Wydanie 286, 25.04.2025
To z homofobicznym numerem PESEL, brakiem wyników wyborów w Peru oraz poprawnym robieniem kupy
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„Homofobiczny PESEL pokonał Koalicję Obywatelską. Czyha na Polaka. Nie oszczędzi Polki. Wstrzyma procedury. Silniejszy niż trybunały, mocniejszy niż Rafał Trzaskowski. Kładzie na łopatki KO i geja. Oto wszechmocny numer PESEL.” [Krytyka Polityczna]
„Ponad 100 organizacji społecznych, grup nieformalnych, kolektywów, samorządów zawodowych oraz osób działających na rzecz praw człowieka podpisało list otwarty przygotowany przez Kampanię Przeciw Homofobii. Sygnatariusze i sygnatariuszki wzywają premiera Donalda Tuska oraz jego rząd do pełnego wykonania wyroków sądów dotyczących transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych.” Jest też możliwość podpisania się pod tym apelem dla osób indywidualnych. Zachęcamy. [Kampania Przeciwko Homofobii]
„Jeszcze w tym roku Polska realnie skorzysta z francuskiego odstraszania atomowego. Będzie to bardzo czytelny sygnał wysłany z Warszawy i Paryża prosto do Moskwy” [OKO.press]
„Śmierć posła Łukasza Litewki rzuca światło na codzienność polskich rowerzystów. Co roku na drogach ginie 155 z nich. Większość nie z własnej winy. W statystykach opisywani są jako »niechronieni użytkownicy ruchu«. Niechronieni również przez państwo.” [Polityka]
„Były Prokurator Krajowy i prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski grozi konsekwencjami prawnymi sędziom Magdalenie Bentkowskiej i Dariuszowi Szostkowi. Może zainicjować wobec nich postępowanie dyscyplinarne, za domaganie się przestrzegania prawa i Konstytucji.” [OKO.press]
„Prawica alarmuje: resort klimatu chce wybić pszczoły miodne i zniszczyć polskie pszczelarstwo! Posłowie PiS mówią o terrorystach, szaleńcach i »potwornych atakach« na pszczelarzy. A jak jest naprawdę? OKO.press pyta eksperta, jednego z autorów dokumentu, który wywołał furię opozycji ” [OKO.press]
„Prawnicy osób, które miały być deportowane, dały znać Straży Granicznej, że ETPCz wstrzymuje tę decyzję. MSZ szybko przekazał to drogą formalną. A jednak trzy z dziewięciu osób zostały odesłane do Kabulu. SG twierdzi, że decyzje ETPCz nie dotarły na czas. Ale dodaje, że deportowana trójka figurowała w bazie osób niepożądanych. Jak było?” [OKO.press]
„Warszawskie Lasy Miejskie zabijają dziki nawet wtedy, gdy zwierzęta te nie przejawiają cienia agresji i nikomu nie zagrażają, a na dodatek bez problemu można je przegonić w inne miejsce. W piątek 24 kwietnia dzik Henio został zabity na placu zabaw. ” [OKO.press], [Gazeta Wyborcza]
„Sąd zdecydował, że były senator Waldemar Bonkowski, ze względu na stan zdrowia, nie będzie wykonywał prac społecznych. Prokuratura złożyła w piątek zażalenie na tę decyzję. Dwa lata temu były polityk został prawomocnie skazany za znęcanie się nad psem ze szczególnym okrucieństwem. Całe zajście zostało nagrane przez innego kierowcę. Pies nie przeżył.” Cóż za przypadek, że wszystkie problemy zdrowotne polityka dały o sobie znać zaraz po wyroku skazującym. [TVN24]
„Tusk albo pozbędzie się Giertycha, albo Giertych zostanie platformerskim Macierewiczem. Mija dwanaście dni od publikacji Szymona Jadczaka i Karoliny Wysoty, na portalu money.pl, na temat Romana Giertycha. I nic nie wskazuje na to, by jego partia, czyli Koalicja Obywatelska, planowała wyciągnąć wobec niego jakiekolwiek konsekwencje.” [Doniesienia z Putinowej Polski]
„W momencie publikacji tego materiału wywołany przez Donalda Trumpa i Binjamina Netanjahu konflikt na Bliskim Wschodzie nie eskaluje. Trwa w ponurym zawieszeniu. Niestety, biorąc pod uwagę nieobliczalność prezydenta Stanów Zjednoczonych, wszystko może się zmienić w ciągu godziny. W najgorszym scenariuszu Polska zostałaby odcięta od bardzo dużej części dostaw ropy. Na ile więc wystarczyłyby nam zapasy tego surowca?” [###]
Politykom, zwłaszcza opozycji, nie znudził się jeszcze temat giełdy Zondacrypto. Bardzo chcą go przykleić do rządu Tuska więc dobrze wiedzieć jak sytuacja naprawdę wygląda. Podcast Polityki, nie tylko nakreśli historię tej firmy, sytuację prawną kryptowalut w Polsce oraz powiązania giełdy z różnymi politykami ale także przypomni czym właściwie jest bitcoin. [###]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: .Trzydzieści siedem godzin rosyjskiego ataku powietrznego na Ukrainę. 1518. dzień wojny.
„22 kwietnia słowacka wicepremier Denisa Saková oraz węgierski koncern paliwowy MOL potwierdziły, że Ukraina wznowiła tranzyt rosyjskiej ropy południową nitką ropociągu Drużba na Węgry i Słowację. Dostawy surowca tym szlakiem były wstrzymane od końca stycznia, po ostrzale stacji pompującej w Brodach. Tego samego dnia ambasadorowie państw UE zatwierdzili kredyt pomocowy dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro oraz 20. pakiet sankcji UE wobec Rosji, oba blokowane do tej pory przez Budapeszt (sankcje także przez Bratysławę).” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Dwudziesty pakiet sankcji: UE sygnalizuje utrzymanie kursu pomimo kryzysu energetycznego [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„25 kwietnia prezydent Wołodymyr Zełenski spotkał się w Azerbejdżanie z prezydentem tego kraju Ilhamem Alijewem, aby przeprowadzić rozmowy dotyczące współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i energetyki.” [Kyiv Independent]
„Jak ujawnia Kyiv Independent, finansowany przez Zachód tajny program przez ponad trzy lata wspierał inicjatywę »pokojowego oporu« na terytorium Ukrainy okupowanym przez Rosję, zachęcając ludność cywilną do podejmowania »samobójczych« działań pomimo wiarygodnych doniesień o śmierci, torturach i uwięzieniu aktywistów.” [Kyiv Independent]
„W trakcie wojen na Bliskim Wschodzie i Rosji z Ukrainą masowo używane są tanie drony uderzeniowe typu Szahed-136. W odróżnieniu od USA, Izraela i państw arabskich Ukraina dysponuje unikalnym doświadczeniem w ich zwalczaniu, co czyni ją atrakcyjnym partnerem przy rozbudowie podobnych zdolności państw NATO i Bliskiego Wschodu.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
Tydzień temu mieliśmy dla Was reportaż z Czarnobyla opublikowany w New Scientist. W tym tygodniu The Guardian ma długi tekst poświęcony temu miejscu oraz problemom z jakimi się jego pracownicy zmagają. [The Guardian]
Europa
Czechy pielęgnują bliskie relacje z Izraelem. Horyzont ambicji – strategia militarna i profil zdolności Bundeswehry. Czarnogóra zbliża się coraz bardziej do członkostwa w UE.
„UE zaostrza podejście do bezpieczeństwa produktów z e-commerce. Projekt nowych regulacji przewiduje możliwość nakładania istotnych kar finansowych na platformy sprzedające towary niespełniające unijnych norm oraz wzmocnienie nadzoru nad handlem zagranicznym. Uderzy to przede wszystkim w platformy z Chin.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Denga w Europie, egzotyczne kleszcze i coraz więcej zgonów z powodu upałów. Zmiana klimatu zabija” [OKO.press]
„Państwa unijne chcą uniezależnić swoją administrację od amerykańskich dostawców. To bardzo trudny, ale konieczny proces. Tymczasem w Polsce skala sojuszu państwa z big techami może przerażać. Choć i u nas są już iskierki nadziei, nie będzie jednak łatwo zmienić przyzwyczajenia ” [OKO.press]
„Z wewnętrznego e-maila Pentagonu wynika, że Stany Zjednoczone są rozgniewane na Hiszpanię i innych sojuszników z NATO z powodu odmowy udostępnienia baz do przeprowadzenia ataków na Iran; sugeruje on również wywieranie presji w kwestii wydatków na obronność.” [Euronews]
„Rząd brytyjski musiał stanowczo zapewnić, że Wielka Brytania nie zrezygnuje z suwerenności nad Falklandami, po tym jak w ujawnionym e-mailu z Pentagonu zasugerowano, że Stany Zjednoczone powinny ponownie rozważyć swoje poparcie dla roszczeń Wielkiej Brytanii dotyczących tych wysp ze względu na brak brytyjskiego wsparcia w sprawie Iranu.” [The Guardian]
„W tym roku na 251 greckich plażach wprowadzono zakaz wszelkiego rodzaju zabudowy, obejmujący zarówno wypożyczanie leżaków i parasoli, jak i tymczasowe konstrukcje drewniane. Greckie Ministerstwo Środowiska twierdzi, że decyzja ta ma na celu wzmocnienie ochrony plaż o szczególnym znaczeniu estetycznym, geomorfologicznym i środowiskowym, a także zachowanie cennych siedlisk oraz gatunków flory i fauny, które są od nich zależne.” [Euronews]
„Tisza chce wprowadzić euro. Co mówią węgierskie badania? Nowa władza na Węgrzech zadeklarowała chęć przyjęcia euro. Jak wiemy aspekty każdej gospodarki należy rozpatrywać indywidualnie w zależności od jej specyfiki. Dlatego postanowiliśmy zrobić przegląd węgierskich badań dotyczących unii walutowej dla małej, zależnej i silnie zintegrowanej gospodarki w Europie Środkowej.” [Obserwator Gospodarczy]
„19 kwietnia odbyły się wybory parlamentarne w Bułgarii. Sukces odniósł konserwatywno-socjalny blok Postępowa Bułgaria, którego nieformalnym liderem jest były prezydent Rumen Radew. Czy możemy mówić o końcu politycznej niestabilności w Bułgarii? Czy możemy zakładać, że przyszły rząd może dystansować Sofię od głównego nurtu unijnej polityki zagranicznej?” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
„8 kwietnia 2026 roku prezydent Mołdawii podpisała ustawy kończące członkostwo kraju we Wspólnocie Niepodległych Państw. To decyzja o ogromnym znaczeniu symbolicznym, ale czy ma realne konsekwencje gospodarcze i polityczne?Dlaczego Mołdawia opuszcza WNP teraz? Jak wyglądał wieloletni proces odchodzenia od Rosji oraz czy Kreml rzeczywiście traci wpływy w regionie? O tym opowie Kamil Całus-ekspert OSW.” [###]
„Według doniesień rosyjska ropa znów zaczęła płynąć rurociągiem Przyjaźń do Unii Europejskiej po wielomiesięcznym zablokowaniu przepływu na terenie Ukrainy. Jednocześnie Rosja ma rzekomo wstrzymać od 1 maja dostawy kazachskiej ropy do Niemiec rurociągiem Przyjaźń, co niektórzy eksperci regionalni określają jako próbę geoeonomicznego odwetu.” [EurastiaNet]
„Warufakisa tańce w Moskwie i plan na pokój, którego nie chce Putin. Ten znany lewicowy autor i krytyk wielkiego kapitału nie jest apologetą Kremla. Tym bardziej niepokoi, że w imię pokoju powiela złudzenia o możliwości uczciwego układu z reżimem Putina.” [Krytyka Polityczna]
Bliski i Środkowy Wschód
Zawieszenie broni w Iranie nadal trwa, na Bliskim Wschodzie operują już 3 grupy lotniskowcowe, nadal trwa blokada morska Iranu (która wydaje się być niezbyt szczelna), a świat zastanawia się co będzie dalej. Jeśli byśmy chcieli zapytać o to prezydenta USA to dowiemy się, że jeśli nie uda się osiągnąć „dealu” podczas rozmów z Irańczykami, to zawieszenie broni nie będzie wydłużone. Rozmowy w Pakistanie mogą się nie odbyć bo Islamabad opuściła delegacja irańska, a amerykanie będą tam nieobecni (tak na ten moment się wydaje. Donald Trump mówi, że wystarczy, że zadzwonią. Z każdym dniem zamknięcia cieśniny pogłębia się światowy deficyt węglowodorów, jednak notowania ropy naftowej, chociaż podwyższone, to są niżej niż np. na początku kwietnia.
Materiał Ośrodka Studiów Wschodnich z 23 kwietnia: „W środę zakończyło się zawieszenie broni USA-Iran. Wojna USA-Iran znajduje się więc w specyficznym momencie. Co mówi Donald Trump? Czy władze Iranu są gotowe na rozmowy? Na czym polega amerykańska blokada? Jak dziś wygląda sytuacja w cieśninie Ormuz? Na te i inne pytania odpowiadają Krzysztof Strachota i Andrzej Kohut.” [###]
Materiał portalu Konflikty z 22 kwietnia: „Rozejm w Zatoce Perskiej się utrzymuje. Nie w tym sensie, że nic się nie dzieje, ale w tym, że obie strony prowadzą działania poniżej progu wojny. Zamiast kolejnych nalotów i wysyłania dronów i pocisków balistycznych obie strony starają się utrzymać swoje blokady, dokonując abordażów jednostek cywilnych. Dzisiaj Iran poinformował o zajęciu dwóch jednostek. ” [Konflikty]
Donald Trump mówi, że nie spodziewa się kolejnego przedłużenia zawieszenia broni jeśli nie zostanie osiągnięte porozumienie z Iranem. Obecne zawieszenie broni ma trwać do środy wieczorem czasu waszyngtońskiego. Czy rozmowy się odbędą? Nie wiadomo – Donald Trump mówi, że wystarczy zadzwonić, a sam ma wstrzymywać delegację amerykańską przed wylotem. Informacje o tym kto na rozmowy leci, lub jednak nie leci pojawiają się w tempie i chaosie godnym jedynie administracji Trumpa. [AP News], [Reuters]
„Ostatni rok przyniósł w Turcji bezprecedensowe w najnowszej historii tego państwa nasilenie presji na opozycję, media i środowiska krytyczne wobec władzy. Głównym obiektem działań aparatu państwowego stała się Republikańska Partia Ludowa (CHP). Represje obejmują przede wszystkim samorządowców, którzy są aresztowani na masową skalę lub odsuwani od pełnienia funkcji przez upolityczniony wymiar sprawiedliwości. Kulminację tych działań stanowi wielowątkowy proces przeciwko burmistrzowi Stambułu Ekremowi İmamoğlu, uznawanemu za najpoważniejszego konkurenta prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Amal Khalil od 20 lat relacjonowała konflikt na granicy Libanu i Izraela. Armia Izraela już dwa lata temu groziła jej śmiercią. Teraz zaatakowała jej auto, potem dom, w którym się ukryła i karetkę, która jechała z pomocą. Wiele godzin później wyciągnięto z gruzów jej ciało” [OKO.press]
Izraelscy żołnierze, którzy zniszczyli figurę Chrystusa w południowym Libanie siedzą obecnie w areszcie, premier i minister obrony Izraela przeprosili za to wydarzenie i obiecali pomoc w przywróceniu pomnika na swoje miejsce. Co ciekawe, za śmierć cywilów strona izraelska nie przeprasza. [The Guardian]
Palestyńczycy głosowali w sobotę w wyborach lokalnych, w tym w pierwszych wyborach w Strefie Gazy od 2006 roku. Wybory odbyły się na okupowanym Zachodnim Brzegu, a także w Deir al-Balah w centralnej części Strefy Gazy. Hamasowi nie pozwolono kandydować, a kilka innych stronnictw zbojkotowało wybory z powodu wymogu, aby kandydaci uznali autorytet Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP), która dominuje w Autonomii Palestyńskiej, rządząc częściami okupowanego Zachodniego Brzegu. OWP przez 20 lat była w ostrym konflikcie z Hamasem. Według Centralnej Komisji Wyborczej w Ramallah, ponad milion wyborców na terytoriach palestyńskich jest uprawnionych do wzięcia udziału w głosowaniu, w tym 70 000 w Deir al-Balah, gdzie zaplanowano otwarcie 12 lokali wyborczych. Wyniki spodziewane są późnym wieczorem w sobotę lub w niedzielę. [BBC]
Przez ostatnie dwie dekady szybko rozwijająca się i stabilna (w porównaniu do Iranu) Turcja dawała wielu Irańczykom możliwość pracy tymczasowej. Obecny konflikt, komplikuje życie również im – pomijając oczywiste martwienie się o rodzinę w kraju ale oznacza komplikacje przy odnawianiu wiz i pozwoleń na pobyt. Przeciągający się konflikt może zmusić ich do powrotu do zniszczonego wojną kraju. [AP News]
Azja
Na Wschodzie bez zmian. Chińska gospodarka po roku wojny handlowej [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Kolejny plan pięcioletni, przyjęty w marcu br. przez chiński parlament, za kluczowe dla rozwoju gospodarczego ChRL uznaje modernizację przemysłu i dążenie do niezależności technologicznej.” Tekst OSW wyżej opisuje bieżący stan Chińskiej gospodarki a analiza PISM skupia się na planowej przyszłości. [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„W piątek chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi spotkał się z premierem Tajlandii Anutinem Charnvirakulem w ramach wizyty mającej na celu wzmocnienie strategicznego partnerstwa między obydwoma krajami oraz rozszerzenie współpracy.” [AP News]
„Pracownicy platformy pracy dorywczej typu Uber w Bangladeszu stoją w kolejkach po benzynę, ponieważ konflikt między Iranem a Stanami Zjednoczonymi utrudnia dostawy paliwa. Kraj ten sprowadza 95% paliwa z zagranicy.” [Rest of World]
„Bezpieczniejsza alternatywa – wzrost zainteresowania Korytarzem Środkowym w Azji Centralnej. Według danych Ministerstwa Transportu Kazachstanu w ciągu ostatnich siedmiu lat wolumen ładunków transportowanych przez terytorium tego państwa za pośrednictwem Transkaspijskiego Międzynarodowego Korytarza Transportowego (TITR), inaczej zwanego Korytarzem Środkowym, zwiększył się ponad pięciokrotnie, osiągając wielkość ponad 4,5 mln ton rocznie. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„W czwartek rozpoczęło się głosowanie w jednych z najczęściej obserwowanych wyborów stanowych w Indiach, po tym jak w wyniku ogólnokrajowej aktualizacji listy wyborców usunięto miliony nazwisk, co wywołało obawy dotyczące pozbawienia praw wyborczych w Bengalu Zachodnim – jednym z nielicznych dużych stanów, którymi nie rządzi partia premiera Narendry Modiego.” [AP News]
„Pod koniec marca indyjski parlament przyjął nowelizację ustawy, która zmienia ramy prawne dotyczące osób transpłciowych i niebinarnych, ograniczając możliwość prawnego uznania wyłącznie do trzech ściśle określonych grup historycznych i tożsamościowych.” [Krytyka Polityczna]
Afryka
Mali jest jednym z państw Sahelu, które po zamachu stanu wyprosiło ze swojego terenu w roku 2022 siły zachodnie i zaprosiło w ich miejsce Rosjan. Jako efekt rośli w siłę islamiści, a Rosjanie popełniali zbrodnie na ludności cywilnej. Dzisiaj doszło w Mali do sporego ataku na siły rządowe i współpracującymi z nimi Rosjan. Grupa Dżama’at Nasr al-Islam wa-al-Muslimin (DżNIM) w skoordynowany sposób zaatakował (zgodnie z oświadczeniem DżNIM) domy malijskiego dyktatora Ghoity, ministra obrony Mali, lotnisko Modibo Keity w Bamako, bazę Kati, przejął kontrolę nad Mopti, częściami Gao i Séváre, a także współpracując z Frontem Wyzwolenia Azawadu (wcześniej taka współpraca miałą miejsce jedynie doraźnie) zajęli Kidal, stolicę Azawadu. Jest to potężna porażka sił rządowych ukazująca ciągły wzrost sił ugrupowań islamistycznych w regionie. Dla chcących śledzić sytuację bardziej na bieżąco polecamy konto Pawła Wójcika, najlepszej do śledzenie osoby w temacie terroryzmu na terenie Sahelu (i nie tylko). [Paweł Wójcik @ X], [AP News]
„Rosjanie oskarżeni o zbrodnie w Mali przed Afrykańskim Trybunałem. Trzy organizacje broniące praw człowieka wniosły m.in. o zbadanie odpowiedzialności za masakrę w malijskim mieście Moura z 2022 r., w której zginęło ok. 500 osób. Dokonali jej członkowie tzw. Grupy Wagnera współpracujący z armią malijską.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„W Stanach Zjednoczonych zapadła decyzja o nałożeniu sankcji na osoby i podmioty z zaplecza rekrutacyjnego Sił Szybkiego Wsparcia generała Mohameda Hamdana Dagalo ”Hemedtiego„, tak aby utrudnić mu dostęp do południowoamerykańskich najemników. Objęcie werbowników sankcjami nie wpłynie prawdopodobnie na przebieg wojny, lecz jest sygnałem że Waszyngton zaczyna zwracać uwagę na sytuację w Sudanie.” [Konflikty]
„W piątek sąd apelacyjny w Kenii uchylił orzeczenie potwierdzające prawo do aborcji, co doprowadziło do sporu prawnego, który prawdopodobnie zostanie ponownie zaskarżony do kenijskiego Sądu Najwyższego.” [AP News]
„Aresztowanie kilku demonstrantów na Madagaskarze wzmogło obawy młodych ludzi, że reżim wojskowy, który przejął władzę w zeszłym roku po ogromnych demonstracjach pokolenia Z, nie będzie lepszy od rządu, który obalił.” [The Guardian]
Ameryka Łacińska
Ciągle nie ma oficjalnych wyników pierwszej tury wyborów prezydenckich, które odbyły się w Peru dwa tygodnie (sic!) temu. Al-Dżazira opisuje przeszukania policyjne w domach byłych pracowników głównego organu wyborczego. [Al-Dżazira]
„Dwóch agentów, którzy według doniesień należeli do Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA) w Stanach Zjednoczonych, zginęło w wypadku samochodowym w meksykańskim stanie Chihuahua, co wywołało pytania dotyczące ich działalności w tym kraju. We wtorek prezydentka Meksyku Claudia Sheinbaum odniosła się do tej sprawy podczas porannej konferencji prasowej.” [Al-Dżazira]
„Rząd kubański potwierdził, że niedawno odbył w Hawanie rozmowy z przedstawicielami Stanów Zjednoczonych, podczas gdy napięcia między obydwoma krajami pozostają wysokie w związku z blokadą energetyczną nałożoną przez Waszyngton na ten karaibski kraj.” Jednocześnie kilka dni później strona kubańska zaprzeczyła jakoby wypuszczanie więźniów było częścią negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi. [Al-Dżazira], [AP News]
„Pełniąca obowiązki prezydenta Wenezueli Delcy Rodríguez powitała w piątek prezydenta Kolumbii Gustavo Petro w pałacu prezydenckim Miraflores w Caracas. Było to ich pierwsze spotkanie od czasu, gdy w styczniu amerykańskie siły zbrojne zatrzymały byłego prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro i jego żonę w ich domu.” [AP News]
„Nowe międzynarodowe siły wspierane przez ONZ, których zadaniem jest zwalczanie brutalnych gangów na Haiti, otrzymały więcej zgłoszeń niż zakładane 5500 żołnierzy i funkcjonariuszy policji; oddziały z Czadu zostały już rozmieszczone w stolicy, Port-au-Prince – poinformował w czwartek specjalny wysłannik ONZ do tego ogarniętego przemocą kraju.” [AP News]
Ameryka Północna
Czym jest las? To nie tylko pytanie filozoficzne ale także prawne, nad jakim musiał się pochylić kanadyjski sąd. Wszystko rozbija się o zeszłoroczne regulacje mające zmniejszyć szansę zaprószenia ognia w lasach Nowej Szkocji oraz turystę, który nie chciał zgodzić się z ich drakońską interpretacją. [The Guardian]
„Wyborcy ze stanu Wirginia zatwierdzili projekt zmiany granic okręgów wyborczych, który może pomóc Demokratom w zdobyciu kontroli nad Izbą Reprezentantów Stanów Zjednoczonych – gdzie różnica głosów jest niewielka – podczas wyborów uzupełniających, które odbędą się jeszcze w tym roku.” [BBC]
„Jak poinformowali w piątek urzędnicy, Departament Sprawiedliwości zamierza wprowadzić plutony egzekucyjne jako dopuszczalną metodę wykonywania kary śmierci w związku z planami administracji Trumpa dotyczącymi intensyfikacji i przyspieszenia postępowań w sprawach o karę śmierci.” [NPR]
„Kiedy prezydent Donald Trump próbował wstrzymać realizację pięciu wielkich projektów morskich farm wiatrowych powstających wzdłuż wschodniego wybrzeża, sprzeciw wyrażali nie tylko ekolodzy. Dziewięciu republikańskich członków Izby Reprezentantów wystosowało pismo do przedstawicieli administracji, domagając się wyjaśnień.” [AP News]
„Sekretarz Marynarki Wojennej John Phelan odchodzi ze stanowiska – ogłosił w środę niespodziewanie Pentagon. Jest to pierwszy szef jednej z rodzajów sił zbrojnych, który odchodzi w trakcie drugiej kadencji prezydenta Donalda Trumpa, ale jednocześnie kolejny z czołowych przedstawicieli resortu obrony, który zrezygnował lub został odwołany.” [AP News]
„We wtorek Departament Sprawiedliwości ogłosił postawienie zarzutów wobec organizacji Southern Poverty Law Center, zarzucając tej znanej organizacji zajmującej się prawami obywatelskimi oszukanie swoich darczyńców poprzez finansowanie ekstremizmu, z którym rzekomo walczyła.” Wygląda na to, że administracja Trumpa chce walczyć z przeciwnikami politycznymi zaczynając od organizacji, która bardzo często zwracała uwagę na ekstremizm prawicowy. CNN opisuje zarówno zarzuty jakie postawiono SPLC jak i wątpliwościami jakie można mieć wobec tych zarzutów. [CNN]
„Dwa tysiące studentów studiów magisterskich i doktoranckich, którzy 21 kwietnia rozpoczęli strajk na Uniwersytecie Harvarda, spowodowało wstrzymanie znacznej części działalności dydaktycznej i badawczej tej uczelni.” [Nature]
„Krytycy twierdzą, że duże farmy słoneczne stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego. Chociaż brakuje na to wiarygodnych dowodów, ich obawy przyczyniły się do osłabienia wysiłków podejmowanych w całych Stanach Zjednoczonych na rzecz dywersyfikacji źródeł energii, spowalniając tempo instalacji nawet w sytuacji rosnących kosztów ponoszonych przez klientów.” [ProPublica]
„Po latach oczekiwania wiele ofiar uzależnienia od opioidów zostanie wykluczonych z ugody z firmą Purdue. Blisko 140 000 osób złożyło pozwy przeciwko tej firmie, twierdząc, że jej leki wyrządziły im szkodę. Mniej niż połowa z nich otrzyma jakiekolwiek odszkodowanie.” [ProPublica]
Oceania
„Lokalne władze Nowej Kaledonii ponownie przeprowadziły odłów rekinów, mimo że po wcześniejszym zabiciu kilkuset zwierząt sądy zakazały takich działań. Czy rosnąca na świecie liczba ataków na ludzi oznacza, że rekiny stają się bardziej agresywne, i czy polowania na nie rzeczywiście mogą obniżyć ryzyko?” [###]
„Podpalacze atakują restauracje i lokale gastronomiczne w Melbourne. Nikt nie wie, dlaczego” [The Guardian]
„W piątek cztery australijskie rodziny opuściły obóz w Syrii, w którym przebywają osoby podejrzane o powiązania z bojownikami Państwa Islamskiego, podejmując kolejną próbę powrotu do ojczyzny – poinformowały władze.” [AP News]
Ekonomia i gospodarka
„Globalny boom na technologie edukacyjne słabnie, ponieważ inwestorzy zwracają uwagę na inne obszary. Na całym świecie fundusze venture capital odwracają się od technologii edukacyjnych dla szkół podstawowych i średnich, ponieważ inwestorzy stawiają na narzędzia oparte na sztucznej inteligencji oraz szkolenia pracowników, które zapewniają bardziej przewidywalny zwrot z inwestycji.” [Rest of World]
„6,6 mld euro – na tyle wyceniany jest unijny nieregulowany rynek e-papierosów według wyliczeń niemieckiego instytutu Fraunhofer IIS i MRU GmbH. Polska jest w europejskiej stawce niestety liderem: aż 58 proc. rynku wymyka się fiskusowi, a 87 proc. tego importu to komercyjny czarny rynek.” [Obserwator Gospodarczy]
„Unia Europejska odnotowała kolejny rekord wskaźnika zatrudnienia, tak samo jak Polska. Możemy pochwalić się jednym z najstabilniejszych i najszybszych wzrostów tego wskaźnika w ciągu ostatniej dekady. Jednak wciąż trochę nam brakuje do liderów stawki.” [Obserwator Gospodarczy]
Nauka i technologia
„Według najnowszego szeroko zakrojonego badania, które rzuca nowe światło na wpływ kawy na nasz umysł i organizm, regularne picie kawy znacznie poprawia nastrój i zwiększa koncentrację, a kawa bezkofeinowa również ma korzystny wpływ na zdrowie.” [The Independent]
„Jak wynika z badania opublikowanego dzisiaj w czasopiśmie Science, bicie serca hamuje rozwój nowotworów w tym narządzie u myszy. Może to wyjaśniać, dlaczego nowotwory atakujące serce występują tak rzadko u ssaków, w tym u ludzi.” [Nature]
W tym tygodniu mamy dla Was trzy podcasty ze stajni Short Wave.
„Wartość stałej opisującej siłę grawitacji między obiektami, tzw. Wielkie G, wciąż stanowi zagadkę dla naukowców. Trwający dziesięć lat replikacja eksperymentu, w ramach którego przeniesiono sprzęt przez Atlantyk, dał wynik niezgodny z wcześniejszymi wynikami, a także odbiegający od aktualnego najlepszego oszacowania wartości G.” [Nature]
„Rząd brytyjski potwierdził, że dane medyczne 500 000 uczestników jednego z przełomowych programów naukowych w Wielkiej Brytanii, UK Biobank, zostały wystawione na sprzedaż w Internecie w Chinach.” [BBC]
„Stada małp zamieszkujące Skałę Gibraltarską nauczyły się jeść ziemię, co według naukowców ma na celu uspokojenie żołądków po spożyciu fast foodów, które otrzymują – a czasem kradną – od tłumów turystów.” [The Guardian]
Idee, kultura, społeczeństwo
„Patriotyczna partyzantka rzeczna – bo suche jest bezbronne. Strajki kobiet i przeoranie rzeki – te dwa wydarzenia dzieliło kilka dni. Czułem, że to jest zrobione z podobnych pobudek: z chęci zniewolenia, ujarzmienia, zaorania – mówi autor książki »Mała historia znikania. Opowieść o Rzece«.” [Krytyka Polityczna]
Ślōnskŏ gŏdka – śląski to język, dialekt czy gwara? „Według najnowszego spisu powszechnego ponad 460 tysięcy osób używa na co dzień języka śląskiego. W ślōnskiej godce powstaje literatura, na śląski przekładane są książki, komiksy i filmy. – Uważam w tej chwili, że zdecydowanie możemy o niej mówić jako o języku – mówi prof. Jolanta Tambor, dyrektorka Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, przewodnicząca Rady Języka Śląskiego.” [Radio Naukowe], [###]
„Traktory, kielnie i sodowiarnie: co stalinizm obiecał, co dał, a co odebrał polskim kobietom. Nie ma ojca, który bije, nie ma matki, która każe tyrać, nie ma obojga rodziców, którzy każą wyjść za tego rolnika, który ma więcej ziemi. To jest »wyrwanie się« – mówi o powojennym awansie społecznym autor książki Życie codzienne kobiet w PRL.” [Krytyka Polityczna]