Wydanie 295, 27.06.2026
To z upałami, trzęsieniem ziemi w Wenezueli i oblężeniem Krymu
Kończy się czerwiec, miesiąc dumy ale też zdrowia psychicznego mężczyzn. Niezależnie od płci, czy orientacji, życzymy Wam wszystkiego dobrego. Dbajcie o siebie, nawadniajcie się i nie ulegajcie pokusom technologicznego faszyzmu.
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„Gdańska konferencja URC 2026 nawet bez prezydenta Zełenskiego odbije się wielkim echem w Europie. — Narracja z »odbudowy po wojnie« przesunęła się na »odbudowę poprzez bezpieczeństwo«. To zmienia sposób myślenia całego naszego kontynentu — komentuje dla Onetu dr hab. Jacek Siewiera. W rozmowie z Onetem głos zabierają też biorący udział w konferencji ekonomiści, którzy byli świadkami podpisywania konkretnych umów. Jednak pojawiają się też wątpliwości niektórych przedsiębiorców.” [Onet]
„W dzisiejszym odcinku Hanna Cichy rozmawia z Janem Strzeleckim z PIE o gospodarczych aspektach relacji polsko-ukraińskich: rosnącym eksporcie, potencjale inwestycji, barierach dla biznesu czy obecności ukraińskich firm i pracowników w Polsce. Zastanawiają się też, czy odbudowa Ukrainy i jej ewentualna integracja z Unią Europejską mogą stać się impulsem rozwojowym dla Polski i regionu.” [###]
„Arleta Bojke, dziennikarka Kanału Zero, upubliczniła rzekomą wypowiedź prezydenta Ukrainy: »Pier...ę Polskę i Polaków« – powołując się na skompromitowanego i ściganego w Ukrainie polityka, który szerzy antyukraińską dezinformację. Materiał ostro skrytykował m.in. ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar, który nazwał go »kłamstwem i manipulacją«. Dziennikarka potem przeprosiła, ale jej wypowiedź już utrwaliła się w internecie.” Jaki twórca kanału tacy pracownicy. [Press]
„Dr Emil Jędrzejewski, zwany przez media sygnalistą – wstrząsnął opinią publiczną tym, co mówił w wywiadzie w Kanale Zero. Twierdził, że w Szpitalu Południowym z powodu zaniedbań umierają ludzie. I że wszyscy w szpitalu wiedzieli, ale panuje zmowa milczenia. Został natychmiast wezwany przez prokuraturę na przesłuchanie w tej sprawie, ale poza studiem Krzysztofa Stanowskiego zamilkł. Nie chciał odpowiedzieć śledczym na żadne pytanie. Co z tą aferą, jaka wybuchła w Szpitalu Południowym, jest nie tak? Czy Trzaskowski zrobił to, co powinien? I dlaczego Donald Tusk najwyraźniej nie wie, co ostatnio wybuchło w Polsce? ” [###]
„Wydaje się, że afera wokół nadużyć w ochronie zdrowia stała się jednym z najpoważniejszych kryzysów Koalicji Obywatelskiej. Joanna Sawicka i Wojciech Szacki zastanawiają się, czy to tylko kolejny polityczny skandal, który wypali się po kilku tygodniach, czy może moment, który trwale osłabi Donalda Tuska i jego rząd przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r.” [###]
„Ja też nie chcę zabijania dzików. Ale pomysły aktywistów ich nie uratują. Rozumiem i podzielam sprzeciw aktywistów przeciwko zabijaniu dzików w miastach. Ale problemu nie rozwiążą oderwane od rzeczywistości propozycje.” Dlaczego niektóre pomysły co robić z dzikami nie mają sensu i co może być skuteczne pisze Robert Jurszo. [Krytyka Polityczna]
„Polska ma za sobą pierwsze tegoroczne uderzenie upału, ale prognozy wskazują, że to dopiero początek. Dr hab. Marek Błaś, pytany o możliwość wystąpienia w Polsce temperatury na poziomie 40°C mówi wprost: Bardziej uzasadnione jest pytanie, kiedy to nastąpi, niż czy to nastąpi” [OKO.press]
„W Polsce od połowy pierwszej dekady lat XXI wieku spada przestępczość. I to gwałtownie. Liczba zgłoszonych kradzieży spadła 3-krotnie, włamań – 6-krotnie, rozbojów – 13-krotnie. Realnie spadki te są jeszcze większe, bo wraz z bogaceniem się i »uspokajaniem« społeczeństwa częściej zgłaszamy występki. Jednocześnie od dekady mamy do czynienia z zauważalnym wzrostem liczby imigrantów. Wbrew temu, co sugerują niektóre kłamliwe środowiska, przestępczość nie przestała w tym okresie spadać. Obecnie jesteśmy jednym z najbezpieczniejszych krajów na świecie.” [###]
„Asystencja osobista nie dla wszystkich. Osoby niewidome czy głuche nie mają szans. Trwają prace nad ustawą o asystencji osobistej, czyli wsparciu dla osób z niepełnosprawnościami. Jej przyznanie ma być uzależnione od liczby uzyskanych punktów, a próg ma wynosić 80. Dla części OzN to zapora nie do przejścia.” [Krytyka Polityczna]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Krym zagrożony odcięciem zaopatrzenia. 1581. dzień wojny]
Ukraińskie sankcje kinetyczne/sankcje dalekiego zasięgu czyli ciągła kampania ukraińskich ataków dronami na rosyjską infrastrukturę paliwową przynoszą coraz mocniejsze efekty. Na Krymie zakazano sprzedaży paliwa dla użytkowników prywatnych poza pojazdami użytku publicznego. W pozostałej części Rosji dochodzi do coraz częstszych ograniczeń w ilości sprzedawanego paliwa. O tej bezprecedensowej sytuacji opowiada Filip Rudnik z Zespołu Rosyjskiego Ośrodka Studiów Wschodnich. [###]
„Oblężenie Krymu przez Ukrainę było kwestią czasu. Krym znajduje się w stanie faktycznego oblężenia, ponieważ Ukraina systematycznie izoluje ten okupowany półwysep, prowadząc wielopłaszczyznową kampanię ataków dronów.” [Kyiv Independent]
„Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oświadczył w czwartek, po konsultacjach ze szefem służb bezpieczeństwa kraju w sprawie ataków na rosyjskie cele, że zatwierdził 40-dniową kampanię mającą na celu wywarcie wpływu na Rosję, aby ta zakończyła wojnę przeciwko Kijowowi.” [Reuters]
„(...) Na Ukrainie z biegiem lat ujawniła się jeszcze jedna prawidłowość: nieustanne żądania społeczeństwa dotyczące reformy sądownictwa — oraz równie uporczywy opór ze strony wymiaru sprawiedliwości wobec tych żądań. Po rewolucji EuroMajdanu w 2014 roku oczekiwano, że najwyższy sąd Ukrainy stanie się sztandarowym elementem programu reform wspieranego przez Zachód. Zamiast tego Sąd Najwyższy pogrążył się w kontrowersjach.” [Kyiv Independent]
„Wojna z Rosją zmieniła nie tylko ukraińskie Siły Zbrojne, ale także pozycję Ukrainy w europejskim systemie bezpieczeństwa. Dzięki dynamicznemu rozwojowi przemysłu obronnego, technologii wojskowych oraz unikatowym doświadczeniom zdobytym na polu walki Ukraina coraz częściej występuje nie jako odbiorca zachodniej pomocy, lecz jako partner zdolny do współkształtowania bezpieczeństwa Europy. Tendencja ta znajduje odzwierciedlenie zarówno we współpracy wojskowej, jak i w politycznych ambicjach władz ukraińskich.” [Instytut Europy Środkowej]
„Pod wpływem żądań Ukrainy Białoruś wyłączyła retranslatory wykorzystywane przez Rosję do dronowych ataków na północną Ukrainę. Mimo to stosunki między obydwoma państwami pozostają napięte.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Komisja Europejska zaproponowała wyłączenie ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z unijnego programu ochrony tymczasowej, przedłużając jednocześnie jego obowiązywanie do marca 2028 r. – jest to posunięcie mające na celu wzmocnienie sił zbrojnych Kijowa.” [Euronews]
Europa
„Parlament Europejski 16 czerwca br. zagłosował za przyjęciem pakietu Omnibus AI. Jest to nowelizacja Aktu o sztucznej inteligencji, która ma stać się elementem szerszego programu upraszczania regulacji cyfrowych, zmniejszającego odpowiedzialność dostawców systemów AI. Pakiet został przyjęty pod presją USA i amerykańskich firm technologicznych, co w rzeczywistości osłabia UE jako organizację wyznaczającą globalne standardy regulowania kwestii cyfrowych. Przyjęcie pakietu może, wbrew intencjom, negatywnie wpłynąć zarówno na europejskie firmy, jak i na konkurencyjność UE.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Chociaż europejskiemu ELNET-owi wciąż dużo brakuje do potęgi amerykańskiego AIPAC-u, zadziwiające jest, jak niewiele wiemy o działalności izraelskiego lobby w Unii Europejskiej i jak rzadko interesuje się nią mainstream.” [Krytyka Polityczna]
Czy europejskie państwa NATO wydają więcej na obronność? The Atlantic Council wskazuje na dane odpowiadające twierdząco na to pytanie. A to wszystko przed zbliżającym się szczytem NATO w Ankarze. [The Atlantic Council]
„W piątek temperatury pobiły czerwcowe rekordy w Niemczech, Belgii i Holandii, podczas gdy liczba ofiar śmiertelnych fali upałów w Europie wzrosła w Hiszpanii i Francji, a władze odwołały koncerty i inne imprezy publiczne ze względu na zagrożenie dla zdrowia.” [BBC]
O tym jak zmieniła się jedna ze starszych lewicowych partii w Niemczech przeczytacie w tekście „Niemcy: nowe oblicze Die Linke” od OSW. [Ośrodka Studiów Wschodnich]
„Sir Keir Starmer to piąty brytyjski premier w ciągu ostatniej dekady, który odchodzi nie w wyniku przegranych wyborów, ale w trakcie kadencji. Jednak w przeciwieństwie do czterech poprzednich, trudno wskazać jedno wydarzenie, które doprowadziło do jego upadku.” O rezygnacji Starmera pisze Jakub Majmurek. [Krytyka Polityczna]
„Swego czasu w Polsce bardzo głośno było o niemieckich organizacjach osób wysiedlonych/wypędzonych. Teraz ogromne kontrowersje wybuchły na ten temat w Czechach. W tym odcinku przybliżamy dlaczego oraz jaki jest kontekst historyczny relacji czesko-niemieckich.” [###]
„W obliczu ponownego sprzeciwu ze strony Węgier UE została zmuszona do zmiany planów i obecnie zamierza przed przerwą letnią odblokować dwa, a nie pięć, pakietów akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią.” [Euronews]
„Powracający spór o tzw. dekrety Beneša grozi zaognieniem stosunków węgiersko-słowackich i może utrudniać odbudowę współpracy regionalnej w Europie Środkowej. W ostatnich miesiącach prawa mniejszości węgierskiej na Słowacji i stosunek do dekretów znalazły się w centrum walki politycznej w tym kraju. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Już jutro odbędzie się szczyt Grupy Wyszehradzkiej. Premier Węgier Péter Magyar wielokrotnie w czasie kampanii wyborczej mówił o tym, jak Grupa Wyszehradzka jest ważna i nawoływał do reaktywacji formatu. Czy współpraca w grupie Polska-Węgry-Czechy-Słowacja ma sens? Jak wybory na Węgrzech zmieniły sytuację? Jakie mamy wspólne, a jakie rozbieżne interesy? Na te i inne pytania odpowiada Andrzej Sadecki, kierownik Zespołu Środkowoeuropejskiego OSW.” [###]
„Parlament Rumunii nie zaakceptował prezydenckiego kandydata na premiera. Kryzys rządowy, który trwa od początku maja, zaowocował pogłębieniem się podziałów między niedawnymi partnerami politycznymi. Wzmacnia to pozycję prawicowego Związku Jedności Rumunów.” [Instytut Europy Środkowej]
„II szczyt Unia Europejska – Mołdawia. Szczyt odbył się 22 czerwca w Brukseli. Jego celem było zmobilizowanie Mołdawii do utrzymania tempa reform akcesyjnych mimo niepewności co do rozdzielenia przez UE tandemu integracyjnego Mołdawii i Ukrainy.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Christian Schmidt zrezygnował z funkcji Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i Hercegowiny. Teraz trzeba wskazać nowego, tutaj pojawia się konflikt ponieważ z europejskim wyborem nie zgadzają się Amerykanie. Ci mają własnego kandydata. O tym, co czeka Bośnię i Hercegowinę mówi ekspert OSW Michał Kucharski.” [###]
„Od kilku tygodni w Albanii trwają protesty określane jako »Rewolucja Flamingów«. Ekologiczne manifestacje przeciwko inwestycji powiązanej z ludźmi Donalda Trumpa przerodziły się w antyrządowy zryw nawołujący do zmiany władzy. O tym co dokładnie się dzieje w Albanii mówi Michał Kucharski.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
Bliski i Środkowy Wschód
Izrael nadal dopuszcza się ludobójstwa, celowo atakując palestyńskie dzieci w Strefie Gazy – wynika z niezależnego dochodzenia ONZ. Raport niezależnej międzynarodowej komisji śledczej ONZ zbadał naruszenia praw palestyńskich dzieci od początku wojny w Strefie Gazy i stwierdził, że około 30% ofiar śmiertelnych z rąk izraelskich sił zbrojnych to dzieci. Izraelska misja w Genewie oświadczyła, że Izrael odrzucił „oszczerczą farsę” komisji. [The Guardian]
Sekretarz stanu Marco Rubio wraz z ambasadorami Izraela i Libanu w USA ogłosili w piątek zawarcie porozumienia ramowego, które zostało opisane jako pierwszy krok w kierunku pokoju. Hezbollah nie jest stroną porozumienia. Departament Stanu USA poinformował, że porozumienie ustanawia proces likwidacji Hezbollahu i umożliwi Libanowi odzyskanie terytoriów zajętych przez siły izraelskie w trakcie walki z tą grupą bojowników. „Dla Libanu to porozumienie ramowe stanowi realną drogę wyjścia z długotrwałego kryzysu” – oświadczył Departament Stanu. „Dla Izraela tworzy ono namacalną drogę do usunięcia utrzymującego się zagrożenia na jego północnej granicy”. [AP News]
A co się dzieje na głównym froncie irańsko-amerykańskim? Mimo okresowych informacji o ponownym zamykaniu cieśniny przez Iran, porozumienie pomiędzy stronami walk zdaje się pozostawać w mocy. Szersze omówienie porozumienia, przygotowane przez Tomasza Rydelka, z którego wyłania się obraz porażki USA znajdziecie w załączonym materiale. [###]
W okolicy cieśniny Ormuz zaatakowany miał zostać statek cargo, a w odpowiedzi, ataku odwetowego dokonały Stany Zjednoczone. Drobny incydent nie przerywa na ten moment procesu pokojowego. [AP News]
Na stabilizacji sytuacji zależy nie tylko amerykanom. Porozumienie zakłada, że z Iranu zdjęte zostaną sankcje, powróci on na międzynarodowe rynki eksportu ropy i gazu, odblokowane zostaną jego zamrożone aktywa, a bogaci sąsiedzi mają stworzyć warty 300 mld dolarów fundusz odbudowy. Są to pieniądze, których irańska gospodarka zniszczona wojną desperacko potrzebuje. Fatalny stan gospodarki był powodem rozległych ogólnokrajowych protestów na przełomie 2025 i 2026 roku. Jak zatem wygląda sytuacja gospodarcza Iranu? [DW]
Szyici na całym świecie obchodzili jedno z ich najważniejszych świąt, Aszurę. Jest to islamskie święto obchodzone 10. dnia pierwszego miesiąca (muharram). Jedną z bardziej nietypowych tradycji związanych z obchodami jest samobiczowanie się części publicznie celebrujących to święto. AP przygotowało galerię jak Aszura była obchodzona w zniszczonych wojnami Iranie i Libanie. [AP News]
Dżihadyzm w Syrii pozostaje zauważalnym problemem. Ryzyko zamachów terrorystycznych występuje nawet w największych miastach. Pomimo to ostatnie miesiące wskazują, że kraj odniósł zauważalne postępy w walce z Da’isz. [Konflikty]
Izrael opublikował w piątek zbiór wcześniej utajnionych dokumentów, szczegółowo opisujących decyzje stojące za brawurowym rajdem Entebbe z 1976 roku, mającym na celu uwolnienie ponad 100 żydowskich zakładników przetrzymywanych w Ugandzie. W ramach operacji dziesiątki izraelskich komandosów przeprowadziło szturm na lotnisko Entebbe, gdzie palestyńscy i niemieccy bojownicy – wspierani przez siły ugandyjskie – zabrali 106 pasażerów z porwanego samolotu lecącego z Tel Awiwu do Paryża. Operacja trwała niecałą godzinę, z niewielkimi stratami wśród komandosów i zakładników (jedynym zmarłym komandosem był Jonatan Netanjahu, brat obecnego premiera Izraela). Izrael opublikował dokumenty przed 50. rocznicą akcji, przypadającą na 3 lipca. [AP News]
Wieczorem 21 czerwca doszło do eksplozji w kluczowym katarskim terminalu eksportowym gazu ziemnego, gdy pracownicy próbowali wznowić jego działalność po tym, jak Iran zbombardował go podczas wojny. Pożar zabił co najmniej 13 osób i ranił 66. Ponowne otwarcie Ras Laffan może zostać dodatkowo opóźnione. Minister energii Saad Sherida al-Kaabi na konferencji prasowej w poniedziałek po południu w Dosze, podkreślił, że miał miejsce wypadek, a nie akt agresji czy też sabotażu. [AP News]
Azja
„Minister obrony [Korei Południowej – przyp. red.] poinformował, że w ramach gruntownej reorganizacji strategii wojennej wszystkie siły zbrojne Korei Południowej zostaną przeszkolone w zakresie obsługi dronów.” [The Guardian]
„W piątek Xi Jinping spotka się z nowym premierem Bangladeszu – jest to kolejna wizyta w ramach fali wizyt światowych przywódców w Pekinie w tym roku, podczas której chiński przywódca umacnia swoje wpływy i więzi gospodarcze oraz dąży do »zmiany układu sił« na niekorzyść Zachodu.” [The Guardian]
„W czwartek rano, w godzinach szczytu, u północnych wybrzeży Japonii miało miejsce silne trzęsienie ziemi, jednak krajowa agencja meteorologiczna poinformowała, że nie ma zagrożenia tsunami i nie odnotowano żadnych poważnych obrażeń.” [AP News]
„Indie opracowują plany mające na celu przygotowanie się na słabsze niż zwykle deszcze monsunowe oraz ich prawdopodobny wpływ na uprawy w tym najbardziej zaludnionym kraju świata.” [Al-Dżazira], [AP News]
„Według organizacji praw człowieka ponad 5 300 osób nadal przebywa w ośrodkach zajmujących się oszustwami internetowymi w Mjanmie, w pobliżu granicy z Tajlandią, pomimo zeszłorocznej międzynarodowej akcji przeciwko tym praktykom w regionie.” [Al-Dżazira]
„Była pierwsza dama Korei Południowej, Kim Keon Hee, została skazana na siedem lat pozbawienia wolności za przyjmowanie łapówek w trakcie i po zakończeniu kadencji jej męża, prezydenta Yoon Suk Yeola.” [Al-Dżazira]
Afryka
„Antyzachodnie nastroje, podsycane aktywnie przez Rosję, doprowadziły do zerwania bliskiej współpracy między Nigrem a Stanami Zjednoczonymi i Francją. Włochy nie zostały jednak objęte powszechnym ostracyzmem, któremu poddano inne kraje Zachodu. Dlaczego? Czym różni się obecność Włochów od kooperacji z Francuzami czy Amerykanami? ” [Konflikty]
„Według najwyższego urzędnika ds. zdrowia publicznego w Afryce nie wiadomo, gdzie przebywa prawie 300 osób, u których stwierdzono zakażenie wirusem Ebola w Demokratycznej Republice Konga.” [The Guardian]
„Policja w Kenii poinformowała, że w czwartek zatrzymała setki osób i użyła gazu łzawiącego, gdy rodziny ofiar zabitych podczas antyrządowych protestów sprzed dwóch lat maszerowały w kierunku budynku parlamentu, domagając się odszkodowań i sprawiedliwości.” [AP News]
„Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w RPA poinformowały w środę, że nastoletnie dziewczęta i kobiety należą do pierwszych grup szczególnie narażonych, które odczuwają skutki cięć w amerykańskiej pomocy zagranicznej, ponieważ administracja Trumpa stopniowo wycofuje swoje wsparcie w wysokości ponad 400 milionów dolarów rocznie przeznaczone na programy zwalczania HIV w tym kraju.” [AP News]
„Policja w RPA prowadzi śledztwo w sprawie zabójstwa obcokrajowca w mieście Pietermaritzburg, położonym niedaleko Durbanu, gdzie setki obywateli Malawi przybyły w nadziei na repatriację z obawy przed atakami na imigrantów.” [Al-Dżazira]
Ameryka Łacińska
„Ekipy ratownicze walczą z czasem w całej Wenezueli po tym, jak dwa potężne trzęsienia ziemi nawiedziły ten kraj, powodując śmierć setek osób, raniąc tysiące i uwięziwszy wiele innych pod zawalonymi budynkami.” Al-Dżazira ma najważniejsze informacja o trzęsieniach ziemi w Wenezueli. [Al-Dżazira]
„Pokonany lewicowy kandydat w drugiej turze wyborów prezydenckich w Kolumbii uznał zwycięstwo skrajnie prawicowego, podziwiającego Trumpa milionera i prawnika Abelardo de la Esprielli.” [The Guardian]
„W środę brazylijska policja federalna zatrzymała obywatela Hiszpanii na międzynarodowym lotnisku Guarulhos w São Paulo pod zarzutem rasizmu. Było to kolejne z serii głośnych aresztowań zagranicznych turystów z podobnych powodów.” [AP News]
„Aktywiści w Ekwadorze twierdzą, że polska działaczka antykorupcyjna, która prowadziła śledztwo w sprawie zarzutów dotyczących rodzinnej firmy prawicowego prezydenta tego kraju, została zamordowana, aby ją uciszyć.” [The Guardian]
„Brazylijski sąd nakazał Volkswagenowi wypłacenie milionowych odszkodowań ludziom, którzy byli zmuszani do pracy jak niewolnicy. Co ta sprawa mówi zarówno o przeszłości, jak i teraźniejszości Brazylii oraz dlaczego w ogóle koncern samochodowy prowadził gospodarstwo rolne w środku Amazonii?” [###]
Ameryka Północna
„Premier Mark Carney stwierdził w czwartek, że Kanada powinna ponownie otworzyć swoje ambasady w Iranie i Wenezueli, które zostały zamknięte przez jego poprzedników. Carney argumentował, że brak obecności dyplomatycznej ogranicza zdolność Ottawy do udzielania pomocy Kanadyjczykom przebywającym za granicą oraz do reagowania na kryzysy humanitarne, pomimo głębokich sporów z rządami obu tych krajów.” [AP News]
„Jak poinformował przedstawiciel Służby Parków Narodowych, na początku tego miesiąca na dnie basenu Reflecting Pool w Waszyngtonie doszło do przecięcia wykładziny ostrym nożem lub brzytwą.” Czyli basen zarósł nie dlatego, że było to słabo wykonane przez znajomego Trumpa tylko z powodu sabotażu. Hmmm.... [BBC]
„Anna Paulina Luna, przedstawicielka stanu Floryda, stoi na czele blokady, która sparaliżowała prace Izby Reprezentantów — co budzi coraz większą irytację niektórych jej republikańskich kolegów. Ofiary tej walki to przecież ważne projekty ustaw autorstwa Partii Republikańskiej, które obecnie utknęły w martwym punkcie, podczas gdy Luna i sprzymierzeni z nią zwolennicy twardej linii naciskają na Senat, by uchwalił partyjną ustawę wyborczą, której wersję Izba Reprezentantów już przyjęła. Posunięcie to zagraża obecnie corocznej ustawie o polityce obronnej oraz całemu harmonogramowi prac Izby Reprezentantów na przyszły tydzień, chyba że przewodniczący Mike Johnson zdoła szybko znaleźć wyjście z tej sytuacji.” [Politico]
„W środę członkowie Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych zadeklarowali zdecydowane poparcie dla samorządnej wyspy Tajwanu, witając w Waszyngtonie Han Kuo-yu, przewodniczącego tajwańskiego Yuanu Legislacyjnego. Dzieje się to w momencie, gdy administracja Trumpa rozpatruje pakiet sprzedaży broni dla Tajwanu o wartości 14 miliardów dolarów, kilka miesięcy po uzyskaniu wstępnej zgody Kongresu.” [AP News]
W czwartek Sąd Najwyższy wydał kilka wyroków.
W pierwszym „opowiedział się po stronie producenta środka chwastobójczego Roundup w orzeczeniu, które prawdopodobnie zablokuje tysiące pozwów sądowych, w których zarzuca się firmie, że nie ostrzegła konsumentów o tym, że produkt może powodować raka.” [AP News]
W drugim „zezwolił administracji Trumpa na zniesienie ochrony prawnej dla migrantów uciekających przed przemocą i klęskami żywiołowymi na Haiti i w Syrii, narażając tym samym setki tysięcy kolejnych osób na potencjalną deportację.” [AP News]
„Rozwój nowoczesnych technologii ma kluczowe znaczenie dla przyszłości gospodarczej oraz bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych. Prezesi zarządów największych korporacji z tego sektora zyskali bardzo duży wpływ na politykę – nie tylko ze względu na środki finansowe, które są w stanie przekazać na kampanie wyborcze poszczególnych partii i polityków, lecz także z uwagi na produkty, usługi i platformy, nad którymi mają kontrolę. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Mężczyzna oskarżony o wyłudzenie miliardów z amerykańskiego systemu opieki zdrowotnej został odesłany do Stanów Zjednoczonych, gdzie stanie przed sądem. Został zatrzymany w Turcji po ponad roku ucieczki – poinformowało w poniedziałek Federalne Biuro Śledcze (FBI).” [Al-Dżazira]
„Chiński gigant technologiczny Alibaba złożył pozew przeciwko Departamentowi Obrony Stanów Zjednoczonych, domagając się usunięcia firmy z listy chińskich przedsiębiorstw wojskowych sporządzonej przez Pentagon, która uniemożliwia im uzyskiwanie amerykańskich kontraktów obronnych i szkodzi ich reputacji.” [AP News]
Oceania
„Ostatnia Australijka przetrzymywana w syryjskim obozie dla rodzin bojowników Państwa Islamskiego otrzymała zgodę na powrót do Australii pod ścisłymi warunkami – poinformował w czwartek minister spraw wewnętrznych Tony Burke.” [AP News]
Ekonomia i gospodarka
„Pomimo powszechnych obaw związanych z tym, że Chiny budują fabryki samochodów na całym świecie i dławią lokalną konkurencję, okazuje się, że chińskie firmy produkujące pojazdy elektryczne w rzeczywistości działają głównie na własnym rynku.” [Rest of World]
„W piątek większość amerykańskiego rynku akcji odnotowuje wzrosty po tym, jak ceny ropy powróciły do poziomu sprzed wojny z Iranem, jednak spadki akcji spółek z branży sztucznej inteligencji hamują wzrosty na rynku.” [AP News]
„Urząd Dozoru Technicznego to instytucja, której w debacie publicznej nie poświęca się zbyt dużo uwagi, a jest to instytucja bez której transformacja energetyczna się nie wydarzy. W dzisiejszym odcinku prezes UDT Paweł Smoliński opowiada, o kompetencjach i wyzwaniach UDT, przygotowaniach do budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej czy bezpieczeństwie sektora energetycznego.” [###]
„Volkswagen rozważa zamknięcie czterech niemieckich fabryk i zwiększenie liczby zwolnień nawet do 100 000 osób – poinformowały w piątek dwie osoby zaznajomione z tą sprawą. Byłaby to prawdopodobnie największa reorganizacja w historii branży.” [Reuters]
Nauka i technologia
„Naukowcy stwierdzili, że fala upałów, która nawiedza zachodnią Europę, jest najsilniejsza i najbardziej rozległa w historii, a jej wystąpienie jest możliwe wyłącznie z powodu kryzysu klimatycznego spowodowanego spalaniem paliw kopalnych.” [The Guardian]
„Szympansy, goryle i dzieci śmieją się w podobnym rytmie, gdy są łaskotane. Naukowcy odkryli, że zarówno dzieci, jak i małpy człekokształtne zachowywały równomierne odstępy czasowe między odgłosami śmiechu podczas łaskotania, choć rytm śmiechu u dzieci był szybszy niż u małp.” [Nature]
„Soja i jej przetwory takie jak tofu, tempeh i mleko sojowe uchodzą za kontrowersyjne. Niektórzy opisują ją wręcz jako «największy przekręt». W rzeczywistości wpływ soi na zdrowie jest bardzo dobrze przebadany, więc mamy sporo badań do omówienia.” Polecamy materiał od dr. Damiana Parola, który omawia tematy wartości odżywczej soi oraz białka sojowego i jego wpływu na budowanie mięśni, znaczenie soi w kontekście gospodarki hormonalnej kobiet i mężczyzn, wpływu soi na PCOS, endometriozę i menopauzę, konsekwencji spożycia soi dla pracy tarczycy i niedobory jodu, korzyści ze spożycia soi w kontekście zdrowia prostaty, kontrowersji wokół GMO, polecane przez niego produkty sojowe. [###]
„Zielone żółwie morskie wykorzystują pole geomagnetyczne Ziemi jako mapę, ale potrafią podążać za nim jedynie w przybliżeniu. Naukowcy śledzili osiem żółwi podczas ich podróży o długości ponad 1000 kilometrów. Odkryli, że zwierzęta te miały tendencję do płynięcia w jednym kierunku przez dłuższy czas, a następnie zatrzymywały się, by ponownie zorientować się w terenie, gdy zboczyły z kursu.” [Science]
Spin – drobna liczba kwantowa, wielkie konsekwencje. Profesor Krzysztof A. Meissner wyjaśnia, czym jest spin i jaką rolę odgrywa w fizyce kwantowej. Omawiane są jego historyczne odkrycia, podział cząstek na fermiony i bozony oraz wpływ tej fundamentalnej liczby na strukturę materii, zjawiska magnetyczne i współczesną diagnostykę medyczną. [###]
Idee, kultura, społeczeństwo
„W zeszłym miesiącu w Las Vegas sportowcy rywalizowali przed miliarderami i influencerami fitnessu, próbowali pobić rekordy świata, a nie tylko pozwolono im zażywać dowolne środki dopingujące – byli za to wręcz wychwalani. W tym filmie analizuję, co tak naprawdę wydarzyło się podczas Enhanced Games, kto tak naprawdę za tym stoi i dlaczego – uwaga, spoiler – nie ma to nic wspólnego ze sportowcami ani rekordami. Staram się też być obiektywny i odnieść się do najsilniejszych argumentów przemawiających za tym wydarzeniem, ponieważ niektóre z nich nie są bez sensu. Następnie wyjaśniam, dlaczego nadal uważam, że są one błędne.” Część redakcji lubi oglądać kanał jutubowy profesjonalnej biegaczki Phily Bowden a ten filmik może trafić także do tych, którzy nie są biegaczami. [###]
W wakacje szczególnie możliwe jest, że trafimy do jakiegoś parku narodowego. Tę formę ochrony danego terenu cennego przyrodniczo wywodzimy od pierwszego parku narodowego w historii świata, tj parku Yellowstone w Stanach Zjednoczonych. O tym jak do ustanowienia tego parku narodowego doszło opowiada Miłosz Szymański w najnowszym odcinku podkastu Za Rubieżą. [###]
Kolejny odcinek z Górnego Śląska, ponownie o tożsamości – tym razem o czasach II wojny światowej. Prof. Ryszard Kaczmarek z Instytutu Historii Uniwersytetu Śląskiego.opowiada o sytuacji Polaków z niemieckim obywatelstwem, którzy mieszkali przed wojną na terenie III Rzeszy, o tym jak nie raz wkraczali oni jako wcieleni do Wermachtu żołnierze na tereny rejencji katowickiej, które 17 lat wcześniej opuszczali, jak to było z tą Volsklistą (w tym o tym, że nie było procesu „wpisywania się na listę”), o przymusowych wcieleniach, o postrzeganiu tej historii w latach PRL i obecnie. Polecamy serdecznie. [Radio Naukowe], [###]
W temacie miesiąca geja to dziś wjechał Podcastex z ciekawą tematyką i jest dużo żartów o tym, że geje są lepsi od Polaków, bo przynajmniej myją dupę. Polecamy, zarówno podcast jak i dbanie o higienę. [###]