Wydanie 278, 01.03.2026
To z wojną z Iranem, wojną Afganistanu z Pakistanem oraz rocznicą wojny w Ukrainie
Nie sądziliśmy, że to wydanie będzie tak bardzo wojenne.
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„RPO szuka obejścia niepublikowania orzeczeń TK, kiedy stawką są prawa obywateli. Kieruje sprawę do NSA i proponuje: TK jest wadliwy, ale jeśli zakwestionuje jakiś przepis, to sprawę, którą przegrał obywatel, powinien ponownie ocenić sąd. Nawet jeśli rozstrzygnięcie TK nie jest publikowane” [OKO.press]
„Adwokat Bartosz Lewandowski, obrońca zbiegłych na Węgry polityków obozu PiS, jest współautorem projektu, który wysyła sędziów do więzienia na 10 lat. Projekt ten jest antydemokratyczny, antyeuropejski i sprzeczny z Konstytucją” [OKO.press]
„Wojna w Ukrainie nie wywróciła w Polsce stolika PO-PiS, ale postawiła go na bardziej chwiejnym gruncie. Język solidarności i braterstwa ustąpił retoryce ”twardego polskiego interesu„, a rząd nie ma pomysłu, jak zatrzymać rosnącą w siłę na antyukraińskich emocjach radykalną prawicę.” [Krytyka Polityczna]
„Grzegorz Braun zamierza współpracować z politykami i aktywistami z Indii. Poinformował o tym podczas spotkania w Brukseli. Tyle że obywatele Indii, z którymi się spotkał, od lat współpracują z Rosją. Wiele wskazuje na to, że na poziomie międzynarodowym realizują oni interesy Kremla.” [OKO.press]
„Czy zalewając internet dezinformacją i fejkami, rzeczywiście da się sterować poglądami milionów ludzi na krytycznie ważny temat? Jak najbardziej, jeszcze jak! Wystarczy spojrzeć na Polaków.” [Krytyka Polityczna]
„Znamy szczegółowe zmiany ustawowe w Funduszu Kolejowym. Wprowadzenie nowych rozwiązań pozwoli na ustabilizowanie sytuacji na rynku infrastrukturalnym i zapewni rozwój kolei na lata. – Fundusz Kolejowy przestanie być biedafunduszem i ubogim krewnym Krajowego Funduszu Drogowego – podkreśla Adrian Furgalski prezes zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR i Railway Business Forum.” [Rynek Kolejowy]
„Kiedy ona kończy 15 lat, on, niespełna 40-letni ksiądz, zaczyna zachowywać się tak, jakby byli parą. Piszą do siebie, że się kochają, ale duchowny kontroluje dziewczynę, decyduje o tym, jak ma się ubierać, jest o nią chorobliwie zazdrosny. Wreszcie przekracza kolejną granicę: na plebanii dopuszcza się przemocy seksualnej. Po wszystkim zamyka ją w swoim pokoju, a sam idzie modlić się do kaplicy.” [Onet]
„System antydronowy SAN, pojazdy minowania BAOBAB, bojowe wozy piechoty Borsuk, transportery opancerzone ROSOMAK, zestawy przeciwlotnicze Piorun – to tylko kilka hitów polskiej zbrojeniówki, na których produkcję mają zostać przeznaczone środki z programu SAFE. Do polskich firm ma trafić 89 proc. funduszy z programu. Do niemieckich – 0,37 proc.” OKO.press pisze o tym na co pójdą pieniądze z SAFE a Euractiv donosi o tym, że program został przegłosowany przez parlament i oczekuje tylko podpisu prezydenta. [OKO.press], [Euractiv]
„Karolina Lewicka rozmawia z redaktorem naczelnym tygodnika Polityka. Jerzy Baczyński komentuje najnowsze wydarzenia w polskiej polityce: czym dokładnie jest program SAFE, czy jest korzystny dla Polski i jak działa? Jednocześnie zwraca uwagę na związki unijnych pożyczek z programem KPO, który odbił się szerokim echem w 2025 r. Co łączy SAFE i politykę zagraniczną naszego kraju, dlaczego SAFE budzi tyle kontrowersji na linii Nawrocki kontra Tusk?” Poza programem SAFE w podcaście jest poruszany rozpad partii Polska 2050 oraz dalsze rozwalanie systemu sądownictwa przez Karola Nawrockiego. [###]
„Prezydent Nawrocki może całkowicie sparaliżować polskie sądownictwo. Masowe odmowy nominacji sprawią, że w wymiarze sprawiedliwości zacznie brakować sędziów, co znów wydłuży i tak już niemiłosiernie długi okres oczekiwania na wyrok. Odmowy awansów sędziowskich oznaczają, że w sądach wyższej instancji pojawią się wakaty i powstanie zupełny chaos.” [Krytyka Polityczna]
„Sejm przyjął uchwałę w sprawie przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków-sędziów Krajowej Rady Sądownictwa. Uchwała głosi, że Sejm, wybierając sędziowski skład do KRS, uwzględni wyniki wyborów dokonanych przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych.” [Onet]
Prawie w całej Polsce w ten weekend będzie piękna pogoda. Co można robić w taką pogodę? Słuchać podcastu o wojenkach jakie toczą się wewnątrz PiSu! [###]
Kolejna rocznica wojny w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: Rosjanie nacierają w stronę Słowiańska i Kramatorska. 1462. dzień wojny
Przypominamy o możliwości pomocy walczącym żołnierzom, za pomocą różnych zbiórek, jak ta, którą co jakiś czas polecamy. [Pomagam]
Czwarty rok wojny: stabilizacja frontu, pozory negocjacji [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
Wyzwania mobilizacyjne Ukrainy pod koniec czwartego roku wojny [Instuytut Europy Środkowej]
4 lata wojny, feat. Aldona Hartwińska [###]
„W dzisiejszym odcinku Piotr Łukasiewicz, kierownik polskiej ambasady w Ukrainie i b. analityk Polityki Insight, opowiada o surowej zimie w Kijowie, która nie złamała ukraińskiego ducha walki, wzmocniła pogrążone w kłopotach władze i poprawiła sytuację wojskową Ukrainy na froncie. Rozmowę prowadzi Marek Świerczyński.” [###]
„Atak na organy antykorupcyjne: europejski komisarz ds. rozszerzenia twierdzi, że Ukraina nie odzyskała zaufania UE” [Ukrainska Pravda]
„Rosyjscy pracownicy sprowadzeni do obsługi elektrowni jądrowej w Zaporożu po jej zajęciu w marcu 2022 r. przekształcili pomieszczenia robocze w prowizoryczne pomieszczenia mieszkalne, co według byłego pełniącego obowiązki głównego inżyniera wydaje się naruszać zasady bezpieczeństwa elektrowni i stwarzać zagrożenie pożarowe.” Polecamy reportaż Kyiv Independent. [Kyiv Independent]
„Po jakimś czasie stało się jasne, że w trakcie działań wojennych nadal trwa życie – ludzie przychodzą do muzeum, i musi ono pracować także w nowych warunkach, bez stałej ekspozycji i dostępu do kolekcji” Jak wygląda życie muzeum w czasie wojny? Jak wygląda życie artystów skoro mężczyźni w wieku poborowym mogą w każdej chwili trafić na front? Czy artysta który nie walczy może jakkolwiek krytykować wojnę? Polecamy długi tekst w Dwutygodniku, który chociaż stara się odpowiedzieć na te pytania to nie zawsze daje nam łatwe odpowiedzi. [Dwutygodnik]
Europa
Armenia chce odebrać Rosji koncesję na zarządzanie swoimi kolejami. Planowo bez przełomu – aktualny stan integracji rosyjsko-białoruskiej.
„Porozumienie z Mercosurem jest jedną z najważniejszych umów handlowych pierwszej połowy tego stulecia – oświadczyła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Poinformowała też, że KE rozpocznie tymczasowe stosowanie porozumienia UE-Mercosur. ” [TVP Info]
„Skrajnie prawicowa partia opozycyjna Alternatywa dla Niemiec (AfD) wywołała obawy dotyczące bezpieczeństwa w Berlinie po tym, jak oficjalnie zwróciła się o informacje na temat słabych punktów systemu obronnego NATO — informacje, które okazałyby się przydatne dla Kremla.” [Politico]
Skąd taka niechęć Niemców do atomu? Co myślą o cyfrowym zapóźnieniu? Jak oceniają Merkel? [###]
„Partia Zielonych wygrywa wybory uzupełniające w Gorton i Denton, spychając Partię Pracy na trzecie miejsce, co stanowi cios dla Keira Starmera. Hannah Spencer zostaje wybrana pierwszą posłanką partii w północnej Anglii, a Partia Pracy odnotowuje spadek poparcia o 25,3% w porównaniu z rokiem 2024.” [The Guardian]
„Wybuch pełnoskalowej wojny na Ukrainie oraz globalna pandemia doprowadziły do przetasowania regionalnych stosunków gospodarczych w państwach bałtyckich. W jakiej kondycji gospodarczej są Litwa, Łotwa i Estonia? Jakie są źródła multikryzysu w Estonii i na Łotwie? Jak to się stało, że Litwa pomału przejmuje pozycję lidera regionu? O sytuacji w krajach bałtyckich opowiada Bartosz Chmielewski, ekspert OSW.” [###]
„Prawicowe partie rządzące we Włoszech osiągnęły porozumienie w sprawie zmiany ordynacji wyborczej na taką, która będzie dla nich korzystniejsza. Spotkało się to z ostrą krytyką ze strony opozycji.” [Euractiv]
„24 marca w Danii odbędą się przedterminowe wybory, a premier Mette Frederiksen będzie ubiegać się o nowy mandat po napiętym sporze z USA w sprawie Grenlandii. ” [Euronews]
„Premier Wiktor Orban wysyła wojska do ochrony obiektów energetycznych przed ukraińskim zagrożeniem i wstrzymuje kolejny pakiet sankcji europejskich na Rosję. W kampanii wyborczej Fidesz mówi, że Ukraina jest wrogiem Węgier, a Bruksela bezpośrednim niebezpieczeństwem. Czy to element kampanii czy rzeczywiste obawy Budapesztu? Rozmowa z Iloną Gizińską z Ośrodka Studiów Wschodnich o energetycznym uzależnieniu Węgier od Rosji, relacjach z Ukrainą, sojuszu z Trumpem oraz szansach Petera Madziara w nadchodzących wyborach.” [###]
Monitor OSW. Wybory na Węgrzech, nr 2 [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Skoro nie można Węgrów usunąć z Unii Europejskiej, to dobrze byłoby im tak utrudnić funkcjonowanie, by sami zdecydowali się na ewakuację.” Czekamy aż ktoś zaproponuje kolejny Trianon. [Krytyka Polityczna]
„Rosja dąży do militarnej dominacji nad Arktyką, ponieważ uznaje ten region za jeden z kluczowych dla realizacji jej mocarstwowych ambicji i rozwoju gospodarki. Ekspansja jest też elementem nacisku na USA, by przyjęły rosyjskie warunki zakończenia wojny na Ukrainie, oraz służy do podważania solidarności sojuszniczej w NATO. ” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Bliski i Środkowy Wschód
W godzinach porannych irańskiego czasu, Izrael rozpoczął atak wymierzony w struktury dowodzenia oraz obiekty wojskowe Iranu. Niedługo później do ataku dołączyły USA . W atakach zginąć mieli dowódcy i doradcy wojskowi, a także Najwyższy Przywódca Ali Chamenei (śmierć tego ostatniego ogłosił Donald Trump a później potwierdziły władze Iranu).
W odpowiedzi Irańczycy zaatakowali pociskami balistycznymi i dronami Izrael oraz amerykańskie bazy wojskowe w regionie tj. w Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Bahrajnie, Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej i Jordanii. Część dronów oraz odłamki z przechwyconych rakiet balistycznych dokonały zniszczeń m.in. w mieszkalnych dzielnicach wymienionych wcześniej państw arabskich oraz w lotniska w Abu Zabi i Dubaju. Dodatkowo Iran wydał ostrzeżenie do wszystkich statków, że przejście przez strategiczną cieśninę Ormuz, którą płyną potężne ilości węglowodorów, jest zabronione.
Dokładny efekt amerykańskich i izraelskich nalotów poznamy w ciągu najbliższych dni oraz tygodni. Zagadką pozostaje jak szeroko zakrojoną operację planują Izrael i USA. Kolejna niewiadoma to jak zachowa się irański reżim, ile ma zdolności do odpowiedzi i jak skuteczne będą jego działania w cieśninie Ormuz. Ostatnia zagadka to zachowanie się państw arabskich, które ucierpiały w wyniku irańskiego odwetu. Nikt na ten moment nie ma odpowiedzi na te pytania. Będą się one stopniowo pojawiać i krystalizować przez najbliższe dni i tygodnie, a my będziemy o nich co tydzień informować.
Poniżej znajdziecie kilka jakościowych podsumowań, które różne redakcje i organizacje przygotowały pierwszego dnia nowej odsłony konfrontacji.
Ośrodek Studiów Wschodnich przygotował materiał, który powstał o 11:00 28.02 i zbiera on informacje o tym dlaczego do tego ataku doszło oraz spekuluje jakie mogą być cele operacji. [###]
Konflikty poza zbiorczym opisem sytuacji przygotowały kalendarium wczorajszego dnia, gdzie idąc od dołu strony możemy odtworzyć kolejności mających miejsce wczoraj wydarzeń. [Konflikty]
Atlantic Council przygotował zestawienie, gdzie jego eksperci odpowiadają na kluczowe pytania dotyczące obecnego konfliktu – o przyczynach, celach i możliwych skutkach w różnych aspektach rzeczywistości. [The Atlantic Council]
Całkiem zwięzłe podsumowanie pierwszego dnia konfliktu przygotował również Tomasz Rydelek. [Tomasz Rydelek]
Według Komitetu Ochrony Dziennikarzy (CPJ) w 2025 roku rekordowa liczba 129 dziennikarzy i pracowników mediów została zabita podczas wykonywania swojej pracy, z czego dwie trzecie zginęły z rąk izraelskich sił zbrojnych.Był to drugi rok z rzędu, w którym liczba zabójstw przedstawicieli prasy osiągnęła bezprecedensowy poziom, a drugi rok z rzędu Izrael odpowiadał za około dwie trzecie wszystkich ofiar – podała w swoim dorocznym raporcie opublikowanym w środę niezależna organizacja z siedzibą w Nowym Jorku, dokumentująca ataki na dziennikarzy na całym świecie. [The Guardian]
„Amerykanie rozpoczęli proces wycofywania swoich wojsk z Syrii. Żołnierze mają opuszczać bazę Kasrak w północno-wschodniej części kraju, wcześniej stanowiącą jeden z głównych ośrodków walki z Da’isz. Cały proces może zająć kilka tygodni. Większość sprzętu ma znaleźć się w irackim Kurdystanie.” [Konflikty]
„Turcja w tym roku będzie miejsce ważnych wydarzeń, takich jak szczyt NATO. W tym kontekście opowiadamy o tym, jak wygląda polityka zagraniczna Turcji. Jak dziś wyglądają relacje Turcja-Rosja? Jak Turcja widzi swoją rolę w NATO? Jak Turcja gra z Trumpem? O tym opowiada kierownik Karol Wasilewski, kierownik Zespołu Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej.” [###]
Azja
„Władze chińskie traktują działania USA, m.in. wobec Wenezueli, rosyjskich tankowców i Grenlandii, jako potwierdzenie, że amerykańska polityka zagraniczna jest jednostronna i zorientowana na zachodnią półkulę. Nie wpływa to na zmianę celów Chin, ale komplikuje ich politykę wobec Stanów Zjednoczonych.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Chiński parlament zwolnił 19 członków, w tym dziewięciu oficerów wojskowych, na tydzień przed rozpoczęciem corocznego posiedzenia. (...) Kampania antykorupcyjna rozpoczęta przez chińskiego przywódcę Xi Jinpinga nie wykazuje oznak osłabienia po ponad dziesięciu latach. W ostatnich latach celem kampanii stało się wojsko, w tym usunięcie w zeszłym miesiącu najwyższego rangą generała, ponieważ Xi dąży do reformy i modernizacji sił zbrojnych.” [AP News]
Afghanistan vs Pakistan
„Pakistan zaatakował Kabul. Co wiemy o nowej wojnie? Spór o granicę przeszedł w najpoważniejszy konflikt Pakistanu z Afganistanem od podziału Indii w 1947 roku. Co to oznacza dla reżimu Talibów i bezpieczeństwa w regionie?” [OKO.press]
„Dlaczego Afganistan i Pakistan walczą ze sobą?” Al-Dżazira ma podsumowanie sporów jakie od jakiegoś czasu toczyły się między tymi państwami. [Al-Dżazira]
„W nocy pakistańskie siły zbrojne, wspierane przez artylerię i lotnictwo, przeprowadziły atak na kolejne obiekty wojskowe w głębi Afganistanu po tym, jak Pakistan ogłosił »otwartą wojnę« ze swoim wschodnim sąsiadem.” [AP News]
„Pierwsze od 18 lat demokratyczne wybory w Bangladeszu, które odbyły się 12 lutego br., wygrała Nacjonalistyczna Partia Bangladeszu (BNP) pod przywództwem Tarique’a Zia Rahmana. Oznacza to zakończenie okresu przejściowego po obaleniu rządu Sheikh Hasiny w sierpniu 2024 r. i odradzanie się demokracji. Największymi wyzwaniami dla nowego rządu będzie wzmocnienie praworządności, przyspieszenie wzrostu gospodarczego i poprawa relacji z Indiami. UE, która wspierała proces tranzycji, powinna mocniej zaangażować się w pomoc dla demokratycznego rządu i współpracę gospodarczą.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Afryka
„Setki osób powracają z Burundi do DRK po ponownym otwarciu granicy zamkniętej z powodu walk M23. Ponad 90 000 Kongijczyków uciekło przez granicę po tym, jak prawie trzy miesiące temu M23 wtargnęło do miasta Uvira i przejęło nad nim kontrolę.” [Al-Dżazira]
„Organ śledczy ONZ ostrzegł, że Sudan Południowy ryzykuje »powrót do wojny na pełną skalę«, jeśli nie zdoła pilnie położyć kresu utrwalonej bezkarności i powszechnym nadużyciom w obliczu eskalacji przemocy w najmłodszym państwie świata.” [Al-Dżazira]
„Co najmniej 55 obywateli Ghany zginęło w wojnie Rosji z Ukrainą po tym, jak zostali »zwabieni do walki« – poinformował minister spraw zagranicznych Ghany po wizycie w Kijowie, podczas której urzędnicy poruszyli kwestię rekrutacji Afrykanów przez Rosję.” [The Guardian]
„Dwie kobiety zostały aresztowane i zatrzymane w Ugandzie po tym, jak rzekomo pocałowały się w miejscu publicznym, co w tym kraju Afryki Wschodniej stanowi akt »aktywności homoseksualnej« i może skutkować dożywotnim więzieniem.” [The Guardian]
„To niezwykłe posunięcie dla wiodącej demokracji kontynentu afrykańskiego: prezydent Republiki Południowej Afryki ogłosił na początku tego miesiąca, że wyśle wojsko do obszarów o wysokiej przestępczości, aby zwalczać plagę przestępczości zorganizowanej, przemocy gangów i nielegalnego wydobycia.” [AP News]
Ameryka Łacińska
„Meksyk uchwalił ustawę o stopniowym skróceniu standardowego tygodnia pracy z 48 do 40 godzin, choć krytycy obawiają się, że zmniejszenie czasu pracy zostanie zrównoważone przez wydłużenie dopuszczalnego czasu pracy w godzinach nadliczbowych.” [Al-Dżazira]
„Zginął ważny boss kartelu. W jaki sposób meksykańskie siły zbrojne zlokalizowały i zabiły El Mencho, najbardziej znanego barona narkotykowego w kraju?” Al-Dżazira opisuje zarówno akcję służb, która doprowadziła do śmierci szefa kartelu jak i łańcuch ataków odwetowych przeprowadzonych potem przez członków kartelu. Guardian za to przypomina o tym, że większość borni palnej w Meksyku pochodzi ze Stanów Zjednoczonych. [Al-Dżazira], [The Guardian]
„Baron narkotykowy Nemesio El Mencho Oseguera Cervantes może nie żyje, ale kartel Jalisco, którym kierował przez lata, prawdopodobnie przetrwa go – częściowo dzięki wykorzystaniu technologii przez tę grupę przestępczą.” [WIRED]
„Powodzie i osunięcia ziemi w Brazylii zabiły co najmniej 30 osób po rekordowych opadach deszczu. Strażacy szukają 39 osób zaginionych w gruzach po wylewie rzeki i zniszczeniu domów.” [The Guardian]
„Administracja Trumpa blokuje rządowi Wenezueli możliwość pokrycia kosztów obrony przywódcy Wenezueli Nicolása Maduro przed zarzutami handlu narkotykami w Nowym Jorku, co według jego prawnika może naruszać jego konstytucyjne prawo do obrońcy.” [AP News]
„Senat Argentyny zatwierdził reformy rynku pracy popierane przez prezydenta Javiera Milei, które łagodzą przepisy dotyczące zatrudniania, pozwalają na dłuższe dni pracy i nakładają nowe ograniczenia na prawo do strajku, wywołując ponowne protesty przeciwko polityce oszczędnościowej rządu.” [Al-Dżazira]
„Kubańska straż przybrzeżna zabija 4 osoby na łodzi motorowej pływającej pod banderą USA. Kubańskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że amerykańska łódź otworzyła ogień do straży przybrzeżnej, raniąc dowódcę statku. Incydent ma miejsce w kontekście nasilonych napięć między Kubą a Stanami Zjednoczonymi.” [DW]
„Prezydent Donald Trump zasugerował, że Stany Zjednoczone mogłyby przejąć Kubę, ale na polubownych warunkach. Oświadczenie to padło w piątek, gdy Trump przygotowywał się do wejścia na pokład prezydenckiego helikoptera Marine One na trawniku przed Białym Domem, aby udać się do Teksasu.” [Al-Dżazira]
„Kubańczycy, którzy kiedyś szybko uzyskiwali prawo pobytu w Stanach Zjednoczonych, obecnie stali się celem represji imigracyjnych Trumpa.” [The Guardian]
Ameryka Północna
„Premier Kanady Mark Carney przybył w piątek do Bombaju z pierwszą oficjalną wizytą w Indiach, mającą na celu zresetowanie stosunków i pogłębienie współpracy handlowej z New Delhi po pogorszeniu się relacji w ostatnich latach za kadencji jego poprzednika.” [AP News]
„Kanadyjski minister ds. sztucznej inteligencji poinformował, że wezwał przedstawicieli firmy technologicznej OpenAI po tym, jak firma odmówiła powiadomienia policji po zawieszeniu konta użytkownika, który stał się sprawcą jednej z najgorszych strzelanin w szkole w historii kraju.” [The Guardian]
Jak co roku prezydent Stanów Zjednoczonych wygłosił orędzie o stanie państwa.
Wnioski z przemówienia Trumpa: nastawienie na sprzedaż w kwestiach gospodarczych, silny nacisk na patriotyzm, mroczny zwrot w stosunku do Demokratów. [AP News]
„Trump przedstawił szereg przesadzonych i fałszywych twierdzeń, chwaląc działania swojej administracji w zakresie gospodarki, przestępczości, imigracji i innych kwestii.” [NBC News]
„Czarni ludzie nie są małpami”. Demokrata usunięty z orędzia o stanie państwa [USA Today]
„Gubernatorka stanu Wirginia, Abigail Spanberger, udzieliła we wtorek wieczorem ostrej i dosadnej odpowiedzi na orędzie Donalda Trumpa o stanie państwa, skupiając się na tym, co nazwała niepowodzeniem prezydenta w zapewnieniu Amerykanom obniżki kosztów, bezpieczeństwa i humanitaryzmu.” [The Guardian]
„Po miesiącach spekulacji, wywodów i domysłów, we wtorek rozpoczyna się sezon wyborów śródokresowych. Wyniki prawyborów w Teksasie, Karolinie Północnej i Arkansas dostarczą pierwszych konkretnych dowodów na to, czego oczekują wyborcy w połowie drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa.” [AP News], [###]
„Trzy notatki opisujące cztery przesłuchania przeprowadzone przez Federalne Biuro Śledcze w 2019 r. zawierają wyraźne, ale niepotwierdzone twierdzenia, że Donald Trump wykorzystał seksualnie kobietę, gdy była ona nieletnia na początku lat 80., z pomocą Jeffreya Epsteina, zgodnie z analizą tych dokumentów przeprowadzoną przez Guardian.” [The Guardian]
„Według przedstawicieli Kongresu, amerykańskie siły zbrojne użyły systemu laserowego do zwalczania dronów, aby zestrzelić bezzałogowy statek powietrzny obsługiwany przez amerykańską służbę celną i straż graniczną w Teksasie. Incydent ten miał miejsce zaledwie kilka tygodni po tym, jak użycie systemu laserowego w pobliżu El Paso spowodowało zamieszanie i ujawniło braki w komunikacji między kilkoma agencjami amerykańskimi.” [CNN]
„Ślepy uchodźca porzucony przez straż graniczną nie żyje. Nurul Amin Shah Alam, uchodźca rohindża z Mjanmy, był prawie ślepy i nie mówił po angielsku. Został wysadzony przez funkcjonariuszy w Buffalo, po drugiej stronie miasta od swojego domu. Jego rodzina nie została powiadomiona o jego zwolnieniu. Policja prowadzi dochodzenie.” Niestety ciągle można być zaskoczonym skurwieniem ludzi pracujących dla Trumpa. [Investigative Post], [CNN]
„Porażki Demokratów w wyborach w 2024 r. ujawniły słabości ich programu w obszarach migracji, kontroli granic i bezpieczeństwa oraz gospodarczych, a także problem braku przywództwa politycznego. Wymusiły one korektę strategii i koncentrację na ważnych dla wyborców kwestiach kosztów życia, a efekty tej zmiany były widoczne w wyborach stanowych i lokalnych w 2025 r. Choć krótkoterminowo poprawiła się konkurencyjność partii i mogą zwiększyć się jej szanse w wyborach połówkowych do Kongresu w listopadzie 2026 r., nie przesądza to o wypracowaniu skutecznego podejścia w walce o urząd prezydenta w 2028 r.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„19 lutego w Waszyngtonie odbyło się pierwsze posiedzenie zainicjowanej przez Donalda Trumpa Rady Pokoju (BoP). Podczas spotkania część państw zadeklarowała wysłanie do Strefy Gazy swoich funkcjonariuszy i przekazanie wsparcia finansowego na jej odbudowę. Mniejszy sukces przewodniczący Trump odniósł w zakresie przekonywania partnerów do samej instytucji Rady Pokoju, co uwidoczniła stosunkowo niewielka liczba obecnych przywódców państw i szerokie grono obserwatorów, którzy nie zdecydowali się na przystąpienie do Rady.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Trump ogłosił wyścig kosmiczny z Chinami. Stany Zjednoczone przegrywają. Jeśli chcesz ponownie wysłać ludzi na Księżyc, nie niszcz agencji odpowiedzialnej za ich transport.” Mogliście zapomnieć o tym wyścigu kosmicznym ale WIRED Wam to dobrze przypomni. [WIRED]
„Sędzia federalny stwierdził w czwartek, że IRS złamał prawo, ujawniając poufne informacje o podatnikach ”około 42 695 razy„ służbom imigracyjnym i celnym.” W Ameryce Trumpa łamanie prawa przez administrację federalną staje się normą a nie wyjątkiem. [AP News]
Oceania
„Pastafarianin z wiejskiej części stanu Queensland postanowił walczyć o zachowanie swojego prawa jazdy ze zdjęciem, na którym ma na głowie durszlak, argumentując, że jest to kwestia wolności wyznania.” Aż przypomina się rok 2012 gdy sprawa związana z Kościołem Latającego Potwora Spaghetti była na pierwszych stronach gazet w Polsce. [The Guardian]
Ekonomia i gospodarka
„Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump oświadczył w piątek, że nakazuje rządowi zaprzestanie współpracy z firmą Anthropic, a Pentagon zapowiedział, że uzna ten start-up za zagrożenie dla łańcucha dostaw, co stanowi poważny cios dla laboratorium zajmującego się sztuczną inteligencją po starciu dotyczącym zabezpieczeń technologicznych.” Reuters donosi o decyzji administracji Trumpa a WIRED opisuje reakcję firmy Anthropic, która zapowiedzi Pentagonu nie mają podstaw prawnych i będzie je podważał w sądach. [Reuters], [WIRED]
„Polska osiągnęła w 2025 roku wydatki obronne na poziomie 187 mld zł, czyli 4,7% PKB. W 2026 roku to ma być ok. 201 mld zł, czyli 4,8% PKB. Czy taki boom zbrojeniowy może przynieść nam cięcia w innych rodzajach wydatków budżetowych, w tym w wydatkach socjalnych? Jak to wyglądało w historii – czy jeśli chcemy mieć armaty, to musimy zrezygnować z masła? Co w okresie zbrojeń dzieje się z podatkami? A co z długiem publicznym? I co się dzieje po tym, gdy zbrojenia ustają?” [###]
„Dlaczego chińskie samochody elektryczne są tańsze od Tesli?” Rest of World ma podsumowanie wszystkich powodów stojących za niższymi cenami chińskich aut elektrycznych – zarówno tych o których się dużo mówi, jak i tych często pomijanych. [Rest of World]
„Gdzie te kobiety? Ile z nich naprawdę zasiada w zarządach i radach nadzorczych firm? Sprawdzimy na przykładzie 2 milionów europejskich przedsiębiorstw! Czy więcej kobiet to lepsze wyniki finansowe? Wyższe zyski? Co z płacami? Jedna kobieta na kierowniczym stanowisku robi różnicę, czy potrzeba więcej, żeby coś się zmieniło? I na koniec, czy dyskryminowane w firmach kobiety uciekają w samozatrudnienie?” [###]
„Program Leki 75+ obniżył wydatki seniorów na leki i przyniósł im realną ulgę finansową. Jednocześnie najwięcej zyskali ci, którzy i tak byli w dobrej sytuacji. Co więcej, program wywołał niezamierzone skutki, które mogą w dłuższej perspektywie zaszkodzić zdrowiu seniorów.” [Obserwator Gospodarczy]
„W dzisiejszym odcinku Krzysztof Kropidłowski z PI Finance opowiada o kondycji polskiego sektora bankowego, który w 2025 roku znów zanotował rekordowe wyniki. Bankom sprzyjały rosnące wolumeny kredytów i spadające koszty frankowe.” [###]
„W piątek rano Warner Bros. Discovery oraz Paramount Skydance zawarły umowę przejęcia o wartości 110 mld dolarów. Finalizacja transakcji planowana jest na trzeci kwartał 2026 roku.” [Wirtualne Media], [OKO.press]
Nauka i technologia
„Era eksperymentów na zwierzętach dobiega końca. Dokąd zmierza nauka? Postępy w dziedzinie modeli organów i modeli komputerowych dają nadzieję na wyeliminowanie niektórych eksperymentów na zwierzętach. Jednak nadal istnieją ogromne przeszkody do pokonania.” [Nature]
„Nie tylko buty piszczą, gdy ślizgają się po twardej powierzchni. Hamulce rowerowe, gumowe opony, a nawet niektóre implanty biomedyczne, takie jak sztuczne biodra, również wydają charakterystyczny dźwięk, gdy miękkie i twarde powierzchnie stykają się ze sobą.” [###]
„Pochodzenie COVID-19: co wiemy, a czego nie wiemy. Naukowcy podsumowują najważniejsze wnioski z pierwszego na świecie kompleksowego badania dotyczącego początków pandemii.” [Nature]
Chociaż Stany Zjednoczone oficjalnie wycofały się ze Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to amerykańscy przedstawiciele brali (wirtualnie) udział w corocznej konferencji naukowców decydującej o tym jak będą wyglądały szczepionki przeciw grypie na przyszły rok. Dlaczego o szczepionkach decyduje się rok wcześniej i jaki wpływ na ich wygląd może mieć zmiana w stosunku administracji Stanów Zjednoczonych z WHO? [NPR]
„Fikcyjny świat Pokémonów znalazł swoje miejsce w nauce i badaniach akademickich, w tym w ekologii, paleontologii, ewolucji, bioróżnorodności, edukacji, a nawet w krytyce nieuczciwych czasopism naukowych.” Polecamy tekst z okazji 30 rocznicy powstania pierwszej gry Pokemon. [Nature]
„Są budulcem naszych komórek i to nie tylko mięśniowych. Umożliwiają przeprowadzanie reakcji, które są dla nas niezbędne do życia (na przykład przemiana materii, uruchamiana przez enzymy). Wskazują układowi odpornościowemu, z jakim elementem ma walczyć. Niektóre przekazują sygnały z jednych tkanek do drugich, np. hormony takie jak insulina. Inne «dyktują» komórkom naszego ciała, które geny powinny uruchomić i skopiować. A jeśli funkcjonują błędnie, to komórki nie mogą dobrze pracować i chorujemy lub nawet umieramy. – Nasz organizm jest w dużej mierze maszyną opartą o białko – mówi dr Takao Ishikawa, prodziekan Wydziału Biologii Uniwersytety Warszawskiego.” [###]
Idee, kultura, społeczeństwo
„II RP była jednym z najbiedniejszych krajów Europy. Niezwykły eksperyment mający na celu walkę z biedą przeprowadzono w Poznaniu. Przy projekcie połączyli siły przyszły komunistyczny marszałek Polski, najsłynniejszy poznański architekt, wdowa po sanacyjnym generale i fałszerz dolarów.” [Hrabia Tytus]
Tydzień temu polecaliśmy Wam tekst z Guardiana „Jak CIA i MI6 zdobyły informacje o planach Putina dotyczących Ukrainy i dlaczego nikt im nie uwierzył”. Teraz Krytyka Polityczna ma dla Was artykuł, który stara się zwrócić uwagę, na potencjalne problemy tego tekstu oraz na zmieniającą się rolę dziennikarstwa śledczego w dzisiejszym świecie. [Krytyka Polityczna]
„Apki randkowe są jak sokowirówki, w których mężczyźni niskiego wzrostu i statusu opadają na dno. Rządzą trzy bożki: uroda, pozycja społeczna i intelekt, wszystkie przereklamowane – dr Anna Gromada opowiada, jak życie w sieci blokuje wchodzenie w związki. Dokłada się pornografia. A terapia? Wzbogaca kobiety i... nasila walkę płci” [OKO.press]
Kolejny odcinek z serii historii nazizmu od podkastu Za Rubieżą. W tym materiale omówiona zostaje powojenna sytuacja ekonomiczna Niemiec, to jakie nastroje wywoływały one w Bawarii, czemu tak właściwie zapobiec miał pucz monachijski według osób, które próbowały go dokonać, jak blisko Adolf Hitler był śmierci w tych wydarzeniach, jak niepoważnie został przygotowany pucz oraz jak niepoważne były wyroki dla jego organizatorów. [###]