Wydanie 277, 21.02.206
To z bezczelnością pana biskupa Jeża, nowym prezydentem Peru oraz historią azbestu
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„W Polsce mamy dziś system taniego niewolnictwa” – tak wygląda wyzysk Kolumbijczyków. Prezydent nie zgłosił poprawek do SAFE – pomimo licznych wątpliwości i zapowiedzi. Sąd wydał nowe ENA dla Romanowskiego, który uciekł na Węgry.
„Biskup tarnowski Andrzej Jeż jako pierwszy hierarcha w kraju został oskarżony przez prokuraturę o to, że wiedział o pedofilii wśród księży w swojej diecezji. Chodzi o przynajmniej sto skrzywdzonych dzieci przez dwóch duchownych. Biskup, zamiast niezwłocznie zgłosić sprawę organom ścigania, zrobił to dopiero po czasie, kiedy Watykan potwierdził zarzuty. (...) Tymczasem oczekiwanie na decyzję Stolicy Apostolskiej pozbawiło – ze względu na przedawnienie – 23 ofiary księży możliwości dociekania przed sądem sprawiedliwości, a przede wszystkim ścigania ich oprawców.” OKO.press pisze o procesie urzędnika kościelnego, który właśnie się rozpoczął. O2 za to ma tekst o tym, że ten pan Jeż nie chce przeprosić ofiary kościelnego pedofila, chociaż tak nakazał mu sąd i woli płacić tysiąc złotych dziennie zamiast to zrobić. Pamiętajcie o tym jak usłyszycie następnym razem, że jest bieda w kościele. [OKO.press], [O2]
Czego boi się polski żołnierz? Według ministra Kosiniak-Kamysza boi się gender. Chociaż wojsko zaakceptowało szkolenie pt. „prawa człowieka i perspektywa gender w operacjach wojskowych” to po histerii prawicy minister się szybko z tego wycofał. Dość żałośnie to wygląda. [OKO.press]
Karol Nawrocki zawetował rządowy projekt reformy Krajowe Rady Sądownictwa. Zaraz potem zgłosił swój projekt ustawy „naprawiającej” sądy. To ustawa kagańcowa 2.0, tylko bardziej brutalna. Zakazuje sędziom stosowania prawa UE. A za wykonywanie wyroków ETPCz i TSUE będą grozić kary więzienia, płacenie odszkodowań do 40 tys. i automatyczne wyrzucanie z zawodu [zawetował rządowy projekt], [OKO.press]
„Drony z termowizją, amunicja poddźwiękowa i karabinki M4A1 i M4A3, które przywodzą na myśl amerykańskie filmy wojenne o siłach specjalnych. Ten arsenał miał posłużyć władzom Szydłowca w województwie świętokrzyskim do walki z bobrami. Po tym, jak w mediach społecznościowych rozpętała się burza, burmistrz swój wniosek wycofał” [OKO.press]
„Z rozpadu Polski 2050 wydają się zadowoleni wszyscy. Z wyjątkiem Szymona Hołowni, który nie zdołał stworzyć stabilnej formacji konkurującej z PiS-em i PO” [OKO.press], [###]
„W dzisiejszym odcinku Joanna Sawicka opowiada, jak doszło do rozłamu w Polsce 2050, którzy politycy tworzą nowy byt Centrum i co ta fronda oznacza dla koalicji rządzącej.” [###]
„Ten sam dzień, ta sama godzina, dwie różne imprezy PiS i przedstawiciele dwóch różnych zwaśnionych frakcji. W Stalowej Woli w południe zorganizowano konwencję programową o obronności, na której są między innymi Mariusz Błaszczak i Antonii Macierewicz. Natomiast w Słupsku z wyborcami spotykają się inni politycy partii, w tym Mateusz Morawiecki.” [TVN24]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Ukraińskie kontrataki w obwodzie zaporoskim. 1455. dzień wojny]
„Jak CIA i MI6 zdobyły informacje o planach Putina dotyczących Ukrainy i dlaczego nikt im nie uwierzył” W związku ze zbliżającą się rocznicą pełnoskalowego ataku Rosji na Ukrainę polecamy Wam długi reportaż Guardiana, który opisuje to co działo się zaraz przed 24 lutego 2022 roku. [The Guardian]
„Po wyrażeniu zgody na udzielenie Ukrainie pakietu pożyczek UE w wysokości 90 mld euro, przedstawiciele władz w Budapeszcie oświadczyli w piątek, że zamierzają zawetować tę umowę, chyba że rosyjska ropa znów zacznie płynąć na Węgry.” [DW]
Sankcje na Łukaszenkę. Zmiana ukraińskiej polityki wobec Białorusi [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Węgierski rząd zdecydował w środę o wstrzymaniu dostaw oleju napędowego na Ukrainę – poinformował na X minister spraw zagranicznych Peter Szijjarto. Jak wyjaśnił, decyzja ma obowiązywać do momentu przywrócenia przepływu ropy rurociągiem Przyjaźń, którego praca została wstrzymana po styczniowym rosyjskim ataku na infrastrukturę energetyczną Ukrainy. Podobny krok ogłosiła tego dnia również Słowacja.” O oleju napędowym pisze TVN24 a Kyiv Independent donosi o groźbach tych państw o odcięciu dostaw prądu do Ukrainy. [TVN24], [Kyiv Independent]
„Podczas gdy rosyjskie rakiety i drony pogrążają większość Ukrainy w ciemnościach tej zimy, górska społeczność Ust-Chorna w dużej mierze zachowała dostęp do energii elektrycznej — dzięki zielonej energii.” [Kyiv Independent]
„Równolegle z przedłużaniem się działań wojennych na Ukrainie rośnie liczba weteranów. Mają oni duży wpływ na życie polityczne i społeczne, a ich rola zwiększy się wraz z potencjalnym ograniczeniem działań wojennych czy zawieszeniem broni. Z jednej strony będą kształtować ukraińską politykę, a z drugiej – stanowić wyzwanie dla spójności społecznej i obciążenie dla systemu pomocy socjalnej i zdrowotnej.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„W warunkach przedłużającej się wojny, narastających afer korupcyjnych i spadku zaufania do tradycyjnych elit, wojskowi oraz weterani zyskali istotny kapitał społeczny. Dymisja gen. Wałerija Załużnego i »zesłanie« do Wielkiej Brytanii nie osłabiły jego pozycji – przeciwnie, wzmocniły wizerunek niezależnego lidera, pozostającego poza bieżącą walką partyjną.” [Instytut Europy Środkowej]
Europa
Niemcy wobec ETS: złagodzenie – tak, dekonstrukcja – nie. Nowy rząd w Kosowie: koniec kryzysu politycznego. Mołdawia: fundusz konwergencji zamiast planu reintegracji.
„Strategie migracyjno-azylowa i wizowa, zaprezentowane pod koniec stycznia br. przez Komisję Europejską, wyznaczają ramy polityki migracyjnej UE na najbliższe lata. Zgodnie z założeniem obu dokumentów dyplomacja migracyjna ma wspierać priorytety bezpieczeństwa i globalnej konkurencyjności Unii. Planowane reformy mają wyeliminować nadużycia systemu azylowego i wizowego oraz przyciągnąć do UE wykwalifikowanych pracowników i inwestycje. Wyzwaniem dla wdrażania strategii będą zarówno niestabilność w sąsiedztwie Europy, jak i utrzymująca się niechęć wobec migrantów w państwach członkowskich.” [Polski Insytut Spraw Międzynarodowych]
„Kraje UE przygotowują się do umożliwienia Stanom Zjednoczonym dostępu do krajowych baz danych biometrycznych – zawierających wrażliwe dane osobowe, takie jak odciski palców i skany twarzy – w celu utrzymania ruchu bezwizowego do Stanów Zjednoczonych. Projekt dokumentu dotyczy umowy ramowej, która jest przygotowywana na szczeblu UE.” [Euractiv]
„Według agencji Reuters Stany Zjednoczone stworzyły portal, który umożliwi Europejczykom przeglądanie zablokowanych treści, w tym rzekomych wypowiedzi nawołujących do nienawiści i terroryzmu.” [The Guardian]
„Policja aresztowała młodszego brata króla Karola III, Andrzeja Mountbattena-Windsora. Zarzuca mu się nadużycia stanowiska publicznego w związku z jego relacjami z Jeffreyem Epsteinem.” Wygląda, że jakiekolwiek skutki związane z upublicznionymi aktami Epsteina widać po tej stronie Atlantyku. [Euractiv]
„Od 18 lutego 2026 roku w Słowacji wprowadzono stan wyjątkowy. W kraju zaczęło brakować ropy, co zaś zmusiło rząd do uwolnienia zapasów strategicznych tego surowca. Jedna z rafinerii ma otrzymać do 250 tysięcy ton ropy z owych rezerw. Cała sytuacja jest spowodowana uszkodzeniem rurociągu Przyjaźń.” [Obserwator Gospodarczy]
„Lider węgierskiej opozycji Péter Magyar twierdzi, że padł ofiarą operacji w stylu radzieckich służb specjalnych. Na rozesłanym do dziennikarzy fragmencie nagrania wideo z sypialni widać substancje wyglądające jak narkotyki. Polityk poinformował, że owszem, był seks za obopólną zgodą, lecz nikt nie zażywał nielegalnych środków. I sam złożył zawiadomienie” Węgierska prawica zazdrości liderowi opozycji skandalu, w którym bierze heteroseksualna para osób dorosłych uprawiająca seks za obopólną zgodą. [OKO.press]
Jeśli Péter Magyar ze swoją partią wygra wybory parlamentarne na Węgrzech to jakiej polityki zagranicznej można się spodziewać? Właśnie na to pytanie stara się odpowiedzieć analiza ECFR. [Europejska Rada Spraw Zagranicznych]
Rząd Gruzji znacząco zmienia strukturę państwowych uniwersytetów. Działania te mają na celu pacyfikację uczelni wyższych nieprzychylnych władzy. [Polski Insytut Spraw Międzynarodowych]
„Czy Rosja naprawdę jest »rajem tradycyjnych wartości«? Dziś analizujemy narrację promowaną przez propagandę oraz wypowiedzi polityków takich jak Władimir Putin. Co kryje się za hasłami o obronie rodziny, religii i moralności oraz dlaczego rzeczywistość często przeczy oficjalnej propagandzie? Czy »konserwatywny raj« to mit budowany na potrzeby polityki?” [###]
Bliski i Środkowy Wschód
„Rozmowy między Stanami Zjednoczonymi i Iranem nadal trwają, jednak nie przynoszą konkretnych rezultatów. Tymczasem Amerykanie gromadzą coraz większe siły, które jeszcze w tym tygodniu mają być gotowe do przeprowadzenia kolejnej serii ataków. Według mediów ilość zgromadzonego lotnictwa w regionie Bliskiego Wschodu jest największa od czasów przygotowań do operacji «Iraqi Freedom» w 2003 roku.” [Konflikty], [DW]
Mimo ostrzeżeń od własnej generalicji, premier Izraela, Binjamin Netanjahu, prze wo ataku na Iran. [Al-Monitor]
Ambasador Stanów Zjednoczonych w Izraelu, Mike Huckabee, twierdzi, że „byłoby w porządku”, gdyby Izrael zajął cały obszar Bliskiego Wschodu. W wywiadzie z Tuckerem Carlsonem powiedział, że Izrael ma biblijne prawo do ziemi od „Rzeki Egipskiej aż do rzeki wielkiej, rzeki Eufrat”, czyli tak jak opisuje to Biblia. [The Guardian]
Izraelskie naloty na Liban nadal trwają. W ostatnim, który miał miejsce we wschodnim Libanie bomby zabiły ośmiu członków bojowej grupy Hezbollah, w tym kilku lokalnych urzędników, poinformowało w sobotę dwóch przedstawicieli tej grupy. Libańskie Ministerstwo Zdrowia oszacowało liczbę ofiar na 10, ale nie rozróżniło bojowników od cywilów. [AP News]
Ostatnio naświetlony spór między Arabią Saudyjską, a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi rodzi pytanie – gdzie występuje podział między tymi państwami i jakie mają cele? Na to pytanie, z perspektywy Arabii Saudyjskiej opowiadał ostatnio mieszkający w królestwie publicysta i myśliciel Ahmed Altuwaijri (pisownia z języka angielskiego). Tego typu teksty, publikowane w Arabii Saudyjskiej są najpewniej zgodne z linią władzy. Co zatem możemy z tego tekstu wyczytać? [Middle East Eye]
„Turcja i Rosja podzielają przekonanie o słabnięciu dominacji Zachodu i ewolucji systemu międzynarodowego w stronę wielobiegunowości. Między Ankarą a Moskwą jest wiele podobieństw, ale i różnic. O dwuznacznych i nieoczywistych relacjach Turcji i Rosji mówią Witold Rodkiewicz i Adam Michalski.” [###]
Po przeprowadzeniu zakrojonej na szeroką skalę akcji repatriacyjnej, leżące na terenie Syrii obozy dla osób powiązanych z tzw państwem islamskim są obecnie w dużej mierze puste. [AP News]
Azja
„Bezprecedensowa w historii powojennej Japonii skala zwycięstwa Partii Liberalno-Demokratycznej w przedterminowych wyborach do Izby Reprezentantów (izby niższej parlamentu) zaskoczyła przywódców ChRL. Nie postrzegają jednak oni swojej trwającej kilka miesięcy eskalacji dyplomatycznej skierowanej przeciwko premier Takaichi Sanae jako jednoznacznej porażki.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
„6 lutego br., podczas obrad Konferencji Rozbrojeniowej ONZ, podsekretarz stanu USA oskarżył Chiny o przeprowadzenie latem 2020 r. skrytego testu nuklearnego o bardzo małej mocy. Zarzut ten nie został potwierdzony przez inne rządy i służby, ale wpisuje się we wcześniejsze spekulacje amerykańskich ekspertów na ten temat. ” [Polski Insytut Spraw Międzynarodowych]
„Były prezydent Korei Południowej Yoon Suk Yeol przeprosił w piątek za swoją krótkotrwałą deklarację stanu wojennego w grudniu 2024 r., dzień po tym, jak sąd w Seulu skazał go na dożywocie za kierowanie powstaniem.” [Reuters]
„W sobotę Indie podjęły działania mające na celu pogłębienie stosunków handlowych z Brazylią, podpisując porozumienie o rozszerzeniu współpracy w zakresie górnictwa i minerałów, aby sprostać rosnącemu popytowi na stal na rynku krajowym i wesprzeć rozbudowę mocy produkcyjnych w obliczu globalnego wyścigu o surowce.” [Reuters]
„Prawie rok po uruchomieniu ogólnokrajowego systemu płatności kryptowalutowych dla turystów, sprzedawcy twierdzą, że prawie nikt z niego nie korzysta — co rodzi pytania o to, komu tak naprawdę służy ten eksperyment.” [Rest of World]
„Nowy premier Bangladeszu został zaprzysiężony we wtorek po zdecydowanym zwycięstwie jego partii w wyborach parlamentarnych w zeszłym tygodniu. Były to pierwsze wybory w tym kraju od czasu wielkiego powstania w 2024 r. i głosowanie uznane za kluczowe dla przyszłego krajobrazu politycznego po latach intensywnej rywalizacji i spornych wyborów.” [AP News]
Zamachowiec-samobójca wjechał pojazdem wypełnionym materiałami wybuchowymi w konwój sił bezpieczeństwa w północno-zachodnim Pakistanie zabijając dwóch żołnierzy, w tym podpułkownika – poinformowało pakistańskie wojsko. Do ataku doszło w Bannu, dystrykcie w graniczącej z Afganistanem prowincji Chajber Pasztunchwa, gdzie siły bezpieczeństwa od lat walczą z bojownikami. Wojsko oświadczyło, że będzie ścigał sprawców zamachu „niezależnie od ich lokalizacji”, co zdaje się sygnalizować rosnące napięcie między Islamabadem a Kabulem. Żadna grupa na ten moment nie wzięła odpowiedzialności za atak. [AP News]
Afryka
Pisaliśmy już wcześniej o napięciach w etiopskim Tigraju i ryzyku ponownego konfliktu zbrojnego tam. Al-Dżazira ma reportaż o tej sytuacji jak i nastrojach jakie panują w regionie. [Al-Dżazira]
„14–15 lutego w Addis Abebie odbył się 39. szczyt głów państw i rządów Unii Afrykańskiej (UA). Obrady odbywały się w cieniu narastających napięć w Rogu Afryki, rywalizacji między państwami Zatoki Perskiej oraz przyspieszenia niekorzystnych zmian w porządku międzynarodowym.” PISM przygotował podsumowanie szczytu Unii Afrykańskiej, o którym wspominaliśmy tydzień temu. [Polski Insytut Spraw Międzynarodowych]
„Rządzący Nigrem generał Abdourahamane Tchiani wprost określił prezydenta Emmanuela Macrona jako sponsora światowego terroryzmu działającego przeciwko suwerennym państwom afrykańskim. Szef sztabu generalnego Nigru generał Amadou Ibro poszedł o krok dalej, wzywając ludność do przygotowania się do nadchodzącej wojny przeciwko Francji.” [Konflikty]
„Według raportu ponad 1000 Kenijczyków zostało zwabionych do walki po stronie Rosji w wojnie na Ukrainie.” The Guardian pisze o raporcie kenijskiego parlamentu a Al-Dżazira opisuje starania rodzin o powrót swoich bliskich walczących w Ukrainie. [The Guardian], [Al-Dżazira]
„Formalne uznanie przez Izrael Somalilandu za niepodległe państwo uruchomiło szereg niebezpiecznych procesów w Rogu Afryki. Mogą one doprowadzić do eskalacji zbrojnych konfliktów w obrębie deklarowanych granic Somalilandu i w jego najbliższym otoczeniu. UE powinna w tej sprawie kierować się kryteriami legalności i stabilności regionu.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Najmłodszy syn byłego prezydenta Zimbabwe Roberta Mugabe został aresztowany po tym, jak ogrodnik został postrzelony w jego domu w RPA, poinformowała policja i prawnik rodziny.” [Al-Dżazira]
„Ponad osiem miesięcy po śmierci byłego prezydenta Zambii Edgara Lungu jego zwłoki nadal znajdują się w południowoafrykańskim domu pogrzebowym, będąc przedmiotem makabrycznego sporu między jego rodziną a długoletnim rywalem, który przejął po nim władzę.” [AP News]
„Dzieci-żołnierze powiązani z walczącymi frakcjami w Sudanie zyskali ogromną popularność na TikToku, a ich filmy przyciągają miliony widzów.” Polecamy śledztwo serwisu [Bellingcat].
Ameryka Łacińska
„Członkowie opozycji w Wenezueli, organizacje zajmujące się prawami więźniów oraz krewni osób od dawna przetrzymywanych z powodów politycznych przyjęli w piątek z umiarkowanym entuzjazmem decyzję o amnestii, która ma uwolnić setki osób, w tym działaczy politycznych i obrońców praw człowieka.” [AP News], [Al-Dżazira]
„Były wieloletni przywódca Boliwii, socjalista Evo Morales, pojawił się w czwartek w swojej politycznej twierdzy w tropikach po prawie siedmiu tygodniach niewyjaśnionej nieobecności, popierając kandydatów w zbliżających się wyborach regionalnych i uciszając plotki, że uciekł z kraju w następstwie aresztowania przez Stany Zjednoczone jego sojusznika, byłego prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro.” [The Guardian]
Nie zgadniecie co stało się w Peru. Znowu parlament usunął prezydenta ze stanowiska. Americas Quarterly przedstawia reakcje swoich analityków a Al-Dżazira donosi o mianowaniu nowego prezydenta. [Americas Quarterly], [Al-Dżazira]
„ChRL przekazuje pomoc humanitarną na Kubę. Dostawy to sposób ChRL na symboliczne wsparcie swojego partnera w sytuacji sankcji nałożonych przez USA.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Raport Panamerykańskiej Organizacji Zdrowia wskazuje Gujanę jako państwo z najwyższą liczbą samobójstw w obu Amerykach, czyli tak samo jak dekadę temu. Dlaczego skala tej tragedii jest wciąż tak wielka, chociaż w międzyczasie ten jeden z najbiedniejszych krajów zaczął się bogacić najszybciej na świecie?” [###]
The Guardian ma tekst o tym jak hodowla kwiatów w Ekwadorze wpływa na lokalne środowisko jak i zdrowie pracowników zajmujących się kwiatami. [The Guardian]
„Prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum oświadczyła, że jej rząd wyśle oficjalne pismo z protestem do władz Wielkiej Brytanii po tym, jak żona byłego gubernatora poszukiwanego za rzekome sprzeniewierzenie 4,8 mln funtów z funduszy publicznych otrzymała azyl w Wielkiej Brytanii.” [The Guardian]
Ameryka Północna
„W piątek Sąd Najwyższy orzekł, że prezydent Donald Trump naruszył prawo federalne, nakładając jednostronnie szerokie cła na całym świecie.” Z tekstu CNN dowiecie się jakie były uzasadnienia sędziów a z tekstu w Apricitas Economics dowiecie się jak szło wprowadzanie i egzekwowanie ceł oraz przede wszystkim – co teraz? [CNN], [Apricitas Economics]
„Prezydent Donald Trump ogłosił w sobotę, że podnosi nowo ogłoszoną globalną stawkę celną do 15%, niecały dzień po ogłoszeniu 10-procentowego cła na całym świecie.” Jak widzicie Trump nie próżnuje. [NBC News]
Rada pokoju„Grupa w większości represyjnych i autorytarnych przywódców światowych oraz ich wysłannicy lecą do Waszyngtonu na inauguracyjne posiedzenie nowo utworzonej Rady Pokoju Donalda Trumpa.” Już po inauguracji ale nic tam znaczącego się nie stało więc możecie sobie przeczytać, kto w niej zasiada. Warto dodać, że Komisja Europejska wysłała swoją wysłanniczkę na inaugurację, co nie spodobało się niektórzym europejskim rządom. [The Guardian], [Euractiv]
„Lekarze w całej Karolinie Południowej, gdzie odnotowano największą od dziesięcioleci epidemię odry, udzielają pacjentom porad bez dostępu do aktualnych danych dotyczących hospitalizacji spowodowanych zapaleniem płuc, obrzękiem mózgu i innymi poważnymi powikłaniami związanymi z odrą.” [ProPublica]
„Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump planuje nominować inwestora biotechnologicznego Jima O’Neilla na stanowisko dyrektora Narodowej Fundacji Naukowej (NSF), co potwierdził rzecznik Białego Domu w rozmowie z magazynem Nature. Jeśli Senat zatwierdzi tę nominację, O’Neill zostanie pierwszym dyrektorem NSF niebędącym naukowcem ani inżynierem.” [Nature]
Oceania
„Minister spraw wewnętrznych Tony Burke »konsultuje się« z agencjami bezpieczeństwa w sprawie tymczasowego zakazu powrotu australijskich kobiet i dzieci przebywających w syryjskim obozie dla uchodźców, ale nie jest jasne, ilu członków tej grupy dotknąłby taki zakaz.” [The Guardian]
„Policja konfiskuje plakaty przedstawiające Trumpa, Putina i Netanjahu w nazistowskich mundurach z baru w Canberze.” Wszystko z powodu zgłoszenia związanego z niedawno przegłosowanym prawem o symbolach nienawiści. Chociaż znajduje się w nim wyłączenie dla dzieł artystycznych to jednak nie zastosowano go w tym przypadku co wzbudziło oburzenie części polityków. [The Guardian]
Ekonomia i gospodarka
„Sędzia z Kalifornii upomniał członków zespołu Marka Zuckerberga za noszenie okularów Ray Ban-Meta AI, które są wyposażone w kamerę, gdy w środę weszli do sali sądowej w Los Angeles na przełomowy proces dotyczący wpływu mediów społecznościowych na dzieci.” Ładnie Zuckerberg pokazał lekceważenie zarówno sądowi jak i samej koncepcji prywatności. W końcu bogatemu wolno więcej, prawda? [CBS News]
„Ile zdaniem Polaków należy zarabiać, żeby być zamożnym? I co prowadzi do bogactwa? Na takie pytania odpowiadali respondenci pytani przez CBOS o kryteria zamożności. Zestawiliśmy to z danymi z rynku. Co się okazało?” [###]
„W ciągu ostatnich kilku miesięcy firma Tesla dokonała znaczącej zmiany kierunku, odchodząc od bardzo dochodowych pojazdów elektrycznych na rzecz humanoidalnych robotów, które są obsesją prezesa Elona Muska. Wydaje się, że ta restrukturyzacja przebiega szybciej niż planowano, ponieważ sprzedaż pojazdów elektrycznych Tesli spadła do zaskakująco niskiego poziomu.” [Futurism]
„Czy płaca minimalna to bat na biznes? Jak wynika z badania przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych, nic na to nie wskazuje. Jej wzrost ma zerowy wpływ na zyski przedsiębiorców.” [Obserwator Gospodarczy]
Nauka i technologia
Dlaczego sportowcy są w stanie częściej bić rekordy właśnie w czasie Olimpiady? Czy związane jest to z większym prestiżem jaki przynosi zwycięstwo na tych zawodach? Czy ten prestiż wiąże się też z tym, że niektórzy sportowcy nie dają rady wykonać tego co udawało im się zrobić wielokrotnie wcześniej? Naukowcy nie są w stanie przeprowadzać badań przed publicznością porównywalną do tej na stadionach olimpijskich ale Vikram Chib bada sprawność i reakcje mózgu na nagrody na Uniwersytecie Johna Hopkinsa. Jego badania dają wgląd w to co może się dziać w umysłach i mózgach sportowców ale także zwykłych ludzi. [###]
„Proste badanie krwi, które mierzy poziom nieprawidłowej formy białka tau, może pewnego dnia posłużyć jako molekularny »zegar«, który pozwoli przewidzieć nie tylko, czy dana osoba zachoruje na Alzheimera, ale także kiedy to nastąpi. Jeśli badanie zostanie potwierdzone w większych badaniach, może ono zapewnić sposób na interwencję w chorobie neurodegeneracyjnej na wcześniejszym etapie, kiedy leczenie ma większe szanse powodzenia.” [Nature]
„Naukowcy ze Stanford Medicine twierdzą, że wynaleźli »uniwersalną formułę szczepionki«, która chroni myszy przed szeroką gamą alergenów, bakterii i wirusów układu oddechowego. Zamiast podawać ją w formie zastrzyku, potencjalny lek na wszystko można przyjmować w postaci prostego aerozolu do nosa.” Nic tylko trzymać kciuki za to żeby działało to także na ludziach a nie tylko na myszach. [Futurism], [Nature]
Zapotrzebowanie na psy przewodniki wzrasta a nie wszystkie psy, które rozpoczynają szkolenia kończą je gotowe do pracy. Artykuł z magazynu Science opisuje metody jakie są obecnie używane do znalezienia idealnych psich kandydatów ale zwraca też uwagę na głosy krytyczne. [Science]
Czy w pracy w laboratorium roboty zastąpią całkowicie biologów? Niedawno opublikowana praca naukowa właśnie to sugeruje, ale badacze uważają, że całkowicie nie da się wyeliminować człowieka z tej pracy. [Nature]
„Nowy szef NASA skrytykował w czwartek firmę Boeing i agencję kosmiczną za nieudany lot statku Starliner, w wyniku którego dwóch astronautów utknęło na kilka miesięcy na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.” [AP News]
„Dlaczego w Polsce prywatne finansowanie badań podstawowych niemal nie istnieje? Jak pod tym względem wyglądamy na tle innych krajów o podobnym poziomie rozwoju? W jaki sposób efekt ciepłego blasku (warm glow) wpływa na motywację darczyńców i czy bycie mecenasem nauki może być elementem budowania marki pracodawcy?” Polecamy ciekawy odcinek, w którym znajdzie się nie tylko krytyka finansowania nauki w Polsce ale także przegląd tego jak wygląda to na świecie. [###]
Azbest jest rzeczą równocześnie zbudowaną z bardzo powszechnych na ziemi pierwiastków, posiadającą własności niezwykle użyteczne ale też niebezpieczne dla zdrowia. Zanim jego użycie zostało zakazane w sporej części świata, pozwolił zgromadzić ogromne fortuny ludziom, którzy wprowadzali go na rynek pod kolejnymi formami. Dzisiaj, przy całej naszej wiedzy o nim i jego niebezpieczeństwach w niektórych krajach nadal jest używany. Opowieść o tym czym azbest jest, gdzie rozwinął skrzydła, o tym jak powszechnie można na niego się natknąć i jak ogromnym jest problemem opowiada Veritasium. [###]
„– Neutrina są naturalnym oknem do nowej fizyki – mówi w Radiu Naukowym dr hab. Sebastian Trojanowski, fizyk teoretyk związany z Narodowym Centrum Badań Jądrowych oraz Astrocent (CAMK PAN). To już brzmi dobrze, a kiedy dodamy do tego ciemną materię, robi się ekscytująco! Zdaniem gościa odcinka, to właśnie zmagania ze zrozumieniem natury neutrin i ciemnej materii sprawiają, że pojawia się potrzeba «wyjścia poza to, co już wiemy na temat cząstek mikroświata». – Prawdopodobnie wyjaśnienie tych zagadek będzie się wiązało z wprowadzeniem nowych cząstek i nowych sił między nimi – dodaje fizyk.” – o ciemnej materii, o neutrinach, o ich poszukiwaniu i zrozumieniu, o trwających pracach nad zrozumieniem tego fenomenu, a także o mniej i bardziej grudkowatych sernikach usłyszycie w najnowszym odcinku Radia Naukowego. [###]
Idee, kultura, społeczeństwo
Trwają XXV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Mediolanie oraz Cortinie d’Ampezzo. Jedną z najbardziej widowiskowych dyscyplin jest big air – konkurencja gdzie po wyskoku na sztucznej rampie wykonuje się w powietrzu różne ewolucje. Przedstawiamy materiał z finału tej imprezy w wykonaniu narciarzy. [YouTube]
„W najnowszym odcinku serii ”Powojnie„ zająłem się tematem wkroczenia Armii Czerwonej do Polski w ostatnich miesiącach II wojny światowej. Potem przez dziesięciolecia komunistyczna propaganda przekonywała, że był to akt ”wyzwolenia„ spod niemieckiej okupacji. Rzeczywistość okazała się jednak znacznie bardziej brutalna. Jeden terror został zastąpiony kolejnym. Miejsce gestapowców i esesmanów zajęli funkcjonariusze NKWD oraz żołnierze sowieckiej armii. Wraz z ich pojawieniem się rozpoczęła się fala grabieży, przemocy i samowoli. Najeźdźcy ze wschodu rabowali majątek prywatny i państwowy. Dochodziło do podpaleń i zbrodni. W tym czasie sowieccy komendanci wojenni przejmowali pełnię władzy, nie licząc się z polską administracją ani lokalną społecznością. ”Wyzwoliciele„ bardzo szybko pokazali swoje prawdziwe oblicze. W wielu miejscach początkowo witano ich z nadzieją — były kwiaty, uściski dłoni, atmosfera ulgi po latach niemieckiego terroru. Jednak nie wszędzie. W części miejscowości od pierwszych dni dochodziło do brutalnych działań.” [###]