Wydanie 275, 08.02.2026
To ze Światowym Dniem Mokradeł, marszałkiem Czarzastym na arenie międzynarodowej oraz wyborami prezydenckimi w Portugalii
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
List gończy za Ziobrą. To historyczna decyzja i sukces Prokuratury Krajowej [OKO.press]
Nikomu nie udało się tak podbić notowań Włodzimierza Czarzastego jak ambasadorowi Stanów Zjednoczonych gdy ogłosił, że zrywa z nim kontakty.
Na razie wszyscy zyskują na konflikcie wokół marszałka Czarzastego. Cieszy się Nowa Lewica, bo zyskała bohatera, koalicja rządząca pokazuje jedność. I wszyscy zapomnieli o wewnętrznych konfliktach w PiS.
Klakierzy Trumpa – czyli jak PiS staje się polską ekspozyturą ruchu MAGA [OKO.press]
„Służba Ochrony Państwa zawiesiła funkcjonariusza, który w prywatnych rozmowach groził »połamaniem nóg« pracownikowi Telewizji Republika. Złożyła też zawiadomienie do prokuratury w tej sprawie.” [TVN24]
„Nowe informacje w sprawie zatrzymanego w MON szpiega. Z informacji pochodzących z kierownictwa polskich służb specjalnych wynika, że osoba zatrzymana w Ministerstwie Obrony Narodowej pracowała dla białoruskiego wywiadu. Jak informuje Onet, SKW zidentyfikowała go jako współpracownika białoruskiego wywiadu już w połowie 2024 r.” [Wirtualna Polska]
„Zadośćuczynienie sędzi Beacie Morawiec zasądził ETPCz, który orzekł, że jej zawieszenie za czasów PiS było nielegalne i było częscią strategii zastraszania sędziów. Morawiec zawiesił neo-sędzia SN Adam Tomczyński z Izby Dyscyplinarnej. Ale zapłaci za to państwo, czyli obywatele.” Nie możemy się doczekać kiedy pojawi się kwestia tego czy neo-sędziowie będą mieli wypłacane państwowe emerytury. [OKO.press]
„Polska 2050 ma nową przewodniczącą. Jej strategia to inkluzywność malowana na zielono. Być może na ocalenie partii jest już za późno, ale czy w Polsce w ogóle jest miejsce na centrum wg pomysłu Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz?” Jakub Majmurek na łamach Krytyki Politycznej komentuje niedawne wybory partyjne Polski 2050. [Krytyka Polityczna]
„Grupa myśliwych urządzająca polowanie w rejonie czynnej linii kolejowej – brzmi nieprawdopodobnie? Jednak sytuacja z minionego weekendu okazała się prawdziwa. Potwierdziło ją PKP Intercity oraz PKP PLK.” Czyżby myśliwi pomylili lokomotywę z dzikiem? [Rynek Kolejowy]
Mróz ze wschodu i wir polarny. Ekspert wyjaśnia, dlaczego w tym roku mamy prawdziwą zimę [OKO.press]
„W dzisiejszym odcinku Joanna Sawicka i Wojciech Szacki opowiadają o notowaniach polskiego rządu, sytuacji koalicjantów i poparciu dla premiera. Szukają rządowych gwiazd i zastanawiają się, czyje gwiazdy bledną.” [###]
Czym uwodzi Grzegorz Braun? [###]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: Pozorny „rozejm energetyczny”. 1441. dzień wojny
Przypominamy o możliwości pomocy walczącym żołnierzom, za pomocą różnych zbiórek, jak ta, którą co jakiś czas polecamy. [Zrzutka]
Negocjacje w Abu Zabi się skończyły, w Kijowie wyją syreny. Czy Ukraina coś ugrała? [OKO.press]
„Stany Zjednoczone i Rosja mogą zawrzeć dwustronne porozumienia dotyczące Ukrainy bez udziału Kijowa – powiedział prezydent Wołodymyr Zełenski 6 lutego podczas briefingu z dziennikarzami w Kijowie.” [Kyiv Independent]
Co sądzimy o Ukraińcach? Ale my, fizyczne istoty, a nie ewakowalskacyferki z socjal mediów. Ale także, co Ukraińcy myślą o Polakach. Centrum Mieroszewskiego publikuje raport o opinii Polaków na temat Ukrainy oraz Ukraińców na temat Polski i wychodzi na to, że jest tak jak było, czyli w miarę neutralnie (Polacy o Ukraińcach) oraz pozytywnie (Ukraińcy o Polakach). Polecamy rozmowę z Jakubem Bodzionym z KL oraz link bezpośrednio do raportów. [Centrum Mieroszewskiego], [###]
„Kazaski sektor naftowy stanął w obliczu poważnego kryzysu w związku ze spadkiem przepustowości Kaspijskiego Konsorcjum Rurociągowego (CPC), wywołanym przez ataki ukraińskich dronów z listopada 2025 r. i stycznia br. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„25 stycznia 2026 roku w Wilnie doszło do pierwszego bezpośredniego, dwustronnego spotkania prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego z liderką białoruskiej opozycji Swiatłaną Cichanouską. O tym, czego oczekuje rząd w Kijowie, i dlaczego Cichanouska musiała na to spotkanie czekać kilka lat mówią Krzysztof Nieczypor i Kamil Kłysiński.” [###]
Europa
„Najważniejszym rezultatem 16. szczytu UE–Indie, który odbył się 27 stycznia w Nowym Delhi, było ogłoszenie porozumienia w sprawie umowy handlowej. Gdy wejdzie w życie, stworzy jedną z największych stref wolnego handlu na świecie i szerzej otworzy ogromny indyjski rynek dla towarów i usług z UE. W okresie rosnącego protekcjonizmu w handlu międzynarodowym i prowadzenia polityki opartej na sile zwiększenie gospodarczych powiązań UE i Indii zyskuje strategiczny wymiar.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„23 stycznia kanclerz Friedrich Merz (CDU) i premier Włoch Giorgia Meloni wzięli udział w 33. niemiecko-włoskich konsultacjach międzyrządowych w Rzymie. (...) Intensyfikacja współpracy z Włochami może pozwolić Merzowi skuteczniej wpływać na politykę UE w tak kluczowych kwestiach jak relacje transatlantyckie, konkurencyjność i modyfikacja strategii klimatycznej. We wszystkich tych sprawach Berlinowi i Rzymowi udało się osiągnąć zbliżenie stanowisk, podczas gdy tandem niemiecko-francuski – dotychczasowy fundament polityki europejskiej RFN – okazał się niezdolny do sformułowania wspólnej linii.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„We wtorek francuska policja przeprowadziła nalot na biura sieci społecznościowej X należącej do Elona Muska, a prokuratura nakazała miliarderowi z branży technologicznej stawienie się na przesłuchanie w ramach rozszerzającego się śledztwa, w związku z rosnącą kontrolą platformy przez władze w całej Europie.” [Reuters]
„Hiszpania stanowczo odpowiedziała na krytykę ze strony założyciela Telegrama Pawła Durowa. Oskarżył on premiera Pedra Sáncheza o zagrażanie wolności w internecie, co zaostrzyło spór wokół proponowanych ograniczeń dotyczących mediów społecznościowych.” [Euractiv]
„Druga tura wyborów prezydenckich w Portugalii – 8 lutego – to więcej niż tylko głosowanie na nową głowę państwa. To barometr zmian, które dopadły bodaj najbardziej do tej pory stabilny politycznie kraj Unii Europejskiej.” OKO.press ma tekst o pierwszej turze wyborów prezydenckich w Portugalii, który przypomina też o tym jak skrajna prawica zaczęła rosnąć w sondażach na przestrzeni ostatnich lat. [OKO.press]
We Włoszech odbywają się właśnie Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2026 a wiadomością z tym związaną, jaka przykuła naszą uwagę jest afera związana z tym, że skoczkowie narciarscy powiększali sobie penisy żeby uzyskać przewagę w czasie zawodów. [The Guardian]
„Koncern zbrojeniowy Czechoslovak Group wszedł na giełdę w Amsterdamie. Jego debiut był dużym sukcesem. Ta firma stała się najdroższą firmą Europy Środkowej (wyprzedziła tym samym Orlen). Skąd taki sukces czeskiego sektora zbrojeniowego? Kto stoi za tą firmą? Dlaczego firma wystrzeliła akurat teraz? Na te i inne pytania odpowiadają eksperci OSW Krzysztof Dębiec i Jacek Tarociński.” [###]
„W kwietniu odbędą się wybory parlamentarne na Węgrzech. Péter Magyar i jego partia TISZA mogą zakończyć 15-letnią dominację Viktora Orbána. Kim jest Péter Magyar, jaką drogę polityczną przeszedł i dlaczego jego ugrupowanie w krótkim czasie stało się głównym rywalem Viktora Orbána. Jaki jest program partii TISZA? O tym opowiedzą Ilona Gizińska i Andrzej Sadecki- eksperci OSW.” Możecie przeczytać pierwsze wydanie Monitora OSW o zbliżających się wyborach na Węgrzech lub posłuchać rozmowy ekspertów. [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
„W szwajcarskich Alpach ubywa hoteli trzygwiazdkowych i niższych, a przybywa tych wyższej klasy, zwłaszcza najdroższych. Czy to, że kurorty stawiają na coraz bogatszych i głównie zagranicznych turystów, sprawi, że zwykłych szwajcarskich rodzin nie będzie stać na ferie w ojczyźnie?” [###]
Bliski i Środkowy Wschód
W końcu otworzono przejście graniczne w Rafah między Gazą a Egiptem. Miało być to swoiste okno nadziei dla lokalnej społeczności. Ograniczenia wynegocjowane przez izraelskich, egipskich, palestyńskich i międzynarodowych urzędników oznaczały, że tylko 50 osób dziennie będzie mogło wjechać do Gazy, a 50 pacjentów – wraz z dwoma osobami towarzyszącymi – będzie mogło wyjechać z niej do Egiptu. Jednak w ciągu pierwszych czterech dni operacji, według danych ONZ, tylko 36 Palestyńczykom potrzebującym opieki medycznej zezwolono na wyjazd do Egiptu, plus 62 osoby towarzyszące. Palestyńscy urzędnicy twierdzą, że prawie 20 000 osób w Gazie stara się o wyjazd w celu uzyskania opieki medycznej, która – jak twierdzą – nie jest dostępna w tym zrujnowanym wojna terytorium. [AP News]
Armia Izraela stała się narzędziem, za pomocą którego żydowscy osadnicy na okupowanym Zachodnim Brzegu, prześladują mieszkających tam Palestyńczyków. Według izraelskich żołnierzy i aktywistów, jednostki rezerwowe z osiedli działają jako samozwańcze milicje. Hagmar, czyli regionalne jednostki obronne, zostały utworzone na Zachodnim Brzegu od października 2023 roku, gdy poborowi i stacjonujące tam wojsko przygotowywały się do przemarszu do Gazy. System ten przekazał broń i uprawnienia tysiącom osadników, którzy utworzyli jednostki wojskowe we własnych społecznościach, z niewielką kontrolą nad sposobem wykorzystania tych uprawnień. [The Guardian]
Liban oskarżył Izrael o opryskiwanie gruntów rolnych na południu kraju herbicydem powiązanym z rakiem, uznając to za zbrodnię na zdrowiu, która zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu i źródłom utrzymania rolników. Prezydent kraju, Joseph Aoun, obiecał podjąć „wszelkie niezbędne środki prawne i dyplomatyczne w celu przeciwdziałania tej agresji”. W tym samym czasie żołnierze sił ONZ, które stacjonują na południu Libanu donoszą o rosnącej ilości agresywnych zachowań w wykonaniu sił Izraelskich. [The Guardian], [AP News]
Arabia Saudyjska zainwestuje w nową prywatną linię lotniczą w Syrii. Jest to element szerszego planu inwestycji saudyjskich w dźwigającą się z ruin Syrię. W ubiegłym roku Saudowie ogłosili inwestycje na kwotę 6,4 miliarda dolarów w około 100 różnych projektach w obszarach głównie nieruchomości, infrastruktury, w tym infrastruktury cyfrowej. [Reuters]
Temat potencjalnego ataku Stanów Zjednoczonych na Iran wraca jak bumerang. Pomimo że protesty w Iranie zostały stłumione, ryzyko kolejnego konfliktu zbrojnego na Bliskim Wschodzie wydaje się rosnąć. Siły zgromadzone przez Amerykanów nadal jednak czekają na wyniki rozmów w Omanie. Na razie nie ma powodów do wielkiego optymizmu. Dzisiejsze rozmowy miały charakter niebezpośredni – pośredniczyli w nich Omańczycy. [Konflikty]
Premier Izraela spotka się w środę w Waszyngtonie z prezydentem USA Donaldem Trumpem w sprawie amerykańskich rozmów z Iranem, poinformowało w biuro strony Izraelskiej. „Premier uważa, że wszystkie negocjacje muszą obejmować ograniczenie liczby pocisków balistycznych i zakończenie wsparcia dla irańskiej osi” – poinformowało biuro Netanjahu w krótkim oświadczeniu, odnosząc się do wsparcia Teheranu dla grup bojowych, w tym Hezbollahu w Libanie i Hamasu na terytoriach palestyńskich. Ostatnie spotkanie Trumpa i Netanjahu odbyło się w grudniu. Biały Dom na ten moment nie skomentował tej sprawy. [AP News]
Irański reżim co prawda brutalnie pacyfikuje protesty, ale za to umożliwił kobietom wyrobienie sobie prawa jazdy na motocykl. [Al-Monitor]
Azja
Od 2023 roku prognoza pogody w Korei Północnej pokazuje widzom dane jedynie dla... Korei Północnej, a nie jak wcześniej dla obu Korei. Z czego to wynika? Jakie są obecnie stosunki między Koreami? Na jakim etapie jest plan pokojowy, a właściwie pokojowego współistnienia. O obustronnych próbach sabotażu, spisku, dywersji i szpiegostwa. O tym, dlaczego to Polska ma jedną z naprawdę niewielu ambasad w Korei Północnej. O tym jak i dlaczego Koreańczycy z południa patrzą na Rosję. O władzy najmłodszego z Kimów, wpływie edukacji na Zachodzie na jego rządy i kształt polityki oraz co ma z nimi wspólnego konfucjanizm. A także o ucieczkach z Korei Północnej i trudnym losie uciekinierów. Opowiada dr Oskar Pietrewicz z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. [###]
„Próby Korei Płd. poprawy stosunków z Koreą Płn. nie przynoszą efektów. Choć wynika to głównie z niechęci KRLD do wznowienia kontaktów z Republiką Korei, to dodatkowym problemem są niespójne działania urzędującej od czerwca ub.r. administracji prezydenta Lee Jae-myunga.” Drugi materiał (chociaż tym razem dużo krótszy) pod którym podpisał się Oskar Pietrewicz. [Polski Instytut Spraw Międzyanrodowych]
„W piątek główny kandydat na premiera Bangladeszu, Tarique Rahman, odrzucił propozycję swojego głównego rywala dotyczącą utworzenia rządu jedności narodowej po przyszłotygodniowych wyborach, twierdząc, że jego partia jest przekonana o samodzielnym zwycięstwie.” [Reuters]
„Impreza poświęcona grze karcianej Pokémon, która miała odbyć się w świątyni ku czci poległych w wojnie Japończyków, została odwołana w wyniku negatywnej reakcji Chin.” Chociaż tekst BBC stara się tłumaczyć dlaczego ta świątynia jest kontrowersyjna to jeśli chcecie to naprawdę zrozumieć to polecamy tekst z serwisu Konflikty. [BBC], [Konflikty]
„Władze odwołują festiwal kwitnącej wiśni w parku Arakurayama Sengen w pobliżu góry Fuji z powodu naruszania granic prywatnych posesji przez turystów, zaśmiecania terenu i »załatwiania potrzeb fizjologicznych na prywatnych podwórkach«.” Pisaliśmy już o tym, że Japonia nie opiera już swojej turystyki na zagranicznych turystach i wygląda, że proces ten będzie postępował. [The Guardian]
Afryka
Trzeci odcinek z serii historii Somalii. Materiał zaczyna się w 1995 roku, po tym gdy kraj opuszczają siły ONZ. O rywalizacji między sądami islamskimi, a watażkami żerującymi na chaosie. Ponowne ingerencje USA, inwazja Etiopii, kolejne rządy watażków i ciągły spór z islamistami, którzy nierzadko w oczach ludzi przynoszą stabilność. O pojawieniu się i wzroście piratów i kolejnych trudnych losach tego kraju. Czy Somalię da się naprawić? Czy obecna sytuacja tego państwa daje jakąkolwiek nadzieję na przyszłość? Polecamy produkcję kanału ciekawehistorie. [###]
Sajf al-Islam al-Kaddafi, drugi syn byłego dyktatora Libii, został zamordowany w zachodniej części kraju. Do jego domu wejść miało czterech uzbrojonych mężczyzn. Śledczy prowadzą dochodzenie w sprawie. Kaddafi był jednym z 18 kandydatów w wyborach prezydenckich, do których miało dojść w 2021 roku. Wybory ostatecznie nigdy się nie odbyły. [BBC]
W Sudanie nadal toczy sie wojna domowa, która rujnuje kraj. Kolejne regiony pogrążają się w klęsce humanitarnej, bądź są świadkami masakr. [AP News]
Również w Etiopii nieustannie tlą się konflikty etniczne. Obecnie na celowniku rządu znajduje się przywódca Armii Wyzwolenia Oromo (funkcjonującego pod anglojęzycznym skrótem OLA). Rząd uznaje te organizację za terrorystyczną i oskarża o liczne masakry, do których dokonania OLA się nie przyznaje. Dostęp dziennikarzy do regionów zamieszkałych przez Oromów, największa grupę etniczną w kraju, jest ograniczony dlatego też wojna i jej skutki pozostają w dużej mierze nieznane. [AP News]
„W piątek Chiny i Republika Południowej Afryki podpisały umowę ramową dotyczącą nowej umowy handlowej, ponieważ wiodąca gospodarka Afryki rozgląda się za innymi opcjami w związku z wysokimi cłami importowymi nałożonymi na nią przez Stany Zjednoczone oraz dyplomatycznym konfliktem z administracją Trumpa.” [AP News]
W zachodniej Nigerii, przy granicy z Beninem, dżihadyści dokonali masakry dwóch wiosek. Najpierw wezwali na stawienie się do modlitwy, a następnie zamordowali tych, którzy się pojawili. Ofiarami stali się muzułmanie, którzy odrzucali skrajną wersję ich religii głoszoną przez sprawców. [BBC]
„Demonstracje, które miały miejsce w czterech głównych miastach Malawi w ciągu ostatniego tygodnia, doprowadziły do opóźnienia wprowadzenia nowego systemu podatkowego, który według przedsiębiorców zrujnuje ich źródła utrzymania.” [The Guardian]
Ameryka Łacińska
„Wenezuela ogłasza amnestię. Ale to nie jest akt skruchy autorytarnej władzy. Parlament Wenezueli przyjął w czwartek projekt ustawy o amnestii. To dowód na to, że pragmatyzm i gra pozorów stały się narzędziami przetrwania reżimu ” [OKO.press]
Dlaczego uciekinierzy polityczni z Wenezueli nie zaczęli masowo wracać do kraju? Na pewno widok starego reżimu, który trzyma się mocno nawet po porwaniu Nicolasa Maduro miał na to wpływ. Al-Dżazira ma reportaż, który przedstawia właśnie głosy Wenezuelczyków czekających na możliwość powrotu do ojczyzny. [Al-Dżazira]
„W środę argentyński sędzia zwrócił się do Stanów Zjednoczonych o ekstradycję byłego prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro, który został porwany przez amerykańskie siły zbrojne w zeszłym miesiącu i obecnie odpowiada przed sądem federalnym w Nowym Jorku za terroryzm narkotykowy i spisek mający na celu import kokainy.” [AP News]
„Prezydent Panamy José Raúl Mulino powiedział w czwartek, że ma nadzieję, iż trwająca batalia prawna z firmą z Hongkongu dotycząca działalności portów Kanału Panamskiego »nie ulegnie eskalacji«, ale rząd Panamy pozostanie nieugięty w swojej decyzji przeciwko tej firmie.” [AP News]
„Prezydentka Meksyku Claudia Sheinbaum ogłosiła, że jej kraj wyśle pomoc humanitarną na Kubę, kontynuując negocjacje z prezydentem Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem w sprawie złagodzenia blokady naftowej, którą nałożył on na ten wyspiarski kraj.” [Al-Dżazira]
„W sobotę rada prezydencka Haiti podała się do dymisji po prawie dwóch latach burzliwych rządów wraz z popieranym przez Stany Zjednoczone premierem, który prawdopodobnie pozostanie u władzy, podczas gdy kraj przygotowuje się do pierwszych od dziesięciu lat wyborów powszechnych.” To już prawie dwa lata chaosu na Haiti a nie wiemy czy sytuacja tam się znacząco poprawiła. [AP News]
Ameryka Północna
„Chiny uchyliły wyrok śmierci wydany na Kanadyjczyka Roberta Lloyda Schellenberga, poinformował w piątek kanadyjski urzędnik. Może to być oznaką ocieplenia stosunków dyplomatycznych w momencie, gdy premier Mark Carney stara się zacieśnić więzi handlowe z Pekinem.” [The Guardian]
„W dzisiejszym odcinku Mateusz Mazzini, współpracownik Gazety Wyborczej i Polityki, opowiada historię Jeffreya Epsteina, analizuje ujawnione dokumenty i zastanawia się, jak ta afera wpłynie na amerykańską politykę.” Polecamy ten podcast jeśli chcecie się dowiedzieć podstawowych faktów o sprawie Epsteina oraz aktach, które zostały niedawno upublicznione. [###]
Czytając to co ludzie wyciągają z akt Epsteina wygląda jakby był odwrotnym Forrestem Gumpem – osobą zamieszaną w wydaje się wszystkie okropne wydarzenia ostatnich kilkudziesięciu lat. Ten tekst Guardiana opisuje jak mężczyźni, którzy mieli problem z ruchem MeToo często szukali pomocy właśnie u Jeffrey’a Epsteina. [The Guardian]
„Według informacji przekazanych przez adwokata informatora, wiosną ubiegłego roku Agencja Bezpieczeństwa Narodowego (NSA) wykryła dowody niezwykłej rozmowy telefonicznej między osobą powiązaną z zagranicznym wywiadem a osobą blisko związaną z Donaldem Trumpem.” O tym co administracja Trumpa zrobiła a czego nie zrobiła z tą informacją pisze The Guardian. [The Guardian]
Trump publikuje filmik gdzie Obamowie to małpy. Chociaż film został usunięty to prezydent nie przeprasza. [The Guardian]
„Po wygaśnięciu 5 lutego br. amerykańsko-rosyjskiego traktatu Nowy START USA prawdopodobnie zwiększą swoje siły nuklearne. Będzie to odpowiedź na ich rozbudowę przede wszystkim przez Chiny, ale też przez Rosję. Może to pomóc we wzmocnieniu odstraszania przez NATO, choć dla Europy długoterminowe skutki wzmożonych zbrojeń strategicznych są trudne do przewidzenia. ” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„AIPAC [pro izraelska grupa lobbingowa – przyp. red.] wydał 2 miliony dolarów na atakowanie umiarkowanego Toma Malinowskiego w wyborach specjalnych do Izby Reprezentantów – i prawdopodobnie przyczynił się do zwycięstwa postępowej Analilii Mejia.” [Politico]
„W styczniu amerykański oddział TikToka przeszedł pod kontrolę amerykańskich inwestorów, wśród których znaleźli się sojusznicy aktualnej administracji. Niedługo potem na platformie doszło do przypadków ograniczania zasięgów treściom atakującym m.in. ICE czy samego Trumpa. Czy trzeba się przyzwyczajać do tego rodzaju ukrytej cenzury?” [Krytyka Polityczna]
„Korzenie choroby, która toczy USA, sięgają głębokiej, nieprzepracowanej mentalności rasistowskiej, która odsłoniło groźną twarz przemocy wobec wszystkich, którzy nie mieszczą się w kulturowym projekcie białego nacjonalizmu chrześcijańskiego – pisze prof. Stanisław Obirek.” Ciekawy tekst, zwłaszcza fragment o tym jak to amerykański Kościół katolicki aktywnie daje opór działaniom obecnej administracji Trumpa. [OKO.press]
Oceania
„W nowym raporcie Kongresu Stanów Zjednoczonych otwarcie rozważa się nie sprzedawanie Australii żadnych atomowych okrętów podwodnych – zgodnie z obietnicą zawartą w porozumieniu Aukus – ponieważ Ameryka chce zachować kontrolę nad okrętami podwodnymi na wypadek potencjalnego konfliktu z Chinami w sprawie Tajwanu.” [The Guardian]
„Indonezja i Australia podpisały w piątek traktat bezpieczeństwa, który zobowiązuje je do konsultacji w przypadku zagrożenia dla któregokolwiek z tych krajów, poinformował prezydent Prabowo Subianto po spotkaniu z premierem Australii Anthonym Albanese w Dżakarcie.” [Reuters]
Ekonomia i gospodarka
Taksówki autonomiczne Waymo, okazały się nie być tak autonomiczne jak niektórzy mogli myśleć. Jest to jeden z kilku wniosków jakie można wyciągnąć z przesłuchania jakie odbyło się w Waszyngtonie. [Business Insider]
„Cena bitcoina spadła do najniższego poziomu od 16 miesięcy, pomimo osobistego i publicznego poparcia prezydenta USA Donalda Trumpa dla kryptowaluty.” [BBC]
„Producent samochodów Stellantis ogłosił, że poniesie koszty w wysokości 22 mld euro i sprzeda udziały w swoim joint venture zajmującym się produkcją akumulatorów po tym, jak przyznał, że »przecenił« tempo przejścia na pojazdy elektryczne.” [The Guardian]
„Na polskim i europejskim rynku pojawia się coraz więcej inteligentnych samochodów – w tym z Chin. Czy auta z Chin wyposażone w liczne czujniki, radary, kamery i podłączenie do internetu są zagrożeniem? Jakie zbierają dane i do kogo one trafiają? Oraz czy istnieją regulacje, które dbają o nasze bezpieczeństwo i bezpieczeństwo naszego państwa?” [###]
„Globalna platforma wydawnicza Substack generuje przychody z biuletynów promujących agresywną ideologię nazistowską, supremację białej rasy i antysemityzm – wynika z dochodzenia przeprowadzonego przez Guardian.” Wolelibyśmy nie musieć publikować tego newsa ale cóż zrobić. [The Guardian]
We względu na zimową aurę, miał miejsce kolejny rekord zapotrzebowania na energią elektryczną oraz rekordowa generacja naszego krajowego systemu elektroenergetycznego. Kontrybucja węgla (kamiennego i brunatnego) w zaspokojeniu tego szczytowego zapotrzebowania wyniosła jedynie 53%. To pokazuje jak stopniowo zmienia się nasz system elektroenergetyczny, który jeszcze dekadę temu polegał na węglu w ponad 90% procentach. [Wysokie Napięcie]
Nauka i technologia
„Według jednego z pierwszych badań tego typu, w którym przeanalizowano dziesiątki rodzajów nowotworów w prawie 200 krajach, prawie 40% nowych przypadków raka na całym świecie można potencjalnie zapobiec.” [Nature]
Czy statyny są tak niebezpieczne jak do tej pory się nam wydawało? Naukowcy sporządzili metaanalizę dostępnych badań dotyczących skutków ubocznych tych leków na obniżenie cholesterolu LDL i wyniki wskazują, że tylko mała część skutków ubocznych jakie się tym lekom przypisuje jest przez nie powodowana. [The Guardian]
„Mechanizm, w którym asystenci AI »wchodzą ze sobą w interakcje« na platformie Moltbook, przypomina przedstawienie dla lalek, w którym niewidoczni ludzcy animatorzy decydują, co ma zostać odegrane. Moltbook stanowi też niebagatelne zagrożenie dla cyberbezpieczeństwa.” [OKO.press]
Noworodki mają wyczucie rytmu ale z melodią już jest im trudniej. Skąd to wiemy? Z najnowszego badania, które zostało opublikowane w tym miesiącu. Dlaczego coś takiego się bada i jak? O tym przeczytacie w tekście The Guardian. [The Guardian]
„Samiec bonobo o imieniu Kanzi jest pierwszym zwierzęciem innym niż człowiek, które w pełni zrozumiało pojęcie udawania. W eksperymentach opisanych dzisiaj w czasopiśmie Science małpa preferowała kubek, który naukowcy udawali, że napełnili sokiem, od kubka, który udawali, że opróżnili.” [Nature]
„Badania wykazały, że nowotwory przyspieszają swój wzrost poprzez przyciąganie, a następnie przejmowanie kontroli nad pobliskimi nerwami czuciowymi. Podłączając się do komórek nowotworowych, nerwy te mogą wysyłać do mózgu sygnał, który osłabia ochronną aktywność komórek odpornościowych w miejscu występowania nowotworu, umożliwiając komórkom nowotworowym niekontrolowaną proliferację.” [Nature]
„Ślimak wielkości guzika, który kiedyś był zagrożony wyginięciem na Bermudach, znów ma się dobrze po tym, jak ekolodzy wyhodowali i wypuszczono ponad 100 000 tych mięczaków.” [The Guardian]
W styczniu zmarła Gladys Mae West – matematyczka, której praca służyła za podstawę powstania systemu GPS. Nature opublikował obszerny nekrolog, który przybliża jej niełatwą karierę naukową oraz osiągnięcia. [Nature]
Idee, kultura, społeczeństwo
„»Polska zawsze wierna«, ale bez wzajemności. Watykan wobec polskich powstań. Zawsze wierna katolicka Polska to kraj całkowicie oddany Rzymowi, o lojalność którego nikt za Spiżową Bramą nie zamierzał się martwić. Inaczej traktowano protestancko-katolickie Niemcy, od czasów kulturkampfu prowadzące nie zawsze przyjazną wobec papiestwa politykę.” [Krytyka Polityczna]
„Światowy Dzień Mokradeł to okazja, by przypomnieć, jak ogromne znaczenie mają tereny podmokłe dla ludzi i przyrody! Mokradła to najszybciej ginące ekosystemy świata. Zanikają trzy razy szybciej niż lasy. Wiele roślin i zwierząt występujących na terenach podmokłych jest zagrożonych wyginięciem. W Polsce tereny podmokłe jeszcze w połowie XX wieku stanowiły znaczącą część kraju. Patrząc historycznie, trzeba przyznać, że nie czyniono roztropnie w stosunku do tych terenów. Zabiegi melioracyjne w ubiegłym wieku, polegające na osuszaniu i powiększaniu obszarów do produkcji rolnej, zaburzały stosunki wodne, a tym samym zdolność do naturalnego zatrzymywania wody. Potrzebne są systemowe rozwiązania, ale także szerokie działania edukacyjne, by wszyscy widzieli korzyść w ochronie mokradeł, kluczowych dla przyszłości całego naszego globu. Dbajmy o mokradła – to inwestycja w wodę, klimat i przyszłość naszej przyrody.” [###]
„Dlaczego tak bardzo kochamy filmy postapo? W dzisiejszym wideo eseju zapraszam na krótką podróż w głąb postapokaliptycznego świata i analizę jednego z najbardziej fascynujących gatunków filmowych. Choć apokalipsa zombie lub wybuch bomby atomowej nie kojarzą się z czymś estetycznym — filmy, seriale i gry komputerowe takie jak «The Last of Us», «Fallout», «Mad Max» czy «28 lat później» udowadniają, że piękno niejedno ma imię. Jednak fascynacja postapokalipsą nie ma wyłącznie natury estetycznego zachwytu nad fantastyczną architekturą i scenografią. Analizując kino postapokaliptyczne, poruszam również tę rzadziej dyskutowaną stronę sztuki postapo — opowiadającą nie o naszych lękach, lecz przede wszystkim o naszych pragnieniach.” [###]