Nie sądziliśmy, że to wydanie będzie tak bardzo wojenne.
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„RPO szuka obejścia niepublikowania orzeczeń TK, kiedy stawką są prawa obywateli. Kieruje sprawę do NSA i proponuje: TK jest wadliwy, ale jeśli zakwestionuje jakiś przepis, to sprawę, którą przegrał obywatel, powinien ponownie ocenić sąd. Nawet jeśli rozstrzygnięcie TK nie jest publikowane” [OKO.press]
„Adwokat Bartosz Lewandowski, obrońca zbiegłych na Węgry polityków obozu PiS, jest współautorem projektu, który wysyła sędziów do więzienia na 10 lat. Projekt ten jest antydemokratyczny, antyeuropejski i sprzeczny z Konstytucją” [OKO.press]
„Wojna w Ukrainie nie wywróciła w Polsce stolika PO-PiS, ale postawiła go na bardziej chwiejnym gruncie. Język solidarności i braterstwa ustąpił retoryce ”twardego polskiego interesu„, a rząd nie ma pomysłu, jak zatrzymać rosnącą w siłę na antyukraińskich emocjach radykalną prawicę.” [Krytyka Polityczna]
„Grzegorz Braun zamierza współpracować z politykami i aktywistami z Indii. Poinformował o tym podczas spotkania w Brukseli. Tyle że obywatele Indii, z którymi się spotkał, od lat współpracują z Rosją. Wiele wskazuje na to, że na poziomie międzynarodowym realizują oni interesy Kremla.” [OKO.press]
„Czy zalewając internet dezinformacją i fejkami, rzeczywiście da się sterować poglądami milionów ludzi na krytycznie ważny temat? Jak najbardziej, jeszcze jak! Wystarczy spojrzeć na Polaków.” [Krytyka Polityczna]
„Znamy szczegółowe zmiany ustawowe w Funduszu Kolejowym. Wprowadzenie nowych rozwiązań pozwoli na ustabilizowanie sytuacji na rynku infrastrukturalnym i zapewni rozwój kolei na lata. – Fundusz Kolejowy przestanie być biedafunduszem i ubogim krewnym Krajowego Funduszu Drogowego – podkreśla Adrian Furgalski prezes zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR i Railway Business Forum.” [Rynek Kolejowy]
„Kiedy ona kończy 15 lat, on, niespełna 40-letni ksiądz, zaczyna zachowywać się tak, jakby byli parą. Piszą do siebie, że się kochają, ale duchowny kontroluje dziewczynę, decyduje o tym, jak ma się ubierać, jest o nią chorobliwie zazdrosny. Wreszcie przekracza kolejną granicę: na plebanii dopuszcza się przemocy seksualnej. Po wszystkim zamyka ją w swoim pokoju, a sam idzie modlić się do kaplicy.” [Onet]
„System antydronowy SAN, pojazdy minowania BAOBAB, bojowe wozy piechoty Borsuk, transportery opancerzone ROSOMAK, zestawy przeciwlotnicze Piorun – to tylko kilka hitów polskiej zbrojeniówki, na których produkcję mają zostać przeznaczone środki z programu SAFE. Do polskich firm ma trafić 89 proc. funduszy z programu. Do niemieckich – 0,37 proc.” OKO.press pisze o tym na co pójdą pieniądze z SAFE a Euractiv donosi o tym, że program został przegłosowany przez parlament i oczekuje tylko podpisu prezydenta. [OKO.press], [Euractiv]
„Karolina Lewicka rozmawia z redaktorem naczelnym tygodnika Polityka. Jerzy Baczyński komentuje najnowsze wydarzenia w polskiej polityce: czym dokładnie jest program SAFE, czy jest korzystny dla Polski i jak działa? Jednocześnie zwraca uwagę na związki unijnych pożyczek z programem KPO, który odbił się szerokim echem w 2025 r. Co łączy SAFE i politykę zagraniczną naszego kraju, dlaczego SAFE budzi tyle kontrowersji na linii Nawrocki kontra Tusk?” Poza programem SAFE w podcaście jest poruszany rozpad partii Polska 2050 oraz dalsze rozwalanie systemu sądownictwa przez Karola Nawrockiego. [###]
„Prezydent Nawrocki może całkowicie sparaliżować polskie sądownictwo. Masowe odmowy nominacji sprawią, że w wymiarze sprawiedliwości zacznie brakować sędziów, co znów wydłuży i tak już niemiłosiernie długi okres oczekiwania na wyrok. Odmowy awansów sędziowskich oznaczają, że w sądach wyższej instancji pojawią się wakaty i powstanie zupełny chaos.” [Krytyka Polityczna]
„Sejm przyjął uchwałę w sprawie przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków-sędziów Krajowej Rady Sądownictwa. Uchwała głosi, że Sejm, wybierając sędziowski skład do KRS, uwzględni wyniki wyborów dokonanych przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych.” [Onet]
Prawie w całej Polsce w ten weekend będzie piękna pogoda. Co można robić w taką pogodę? Słuchać podcastu o wojenkach jakie toczą się wewnątrz PiSu! [###]
Kolejna rocznica wojny w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: Rosjanie nacierają w stronę Słowiańska i Kramatorska. 1462. dzień wojny
Przypominamy o możliwości pomocy walczącym żołnierzom, za pomocą różnych zbiórek, jak ta, którą co jakiś czas polecamy. [Pomagam]
Czwarty rok wojny: stabilizacja frontu, pozory negocjacji [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
Wyzwania mobilizacyjne Ukrainy pod koniec czwartego roku wojny [Instuytut Europy Środkowej]
4 lata wojny, feat. Aldona Hartwińska [###]
„W dzisiejszym odcinku Piotr Łukasiewicz, kierownik polskiej ambasady w Ukrainie i b. analityk Polityki Insight, opowiada o surowej zimie w Kijowie, która nie złamała ukraińskiego ducha walki, wzmocniła pogrążone w kłopotach władze i poprawiła sytuację wojskową Ukrainy na froncie. Rozmowę prowadzi Marek Świerczyński.” [###]
„Atak na organy antykorupcyjne: europejski komisarz ds. rozszerzenia twierdzi, że Ukraina nie odzyskała zaufania UE” [Ukrainska Pravda]
„Rosyjscy pracownicy sprowadzeni do obsługi elektrowni jądrowej w Zaporożu po jej zajęciu w marcu 2022 r. przekształcili pomieszczenia robocze w prowizoryczne pomieszczenia mieszkalne, co według byłego pełniącego obowiązki głównego inżyniera wydaje się naruszać zasady bezpieczeństwa elektrowni i stwarzać zagrożenie pożarowe.” Polecamy reportaż Kyiv Independent. [Kyiv Independent]
„Po jakimś czasie stało się jasne, że w trakcie działań wojennych nadal trwa życie – ludzie przychodzą do muzeum, i musi ono pracować także w nowych warunkach, bez stałej ekspozycji i dostępu do kolekcji” Jak wygląda życie muzeum w czasie wojny? Jak wygląda życie artystów skoro mężczyźni w wieku poborowym mogą w każdej chwili trafić na front? Czy artysta który nie walczy może jakkolwiek krytykować wojnę? Polecamy długi tekst w Dwutygodniku, który chociaż stara się odpowiedzieć na te pytania to nie zawsze daje nam łatwe odpowiedzi. [Dwutygodnik]
Europa
Armenia chce odebrać Rosji koncesję na zarządzanie swoimi kolejami. Planowo bez przełomu – aktualny stan integracji rosyjsko-białoruskiej.
„Porozumienie z Mercosurem jest jedną z najważniejszych umów handlowych pierwszej połowy tego stulecia – oświadczyła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Poinformowała też, że KE rozpocznie tymczasowe stosowanie porozumienia UE-Mercosur. ” [TVP Info]
„Skrajnie prawicowa partia opozycyjna Alternatywa dla Niemiec (AfD) wywołała obawy dotyczące bezpieczeństwa w Berlinie po tym, jak oficjalnie zwróciła się o informacje na temat słabych punktów systemu obronnego NATO — informacje, które okazałyby się przydatne dla Kremla.” [Politico]
Skąd taka niechęć Niemców do atomu? Co myślą o cyfrowym zapóźnieniu? Jak oceniają Merkel? [###]
„Partia Zielonych wygrywa wybory uzupełniające w Gorton i Denton, spychając Partię Pracy na trzecie miejsce, co stanowi cios dla Keira Starmera. Hannah Spencer zostaje wybrana pierwszą posłanką partii w północnej Anglii, a Partia Pracy odnotowuje spadek poparcia o 25,3% w porównaniu z rokiem 2024.” [The Guardian]
„Wybuch pełnoskalowej wojny na Ukrainie oraz globalna pandemia doprowadziły do przetasowania regionalnych stosunków gospodarczych w państwach bałtyckich. W jakiej kondycji gospodarczej są Litwa, Łotwa i Estonia? Jakie są źródła multikryzysu w Estonii i na Łotwie? Jak to się stało, że Litwa pomału przejmuje pozycję lidera regionu? O sytuacji w krajach bałtyckich opowiada Bartosz Chmielewski, ekspert OSW.” [###]
„Prawicowe partie rządzące we Włoszech osiągnęły porozumienie w sprawie zmiany ordynacji wyborczej na taką, która będzie dla nich korzystniejsza. Spotkało się to z ostrą krytyką ze strony opozycji.” [Euractiv]
„24 marca w Danii odbędą się przedterminowe wybory, a premier Mette Frederiksen będzie ubiegać się o nowy mandat po napiętym sporze z USA w sprawie Grenlandii. ” [Euronews]
„Premier Wiktor Orban wysyła wojska do ochrony obiektów energetycznych przed ukraińskim zagrożeniem i wstrzymuje kolejny pakiet sankcji europejskich na Rosję. W kampanii wyborczej Fidesz mówi, że Ukraina jest wrogiem Węgier, a Bruksela bezpośrednim niebezpieczeństwem. Czy to element kampanii czy rzeczywiste obawy Budapesztu? Rozmowa z Iloną Gizińską z Ośrodka Studiów Wschodnich o energetycznym uzależnieniu Węgier od Rosji, relacjach z Ukrainą, sojuszu z Trumpem oraz szansach Petera Madziara w nadchodzących wyborach.” [###]
Monitor OSW. Wybory na Węgrzech, nr 2 [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Skoro nie można Węgrów usunąć z Unii Europejskiej, to dobrze byłoby im tak utrudnić funkcjonowanie, by sami zdecydowali się na ewakuację.” Czekamy aż ktoś zaproponuje kolejny Trianon. [Krytyka Polityczna]
„Rosja dąży do militarnej dominacji nad Arktyką, ponieważ uznaje ten region za jeden z kluczowych dla realizacji jej mocarstwowych ambicji i rozwoju gospodarki. Ekspansja jest też elementem nacisku na USA, by przyjęły rosyjskie warunki zakończenia wojny na Ukrainie, oraz służy do podważania solidarności sojuszniczej w NATO. ” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Bliski i Środkowy Wschód
W godzinach porannych irańskiego czasu, Izrael rozpoczął atak wymierzony w struktury dowodzenia oraz obiekty wojskowe Iranu. Niedługo później do ataku dołączyły USA . W atakach zginąć mieli dowódcy i doradcy wojskowi, a także Najwyższy Przywódca Ali Chamenei (śmierć tego ostatniego ogłosił Donald Trump a później potwierdziły władze Iranu).
W odpowiedzi Irańczycy zaatakowali pociskami balistycznymi i dronami Izrael oraz amerykańskie bazy wojskowe w regionie tj. w Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Bahrajnie, Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej i Jordanii. Część dronów oraz odłamki z przechwyconych rakiet balistycznych dokonały zniszczeń m.in. w mieszkalnych dzielnicach wymienionych wcześniej państw arabskich oraz w lotniska w Abu Zabi i Dubaju. Dodatkowo Iran wydał ostrzeżenie do wszystkich statków, że przejście przez strategiczną cieśninę Ormuz, którą płyną potężne ilości węglowodorów, jest zabronione.
Dokładny efekt amerykańskich i izraelskich nalotów poznamy w ciągu najbliższych dni oraz tygodni. Zagadką pozostaje jak szeroko zakrojoną operację planują Izrael i USA. Kolejna niewiadoma to jak zachowa się irański reżim, ile ma zdolności do odpowiedzi i jak skuteczne będą jego działania w cieśninie Ormuz. Ostatnia zagadka to zachowanie się państw arabskich, które ucierpiały w wyniku irańskiego odwetu. Nikt na ten moment nie ma odpowiedzi na te pytania. Będą się one stopniowo pojawiać i krystalizować przez najbliższe dni i tygodnie, a my będziemy o nich co tydzień informować.
Poniżej znajdziecie kilka jakościowych podsumowań, które różne redakcje i organizacje przygotowały pierwszego dnia nowej odsłony konfrontacji.
Ośrodek Studiów Wschodnich przygotował materiał, który powstał o 11:00 28.02 i zbiera on informacje o tym dlaczego do tego ataku doszło oraz spekuluje jakie mogą być cele operacji. [###]
Konflikty poza zbiorczym opisem sytuacji przygotowały kalendarium wczorajszego dnia, gdzie idąc od dołu strony możemy odtworzyć kolejności mających miejsce wczoraj wydarzeń. [Konflikty]
Atlantic Council przygotował zestawienie, gdzie jego eksperci odpowiadają na kluczowe pytania dotyczące obecnego konfliktu – o przyczynach, celach i możliwych skutkach w różnych aspektach rzeczywistości. [The Atlantic Council]
Całkiem zwięzłe podsumowanie pierwszego dnia konfliktu przygotował również Tomasz Rydelek. [Tomasz Rydelek]
Według Komitetu Ochrony Dziennikarzy (CPJ) w 2025 roku rekordowa liczba 129 dziennikarzy i pracowników mediów została zabita podczas wykonywania swojej pracy, z czego dwie trzecie zginęły z rąk izraelskich sił zbrojnych.Był to drugi rok z rzędu, w którym liczba zabójstw przedstawicieli prasy osiągnęła bezprecedensowy poziom, a drugi rok z rzędu Izrael odpowiadał za około dwie trzecie wszystkich ofiar – podała w swoim dorocznym raporcie opublikowanym w środę niezależna organizacja z siedzibą w Nowym Jorku, dokumentująca ataki na dziennikarzy na całym świecie. [The Guardian]
„Amerykanie rozpoczęli proces wycofywania swoich wojsk z Syrii. Żołnierze mają opuszczać bazę Kasrak w północno-wschodniej części kraju, wcześniej stanowiącą jeden z głównych ośrodków walki z Da’isz. Cały proces może zająć kilka tygodni. Większość sprzętu ma znaleźć się w irackim Kurdystanie.” [Konflikty]
„Turcja w tym roku będzie miejsce ważnych wydarzeń, takich jak szczyt NATO. W tym kontekście opowiadamy o tym, jak wygląda polityka zagraniczna Turcji. Jak dziś wyglądają relacje Turcja-Rosja? Jak Turcja widzi swoją rolę w NATO? Jak Turcja gra z Trumpem? O tym opowiada kierownik Karol Wasilewski, kierownik Zespołu Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej.” [###]
Azja
„Władze chińskie traktują działania USA, m.in. wobec Wenezueli, rosyjskich tankowców i Grenlandii, jako potwierdzenie, że amerykańska polityka zagraniczna jest jednostronna i zorientowana na zachodnią półkulę. Nie wpływa to na zmianę celów Chin, ale komplikuje ich politykę wobec Stanów Zjednoczonych.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Chiński parlament zwolnił 19 członków, w tym dziewięciu oficerów wojskowych, na tydzień przed rozpoczęciem corocznego posiedzenia. (...) Kampania antykorupcyjna rozpoczęta przez chińskiego przywódcę Xi Jinpinga nie wykazuje oznak osłabienia po ponad dziesięciu latach. W ostatnich latach celem kampanii stało się wojsko, w tym usunięcie w zeszłym miesiącu najwyższego rangą generała, ponieważ Xi dąży do reformy i modernizacji sił zbrojnych.” [AP News]
Afghanistan vs Pakistan
„Pakistan zaatakował Kabul. Co wiemy o nowej wojnie? Spór o granicę przeszedł w najpoważniejszy konflikt Pakistanu z Afganistanem od podziału Indii w 1947 roku. Co to oznacza dla reżimu Talibów i bezpieczeństwa w regionie?” [OKO.press]
„Dlaczego Afganistan i Pakistan walczą ze sobą?” Al-Dżazira ma podsumowanie sporów jakie od jakiegoś czasu toczyły się między tymi państwami. [Al-Dżazira]
„W nocy pakistańskie siły zbrojne, wspierane przez artylerię i lotnictwo, przeprowadziły atak na kolejne obiekty wojskowe w głębi Afganistanu po tym, jak Pakistan ogłosił »otwartą wojnę« ze swoim wschodnim sąsiadem.” [AP News]
„Pierwsze od 18 lat demokratyczne wybory w Bangladeszu, które odbyły się 12 lutego br., wygrała Nacjonalistyczna Partia Bangladeszu (BNP) pod przywództwem Tarique’a Zia Rahmana. Oznacza to zakończenie okresu przejściowego po obaleniu rządu Sheikh Hasiny w sierpniu 2024 r. i odradzanie się demokracji. Największymi wyzwaniami dla nowego rządu będzie wzmocnienie praworządności, przyspieszenie wzrostu gospodarczego i poprawa relacji z Indiami. UE, która wspierała proces tranzycji, powinna mocniej zaangażować się w pomoc dla demokratycznego rządu i współpracę gospodarczą.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Afryka
„Setki osób powracają z Burundi do DRK po ponownym otwarciu granicy zamkniętej z powodu walk M23. Ponad 90 000 Kongijczyków uciekło przez granicę po tym, jak prawie trzy miesiące temu M23 wtargnęło do miasta Uvira i przejęło nad nim kontrolę.” [Al-Dżazira]
„Organ śledczy ONZ ostrzegł, że Sudan Południowy ryzykuje »powrót do wojny na pełną skalę«, jeśli nie zdoła pilnie położyć kresu utrwalonej bezkarności i powszechnym nadużyciom w obliczu eskalacji przemocy w najmłodszym państwie świata.” [Al-Dżazira]
„Co najmniej 55 obywateli Ghany zginęło w wojnie Rosji z Ukrainą po tym, jak zostali »zwabieni do walki« – poinformował minister spraw zagranicznych Ghany po wizycie w Kijowie, podczas której urzędnicy poruszyli kwestię rekrutacji Afrykanów przez Rosję.” [The Guardian]
„Dwie kobiety zostały aresztowane i zatrzymane w Ugandzie po tym, jak rzekomo pocałowały się w miejscu publicznym, co w tym kraju Afryki Wschodniej stanowi akt »aktywności homoseksualnej« i może skutkować dożywotnim więzieniem.” [The Guardian]
„To niezwykłe posunięcie dla wiodącej demokracji kontynentu afrykańskiego: prezydent Republiki Południowej Afryki ogłosił na początku tego miesiąca, że wyśle wojsko do obszarów o wysokiej przestępczości, aby zwalczać plagę przestępczości zorganizowanej, przemocy gangów i nielegalnego wydobycia.” [AP News]
Ameryka Łacińska
„Meksyk uchwalił ustawę o stopniowym skróceniu standardowego tygodnia pracy z 48 do 40 godzin, choć krytycy obawiają się, że zmniejszenie czasu pracy zostanie zrównoważone przez wydłużenie dopuszczalnego czasu pracy w godzinach nadliczbowych.” [Al-Dżazira]
„Zginął ważny boss kartelu. W jaki sposób meksykańskie siły zbrojne zlokalizowały i zabiły El Mencho, najbardziej znanego barona narkotykowego w kraju?” Al-Dżazira opisuje zarówno akcję służb, która doprowadziła do śmierci szefa kartelu jak i łańcuch ataków odwetowych przeprowadzonych potem przez członków kartelu. Guardian za to przypomina o tym, że większość borni palnej w Meksyku pochodzi ze Stanów Zjednoczonych. [Al-Dżazira], [The Guardian]
„Baron narkotykowy Nemesio El Mencho Oseguera Cervantes może nie żyje, ale kartel Jalisco, którym kierował przez lata, prawdopodobnie przetrwa go – częściowo dzięki wykorzystaniu technologii przez tę grupę przestępczą.” [WIRED]
„Powodzie i osunięcia ziemi w Brazylii zabiły co najmniej 30 osób po rekordowych opadach deszczu. Strażacy szukają 39 osób zaginionych w gruzach po wylewie rzeki i zniszczeniu domów.” [The Guardian]
„Administracja Trumpa blokuje rządowi Wenezueli możliwość pokrycia kosztów obrony przywódcy Wenezueli Nicolása Maduro przed zarzutami handlu narkotykami w Nowym Jorku, co według jego prawnika może naruszać jego konstytucyjne prawo do obrońcy.” [AP News]
„Senat Argentyny zatwierdził reformy rynku pracy popierane przez prezydenta Javiera Milei, które łagodzą przepisy dotyczące zatrudniania, pozwalają na dłuższe dni pracy i nakładają nowe ograniczenia na prawo do strajku, wywołując ponowne protesty przeciwko polityce oszczędnościowej rządu.” [Al-Dżazira]
„Kubańska straż przybrzeżna zabija 4 osoby na łodzi motorowej pływającej pod banderą USA. Kubańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że amerykańska łódź otworzyła ogień do straży przybrzeżnej, raniąc dowódcę statku. Incydent ma miejsce w kontekście nasilonych napięć między Kubą a Stanami Zjednoczonymi.” [DW]
„Prezydent Donald Trump zasugerował, że Stany Zjednoczone mogłyby przejąć Kubę, ale na polubownych warunkach. Oświadczenie to padło w piątek, gdy Trump przygotowywał się do wejścia na pokład prezydenckiego helikoptera Marine One na trawniku przed Białym Domem, aby udać się do Teksasu.” [Al-Dżazira]
„Kubańczycy, którzy kiedyś szybko uzyskiwali prawo pobytu w Stanach Zjednoczonych, obecnie stali się celem represji imigracyjnych Trumpa.” [The Guardian]
Ameryka Północna
„Premier Kanady Mark Carney przybył w piątek do Bombaju z pierwszą oficjalną wizytą w Indiach, mającą na celu zresetowanie stosunków i pogłębienie współpracy handlowej z New Delhi po pogorszeniu się relacji w ostatnich latach za kadencji jego poprzednika.” [AP News]
„Kanadyjski minister ds. sztucznej inteligencji poinformował, że wezwał przedstawicieli firmy technologicznej OpenAI po tym, jak firma odmówiła powiadomienia policji po zawieszeniu konta użytkownika, który stał się sprawcą jednej z najgorszych strzelanin w szkole w historii kraju.” [The Guardian]
Jak co roku prezydent Stanów Zjednoczonych wygłosił orędzie o stanie państwa.
Wnioski z przemówienia Trumpa: nastawienie na sprzedaż w kwestiach gospodarczych, silny nacisk na patriotyzm, mroczny zwrot w stosunku do Demokratów. [AP News]
„Trump przedstawił szereg przesadzonych i fałszywych twierdzeń, chwaląc działania swojej administracji w zakresie gospodarki, przestępczości, imigracji i innych kwestii.” [NBC News]
„Czarni ludzie nie są małpami”. Demokrata usunięty z orędzia o stanie państwa [USA Today]
„Gubernatorka stanu Wirginia, Abigail Spanberger, udzieliła we wtorek wieczorem ostrej i dosadnej odpowiedzi na orędzie Donalda Trumpa o stanie państwa, skupiając się na tym, co nazwała niepowodzeniem prezydenta w zapewnieniu Amerykanom obniżki kosztów, bezpieczeństwa i humanitaryzmu.” [The Guardian]
„Po miesiącach spekulacji, wywodów i domysłów, we wtorek rozpoczyna się sezon wyborów śródokresowych. Wyniki prawyborów w Teksasie, Karolinie Północnej i Arkansas dostarczą pierwszych konkretnych dowodów na to, czego oczekują wyborcy w połowie drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa.” [AP News], [###]
„Trzy notatki opisujące cztery przesłuchania przeprowadzone przez Federalne Biuro Śledcze w 2019 r. zawierają wyraźne, ale niepotwierdzone twierdzenia, że Donald Trump wykorzystał seksualnie kobietę, gdy była ona nieletnia na początku lat 80., z pomocą Jeffreya Epsteina, zgodnie z analizą tych dokumentów przeprowadzoną przez Guardian.” [The Guardian]
„Według przedstawicieli Kongresu, amerykańskie siły zbrojne użyły systemu laserowego do zwalczania dronów, aby zestrzelić bezzałogowy statek powietrzny obsługiwany przez amerykańską służbę celną i straż graniczną w Teksasie. Incydent ten miał miejsce zaledwie kilka tygodni po tym, jak użycie systemu laserowego w pobliżu El Paso spowodowało zamieszanie i ujawniło braki w komunikacji między kilkoma agencjami amerykańskimi.” [CNN]
„Ślepy uchodźca porzucony przez straż graniczną nie żyje. Nurul Amin Shah Alam, uchodźca rohindża z Mjanmy, był prawie ślepy i nie mówił po angielsku. Został wysadzony przez funkcjonariuszy w Buffalo, po drugiej stronie miasta od swojego domu. Jego rodzina nie została powiadomiona o jego zwolnieniu. Policja prowadzi dochodzenie.” Niestety ciągle można być zaskoczonym skurwieniem ludzi pracujących dla Trumpa. [Investigative Post], [CNN]
„Porażki Demokratów w wyborach w 2024 r. ujawniły słabości ich programu w obszarach migracji, kontroli granic i bezpieczeństwa oraz gospodarczych, a także problem braku przywództwa politycznego. Wymusiły one korektę strategii i koncentrację na ważnych dla wyborców kwestiach kosztów życia, a efekty tej zmiany były widoczne w wyborach stanowych i lokalnych w 2025 r. Choć krótkoterminowo poprawiła się konkurencyjność partii i mogą zwiększyć się jej szanse w wyborach połówkowych do Kongresu w listopadzie 2026 r., nie przesądza to o wypracowaniu skutecznego podejścia w walce o urząd prezydenta w 2028 r.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„19 lutego w Waszyngtonie odbyło się pierwsze posiedzenie zainicjowanej przez Donalda Trumpa Rady Pokoju (BoP). Podczas spotkania część państw zadeklarowała wysłanie do Strefy Gazy swoich funkcjonariuszy i przekazanie wsparcia finansowego na jej odbudowę. Mniejszy sukces przewodniczący Trump odniósł w zakresie przekonywania partnerów do samej instytucji Rady Pokoju, co uwidoczniła stosunkowo niewielka liczba obecnych przywódców państw i szerokie grono obserwatorów, którzy nie zdecydowali się na przystąpienie do Rady.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Trump ogłosił wyścig kosmiczny z Chinami. Stany Zjednoczone przegrywają. Jeśli chcesz ponownie wysłać ludzi na Księżyc, nie niszcz agencji odpowiedzialnej za ich transport.” Mogliście zapomnieć o tym wyścigu kosmicznym ale WIRED Wam to dobrze przypomni. [WIRED]
„Sędzia federalny stwierdził w czwartek, że IRS złamał prawo, ujawniając poufne informacje o podatnikach ”około 42 695 razy„ służbom imigracyjnym i celnym.” W Ameryce Trumpa łamanie prawa przez administrację federalną staje się normą a nie wyjątkiem. [AP News]
Oceania
„Pastafarianin z wiejskiej części stanu Queensland postanowił walczyć o zachowanie swojego prawa jazdy ze zdjęciem, na którym ma na głowie durszlak, argumentując, że jest to kwestia wolności wyznania.” Aż przypomina się rok 2012 gdy sprawa związana z Kościołem Latającego Potwora Spaghetti była na pierwszych stronach gazet w Polsce. [The Guardian]
Ekonomia i gospodarka
„Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump oświadczył w piątek, że nakazuje rządowi zaprzestanie współpracy z firmą Anthropic, a Pentagon zapowiedział, że uzna ten start-up za zagrożenie dla łańcucha dostaw, co stanowi poważny cios dla laboratorium zajmującego się sztuczną inteligencją po starciu dotyczącym zabezpieczeń technologicznych.” Reuters donosi o decyzji administracji Trumpa a WIRED opisuje reakcję firmy Anthropic, która zapowiedzi Pentagonu nie mają podstaw prawnych i będzie je podważał w sądach. [Reuters], [WIRED]
„Polska osiągnęła w 2025 roku wydatki obronne na poziomie 187 mld zł, czyli 4,7% PKB. W 2026 roku to ma być ok. 201 mld zł, czyli 4,8% PKB. Czy taki boom zbrojeniowy może przynieść nam cięcia w innych rodzajach wydatków budżetowych, w tym w wydatkach socjalnych? Jak to wyglądało w historii – czy jeśli chcemy mieć armaty, to musimy zrezygnować z masła? Co w okresie zbrojeń dzieje się z podatkami? A co z długiem publicznym? I co się dzieje po tym, gdy zbrojenia ustają?” [###]
„Dlaczego chińskie samochody elektryczne są tańsze od Tesli?” Rest of World ma podsumowanie wszystkich powodów stojących za niższymi cenami chińskich aut elektrycznych – zarówno tych o których się dużo mówi, jak i tych często pomijanych. [Rest of World]
„Gdzie te kobiety? Ile z nich naprawdę zasiada w zarządach i radach nadzorczych firm? Sprawdzimy na przykładzie 2 milionów europejskich przedsiębiorstw! Czy więcej kobiet to lepsze wyniki finansowe? Wyższe zyski? Co z płacami? Jedna kobieta na kierowniczym stanowisku robi różnicę, czy potrzeba więcej, żeby coś się zmieniło? I na koniec, czy dyskryminowane w firmach kobiety uciekają w samozatrudnienie?” [###]
„Program Leki 75+ obniżył wydatki seniorów na leki i przyniósł im realną ulgę finansową. Jednocześnie najwięcej zyskali ci, którzy i tak byli w dobrej sytuacji. Co więcej, program wywołał niezamierzone skutki, które mogą w dłuższej perspektywie zaszkodzić zdrowiu seniorów.” [Obserwator Gospodarczy]
„W dzisiejszym odcinku Krzysztof Kropidłowski z PI Finance opowiada o kondycji polskiego sektora bankowego, który w 2025 roku znów zanotował rekordowe wyniki. Bankom sprzyjały rosnące wolumeny kredytów i spadające koszty frankowe.” [###]
„W piątek rano Warner Bros. Discovery oraz Paramount Skydance zawarły umowę przejęcia o wartości 110 mld dolarów. Finalizacja transakcji planowana jest na trzeci kwartał 2026 roku.” [Wirtualne Media], [OKO.press]
Nauka i technologia
„Era eksperymentów na zwierzętach dobiega końca. Dokąd zmierza nauka? Postępy w dziedzinie modeli organów i modeli komputerowych dają nadzieję na wyeliminowanie niektórych eksperymentów na zwierzętach. Jednak nadal istnieją ogromne przeszkody do pokonania.” [Nature]
„Nie tylko buty piszczą, gdy ślizgają się po twardej powierzchni. Hamulce rowerowe, gumowe opony, a nawet niektóre implanty biomedyczne, takie jak sztuczne biodra, również wydają charakterystyczny dźwięk, gdy miękkie i twarde powierzchnie stykają się ze sobą.” [###]
„Pochodzenie COVID-19: co wiemy, a czego nie wiemy. Naukowcy podsumowują najważniejsze wnioski z pierwszego na świecie kompleksowego badania dotyczącego początków pandemii.” [Nature]
Chociaż Stany Zjednoczone oficjalnie wycofały się ze Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to amerykańscy przedstawiciele brali (wirtualnie) udział w corocznej konferencji naukowców decydującej o tym jak będą wyglądały szczepionki przeciw grypie na przyszły rok. Dlaczego o szczepionkach decyduje się rok wcześniej i jaki wpływ na ich wygląd może mieć zmiana w stosunku administracji Stanów Zjednoczonych z WHO? [NPR]
„Fikcyjny świat Pokémonów znalazł swoje miejsce w nauce i badaniach akademickich, w tym w ekologii, paleontologii, ewolucji, bioróżnorodności, edukacji, a nawet w krytyce nieuczciwych czasopism naukowych.” Polecamy tekst z okazji 30 rocznicy powstania pierwszej gry Pokemon. [Nature]
„Są budulcem naszych komórek i to nie tylko mięśniowych. Umożliwiają przeprowadzanie reakcji, które są dla nas niezbędne do życia (na przykład przemiana materii, uruchamiana przez enzymy). Wskazują układowi odpornościowemu, z jakim elementem ma walczyć. Niektóre przekazują sygnały z jednych tkanek do drugich, np. hormony takie jak insulina. Inne «dyktują» komórkom naszego ciała, które geny powinny uruchomić i skopiować. A jeśli funkcjonują błędnie, to komórki nie mogą dobrze pracować i chorujemy lub nawet umieramy. – Nasz organizm jest w dużej mierze maszyną opartą o białko – mówi dr Takao Ishikawa, prodziekan Wydziału Biologii Uniwersytety Warszawskiego.” [###]
Idee, kultura, społeczeństwo
„II RP była jednym z najbiedniejszych krajów Europy. Niezwykły eksperyment mający na celu walkę z biedą przeprowadzono w Poznaniu. Przy projekcie połączyli siły przyszły komunistyczny marszałek Polski, najsłynniejszy poznański architekt, wdowa po sanacyjnym generale i fałszerz dolarów.” [Hrabia Tytus]
Tydzień temu polecaliśmy Wam tekst z Guardiana „Jak CIA i MI6 zdobyły informacje o planach Putina dotyczących Ukrainy i dlaczego nikt im nie uwierzył”. Teraz Krytyka Polityczna ma dla Was artykuł, który stara się zwrócić uwagę, na potencjalne problemy tego tekstu oraz na zmieniającą się rolę dziennikarstwa śledczego w dzisiejszym świecie. [Krytyka Polityczna]
„Apki randkowe są jak sokowirówki, w których mężczyźni niskiego wzrostu i statusu opadają na dno. Rządzą trzy bożki: uroda, pozycja społeczna i intelekt, wszystkie przereklamowane – dr Anna Gromada opowiada, jak życie w sieci blokuje wchodzenie w związki. Dokłada się pornografia. A terapia? Wzbogaca kobiety i... nasila walkę płci” [OKO.press]
Kolejny odcinek z serii historii nazizmu od podkastu Za Rubieżą. W tym materiale omówiona zostaje powojenna sytuacja ekonomiczna Niemiec, to jakie nastroje wywoływały one w Bawarii, czemu tak właściwie zapobiec miał pucz monachijski według osób, które próbowały go dokonać, jak blisko Adolf Hitler był śmierci w tych wydarzeniach, jak niepoważnie został przygotowany pucz oraz jak niepoważne były wyroki dla jego organizatorów. [###]