><p>&#8222;Christian Schmidt zrezygnowa&#322; z funkcji Wysokiego Przedstawiciela dla Bo&#347;ni i Hercegowiny. Teraz trzeba wskaza&#263; nowego, tutaj pojawia si&#281; konflikt poniewa&#380; z europejskim wyborem nie zgadzaj&#261; si&#281; Amerykanie. Ci maj&#261; w&#322;asnego kandydata. O tym, co czeka Bo&#347;ni&#281; i Hercegowin&#281; m&#243;wi ekspert OSW Micha&#322; Kucharski.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/1Coqz0pMMC5Jl4Zdsh5tyL">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a3aa8d04c4f6fbb1974aa1cda&quot;,&quot;title&quot;:&quot;USA chc&#261; swojego Wysokiego Przedstawiciela w Bo&#347;ni i Hercegowinie&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/1Coqz0pMMC5Jl4Zdsh5tyL&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/1Coqz0pMMC5Jl4Zdsh5tyL" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Od kilku tygodni w Albanii trwaj&#261; protesty okre&#347;lane jako &#187;Rewolucja Flaming&#243;w&#171;. Ekologiczne manifestacje przeciwko inwestycji powi&#261;zanej z lud&#378;mi Donalda Trumpa przerodzi&#322;y si&#281; w antyrz&#261;dowy zryw nawo&#322;uj&#261;cy do zmiany w&#322;adzy. O tym co dok&#322;adnie si&#281; dzieje w Albanii m&#243;wi Micha&#322; Kucharski.&#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-06-23/rewolucja-flamingow-protesty-antyrzadowe-w-albanii">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/7GTZKXPo0eWdpcbvaabUwp">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a356d75eef634dad2dbe84f8e&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Co si&#281; dzieje w Albanii? Czy Edi Rama zrezygnuje? &quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/7GTZKXPo0eWdpcbvaabUwp&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/7GTZKXPo0eWdpcbvaabUwp" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><div><hr></div><h1><strong>Bliski i &#346;rodkowy Wsch&#243;d</strong></h1><ul><li><p>Izrael nadal dopuszcza si&#281; ludob&#243;jstwa, celowo atakuj&#261;c palesty&#324;skie dzieci w Strefie Gazy &#8211; wynika z niezale&#380;nego dochodzenia ONZ. Raport niezale&#380;nej mi&#281;dzynarodowej komisji &#347;ledczej ONZ zbada&#322; naruszenia praw palesty&#324;skich dzieci od pocz&#261;tku wojny w Strefie Gazy i stwierdzi&#322;, &#380;e oko&#322;o 30% ofiar &#347;miertelnych z r&#261;k izraelskich si&#322; zbrojnych to dzieci. Izraelska misja w Genewie o&#347;wiadczy&#322;a, &#380;e &#8203;&#8203;Izrael odrzuci&#322; &#8222;oszczercz&#261; fars&#281;&#8221; komisji. <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/israel-deliberately-targeting-gaza-children-to-commit-genocide-un-inquiry-finds">[The Guardian]</a></p></li><li><p>Sekretarz stanu Marco Rubio wraz z ambasadorami Izraela i Libanu w USA og&#322;osili w pi&#261;tek zawarcie porozumienia ramowego, kt&#243;re zosta&#322;o opisane jako pierwszy krok w kierunku pokoju. Hezbollah nie jest stron&#261; porozumienia. Departament Stanu USA poinformowa&#322;, &#380;e porozumienie ustanawia proces likwidacji Hezbollahu i umo&#380;liwi Libanowi odzyskanie terytori&#243;w zaj&#281;tych przez si&#322;y izraelskie w trakcie walki z t&#261; grup&#261; bojownik&#243;w. &#8222;Dla Libanu to porozumienie ramowe stanowi realn&#261; drog&#281; wyj&#347;cia z d&#322;ugotrwa&#322;ego kryzysu&#8221; &#8211; o&#347;wiadczy&#322; Departament Stanu. &#8222;Dla Izraela tworzy ono namacaln&#261; drog&#281; do usuni&#281;cia utrzymuj&#261;cego si&#281; zagro&#380;enia na jego p&#243;&#322;nocnej granicy&#8221;. <a href="https://apnews.com/article/rubio-israel-lebanon-c263a75ad99ef5120ad8f9f65bed5911">[AP News]</a></p></li><li><p>A co si&#281; dzieje na g&#322;&#243;wnym froncie ira&#324;sko-ameryka&#324;skim? Mimo okresowych informacji o ponownym zamykaniu cie&#347;niny przez Iran, porozumienie pomi&#281;dzy stronami walk zdaje si&#281; pozostawa&#263; w mocy. Szersze om&#243;wienie porozumienia, przygotowane przez Tomasza Rydelka, z kt&#243;rego wy&#322;ania si&#281; obraz pora&#380;ki USA znajdziecie w za&#322;&#261;czonym materiale. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=yJtsLc3veJ0">[###]</a></p><div id="youtube2-yJtsLc3veJ0" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;yJtsLc3veJ0&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/yJtsLc3veJ0?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>W okolicy cie&#347;niny Ormuz zaatakowany mia&#322; zosta&#263; statek cargo, a w odpowiedzi, ataku odwetowego dokona&#322;y Stany Zjednoczone. Drobny incydent nie przerywa na ten moment procesu pokojowego. <a href="https://apnews.com/article/iran-us-israel-war-hormuz-strait-june-26-2026-8c1a77eb82d25f00de814958114c7296">[AP News]</a></p></li><li><p>Na stabilizacji sytuacji zale&#380;y nie tylko amerykanom. Porozumienie zak&#322;ada, &#380;e z Iranu zdj&#281;te zostan&#261; sankcje, powr&#243;ci on na mi&#281;dzynarodowe rynki eksportu ropy i gazu, odblokowane zostan&#261; jego zamro&#380;one aktywa, a bogaci s&#261;siedzi maj&#261; stworzy&#263; warty 300 mld dolar&#243;w fundusz odbudowy. S&#261; to pieni&#261;dze, kt&#243;rych ira&#324;ska gospodarka zniszczona wojn&#261; desperacko potrzebuje. Fatalny stan gospodarki by&#322; powodem rozleg&#322;ych og&#243;lnokrajowych protest&#243;w na prze&#322;omie 2025 i 2026 roku. Jak zatem wygl&#261;da sytuacja gospodarcza Iranu? <a href="https://www.dw.com/en/iran-after-the-war-fragile-peace-shattered-economy/a-77690083">[DW]</a></p></li><li><p>Szyici na ca&#322;ym &#347;wiecie obchodzili jedno z ich najwa&#380;niejszych &#347;wi&#261;t, Aszur&#281;. Jest to islamskie &#347;wi&#281;to obchodzone 10. dnia pierwszego miesi&#261;ca (muharram). Jedn&#261; z bardziej nietypowych tradycji zwi&#261;zanych z obchodami jest samobiczowanie si&#281; cz&#281;&#347;ci publicznie celebruj&#261;cych to &#347;wi&#281;to. AP przygotowa&#322;o galeri&#281; jak Aszura by&#322;a obchodzona w zniszczonych wojnami Iranie i Libanie. <a href="https://apnews.com/photo-gallery/photos-ashoura-bdddad83732cf87d0b517160ce237cc7">[AP News]</a></p></li><li><p>D&#380;ihadyzm w Syrii pozostaje zauwa&#380;alnym problemem. Ryzyko zamach&#243;w terrorystycznych wyst&#281;puje nawet w najwi&#281;kszych miastach. Pomimo to ostatnie miesi&#261;ce wskazuj&#261;, &#380;e kraj odni&#243;s&#322; zauwa&#380;alne post&#281;py w walce z Da&#8217;isz. <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/syria-sukcesy-w-walce-daisz/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>Izrael opublikowa&#322; w pi&#261;tek zbi&#243;r wcze&#347;niej utajnionych dokument&#243;w, szczeg&#243;&#322;owo opisuj&#261;cych decyzje stoj&#261;ce za brawurowym rajdem Entebbe z 1976 roku, maj&#261;cym na celu uwolnienie ponad 100 &#380;ydowskich zak&#322;adnik&#243;w przetrzymywanych w Ugandzie. W ramach operacji dziesi&#261;tki izraelskich komandos&#243;w przeprowadzi&#322;o szturm na lotnisko Entebbe, gdzie palesty&#324;scy i niemieccy bojownicy &#8211; &#8203;&#8203;wspierani przez si&#322;y ugandyjskie &#8211; zabrali 106 pasa&#380;er&#243;w z porwanego samolotu lec&#261;cego z Tel Awiwu do Pary&#380;a. Operacja trwa&#322;a nieca&#322;&#261; godzin&#281;, z niewielkimi stratami w&#347;r&#243;d komandos&#243;w i zak&#322;adnik&#243;w (jedynym zmar&#322;ym komandosem by&#322; Jonatan Netanjahu, brat obecnego premiera Izraela). Izrael opublikowa&#322; dokumenty przed 50. rocznic&#261; akcji, przypadaj&#261;c&#261; na 3 lipca. <a href="https://apnews.com/article/israel-classified-1976-raid-entebbe-airport-hostages-8e632020018bb4904273aa610f45d069">[AP News]</a></p></li><li><p>Wieczorem 21 czerwca dosz&#322;o do eksplozji w kluczowym katarskim terminalu eksportowym gazu ziemnego, gdy pracownicy pr&#243;bowali wznowi&#263; jego dzia&#322;alno&#347;&#263; po tym, jak Iran zbombardowa&#322; go podczas wojny. Po&#380;ar zabi&#322; co najmniej 13 os&#243;b i rani&#322; 66. Ponowne otwarcie Ras Laffan mo&#380;e zosta&#263; dodatkowo op&#243;&#378;nione. Minister energii Saad Sherida al-Kaabi na konferencji prasowej w poniedzia&#322;ek po po&#322;udniu w Dosze, podkre&#347;li&#322;, &#380;e mia&#322; miejsce wypadek, a nie akt agresji czy te&#380; sabota&#380;u. <a href="https://apnews.com/article/qatar-explosion-ras-laffan-b8a36eea8889899b2fa499c5e247a08f">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Azja</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Minister obrony [Korei Po&#322;udniowej &#8211; przyp. red.] poinformowa&#322;, &#380;e w ramach gruntownej reorganizacji strategii wojennej wszystkie si&#322;y zbrojne Korei Po&#322;udniowej zostan&#261; przeszkolone w zakresie obs&#322;ugi dron&#243;w.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jun/26/south-korea-drone-warriors-military-training">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek Xi Jinping spotka si&#281; z nowym premierem Bangladeszu &#8211; jest to kolejna wizyta w ramach fali wizyt &#347;wiatowych przyw&#243;dc&#243;w w Pekinie w tym roku, podczas kt&#243;rej chi&#324;ski przyw&#243;dca umacnia swoje wp&#322;ywy i wi&#281;zi gospodarcze oraz d&#261;&#380;y do &#187;zmiany uk&#322;adu si&#322;&#171; na niekorzy&#347;&#263; Zachodu.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jun/26/xi-jinping-china-host-of-world-leaders-middle-powers">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W czwartek rano, w godzinach szczytu, u p&#243;&#322;nocnych wybrze&#380;y Japonii mia&#322;o miejsce silne trz&#281;sienie ziemi, jednak krajowa agencja meteorologiczna poinformowa&#322;a, &#380;e nie ma zagro&#380;enia tsunami i nie odnotowano &#380;adnych powa&#380;nych obra&#380;e&#324;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/japan-earthquake-tsunami-d55ef22e943aba927183ca016aa486e6">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Indie opracowuj&#261; plany maj&#261;ce na celu przygotowanie si&#281; na s&#322;absze ni&#380; zwykle deszcze monsunowe oraz ich prawdopodobny wp&#322;yw na uprawy w tym najbardziej zaludnionym kraju &#347;wiata.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/6/23/india-prepares-contingency-plans-due-to-weak-monsoon-season">[Al-D&#380;azira]</a>, <a href="https://apnews.com/article/mumbai-monsoons-india-rains-climate-change-8530d9e5a0a69903839a2150c9f3875d">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug organizacji praw cz&#322;owieka ponad 5 300 os&#243;b nadal przebywa w o&#347;rodkach zajmuj&#261;cych si&#281; oszustwami internetowymi w Mjanmie, w pobli&#380;u granicy z Tajlandi&#261;, pomimo zesz&#322;orocznej mi&#281;dzynarodowej akcji przeciwko tym praktykom w regionie.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/6/23/more-than-5300-people-still-held-in-myanmar-scam-centres-rights-group">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;By&#322;a pierwsza dama Korei Po&#322;udniowej, Kim Keon Hee, zosta&#322;a skazana na siedem lat pozbawienia wolno&#347;ci za przyjmowanie &#322;ap&#243;wek w trakcie i po zako&#324;czeniu kadencji jej m&#281;&#380;a, prezydenta Yoon Suk Yeola.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/6/26/south-korean-court-jails-former-first-lady-for-seven-years-in-bribery-case">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Afryka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Antyzachodnie nastroje, podsycane aktywnie przez Rosj&#281;, doprowadzi&#322;y do zerwania bliskiej wsp&#243;&#322;pracy mi&#281;dzy Nigrem a Stanami Zjednoczonymi i Francj&#261;. W&#322;ochy nie zosta&#322;y jednak obj&#281;te powszechnym ostracyzmem, kt&#243;remu poddano inne kraje Zachodu. Dlaczego? Czym r&#243;&#380;ni si&#281; obecno&#347;&#263; W&#322;och&#243;w od kooperacji z Francuzami czy Amerykanami? &#8221; <a href="https://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/niger-wlochy-ostatnim-zachodnim-partnerem-w-sektorze-bezpieczenstwa/">[Konflikty]</a></p></li><li><p>&#8222;Wed&#322;ug najwy&#380;szego urz&#281;dnika ds. zdrowia publicznego w Afryce nie wiadomo, gdzie przebywa prawie 300 os&#243;b, u kt&#243;rych stwierdzono zaka&#380;enie wirusem Ebola w Demokratycznej Republice Konga.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/global-development/2026/jun/26/whereabouts-of-nearly-300-people-with-ebola-unknown-in-drc">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Policja w Kenii poinformowa&#322;a, &#380;e w czwartek zatrzyma&#322;a setki os&#243;b i u&#380;y&#322;a gazu &#322;zawi&#261;cego, gdy rodziny ofiar zabitych podczas antyrz&#261;dowych protest&#243;w sprzed dw&#243;ch lat maszerowa&#322;y w kierunku budynku parlamentu, domagaj&#261;c si&#281; odszkodowa&#324; i sprawiedliwo&#347;ci.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/kenya-protests-william-ruto-nairobi-1abfae9815508354b31c4eb974f82f19">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Organizacje spo&#322;ecze&#324;stwa obywatelskiego w RPA poinformowa&#322;y w &#347;rod&#281;, &#380;e nastoletnie dziewcz&#281;ta i kobiety nale&#380;&#261; do pierwszych grup szczeg&#243;lnie nara&#380;onych, kt&#243;re odczuwaj&#261; skutki ci&#281;&#263; w ameryka&#324;skiej pomocy zagranicznej, poniewa&#380; administracja Trumpa stopniowo wycofuje swoje wsparcie w wysoko&#347;ci ponad 400 milion&#243;w dolar&#243;w rocznie przeznaczone na programy zwalczania HIV w tym kraju.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/south-africa-us-hiv-funding-pepfar-trump-466ae7d6d3ebda8e871e71239946e733">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Policja w RPA prowadzi &#347;ledztwo w sprawie zab&#243;jstwa obcokrajowca w mie&#347;cie Pietermaritzburg, po&#322;o&#380;onym niedaleko Durbanu, gdzie setki obywateli Malawi przyby&#322;y w nadziei na repatriacj&#281; z obawy przed atakami na imigrant&#243;w.&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/6/23/south-african-police-investigate-murder-amid-rise-in-anti-migrant-attacks">[Al-D&#380;azira]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka &#321;aci&#324;ska</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ekipy ratownicze walcz&#261; z czasem w ca&#322;ej Wenezueli po tym, jak dwa pot&#281;&#380;ne trz&#281;sienia ziemi nawiedzi&#322;y ten kraj, powoduj&#261;c &#347;mier&#263; setek os&#243;b, rani&#261;c tysi&#261;ce i uwi&#281;ziwszy wiele innych pod zawalonymi budynkami.&#8221; Al-D&#380;azira ma najwa&#380;niejsze informacja o trz&#281;sieniach ziemi w Wenezueli. <a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/6/26/venezuela-earthquakes-what-happens-in-the-first-72-hours">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Pokonany lewicowy kandydat w drugiej turze wybor&#243;w prezydenckich w Kolumbii uzna&#322; zwyci&#281;stwo skrajnie prawicowego, podziwiaj&#261;cego Trumpa milionera i prawnika Abelardo de la Esprielli.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jun/24/colombia-presidential-election-abelardo-de-la-espriella">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; brazylijska policja federalna zatrzyma&#322;a obywatela Hiszpanii na mi&#281;dzynarodowym lotnisku Guarulhos w S&#227;o Paulo pod zarzutem rasizmu. By&#322;o to kolejne z serii g&#322;o&#347;nych aresztowa&#324; zagranicznych turyst&#243;w z podobnych powod&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/brazil-police-racism-1df0a78fb78c814430b216c04b9bb9d2">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Aktywi&#347;ci w Ekwadorze twierdz&#261;, &#380;e polska dzia&#322;aczka antykorupcyjna, kt&#243;ra prowadzi&#322;a &#347;ledztwo w sprawie zarzut&#243;w dotycz&#261;cych rodzinnej firmy prawicowego prezydenta tego kraju, zosta&#322;a zamordowana, aby j&#261; uciszy&#263;.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/monika-silva-koniuszek-ecuador-president-family-business">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Brazylijski s&#261;d nakaza&#322; Volkswagenowi wyp&#322;acenie milionowych odszkodowa&#324; ludziom, kt&#243;rzy byli zmuszani do pracy jak niewolnicy. Co ta sprawa m&#243;wi zar&#243;wno o przesz&#322;o&#347;ci, jak i tera&#378;niejszo&#347;ci Brazylii oraz dlaczego w og&#243;le koncern samochodowy prowadzi&#322; gospodarstwo rolne w &#347;rodku Amazonii?&#8221; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=KCXOjIujJ10">[###]</a></p><div id="youtube2-KCXOjIujJ10" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;KCXOjIujJ10&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/KCXOjIujJ10?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ameryka P&#243;&#322;nocna</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Premier Mark Carney stwierdzi&#322; w czwartek, &#380;e Kanada powinna ponownie otworzy&#263; swoje ambasady w Iranie i Wenezueli, kt&#243;re zosta&#322;y zamkni&#281;te przez jego poprzednik&#243;w. Carney argumentowa&#322;, &#380;e brak obecno&#347;ci dyplomatycznej ogranicza zdolno&#347;&#263; Ottawy do udzielania pomocy Kanadyjczykom przebywaj&#261;cym za granic&#261; oraz do reagowania na kryzysy humanitarne, pomimo g&#322;&#281;bokich spor&#243;w z rz&#261;dami obu tych kraj&#243;w.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/carney-canada-iran-venezulea-embassies-aecab722bb7ede28234debe572f7c689">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Jak poinformowa&#322; przedstawiciel S&#322;u&#380;by Park&#243;w Narodowych, na pocz&#261;tku tego miesi&#261;ca na dnie basenu Reflecting Pool w Waszyngtonie dosz&#322;o do przeci&#281;cia wyk&#322;adziny ostrym no&#380;em lub brzytw&#261;.&#8221; Czyli basen zar&#243;s&#322; nie dlatego, &#380;e by&#322;o to s&#322;abo wykonane przez znajomego Trumpa tylko z powodu sabota&#380;u. Hmmm.... <a href="https://www.bbc.com/news/articles/cn8qxz6qypyo">[BBC]</a></p></li><li><p>&#8222;Anna Paulina Luna, przedstawicielka stanu Floryda, stoi na czele blokady, kt&#243;ra sparali&#380;owa&#322;a prace Izby Reprezentant&#243;w &#8212; co budzi coraz wi&#281;ksz&#261; irytacj&#281; niekt&#243;rych jej republika&#324;skich koleg&#243;w. Ofiary tej walki to przecie&#380; wa&#380;ne projekty ustaw autorstwa Partii Republika&#324;skiej, kt&#243;re obecnie utkn&#281;&#322;y w martwym punkcie, podczas gdy Luna i sprzymierzeni z ni&#261; zwolennicy twardej linii naciskaj&#261; na Senat, by uchwali&#322; partyjn&#261; ustaw&#281; wyborcz&#261;, kt&#243;rej wersj&#281; Izba Reprezentant&#243;w ju&#380; przyj&#281;&#322;a. Posuni&#281;cie to zagra&#380;a obecnie corocznej ustawie o polityce obronnej oraz ca&#322;emu harmonogramowi prac Izby Reprezentant&#243;w na przysz&#322;y tydzie&#324;, chyba &#380;e przewodnicz&#261;cy Mike Johnson zdo&#322;a szybko znale&#378;&#263; wyj&#347;cie z tej sytuacji.&#8221; <a href="https://www.politico.com/news/2026/06/25/anna-paulina-luna-save-america-house-00976560">[Politico]</a></p></li><li><p>&#8222;W &#347;rod&#281; cz&#322;onkowie Izby Reprezentant&#243;w Stan&#243;w Zjednoczonych zadeklarowali zdecydowane poparcie dla samorz&#261;dnej wyspy Tajwanu, witaj&#261;c w Waszyngtonie Han Kuo-yu, przewodnicz&#261;cego tajwa&#324;skiego Yuanu Legislacyjnego. Dzieje si&#281; to w momencie, gdy administracja Trumpa rozpatruje pakiet sprzeda&#380;y broni dla Tajwanu o warto&#347;ci 14 miliard&#243;w dolar&#243;w, kilka miesi&#281;cy po uzyskaniu wst&#281;pnej zgody Kongresu.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/han-kuoyu-taiwan-congress-china-tech-trump-70f1bed4dff61859126f517f458b7a5b">[AP News]</a></p></li><li><p>W czwartek S&#261;d Najwy&#380;szy wyda&#322; kilka wyrok&#243;w. </p><ul><li><p>W pierwszym &#8222;opowiedzia&#322; si&#281; po stronie producenta &#347;rodka chwastob&#243;jczego Roundup w orzeczeniu, kt&#243;re prawdopodobnie zablokuje tysi&#261;ce pozw&#243;w s&#261;dowych, w kt&#243;rych zarzuca si&#281; firmie, &#380;e nie ostrzeg&#322;a konsument&#243;w o tym, &#380;e produkt mo&#380;e powodowa&#263; raka.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/supreme-court-roundup-monsanto-a7f054d80919f98bdfc5190013a8f6f1">[AP News]</a></p></li><li><p>W drugim &#8222;zezwoli&#322; administracji Trumpa na zniesienie ochrony prawnej dla migrant&#243;w uciekaj&#261;cych przed przemoc&#261; i kl&#281;skami &#380;ywio&#322;owymi na Haiti i w Syrii, nara&#380;aj&#261;c tym samym setki tysi&#281;cy kolejnych os&#243;b na potencjaln&#261; deportacj&#281;.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/immigration-supreme-court-haiti-syria-tps-1bbbf8115f984a0d53336656924e989d">[AP News]</a></p></li></ul></li><li><p>&#8222;Rozw&#243;j nowoczesnych technologii ma kluczowe znaczenie dla przysz&#322;o&#347;ci gospodarczej oraz bezpiecze&#324;stwa Stan&#243;w Zjednoczonych. Prezesi zarz&#261;d&#243;w najwi&#281;kszych korporacji z tego sektora zyskali bardzo du&#380;y wp&#322;yw na polityk&#281; &#8211; nie tylko ze wzgl&#281;du na &#347;rodki finansowe, kt&#243;re s&#261; w stanie przekaza&#263; na kampanie wyborcze poszczeg&#243;lnych partii i polityk&#243;w, lecz tak&#380;e z uwagi na produkty, us&#322;ugi i platformy, nad kt&#243;rymi maj&#261; kontrol&#281;. &#8221; <a href="https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2026-06-23/technooligarchowie-w-usa-wspolzaleznosc-administracji-trumpa-i">[O&#347;rodek Studi&#243;w Wschodnich]</a></p></li><li><p>&#8222;M&#281;&#380;czyzna oskar&#380;ony o wy&#322;udzenie miliard&#243;w z ameryka&#324;skiego systemu opieki zdrowotnej zosta&#322; odes&#322;any do Stan&#243;w Zjednoczonych, gdzie stanie przed s&#261;dem. Zosta&#322; zatrzymany w Turcji po ponad roku ucieczki &#8211; poinformowa&#322;o w poniedzia&#322;ek Federalne Biuro &#346;ledcze (FBI).&#8221; <a href="https://www.aljazeera.com/economy/2026/6/23/the-3-7bn-man-inside-one-of-americas-biggest-medicare-frauds">[Al-D&#380;azira]</a></p></li><li><p>&#8222;Chi&#324;ski gigant technologiczny Alibaba z&#322;o&#380;y&#322; pozew przeciwko Departamentowi Obrony Stan&#243;w Zjednoczonych, domagaj&#261;c si&#281; usuni&#281;cia firmy z listy chi&#324;skich przedsi&#281;biorstw wojskowych sporz&#261;dzonej przez Pentagon, kt&#243;ra uniemo&#380;liwia im uzyskiwanie ameryka&#324;skich kontrakt&#243;w obronnych i szkodzi ich reputacji.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/pentagon-alibaba-chinese-military-company-court-83a7ae81c37a1340dc51ef446d9d7485">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Oceania</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Ostatnia Australijka przetrzymywana w syryjskim obozie dla rodzin bojownik&#243;w Pa&#324;stwa Islamskiego otrzyma&#322;a zgod&#281; na powr&#243;t do Australii pod &#347;cis&#322;ymi warunkami &#8211; poinformowa&#322; w czwartek minister spraw wewn&#281;trznych Tony Burke.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/isis-brides-sydney-australia-syria-exclusion-order-7c9b8c2f6405e5b2b510de657e712a5b">[AP News]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Ekonomia i gospodarka</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Pomimo powszechnych obaw zwi&#261;zanych z tym, &#380;e Chiny buduj&#261; fabryki samochod&#243;w na ca&#322;ym &#347;wiecie i d&#322;awi&#261; lokaln&#261; konkurencj&#281;, okazuje si&#281;, &#380;e chi&#324;skie firmy produkuj&#261;ce pojazdy elektryczne w rzeczywisto&#347;ci dzia&#322;aj&#261; g&#322;&#243;wnie na w&#322;asnym rynku.&#8221; <a href="https://restofworld.org/2026/china-ev-makers-overseas-factories-exports/">[Rest of World]</a></p></li><li><p>&#8222;W pi&#261;tek wi&#281;kszo&#347;&#263; ameryka&#324;skiego rynku akcji odnotowuje wzrosty po tym, jak ceny ropy powr&#243;ci&#322;y do poziomu sprzed wojny z Iranem, jednak spadki akcji sp&#243;&#322;ek z bran&#380;y sztucznej inteligencji hamuj&#261; wzrosty na rynku.&#8221; <a href="https://apnews.com/article/stocks-markets-ai-chips-oil-rates-e356760ec69cab916e53a9804336b845">[AP News]</a></p></li><li><p>&#8222;Urz&#261;d Dozoru Technicznego to instytucja, kt&#243;rej w debacie publicznej nie po&#347;wi&#281;ca si&#281; zbyt du&#380;o uwagi, a jest to instytucja bez kt&#243;rej transformacja energetyczna si&#281; nie wydarzy. W dzisiejszym odcinku prezes UDT Pawe&#322; Smoli&#324;ski opowiada, o kompetencjach i wyzwaniach UDT, przygotowaniach do budowy pierwszej polskiej elektrowni j&#261;drowej czy bezpiecze&#324;stwie sektora energetycznego.&#8221; <a href="https://open.spotify.com/episode/09MPheTQwdU33dgT18bmKz">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8aecedbc6800ad4749dd41f2d2&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Doz&#243;r nad transformacj&#261; | Energia do zmiany&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Polityka Insight&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/09MPheTQwdU33dgT18bmKz&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/09MPheTQwdU33dgT18bmKz" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>&#8222;Volkswagen rozwa&#380;a zamkni&#281;cie czterech niemieckich fabryk i zwi&#281;kszenie liczby zwolnie&#324; nawet do 100 000 os&#243;b &#8211; poinformowa&#322;y w pi&#261;tek dwie osoby zaznajomione z t&#261; spraw&#261;. By&#322;aby to prawdopodobnie najwi&#281;ksza reorganizacja w historii bran&#380;y.&#8221; <a href="https://www.reuters.com/business/autos-transportation/volkswagen-ceo-aims-cut-up-100000-jobs-next-years-manager-magazin-reports-2026-06-26/">[Reuters]</a></p></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Nauka i technologia</strong></h1><ul><li><p>&#8222;Naukowcy stwierdzili, &#380;e fala upa&#322;&#243;w, kt&#243;ra nawiedza zachodni&#261; Europ&#281;, jest najsilniejsza i najbardziej rozleg&#322;a w historii, a jej wyst&#261;pienie jest mo&#380;liwe wy&#322;&#261;cznie z powodu kryzysu klimatycznego spowodowanego spalaniem paliw kopalnych.&#8221; <a href="https://www.theguardian.com/environment/2026/jun/26/europe-heatwave-impossible-without-climate-crisis-scientists">[The Guardian]</a></p></li><li><p>&#8222;Szympansy, goryle i dzieci &#347;miej&#261; si&#281; w podobnym rytmie, gdy s&#261; &#322;askotane. Naukowcy odkryli, &#380;e zar&#243;wno dzieci, jak i ma&#322;py cz&#322;ekokszta&#322;tne zachowywa&#322;y r&#243;wnomierne odst&#281;py czasowe mi&#281;dzy odg&#322;osami &#347;miechu podczas &#322;askotania, cho&#263; rytm &#347;miechu u dzieci by&#322; szybszy ni&#380; u ma&#322;p.&#8221; <a href="https://www.nature.com/articles/d41586-026-01994-8">[Nature]</a></p></li><li><p>&#8222;Soja i jej przetwory takie jak tofu, tempeh i mleko sojowe uchodz&#261; za kontrowersyjne. Niekt&#243;rzy opisuj&#261; j&#261; wr&#281;cz jako &#171;najwi&#281;kszy przekr&#281;t&#187;. W rzeczywisto&#347;ci wp&#322;yw soi na zdrowie jest bardzo dobrze przebadany, wi&#281;c mamy sporo bada&#324; do om&#243;wienia.&#8221; Polecamy materia&#322; od dr. Damiana Parola, kt&#243;ry omawia tematy warto&#347;ci od&#380;ywczej soi oraz bia&#322;ka sojowego i jego wp&#322;ywu na budowanie mi&#281;&#347;ni, znaczenie soi w kontek&#347;cie gospodarki hormonalnej kobiet i m&#281;&#380;czyzn, wp&#322;ywu soi na PCOS, endometrioz&#281; i menopauz&#281;, konsekwencji spo&#380;ycia soi dla pracy tarczycy i niedobory jodu, korzy&#347;ci ze spo&#380;ycia soi w kontek&#347;cie zdrowia prostaty, kontrowersji wok&#243;&#322; GMO, polecane przez niego produkty sojowe. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Iq9p-PMaPjo">[###]</a></p><div id="youtube2-Iq9p-PMaPjo" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;Iq9p-PMaPjo&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/Iq9p-PMaPjo?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>&#8222;Zielone &#380;&#243;&#322;wie morskie wykorzystuj&#261; pole geomagnetyczne Ziemi jako map&#281;, ale potrafi&#261; pod&#261;&#380;a&#263; za nim jedynie w przybli&#380;eniu. Naukowcy &#347;ledzili osiem &#380;&#243;&#322;wi podczas ich podr&#243;&#380;y o d&#322;ugo&#347;ci ponad 1000 kilometr&#243;w. Odkryli, &#380;e zwierz&#281;ta te mia&#322;y tendencj&#281; do p&#322;yni&#281;cia w jednym kierunku przez d&#322;u&#380;szy czas, a nast&#281;pnie zatrzymywa&#322;y si&#281;, by ponownie zorientowa&#263; si&#281; w terenie, gdy zboczy&#322;y z kursu.&#8221; <a href="https://www.science.org/content/article/migrating-sea-turtles-only-sort-know-where-they-re-going">[Science]</a></p></li><li><p>Spin &#8211; drobna liczba kwantowa, wielkie konsekwencje. Profesor Krzysztof A. Meissner wyja&#347;nia, czym jest spin i jak&#261; rol&#281; odgrywa w fizyce kwantowej. Omawiane s&#261; jego historyczne odkrycia, podzia&#322; cz&#261;stek na fermiony i bozony oraz wp&#322;yw tej fundamentalnej liczby na struktur&#281; materii, zjawiska magnetyczne i wsp&#243;&#322;czesn&#261; diagnostyk&#281; medyczn&#261;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=T0xfOzNPs4A">[###]</a></p><div id="youtube2-T0xfOzNPs4A" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;T0xfOzNPs4A&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/T0xfOzNPs4A?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><div><hr></div><h1><strong>Idee, kultura, spo&#322;ecze&#324;stwo</strong></h1><ul><li><p>&#8222;W zesz&#322;ym miesi&#261;cu w Las Vegas sportowcy rywalizowali przed miliarderami i influencerami fitnessu, pr&#243;bowali pobi&#263; rekordy &#347;wiata, a nie tylko pozwolono im za&#380;ywa&#263; dowolne &#347;rodki dopinguj&#261;ce &#8211; byli za to wr&#281;cz wychwalani. W tym filmie analizuj&#281;, co tak naprawd&#281; wydarzy&#322;o si&#281; podczas Enhanced Games, kto tak naprawd&#281; za tym stoi i dlaczego &#8211; uwaga, spoiler &#8211; nie ma to nic wsp&#243;lnego ze sportowcami ani rekordami. Staram si&#281; te&#380; by&#263; obiektywny i odnie&#347;&#263; si&#281; do najsilniejszych argument&#243;w przemawiaj&#261;cych za tym wydarzeniem, poniewa&#380; niekt&#243;re z nich nie s&#261; bez sensu. Nast&#281;pnie wyja&#347;niam, dlaczego nadal uwa&#380;am, &#380;e s&#261; one b&#322;&#281;dne.&#8221; Cz&#281;&#347;&#263; redakcji lubi ogl&#261;da&#263; kana&#322; jutubowy profesjonalnej biegaczki Phily Bowden a ten filmik mo&#380;e trafi&#263; tak&#380;e do tych, kt&#243;rzy nie s&#261; biegaczami. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=6ziuMCnT_QQ">[###]</a></p><div id="youtube2-6ziuMCnT_QQ" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;6ziuMCnT_QQ&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/6ziuMCnT_QQ?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul><ul><li><p>W wakacje szczeg&#243;lnie mo&#380;liwe jest, &#380;e trafimy do jakiego&#347; parku narodowego. T&#281; form&#281; ochrony danego terenu cennego przyrodniczo wywodzimy od pierwszego parku narodowego w historii &#347;wiata, tj parku Yellowstone w Stanach Zjednoczonych. O tym jak do ustanowienia tego parku narodowego dosz&#322;o opowiada Mi&#322;osz Szyma&#324;ski w najnowszym odcinku podkastu Za Rubie&#380;&#261;. <a href="https://open.spotify.com/episode/32pZs0bJWGKHVU5FJwk8XF">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a24e87167b92257dd7db38345&quot;,&quot;title&quot;:&quot;Park Yellowstone, czyli jak powsta&#322; pierwszy Park Narodowy na &#346;wiecie? // Za Rubie&#380;&#261; - 607&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Mi&#322;osz Szyma&#324;ski&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/32pZs0bJWGKHVU5FJwk8XF&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/32pZs0bJWGKHVU5FJwk8XF" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>Kolejny odcinek z G&#243;rnego &#346;l&#261;ska, ponownie o to&#380;samo&#347;ci &#8211; tym razem o czasach II wojny &#347;wiatowej. Prof. Ryszard Kaczmarek z Instytutu Historii Uniwersytetu &#346;l&#261;skiego.opowiada o sytuacji Polak&#243;w z niemieckim obywatelstwem, kt&#243;rzy mieszkali przed wojn&#261; na terenie III Rzeszy, o tym jak nie raz wkraczali oni jako wcieleni do Wermachtu &#380;o&#322;nierze na tereny rejencji katowickiej, kt&#243;re 17 lat wcze&#347;niej opuszczali, jak to by&#322;o z t&#261; Volsklist&#261; (w tym o tym, &#380;e nie by&#322;o procesu &#8222;wpisywania si&#281; na list&#281;&#8221;), o przymusowych wcieleniach, o postrzeganiu tej historii w latach PRL i obecnie. Polecamy serdecznie. <a href="https://radionaukowe.pl/podcast/czy-slazacy-zdradzili-polske-dziadkowie-w-wehrmachcie-volkslista-i-powojnie-prof-ryszard-kaczmarek/">[Radio Naukowe]</a>, <a href="https://open.spotify.com/episode/515Ucb15aTrz5YvvFYq7NE">[###]</a></p></li></ul><iframe class="spotify-wrap podcast" data-attrs="{&quot;image&quot;:&quot;https://i.scdn.co/image/ab6765630000ba8a7c47454cbae323b308ee83a0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;#308 Czy &#346;l&#261;zacy zdradzili Polsk&#281;? Dziadkowie w Wehrmachcie, Volkslista i powojnie | prof. Ryszard Kaczmarek&quot;,&quot;subtitle&quot;:&quot;Radio Naukowe - Karolina G&#322;owacka&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Episode&quot;,&quot;url&quot;:&quot;https://open.spotify.com/episode/515Ucb15aTrz5YvvFYq7NE&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;noScroll&quot;:false,&quot;isVideo&quot;:false}" src="https://open.spotify.com/embed/episode/515Ucb15aTrz5YvvFYq7NE" frameborder="0" gesture="media" allowfullscreen="true" allow="encrypted-media" loading="lazy" data-component-name="Spotify2ToDOM"></iframe><ul><li><p>W temacie miesi&#261;ca geja to dzi&#347; wjecha&#322; Podcastex z ciekaw&#261; tematyk&#261; i jest du&#380;o &#380;art&#243;w o tym, &#380;e geje s&#261; lepsi od Polak&#243;w, bo przynajmniej myj&#261; dup&#281;. Polecamy, zar&#243;wno podcast jak i dbanie o higien&#281;. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=YbVeR4t2ejc">[###]</a></p><div id="youtube2-YbVeR4t2ejc" class="youtube-wrap" data-attrs="{&quot;videoId&quot;:&quot;YbVeR4t2ejc&quot;,&quot;startTime&quot;:null,&quot;endTime&quot;:null}" data-component-name="Youtube2ToDOM"><div class="youtube-inner"><iframe src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/YbVeR4t2ejc?rel=0&amp;autoplay=0&amp;showinfo=0&amp;enablejsapi=0" frameborder="0" loading="lazy" gesture="media" allow="autoplay; fullscreen" allowautoplay="true" allowfullscreen="true" width="728" height="409"></iframe></div></div></li></ul>]]></content:encoded></item></channel></rss>