Wydanie 296, 05.07.2026

To z rocznicą Poznańskiego Czerwca, urodzinami Stanów Zjednoczonych i umawianiem się orangutanów na zabawę

Jul 05, 2026

Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.

Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.

Polska

„Andrzej Duda ostatnio spotkał się z gen. Arturem Kuptelem, szefem Agencji Uzbrojenia. Były prezydent na rozmowę zaprosił również założyciela firmy objętej śledztwem prokuratury, jednak w oświadczeniu na temat zajścia wyjaśnił, że nie widzi w tym nic złego.” [Onet]
„Węgry cofnęły status uchodźcy Marcinowi Romanowskiemu, Zbigniewowi Ziobrze i Patrycji Koteckiej-Ziobro; unieważniły także ich dokumenty podróży – poinformował w czwartek wicepremier szef MSZ Radosław Sikorski. Dodał, że otrzymał pisemne potwierdzenie w tej sprawie. Szef MS Waldemar Żurek zapowiada dalsze kroki.” [Polska Agencja Prasowa]
„Zbigniew Ziobro, były minister sprawiedliwości, który obecnie przebywa w Waszyngtonie, przyznał, że jego życie w USA nie jest łatwe. – Rząd Donalda Tuska mnie okradł poprzez zablokowanie moich kont, moich wynagrodzeń. Nie stać mnie na to, żeby wykonywać badania zalecone przez lekarzy – mówił w rozmowie z Polsat News. O zajęciu swoich kont i nieruchomości polityk poinformował także w najnowszym oświadczeniu majątkowym. ” [Money]
„W Polsce narasta antyukraińska fala, którą podbijają politycy. Tymczasem Ukraińcy są wymarzoną grupą migracyjną. Takie są po prostu fakty, a jeżeli ktoś twierdzi inaczej, to albo manipuluje, albo nie zna materii, o której się wypowiada – pisze w opinii dla money.pl Kamil Fejfer.” [Money]
„Polski system podatkowy pełen jest ulg, wyjątków i przywilejów, które premiują jedne formy zatrudnienia kosztem innych. Jednocześnie rosną wydatki państwa, dochody nie nadążają, a przestrzeń do dalszego zadłużania się stopniowo się kurczy. W dzisiejszym odcinku Piotr Denderski, ekonomista związany z University of Leicester, Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN i grupą ekspercką Dobrobyt na Pokolenia, zastanawia się, dlaczego samozatrudnieni i pracownicy etatowi są opodatkowani inaczej, czy należy wrócić do testu przedsiębiorcy i jak powinien wyglądać bardziej progresywny system.” [###]

„W ciągu ostatnich dwóch lat doszło do wzmocnienia współpracy Polski i Tajwanu. Powodem jest zarówno intensywniejsza tajwańska dyplomacja ekonomiczna, jak i większa otwartość Polski na kontakty wykraczające poza sferę gospodarczą. Główną dziedziną współpracy stają się technologie niezbędne Polsce i Tajwanowi do budowania własnej odporności (np. zmniejszające ich zależność od państw niedemokratycznych i stwarzających zagrożenie) i do odstraszania głównych adwersarzy: Rosji i Chin.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]

Wojna w Ukrainie

Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Stan nadzwyczajny na Krymie. 1588. dzień wojny]
„Siły zbrojne Ukrainy zaatakowały Sankt Petersburg we wczesnych godzinach porannych 4 lipca, uderzając w infrastrukturę naftową i cele wojskowe w pobliskim Kronstadt – potwierdził prezydent Wołodymyr Zełenski na Telegramie. Zdjęcia i filmy opublikowane w mediach społecznościowych rzekomo pokazują czarne słupy dymu i ognia unoszące się nad obszarem portowym miasta, gdzie znajduje się terminal naftowy w Sankt Petersburgu w rosyjskim obwodzie leningradzkim.” [Kyiv Independent]
„Parlament Ukrainy przyjmuje ustawę o Panteonie Narodowym” Jeśli myślicie, że ma to związek z awanturą jaka toczy się pomiędzy Polską a Ukrainą to macie rację a analiza OSW to dobrze tłumaczy. [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Film dokumentalny Ośrodka Studiów Wschodnich zrealizowany w obwodzie charkowskim. Krzysztof Nieczypor i Damian Rosłoniec odwiedzili Charków – obwodowe miasto Ukrainy które mimo separatystycznych prób, a później militarnego ataku nie upadło, tereny przyfrontowe gdzie rozmawiali z żołnierzami i nielicznymi pozostającymi jeszcze w strefie śmierci cywilami.” [###]

„Jak wygląda życie w Charkowie? Co zaskakuje w tym jak wygląda codzienność przy froncie? Czy w mieście są flagi nacjonalistyczne? Jak Charkowanie odnoszą się do UPA? Czy Charkowianie rozmawiają po rosyjsku? Na te i inne pytania odpowiadają twórcy filmu dokumentalnego »Charków: kronika przetrwania«” [###]

„Czy Polska jest w stanie zablokować wejście Ukrainy do Unii Europejskiej? Konflikt wokół upamiętnienia bohaterów UPA przez Ukrainę przypomniał o europejskich dążeniach wschodniego sąsiada Polski. (...) Jednak wbrew temu, co zdają się sugerować polscy politycy, ewentualne wejście Ukrainy do UE to nie jest kwestia najbliższych tygodni czy miesięcy. A może Ukraina właśnie w ogóle zamknęła przed sobą tę możliwość? Jest też taki scenariusz, że Ukraina wcale do UE się nie spieszy. Dominika Sitnicka i Agata Szczęśniak zastanawiają się, jakie mogą być kalkulacje ukraińskich politycznych elit czy nie są one sprzeczne z dążeniami ukraińskiego społeczeństwa.” [###]

Europa

„Z nadziei na stabilne partnerstwo oparte na handlu, dialogu i wspólnych interesach gospodarczych między UE a Chinami pozostało niewiele. Napięcia między chińskimi i unijnymi dyplomatami, pokazują że stosunki między Unią Europejską a Chinami znalazły się w kryzysie. O tym, jak obecnie wygląda sytuacja mówią Jakub Jakóbowski, Paulina Uznańska i Maciej Kalwasiński.” [###]

NATO 3.0: od burden sharing do burden shifting i europeizacji Sojuszu [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Przywódcy państw NATO spotykają się w Ankarze w atmosferze napięć między USA a europejskimi sojusznikami. Donald Trump domaga się większej odpowiedzialności Europy za własną obronę, europejskie wydatki wojskowe szybko rosną, a Polska zabiega o trwałą obecność amerykańskich wojsk. W dzisiejszym odcinku Marek Świerczyński zastanawia się, n czym ma polegać NATO 3.0, czy Amerykanie rzeczywiście wycofują się z Europy i które państwa zostaną uznane za najważniejszych partnerów Waszyngtonu.” [###]

„We wtorek (30 czerwca) największa siła polityczna w UE, Europejska Partia Ludowa (EPP), wydała w odrębnych rezolucjach ostre oświadczenia skierowane przeciwko azylowi i islamowi.” [EUobserver]
„Jeśli ludzie będą kojarzyć walkę ze zmianami klimatu z władzą zabraniającą im włączyć klimatyzację w 40-stopniowy upał, to zagłosują na najgorszych populistów. Czy czeka nas kosztowna klimatyzacyjna anarchia? ” [Krytyka Polityczna]
„W sobotę tysiące osób protestowało przeciwko niemieckiej skrajnie prawicowej partii AfD i zablokowało drogi prowadzące do miejsca jej corocznej konferencji we wschodnim mieście Erfurt, gdzie partia ponownie wybrała dwóch przywódców, którzy doprowadzili ją do pozycji siły o zasięgu ogólnokrajowym.” [Reuters]
„Po siedmiu godzinach rozmów koalicja CDU/CSU–SPD uzgodniła szeroko zakrojone reformy podatkowe, rynku pracy i systemu emerytalnego – przełomowe posunięcie mające na celu ożywienie borykającej się z trudnościami gospodarki oraz przeciwdziałanie wzrostowi popularności skrajnej prawicy.” [Euronews]
„We wtorek litewski parlament, Seimas, zatwierdził Mindaugasa Sinkevičiusa na stanowisku nowego premiera kraju — jest to trzeci premier z ramienia socjaldemokratów w tej kadencji parlamentu.” Euronews pisze o nowym premierze Litwy a Onet o tym dlaczego jego poprzedniczka zrezygnowała z tej funkcji. [Euronews], [Onet]
„Włochy dołączyły do Bułgarii, wyrażając zaniepokojenie propozycjami Unii Europejskiej dotyczącymi umieszczenia rosyjskiego patriarchy prawosławnego Cyryla na czarnej liście w ramach nadchodzącego 21. pakietu sankcji.” [United24 Media]
„Koalicyjny rząd Andreja Babiša ostatecznie zdecydował, że prezydent Petr Pavel nie weźmie udziału w lipcowym szczycie NATO w Ankarze, zrywając z dotychczasową praktyką reprezentowania Czech przez głowę państwa podczas szczytów Sojuszu. Decyzja gabinetu Andreja Babiša doprowadziła do eskalacji sporu z prezydentem. Pavel skierował do Sądu Konstytucyjnego skargę kompetencyjną, argumentując, że rząd ogranicza wykonywanie jego uprawnień w zakresie reprezentacji państwa na zewnątrz. Ponieważ ostateczne rozstrzygnięcie skargi kompetencyjnej wymaga czasu, a brak szybkiej reakcji mógłby pozbawić postępowanie praktycznego znaczenia przed lipcowym szczytem NATO, Sąd Konstytucyjny zastosował środek tymczasowy, nakazując rządowi zapewnienie prezydentowi udziału w wydarzeniu.” [Instytut Europy Środkowej]
„Objęcie 1 lipca br. przez Słowację jej siódmego rocznego przewodnictwa w V4 przypada na okres przywracania międzyrządowej współpracy w Grupie Wyszehradzkiej, czego skutkiem jest ambitniejszy niż uprzednio program. Rząd Roberta Ficy będzie starał się wykorzystać przewodnictwo także w kontekście przyszłorocznych wyborów parlamentarnych – zapowiedział powrót Grupy do działań w ramach UE, szerokich konsultacji w formule V4+ i wieloaspektowej współpracy sektorowej.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Niejednoznaczna postawa premiera Rumena Radewa w polityce międzynarodowej oraz propozycja dotycząca zaległego budżetu na rok 2026 doprowadziły do pierwszego protestu przeciwko jego rządowi. Coraz wyraźniej widać, że premier będzie musiał jednoznacznie określić ideologiczny kierunek swojego gabinetu. ” [Instytut Europy Środkowej]
„Albania cały czas zmaga się z kryzysem wewnętrznym. Obywatele nie zgadzają się na kontrowersyjną inwestycję Jareda Kushnera, czyli zięcia prezydenta Trumpa. Jednak protesty, im dłużej trwają, tym stają się coraz silniejsze oraz coraz bardziej antyrządowe.” [Obserwator Gospodarczy]
„24 czerwca br. rumuńska Izba Deputowanych milcząco przyjęła i przekazała do Senatu projekt ustawy o zjednoczeniu Rumunii i Mołdawii, złożony przez S.O.S. România. Jej celem nie jest zainicjowanie unirei, ale kompromitacja prozachodnich władz obu państw.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Szefowa Komisji Europejskiej zapowiedziała w Erywaniu przekazanie Armenii 70 mln euro na przeciwdziałanie skutkom rosyjskich embarg i na dywersyfikację handlu. Zadeklarowała ponadto zniesienie taryf celnych na 80% armeńskich towarów.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Premier Mołdawii Alexandru Munteanu ogłosił w piątek, że ustępuje ze stanowiska – to niespodziewane oświadczenie pociąga za sobą również dymisję rządu. Munteanu, który pełnił funkcję premiera tego kraju kandydującego do Unii Europejskiej od listopada 2025 roku, nie podał pełnego wyjaśnienia swojej decyzji.” [Reuters]

Bliski i Środkowy Wschód

W Iranie rozpoczął się pogrzeb najwyższego przywódcy, zabitego 28 lutego 2026 w pierwszych chwilach ataku Izraela na Iran. Uroczystości mają trwać 6 dni, a rozpoczęcie miało miejsce 4. lipca, w dzień 250 urodzin Stanów Zjednoczonych. Irański reżim wykorzystuje uroczystości do pokazu siły i demonstracji m.in. przed własnym społeczeństwem. AP News przedstawia galerię z pierwszego dnia pogrzebu. [DW], [AP News]
„Wojna w Iranie zmniejszyła rolę Omanu w dyplomacji regionalnej, ale jego położenie poza Zatoką Perską przyczyniło się do wzrostu znaczenia gospodarczego. W świetle najnowszego porozumienia między Iranem a USA Oman odegra ważną rolę w wypracowaniu nowego modelu zarządzania cieśniną Ormuz. Dlatego też w interesie Europy leży zacieśnianie więzi handlowych z Omanem przy jednoczesnym działaniu na rzecz zapewnienia swobody żeglugi między Zatoką Perską i Omańską.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„NATO pozostaje dla Turcji podstawowym filarem bezpieczeństwa oraz najważniejszym formatem współpracy obronnej z Zachodem. Turcja chce być postrzegana jako państwo niezbędne dla południowo-wschodniej flanki Sojuszu, dysponujące znaczącym potencjałem wojskowym, rozwiniętym przemysłem zbrojeniowym i kluczową infrastrukturą sojuszniczą. Nie eliminuje to jednak napięć między Ankarą a częścią sojuszników, głównie na tle postrzegania zagrożeń.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Kolejną wielką rywalizacją na Bliskim Wschodzie, coraz mocniej retorycznie widoczną w wypowiedziach komentatorów i polityków, jest konflikt na linii Izrael – Turcja. Artykuł od The Economist przekonuje, że państwa te mogą bardzo skorzystać na współpracy, jednak w rzeczywistości znajdują się od niej coraz dalej. [The Economist]
Postępującą ostatnio zmianą w prześladowaniach ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu jest rosnąca liczba zatrzymywanych kobiet. [AP News]
W Iraku w związku z zarzutami korupcji zatrzymano 47 osób. Aresztowania opierają się na zeznaniach byłego wiceministra ds. ropy naftowej Adnana al-Dżumailiego, aresztowanego w zeszłym miesiącu, i „obejmowały one członków parlamentu, którym uchylono immunitet”. W niedzielę (28 czerwca) rano irackie siły bezpieczeństwa zamknęły wszystkie wejścia do silnie ufortyfikowanej Zielonej Strefy stolicy i przeprowadziły naloty. Państwowa agencja informacyjna poinformowała później, że w ramach śledztwa korupcyjnego aresztowano 47 osób, ale nie jest jasne, czy wszystkie zostały zatrzymane w niedzielę, czy też niektóre z nich zostały aresztowane wcześniej. Ujawniono nazwiska 15 aresztowanych, w tym 12 obecnych parlamentarzystów, jednego byłego parlamentarzysty, byłego doradcy byłego premiera Mohammeda Szii al-Sudaniego oraz innego wysoko postawionego urzędnika ministerstwa ropy naftowej. Niektórzy z aresztowanych parlamentarzystów pochodzili z szyickiego bloku politycznego al-Sudaniego, a inni z Azm Alliance, wpływowej partii sunnickiej. [AP News]
Pierwszy postassadowski parlament Syrii uformował się w środę wraz z ogłoszeniem 70 deputowanych wybranych przez tymczasowego prezydenta Ahmada asz-Szarę, którzy dołączą do 140 wybranych w wyborach w ciągu ostatnich ośmiu miesięcy. 210-osobowy parlament odbędzie swoje pierwsze posiedzenie w poniedziałek, podczas którego członkowie zostaną zaprzysiężeni. Powstanie parlamentu to pozytywny znak w kraju odbudowującym się po dekadach autokratycznych rządów rodziny Assadów i krwawej wojnie domowej, która pochłonęła około pół miliona ofiar. Wśród 70 deputowanych wybranych przez asz-Szarę znalazło się 15 kobiet, co zwiększyło liczbę kobiet w parlamencie do 22. [AP News]
Od Gazy po Sudan, od Libii po Jemen, od Syrii po Liban, szpitale, szkoły, budynki mieszkalne oraz sieci elektryczne i wodociągowe zostały zniszczone przez wojny domowe, zewnętrzne interwencje i wojny między państwami. Kto je odbuduje? Nadzieja pokładana w bogatych krajach Zatoki, może się okazać zbyt optymistyczna. [El Pais]

Azja

„Chiny wprowadziły w życie nową ustawę o jedności etnicznej, co do której organizacje praw człowieka i zagraniczni urzędnicy ostrzegają, że może ona przyspieszyć przymusową asymilację mniejszości etnicznych. Drugi pod względem liczby ludności kraj na świecie oficjalnie uznaje 55 grup mniejszości etnicznych, które łącznie stanowią 8,9 procent ludności Chin kontynentalnych.” [Al-Dżazira], [The Guardian]
„Chińskie władze poinformowały, że mężczyzna, który w zeszłym tygodniu uderzył małym samolotem w najwyższy wieżowiec w Pekinie, był 66-latkiem cierpiącym na zaburzenia psychiczne.” [The Guardian]
„W czwartek Indie i Japonia uzgodniły zacieśnienie współpracy w dziedzinie sztucznej inteligencji, metali, energii i obronności, a także opracowanie wspólnego planu działania na rzecz bezpieczeństwa gospodarczego, w ramach dążenia tych azjatyckich krajów do dalszego wzmocnienia wzajemnych stosunków.” [Reuters]
„W środę pakistańskie siły zbrojne poinformowały, że zestrzeliły cztery drony wystrzelone przez afgańskich talibów w kierunku Beludżystanu. Stało się to kilka godzin po tym, jak afgańskie ministerstwo obrony ogłosiło, że jego siły powietrzne przeprowadziły atak na tzw. ośrodki ISIL (ISIS) w okręgu Pishin w Beludżystanie oraz w niektórych rejonach prowincji Chajber-Pasztunchwa.” [Al-Dżazira]
„Rebelianci separatystyczni w niespokojnym, położonym na skrajnym wschodzie Indonezji regionie Papui zastrzelili amerykańskiego pilota i podpalili samolot cywilny. Rzecznik lokalnej grupy bojowników określił to zdarzenie jako »przesłanie« skierowane do rządów Stanów Zjednoczonych i Indonezji.” [The Guardian]

Afryka

„We wtorek w różnych częściach Republiki Południowej Afryki zgromadziły się tysiące demonstrantów, aby protestować przeciwko nielegalnej imigracji. Były to największe protesty związane z migracją od czasu fali przemocy wobec imigrantów w 2008 roku. Władze stwierdziły, że marsze przebiegały w większości pokojowo, pomimo pojedynczych przypadków grabieży i prób grabieży.” Twierdzenia władz mogą stać w sprzeczności z informacją o ponad 900 osobach aresztowanych w trakcie demonstracji o czym pisze Al-Dżazira. [AP News], [Al-Dżazira]
„W Nigrze trwa »polowanie na czarownice« – w tym zachodnioafrykańskim państwie aresztowano dziesiątki osób pod zarzutem homoseksualizmu po wprowadzeniu na początku tego roku nowego kodeksu karnego. Według lokalnych mediów w całym kraju aresztowano nawet 40 osób, a 16 mężczyzn, w tym wysokich rangą oficerów wojskowych, trafiło do więzienia.” [The Guardian]
„W czwartek wyborcy w Algierii oddali głosy w wyborach parlamentarnych, nad którymi ciążyły obawy związane z kosztami utrzymania oraz zakazy startu w wyborach dla kandydatów krytykujących rząd. Prawie 25 milionów wyborców w tym największym pod względem powierzchni kraju Afryki wybiera spośród 1 235 kandydatów na 407 mandatów w izbie niższej parlamentu, na pięcioletnią kadencję.” [AP News]
„4 lipca Rwanda obchodzi Dzień Wyzwolenia, upamiętniający zwycięstwo militarne Rwandyjskiego Frontu Patriotycznego (RPF) pod przewodnictwem prezydenta Paula Kagame, które położyło kres ludobójstwu i doprowadziło ten ruch do przejęcia władzy.” [Al-Dżazira]
„W nowym raporcie organizacji praw człowieka Amnesty International wymieniono trzech wysokich rangą dowódców sudańskich sił paramilitarnych, oskarżając ich o nadzorowanie zbrodni wojennych podczas oblężenia i zdobycia miasta el-Fasher w Północnym Darfurze w październiku.” [AP News]
„Wszystkie strony pogłębiającego się konfliktu we wschodniej części Konga naruszają warunki porozumienia pokojowego i dopuszczają się nadużyć – stwierdzili eksperci ONZ w raporcie, do którego w czwartek dotarła agencja Associated Press.” [AP News]
„Powodzie w Wybrzeżu Kości Słoniowej spowodowały od maja śmierć 59 osób – poinformował minister ds. komunikacji podczas posiedzenia rządu w Abidżanie.” [The Guardian]

Ameryka Łacińska

„Jak donosi Tom Phillips z Caraballedy, do tysięcy wolontariuszy dołączyły zespoły z zagranicy w nadziei na odnalezienie kolejnych ocalałych pod gruzami.” Polecamy reportaż o akcji ratunkowej po trzęsieniach ziemi w Wenezueli. [The Guardian]
„Konsekwencje dwóch potężnych trzęsień ziemi w Wenezueli stały się poważnym sprawdzianem dla pełniącej obowiązki prezydenta Delcy Rodríguez, zmuszając ją do podjęcia gorączkowych działań, by zapobiec przekształceniu się katastrofy humanitarnej w kryzys polityczny, zwłaszcza że jej mandat jako tymczasowej przywódczyni wygasa w piątek.” [AP News]
„Prawicowa kandydatka Keiko Fujimori została ogłoszona zwycięzcą wyborów prezydenckich w Peru przez krajowy sąd wyborczy, Krajową Komisję Wyborczą (JNE). Piątkowe ogłoszenie nastąpiło kilka tygodni po drugiej turze wyborów, która odbyła się 7 czerwca, w której zmierzyła się z lewicowym rywalem, posłem do Kongresu Roberto Sanchezem.” [Al-Dżazira]
„W zeszłym miesiącu prezydent Argentyny Javier Milei wywołał zarówno entuzjazm, jak i obawy, ogłaszając projekt ustawy parlamentarnej dotyczącej utworzenia »korporacji nie-ludzkich« zarządzanych przez sztuczną inteligencję, przy czym firmy te w rzeczywistości wymagałyby udziału ludzi.” [Reuters]
„Pogłębiający się konflikt między skrajnie prawicowym brazylijskim senatorem Flavio Bolsonaro a jego macochą, byłą pierwszą damą Michelle Bolsonaro, grozi pogorszeniem jego i tak już słabej pozycji wśród wyborczyń w trakcie kampanii prezydenckiej przed październikowymi wyborami powszechnymi.” [Reuters]

Ameryka Północna

„Rządy Kanady i prowincji Alberty przystąpią do realizacji projektu budowy nowego, dużego rurociągu naftowego po tym, jak ogłosiły plan mający na celu złagodzenie obaw Kolumbii Brytyjskiej i społeczności Pierwszych Narodów z wybrzeża Pacyfiku.” [The Guardian]
„Organizatorzy ogłosili, że Kanada dołączy do Konkursu Piosenki Eurowizji w 2027 roku, stając się pierwszym nowym uczestnikiem od czasu Australii w 2015 roku.” [The Guardian]
„Donald Trump odmówił przedłużenia północnoamerykańskiego porozumienia handlowego, które niegdyś promował jako swoje sztandarowe osiągnięcie, decydując się zamiast tego na utrzymanie go w mocy pod ścisłą kontrolą corocznych przeglądów, zamiast zobowiązywać się na kolejne 16 lat.” [The Guardian]
„Przez prawie 10 lat America250 – ponadpartyjna organizacja powołana przez Kongres – pracowała nad koncepcją obchodów obywatelskich, odbywających się raz na pokolenie, opartych na historii, działalności społecznej i lokalnych społecznościach.” O tym jak 250 rocznica utworzenia Stanów Zjednoczonych została zawłaszczona przez Trumpa pisze [Politico].
„Organizatorzy sobotniej parady z okazji Dnia Niepodległości w Waszyngtonie nagle odwołali imprezę późnym wieczorem w przeddzień wydarzenia, ponieważ upalne temperatury panujące w stolicy kraju i na wschodnim wybrzeżu poważnie zakłóciły obchody 250. rocznicy powstania Stanów Zjednoczonych.” [The Guardian]
„Floryda wykonuje wyroki śmierci w rekordowym tempie, mimo że większość stanów USA odchodzi od kary śmierci. Na początku ubiegłego roku gubernator Ron DeSantis zaczął podpisywać nakazy egzekucji w tempie szybszym niż kiedykolwiek wcześniej. Nastąpił wówczas najbardziej intensywny okres egzekucji, jaki ten stan przeprowadził od ponad ośmiu dekad.” [ProPublica]
„Geraldo Lunas Campos wielokrotnie zgłaszał obawy dotyczące swojego zdrowia psychicznego, zanim zmarł w Camp East Montana. Dokumentacja pokazuje, w jaki sposób personel tej placówki w Teksasie nie zareagował w odpowiedni sposób.” [ProPublica]
„W następstwie doniesień stacji WBUR i organizacji ProPublica gubernator Maura Healey zobowiązała się podpisać ustawę, dzięki której stan Massachusetts nie będzie już miał jednego z najsurowszych w kraju terminów na wniesienie oskarżenia w sprawach o gwałt.” [ProPublica]

Oceania

„Podobnie jak wielu miejscowych chłopaków przed nim, Neil powrócił do tego odcinka australijskiego wybrzeża, gdzie się urodził. W przeciwieństwie do większości z nich, pozostawia za sobą ślad sławy, rzesze fanów i zniszczenia mienia. Jest też słoniem morskim ważącym 1 tonę.” Polecamy tekst AP News o australijskim zwierzaku. [AP News]
„Nowy ambasador Stanów Zjednoczonych w Nowej Zelandii i kilku państwach wyspiarskich Pacyfiku stwierdził w piątek, że zabezpieczenie zasobów mineralnych dna morskiego Wysp Cooka stanowi priorytet, a dążenie Chin do rozszerzenia wpływów na Pacyfiku wiąże się z ryzykiem dla małych państw wyspiarskich.” [Reuters]

Ekonomia i gospodarka

„Amerykańskie koncerny naftowe mają ogłosić najwyższe od lat kwartalne zyski, co może doprowadzić do konfliktu z prezydentem Donaldem Trumpem, który od dawna naciska na swoich wieloletnich sojuszników z branży naftowej, by obniżyli ceny benzyny przed listopadowymi wyborami uzupełniającymi.” [Reuters]
„W statystykach OECD pośród krajów europejskich więcej od Polaków pracują tylko Grecy i Czesi – licząc roboczogodziny w przedziale roku. W danych Eurostatu zaś pośród krajów unijnych więcej roboczogodzin tygodniowo wyrabiają tylko Grecy i Rumuni. Czy faktycznie pracujemy o wiele więcej niż inni Europejczycy? Z czego wynikają te przewagi w statystykach?” [###]

„Sąd Najwyższy Unii Europejskiej oddalił apelację Google w kluczowej sprawie. Gigant będzie musiał zapłacić rekordową grzywnę za nadużywanie dominującej pozycji na rynku. Przypominamy najważniejsze pozwy, które właściciel Google – Alphabet – ma wytoczone w Europie.” [Wirtualne Media]
Co czeka nas na rynku ropy w najbliższych miesiącach, jeśli Cieśnina Ormuz pozostanie otwarta? Możemy zmierzać do rosnącej podaży surowca i rosnącej konkurencji cenowej, a jednym z głównych powodów ku temu jest słabnąca ropa OPEC i OPEC+ na rynku ropy, która w ostatnim czasie dodatkowo została podkopana przez wyjście z kartelu Zjednoczonych Emiratów Arabskich. O stopniowej erozji OPEC, rosnącej roli Chin na rynku ropy i o znaczeniu powrotu Iranu na rynek. [###]

Nauka i technologia

„Wydaje się, że matki orangutanów udają się na terytoria innych matek, których potomstwo jest w podobnym wieku, aby młode mogły się razem bawić.” [New Scientist]
„W swojej nowej książce »Togetherness« dziennikarz naukowy Rowan Hooper dowodzi, że współpraca w świecie przyrody była często pomijana na rzecz rywalizacji oraz że organizmy działające wspólnie odegrały kluczową rolę w ukształtowaniu świata takim, jakim jest obecnie.” [###]

„Gdy następnym razem jakiś ambitny poszukiwacz przygód utknie w zalanej jaskini, osoba, która przybędzie mu na ratunek, może wcale nie być człowiekiem. Może to być karaluch w kombinezonie nurkowym, sterowany za pomocą kontroli umysłu.” [Popular Science]
„Z analizy dziesiątek tysięcy artykułów wynika, że publikacje dotyczące badań nad rakiem, noszące znamiona bycie wytworem fabryki artykułów, zbierają dwukrotnie więcej cytowań niż autentyczne prace z tej dziedziny” [Nature]
„Jak donosi ProPublica, w opublikowanym 22 lata temu wpływowym badaniu dotyczącym klimatu wyraźnie widać ślady udziału kierownictwa koncernów naftowych. W badaniu tym naukowcy zidentyfikowali zestaw działań, które nazwali »klinami stabilizacyjnymi«i które wykorzystywały istniejącą technologię do ograniczenia stężenia dwutlenku węgla w atmosferze. Jednak, jak wynika z dochodzenia przeprowadzonego przez ProPublica, badanie to zostało sfinansowane przez koncern naftowy BP, a znaczna część jego treści została ukształtowana przez tę firmę.” [ProPublica]
Fizyka płynów to ważna gałąź nauki, która pomaga nam w zrozumieniu ruchów materii w skali kosmicznej, spływaniu lodowca, optymalizacji mieszalników w przemyśle spożywczym czy metalurgicznym, a także jak poruszają się owady bądź najmniejsze pływające organizmy. O tym co nam mówi liczba Reynoldsa, o efekcie Leidenfrosta, parzeniu kawy, ubijaniu jajek i wielu innych eksperymentach, które można przeprowadzić w domowych, najczęsciej kuchennych warunkach. [Radio Naukowe], [###]

Idee, kultura, społeczeństwo

„Watykan podjął decyzję w sprawie biskupów lefebrystów, wyświęconych bez zgody papieża Leona XIV. Zgodnie z czwartkowym dekretem zostali ekskomunikowani i nie mogą udzielać sakramentów. (...) W czwartek Watykan oświadczył, że księża i świeccy katolicy należący do bractwa lefebrystów znajdują się w schizmie z Kościołem powszechnym. Wspomniani biskupi pochodzą ze Szwajcarii, USA i Francji.” Nie mamy sekcji Wojny Magów więc ten temat wrzucamy tutaj. [TVN24]
19 czerwca 1953 w Stanach Zjednoczonych dokonano jedynego w czasach Zimnej Wojny wyroku śmierci na cywilach za szpiegostwo. Mowa o Rosenbergach, których oskarżono o przekazanie Związkowi Radzieckiemu informacji kluczowych do skonstruowania broni jądrowej, co zniwelowało strategiczną przewagę USA. O Rosenbergach i ich sprawie opowiada Miłosz Szymański z podkastu Za Rubieżą. [###]

Polska partia komunistyczna po 1945 roku nie była monolitem. Ścierały się tam różne frakcje i różne spojrzenie na sprawy krajowe jak i międzynarodowe. Jedną z bardziej znaczących grup byli partyzanci/moczarowcy, środowisko skupione wokół Mieczysława Moczara. O ich przyświecających im ideach, pragmatycznych celach, a także wpływie jaki osiągnęli na krajową politykę opowiada Irytujący Historyk. [###]

Minęła właśnie 70. rocznica wydarzeń zwanych Poznańskim Czerwcem. O ich przyczynach, przebiegu i wpływie opowiada Antoni Dudek [###]

Tygodnik Neuropa

Discussion about this post

Ready for more?