Wydanie 300, 01.08.2026
To z awanturą na Ceucie, kolejną rakietą w Polsce i węglowodanami w diecie
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„W czwartek w polską przestrzeń powietrzną wtargnęła i spadła uzbrojona rakieta manewrująca, najprawdopodobniej rosyjska. Do zdarzenia doszło w czasie kolejnego zmasowanego nalotu Rosji na Ukrainę. Oto co warto wiedzieć na temat tego zdarzenia.” [TVN24]
„Dlaczego nie zestrzelono rakiety? Wojsko wyjaśnia. – Musimy kierować się przepisami czasu pokoju, bo taki u nas panuje. Przepisy mówią jasno: przed ewentualną neutralizacją konieczna jest identyfikacja, czy to na pewno jest wrogi obiekt – powiedział w czwartek rzecznik DORSZ ppłk Jacek Goryszewski. Zaznaczył, że gdyby rakieta kontynuowała lot, zostałaby podjęta decyzja o jej zestrzeleniu.” [Wirtualna Polska]
„29 lipca 2026 r. w Lublinie odbyły się robocze konsultacje premiera Polski Donalda Tuska i prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Według komunikatów rozmowy koncentrowały się przede wszystkim na kwestiach bezpieczeństwa, tj. współpracy wojskowo-przemysłowej, zwłaszcza w kontekście wizyty Zełenskiego w Waszyngtonie (28 lipca) oraz dalszego zaangażowania USA, które de facto posłużyło za oficjalny powód spotkania w Lublinie. Temat pamięci historycznej również został poruszony, jednak nie zdominował całej wizyty.” [Instytut Europy Środkowej]
„We wtorek Trybunał Konstytucyjny orzekł, że transkrypcja aktów małżeństw jednopłciowych jest niekonstytucyjna. Rzecznik rządu Adam Szłapka ocenił, że nie jest to orzeczenie TK, bo jego działania w obecnej formule są obarczone wadą prawną.” [Onet]
„24 lipca prezydent Karol Nawrocki skierował ustawę o windfall tax do Trybunału Konstytucyjnego. Nie wiemy, kiedy trybunał się nią zajmie (podejrzewamy, że nie najwcześniej) ani jakie będzie orzeczenie (choć chyba się domyślamy). Na razie podatku nie będzie, a politycy koalicji rządzącej oskarżają prezydenta, że ograniczył źródła finansowania kolejnych obniżek cen paliw.” [###]
„3 proc. podatku od przychodów największych globalnych firm technologicznych działających w Polsce – zakłada projekt ustawy autorstwa Ministerstwa Cyfryzacji opublikowany w piątek w Rządowym Centrum Legislacji. Przepisy miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.” [Press]
„Kobieta, która zginęła w sobotę w ataku na Paradę Równości w Berlinie, to obywatelka Polski – przekazał burmistrz Berlina. Informację potwierdził rzecznik polskiego MSZ.” [TVN24]
Morawiecki z Kaczyńskim rozstali się tydzień temu ale spokoju między nimi ciągle nie ma. O tym co słychać w polskiej prawicy możecie posłuchać w Polityce Insight lub videocaście OKO.press. [###], [###]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Ukraińskie ataki na rosyjskie centra logistyczne. 1616. dzień wojny]
„Prezydent Donald Trump twierdzi, że Stany Zjednoczone »nie wyraziły zgody« na zezwolenie Ukrainie na produkcję pocisków przechwytujących typu Patriot – trzy tygodnie po tym, jak zaproponowano temu krajowi prawo do produkcji tej broni.” [BBC]
„Ukraina kontynuuje ataki w głąb terytorium Rosji, tym razem wymierzone w nowy sektor gospodarki tego kraju. W piątek 24 lipca ukraiński atak dronów w Sankt Petersburgu (Rosja) i okolicach był wymierzony w magazyny należące do Wildberries, giganta handlu elektronicznego nazywanego »rosyjskim Amazonem«.” [Polskie Radio]
„22 lipca minister polityki rolnej Ukrainy Taras Wysocki poinformował, że tego dnia żaden statek handlowy nie wpłynął do ukraińskich portów czarnomorskich. Jest to związane z decyzją armatorów, obawiających się o bezpieczeństwo statków. Powodem jest intensyfikacja rosyjskich ostrzałów (...).” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Ostatnie tygodnie na Ukrainie są szczególnie intensywne. W tym odcinku opowiadamy o tym co się dzieje na Ukrainie. Mówimy między innymi o zmianie na szczycie ukraińskiej armii, o tym skąd się wzięły protesty na Ukrainie, o tym jak dziś wygląda korupcja na Ukrainie oraz o problemach obrony przeciwlotniczej Ukrainy. O tym wszystkim opowiadają analitycy OSW. ” [###]
Europa
„W niektórych rejonach Francji i Hiszpanii nadal szaleją gwałtowne pożary, a nie widać żadnych oznak ich ustępowania. Zjawisko to przedstawiamy na wykresach i zdjęciach” [The Guardian]
„Unia Europejska przyjęła 21 pakiet sankcji. Mimo kolejnych kroków mających osłabić Rosję, wiele z postulatów spotkało się z oporem państw członkowskich. Czy interesy państwowe biorą górę nad współpracą wymierzoną w Rosję? O tym, czym jest 21 pakiet sankcji i jakie problemy pojawiły się przy jego omawianiu mówi Filip Rudnik.” [###]
Ponowne uderzenie w obronność Europy: Chiny odpowiadają na 21. pakiet sankcji UE na Rosję [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Polityczne i medialne życie – przynajmniej w Brukseli – tradycyjnie zamiera na czas sierpniowych wakacji. Jednak póki trwa lipiec, unijne instytucje i krajowi przywódcy pracują nad siedmioletnimi ramami finansowym dla Unii Europejskiej. Obszarów spornych nie brakuje: od samej wysokości wspólnotowego budżetu, poprzez jego podział, po potencjalne nowe źródła dochodów.” [###]
„Jeden z wysokich rangą decydentów Europejskiego Banku Centralnego stwierdził, że kryzys klimatyczny i degradacja środowiska naturalnego stanowią dramatycznie rosnące zagrożenie dla światowej gospodarki.” [The Guardian]
„Premier Hiszpanii Pedro Sánchez wezwał do zwołania pilnego posiedzenia ministrów spraw wewnętrznych UE w związku z tym, co określił jako »samolubną, powodującą polaryzację i niezgodną z prawem reakcję« niektórych państw członkowskich na masowe przekroczenie granicy, do którego doszło w tym tygodniu w hiszpańskiej enklawie Ceuta w Afryce Północnej.” Biorąc pod uwagę, że Ceuta nie należy do strefy Schengen to pomysły niektórych europejskich państw brzmią dość kuriozalnie. Zacytujmy jeszcze kolejny fragment artykułu:
W ostrym wyrzucie pod adresem Włoch zaznaczył, że Hiszpania jest „według Frontexu jedną z najmniej nieszczelnych granic zewnętrznych Unii Europejskiej, a liczba nielegalnych przekroczeń granicy jest o połowę mniejsza niż ta odnotowana na przykład we Włoszech w ostatnich latach (2021–2026)”.
„Od piątku do niedzieli, od 24 do 26 lipca 2026 roku, każdego dnia dochodziło do incydentu w przestrzeni powietrznej Rumunii. Intruzami okazały się rosyjskie drony, a z pewnością jednym z nich był Shahed. Do każdego incydentu zostały poderwane maszyny F-16. ” [Obserwator Gospodarczy]
„Litwa planuje wprowadzić surowsze ograniczenia wobec obywateli Rosji i Białorusi popierających Kreml, w tym zakaz prowadzenia działalności publicznej oraz bardziej rygorystyczne ograniczenia dotyczące nabywania nieruchomości w pobliżu obiektów o znaczeniu strategicznym, powołując się na kwestie bezpieczeństwa narodowego i walkę z propagandą.” [Euronews]
„Premier Węgier Péter Magyar ostrzegł przed kryzysem energetycznym po tym, jak rekordowo niski poziom wody w Dunaju zmusił do wyłączenia elektrowni jądrowej w Paks, która dostarcza prawie połowę energii elektrycznej w kraju. Komisja Europejska oświadczyła, że jest gotowa zwołać nadzwyczajne posiedzenie swojej Grupy ds. Koordynacji Energetycznej w związku z wyłączeniem węgierskiej elektrowni jądrowej w Paks, podczas gdy premier tego kraju ostrzegł przed zbliżającym się kryzysem energetycznym.” [Euronews]
„Od miesięcy Serbia zmaga się z największą falą protestów od lat. Ruch studencki, który narodził się po katastrofie na dworcu w Nowym Sadzie, przekształcił się w jedno z największych wyzwań dla rządów Aleksandara Vučicia. Studenci domagają się odpowiedzialności za tragedię, nowych wyborów i zmian w państwie, a jednocześnie próbują budować własny ruch polityczny. Kim są protestujący studenci? Jak działa aparat władzy Aleksandara Vučicia? Czy Serbia stoi przed realną zmianą polityczną? O tym porozmawiamy z Janem Nowinowskim – ekspertem OSW.” [###]
„W dniach 22–24 lipca rosyjski parlament jednogłośnie przyjął pakiet ustaw drastycznie ograniczających prawa obywatelskie osób przebywających poza granicami Rosji, na których ciążą wyroki karne i administracyjne oraz które »uchylają się od kary«. Jak wynika z treści ustaw i wypowiedzi przedstawicieli władz, przepisy wymierzone są przede wszystkim w obywateli Federacji Rosyjskiej, którzy schronili się przed represjami politycznymi za granicą.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Bliski i Środkowy Wschód
Co słychać na Bliskim Wschodzie? Wydaje się, że wzajemny ostrzał ponownie przycichł, jednak ostatni tydzień nie był spokojny. Amerykanie razem z Saudami przeprowadzili naloty na proirańskie cele w Iraku, a Iran zaatakował bazę w Jordanii, gdzie obok Jordańczyków stacjonują amerykańscy żołnierze. Huti nadal tworzą zagrożenie wobec cieśniny Bab al-Mandab, Donald Trump grozi kolejnymi atakami, a widoku na trwałe rozwiązanie konfliktu nadal nie ma. [Konflikty], [AP News]
„W ciągu ostatnich dni Arabia Saudyjska zdecydowała się mocniej zaangażować w walki z ugrupowaniami Osi Oporu. Pojawiają się plotki, jakoby Rijad planował powołanie nowej koalicji zajmującej się walką z Ruchem Huti – tym razem na Morzu Czerwonym. Niewykluczona jest również ofensywa lądowa w Jemenie.” [Konflikty], [DW]
Izrael i Liban podpisali w Waszyngtonie umowę ramową po kilku dniach negocjacji prowadzonych przy wsparciu USA. Hezbollah nie jest stroną piątkowego porozumienia i nie jest jasne, czy zgodzi się wycofać swoich bojowników z obszaru Południowej Litani w południowym Libanie. Kierownictwo Hezbollahu skrytykowało porozumienie. Umowa stanowi, że Libańskie Siły Zbrojne przywrócą faktyczną suwerenność nad całym terytorium Libanu, „do czasu zweryfikowanego rozbrojenia niepaństwowych grup zbrojnych i demontażu powiązanej infrastruktury”, czyli do czasu rozbrojenia Hezbollahu. Aby to osiągnąć, Liban zwraca się o wsparcie partnerów międzynarodowych, a „w szczególności arabskich, pod przewodnictwem USA”. Izrael pozwala armii libańskiej na rozpoczęcie organizacji przejęcia pewnego terytorium w dwóch strefach pilotażowych – jednej na południe od rzeki Litani i drugiej na północ od niej. [BBC], [PBS]
Prezydent USA Donald Trump poinformował, że Rada Pokoju osiągnęła porozumienie w sprawie „całkowitego rozbrojenia” Hamasu i innych grup zbrojnych w Strefie Gazy. Wysoki rangą przedstawiciel Hamasu poinformował BBC, że grupa zaakceptowała plan Rady Pokoju dotyczący całkowitego rozbrojenia Strefy Gazy i że wkrótce zostanie wydane oficjalne oświadczenie. Izrael nie skomentował jeszcze tej decyzji. [BBC]
Czy powyższy news sprawia, że nadal masz wiele pytań dotyczących tego porozumienia? Atlantic Council prezentuje 10 pytań (i odpowiedzi ich ekspertów) na temat porozumienia o rozbrojeniu Hamasu [The Atlantic Council]
„24 lipca w Ankarze ogłoszono powołanie nowego ugrupowania politycznego pod nazwą Nowa Partia (tur. Yeni Parti, YP). Formacja powstała w wyniku rozpadu Republikańskiej Partii Ludowej (CHP), dotąd największej partii opozycyjnej. Na jej czele stanął dawny przewodniczący CHP Özgür Özel.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Azja
„Władze poinformowały, że liczba ofiar śmiertelnych potężnego trzęsienia ziemi w południowo-zachodniej Japonii wzrosła z 25 do 34. (...) We wtorek w pobliżu miasta Uki miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 7,1 w skali Richtera, które spowodowało przerwy w dostawach prądu do około 40 000 gospodarstw domowych, wstrzymało ruch kolejowy oraz wywołało ostrzeżenia przed tsunami na obszarach południowej japońskiej wyspy Kiusiu.” [Al-Dżazira]
„Jak wygląda świat według Chin? Jak geopolityka Chin wpływa na to co robi ten kraj? Jakie są cele Xi Jinpinga i KPCh? Dlaczego ważne do zrozumienia chińskiej polityki są kwestie ideologiczne? Na te i inne pytania odpowiada Michał Bogusz.” [###]
„W niedzielę wczesnym rankiem tajfun Noul uderzył w ląd, przynosząc w weekend silne wiatry i ulewne deszcze w południowych Chinach, w tym w Hongkongu. Spowodowało to ewakuację setek tysięcy osób w prowincji Guangdong, gdzie ogłoszono stan najwyższej gotowości, a setki lotów zostały odwołane.” [The Guardian]
„W tym odcinku opowiadamy o szeroko pojętym zagadnieniu bezpieczeństwa w Azji Centralnej. Czy Kazachstan, Kirgistan, Uzbekistan, Tadżykistan i Turkmenistan są krajami bezpiecznymi? Jak wygląda sprawa radykalizmu islamskiego w tym regionie świata? Jak wpływa na nie sąsiedztwo Afganistanu? Czy Państwo Islamskie tam działa? Na te i inne pytania odpowiadają Krzysztof Strachota i Józef Lang.” [###]
Afryka
„W Demokratycznej Republice Konga (DRK) wirusem Ebola zaraziło się ponad 3 500 osób, co sprawia, że jest to druga co do wielkości epidemia w historii świata.” [Al-Dżazira], [The Guardian]
„Rekordowa, trwająca 53 dni nieobecność najstarszego na świecie głowy państwa ponownie wywołała w jego ojczystym Kamerunie spekulacje na temat tego, czy żyje, czy nie, mimo że w tym kraju rozmowy na temat jego stanu zdrowia są nielegalne.” [The Guardian]
„Z nowego raportu agencji Associated Press wynika, że dzieci-żołnierze walczący w szeregach paramilitarnych Sił Szybkiego Wsparcia przeciwko armii sudańskiej zostali przeszkoleni przez kolumbijskich najemników.” [AP News]
„Zatrzymany przywódca opozycji w Ugandzie, Kizza Besigye, trafił do szpitala w stanie nieprzytomności po tym, jak w środę zasłabł podczas rozprawy sądowej – poinformowała jego żona.” [Al-Dżazira]
„Sudan: Sukces rządowej ofensywy w Kordofanie Północnym. Walki między sudańskimi siłami zbrojnymi a Siłami Szybkiego Wsparcia skoncentrowały się wokół Al-Ubajjid. Rebelianci nie zdołali całkowicie okrążyć miasta, co umożliwiło siłom rządowym przeprowadzenie kontrofensywy i utrzymanie drożności północnego szlaku umożliwiającego dostawy zaopatrzenia do miasta. Mimo to Kordofan nadal pozostaje niestabilny, a próba odzyskania kontroli nad regionem przez SSW jest niemal pewna.” [Konflikty]
„Według Kenijskiej Służby Ochrony Przyrody (KWS) niedawna śmierć 15 słoni w pobliżu parku w południowej Kenii była prawdopodobnie spowodowana spożyciem przez zwierzęta pestycydów stosowanych na plantacjach pomidorów.” [The Guardian]
„Przedstawiciele władz Stanów Zjednoczonych uczestniczący w ważnej konferencji poświęconej zdrowiu w Brazylii błędnie oznaczyli na mapie kraje afrykańskie, co wywołało burzę w sieci i skłoniło Departament Stanu do przyznania się do błędu.” [Al-Dżazira]
Ameryka Łacińska
„Po bolesnej porażce w mistrzostwach świata, która wywołała – zdaniem wielu Argentyńczyków – potężną falę nienawiści wobec ich kraju, prezydent Argentyny Javier Milei podpisał w czwartek dekret nadzwyczajny upoważniający rząd do odmowy wjazdu lub wydalenia cudzoziemców, którzy podżegają do dyskryminacji lub przemocy wobec Argentyńczyków ze względu na ich narodowość.” [AP News]
„Prawie cztery lata po ekstradycji do Stanów Zjednoczonych w związku z procesem o handel narkotykami były prezydent Hondurasu Juan Orlando Hernández powrócił do ojczyzny po tym, jak pod koniec ubiegłego roku prezydent USA Donald Trump ułaskawił go.” [Al-Dżazira]
„Kuba ogłosiła nowe szczegóły dotyczące planów otwarcia kluczowych sektorów swojej gospodarki państwowej na prywatny sektor w obliczu prowadzonej przez Waszyngton kampanii »maksymalnej presji«, mającej na celu wymuszenie transformacji gospodarczej na tej rządzonej przez komunistów wyspie.” [Reuters]
„Keiko Fujimori została zaprzysiężona na prezydenta Peru po tym, jak minimalną przewagą wygrała wybory, w których dominowały obawy wyborców związane z rosnącą przestępczością, i pomimo utrzymujących się podziałów dotyczących dziedzictwa jej ojca, Alberto Fujimori, znanego z autorytarnych rządów.” [Al-Dżazira]
„W czwartek w stolicy Haiti i w innych częściach kraju rozpoczęła się rejestracja wyborców, co stanowi kluczowy etap w przygotowaniach do wyborów powszechnych, mimo że nadal utrzymują się obawy związane z powszechną przemocą gangów.” [AP News]
„Wenezuela zamierza wystąpić z Międzynarodowego Trybunału Karnego, zarzucając mu «stronniczość«. Ogłoszenie to pojawiło się w momencie, gdy Wenezuela zbliżyła się do administracji Trumpa, która zobowiązała się do »unieszkodliwienia« tego międzynarodowego trybunału.” [Al-Dżazira]
„Brazylijska Partia Postępowa, jedna z największych prawicowych partii w kraju, ogłosiła w piątek, że zachowa neutralność w październikowych wyborach prezydenckich, co stanowi poważną porażkę dla senatora Flavio Bolsonaro – najsilniejszego konserwatywnego kandydata w sondażach – po tym, jak próbował on pozyskać jednego z członków tej partii na swojego kandydata na wiceprezydenta.” [Reuters]
Ameryka Północna
„Z najnowszych danych rządowych wynika, że w 2025 r. Kanadyjczycy wydali na podróże do Stanów Zjednoczonych o 3,3 mld dolarów mniej niż w roku poprzednim, ponieważ wroga polityka Donalda Trumpa wobec północnego sąsiada nadal generuje koszty gospodarcze.” [The Guardian]
„Syrop klonowy jest w Kanadzie tak ważnym produktem, że stworzono jego specjalną rezerwę na wzór złota. Dlaczego więc od kilku lat jest niemal pusta i czemu katastrofa klimatyczna może się dla producentów okazać niespodziewaną pomocą?” [###]
Jeśli obiło się Wam o uszy, że Trump nałożył jakieś nowe cła to Polski Instytut Spraw Międzynarodowych pierwszy segment swojego cotygodniowego podcastu poświęcił właśnie temu tematowi. [###]
„W miarę jak wojna celna Trumpa z Kanadą się przedłuża, ta przygraniczna społeczność cierpi, nie mając możliwości zabrania głosu. W obliczu nasilającej się wojny handlowej niektóre regiony północnej części stanu Michigan odczuwają trudności finansowe. Jednak przy prezydencie nastawionym na konflikt i kongresmanie milczącym w tej sprawie mieszkańcy Michigan nie widzą żadnych oznak poprawy sytuacji.” [ProPublica]
„Dwa tygodnie po tym, jak przedstawiciele administracji Trumpa ogłosili, że wykryli ponad 250 000 osób niebędących obywatelami USA na listach wyborców w zaledwie czterech stanach, urzędnicy wyborczy wciąż próbują ustalić, skąd pochodzą te dane i co te doniesienia mogą oznaczać w kontekście ewentualnej ingerencji władz federalnych w tegoroczne wybory śródokresowe.” [NPR]
„Prezydent USA Donald Trump odbył osobne spotkania z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim oraz premierem Izraela Benjaminem Netanjahu, które Biały Dom określił jako »pozytywne i owocne«.” Nie jesteśmy pewni czy strona ukraińska by się z tym w pełni zgodziła skoro Trump cofnął swoją obietnicę umożliwienia produkcji Patriotów w Ukrainie. [BBC]
„Dr Anthony Fauci pojawił się w środę na ważnym przesłuchaniu w Senacie z jednym, skromnym celem: przetrwać. Były czołowy naukowiec rządowy uznał, że misję tę wykonał – poinformowały CNN osoby bliskie Fauciemu. Powołując się ponad 100 razy na prawo wynikające z piątej poprawki do konstytucji, które chroni przed samooskarżeniem, Fauci dostarczył republikańskim senatorom mnóstwo materiałów do rozpowszechniania w mediach społecznościowych, pozbawiając ich jednak jakiejkolwiek nowej okazji do spełnienia obietnic dotyczących postawienia go przed sądem za składanie fałszywych zeznań. Odmówił ponownego angażowania się w długotrwałe spory dotyczące Covid-19 i jego pochodzenia.” [CNN]
„W piątek prezydent Donald Trump obwinił gubernatora Tima Walza za serię niedawnych ataków hakerskich, które dotknęły przedsiębiorstwa wodociągowe w Minnesocie — co stoi w sprzeczności ze wstępnymi ustaleniami przedstawicieli władz amerykańskich i branży, którzy podejrzewają, że za nasilającą się kampanią cyberataków stoi Iran.” [Politico]
„Miliony osób starszych objętych programem ubezpieczenia lekowego Medicare mogą stanąć w obliczu wyższych miesięcznych kosztów w 2027 roku, po tym jak administracja Trumpa zakończy tymczasowy program dotacji, który przez ostatnie dwa lata pomagał zrównoważyć składki.” [AP News]
„Mimo, że Latynosi są najbardziej prześladowaną grupą przez amerykańskie agencje imigracyjne, to jej członkowie masowo do nich wstępują, w niektórych stanowiąc połowę funkcjonariuszy. Jak wytłumaczyć ten paradoks, czy Latynosi w ogóle istnieją i co ma z tym wszystkim wspólnego morderstwo najbardziej znanej piosenkarki z tej społeczności?” [###]
„Trump Media & Technology Group oferuje obecnie inwestorom i podmiotom handlowym wersję premium serwisu Truth Social, zapewniającą wczesny dostęp do wpisów znanych użytkowników, w tym prezydenta.” Wcale nie wygląda jak korupcja. [NPR]
Oceania
„Australijski organ nadzorujący bezpieczeństwo w sieci wszczął postępowanie sądowe przeciwko aplikacji komunikacyjnej Telegram, twierdząc, że platforma ta nie usunęła treści o charakterze ekstremistycznym, w tym filmów przedstawiających masowe strzelaniny dokonane przez zwolenników supremacji białej rasy w Buffalo w stanie Nowy Jork oraz w nowozelandzkim mieście Christchurch, a także filmów przedstawiających ścięcia głowy dokonywane przez Państwo Islamskie.” [AP News]
„Ponad 80 martwych i chorych ptaków znalezionych na skałach u wybrzeży Australii Południowej uznaje się za prawdopodobnie pierwszy przypadek masowej śmiertelności spowodowanej śmiertelnym wirusem ptasiej grypy H5N1 – zaledwie sześć tygodni po pojawieniu się tej choroby w Australii.” [The Guardian]
„Nauru, wyspiarskie państwo na Pacyfiku, oficjalnie przywróciło swoją tradycyjną nazwę, stając się Republiką Naoero.” [Al-Dżazira]
Ekonomia i gospodarka
„Wzrost PKB w pierwszym kwartale 2026 r. (do 1,7%), niska inflacja oraz napływ 10 mld EUR z funduszy UE pozwalają szacować tegoroczny wzrost gospodarczy na Węgrzech na 1,3-2,0%. Oznacza to, że po trzech latach gospodarka może wyjść ze stagnacji, przede wszystkim dzięki wyższej konsumpcji wewnętrznej oraz ożywieniu w przemyśle.” [Instytut Europy Środkowej]
„Skoda Group rozpoczyna całkowitą zmianę swojej nazwy handlowej oraz identyfikacji wizualnej. To przełomowy moment w historii czeskiej firmy założonej w 1859 roku. Ta historyczna zmiana u wielu fanów marki rodzi jednak poważne znaki zapytania o przyszłości firmy i jej produkcji.” [Obserwator Gospodarczy]
„Pamiętacie DeepSeek? Ten chiński startup zajmujący się sztuczną inteligencją, który wstrząsnął amerykańską branżą technologiczną dzięki modelowi, który niemal dorównywał czołowym konkurentom, a którego wyszkolenie kosztowało zaledwie ułamek ich kosztów? Być może Chiny znów tego dokonały.” CNN ma tekst o nowym chińskim modelu Kimi K3 a Rest of World spekuluje jak może on wpłynąć na zależność od wielkich centrów obliczeniowych przy korzystaniu z tego modelu. [CNN], [Rest of World]
„Z najnowszych, wstępnych danych Eurostatu za 2025 rok wynika, że udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w Unii Europejskiej osiągnął 26,2%, co oznacza wzrost z poziomu 25,2% odnotowanego w 2024 roku. Wskaźnik ten rośnie nieprzerwanie od rozpoczęcia pomiarów w 2004 roku, kiedy wynosił zaledwie 9,6%. Mimo to przed Wspólnotą wciąż stoi duże wyzwanie, ponieważ cel na 2030 rok wyznaczono na poziomie 42,5%. Aby go zrealizować, Unia musiałaby w latach 2026–2030 rosnąć średnio o 3,3 punktu procentowego rocznie.” [Obserwator Gospodarczy]
„W piątek amerykańskie akcje poszły w górę, zamykając burzliwy lipiec na Wall Street – akcje Amazona gwałtownie wzrosły, Apple odnotowało spadek, a rosnące ceny ropy pogłębiły obawy o utrzymującą się wysoką inflację.” [AP News]
Nauka i technologia
„Dryfująca rakieta SpaceX zmierza na kurs kolizyjny z Księżycem po tym, jak ponad rok temu wyniosła na orbitę dwa lądowniki księżycowe. W środę górny stopień rakiety nieumyślnie uderzy w Księżyc, tworząc krater i wyrzucając w powietrze chmurę pyłu i gruzu, którą naukowcy — a także miłośnicy obserwacji nieba — z niecierpliwością czekają, by obejrzeć.” [AP News]
„Narzędzie oparte na sztucznej inteligencji o nazwie »Raygun« pozwala zmniejszać lub powiększać naturalne białka bez naruszania ich struktury ani zdolności do funkcjonowania.” [Nature]
„W północnej Bułgarii odkryto szczątki zwierzęcia, które, jak się uważa, jest starożytnym mamutem, po tym jak poziom wody w Dunaju spadł do rekordowo niskiego poziomu – poinformowała w środę agencja informacyjna BTA, powołując się na historyków.” [Reuters]
„Wyniki rygorystycznych badań klinicznych wskazują, że dwa leki mogą zapobiegać przekształceniu się zakażenia COVID-19 w długotrwały COVID, czyli przewlekłą chorobę charakteryzującą się zmęczeniem i zaburzeniami funkcji poznawczych.” [Nature]
„Węże pojawiły się po raz pierwszy w epoce dinozaurów, ale skamieniałości wielu wczesnych gatunków są tak fragmentaryczne, że naukowcom trudno było odtworzyć ewolucję tej grupy. Teraz dobrze zachowana skamieniałość znaleziona w południowo-wschodniej Brazylii dostarcza nowych informacji na temat historii tych pełzających gadów.” [Reuters]
„Wszystkie żywe komórki emitują słabe światło dzięki »biofotonom« wytwarzanym w wyniku ich aktywności metabolicznej. W przeszłości naukowcy wysuwali hipotezę, że komórki mogą wykorzystywać to światło do komunikowania się między sobą, ale koncepcję tę odrzucono jako pseudonaukową. Obecnie badania nad biofotonami znów zyskują na popularności, a niektórzy naukowcy mają nadzieję, że światło emitowane przez komórkę może stanowić subtelny wskaźnik jej stanu zdrowia lub sposób przekazywania sygnałów sąsiednim komórkom.” [Nature]
„Okazało się, że setki rozmów użytkowników z popularnym chatbotem Claude, opartym na sztucznej inteligencji (AI) i stworzonym przez firmę Anthropic, były dostępne praktycznie dla każdego w Internecie.” [BBC]
„Czy kiedykolwiek zadałeś sobie pytanie: czy powinienem przejść na dietę ketogeniczną? Czy biały ryż jest dla mnie zdrowy? Czy spożywam zbyt dużo węglowodanów? Jeśli tak, to ten odcinek programu ”The Food Chain„ jest właśnie dla Ciebie. Pokarmy bogate w węglowodany są wszędzie i są pyszne. Ale czy są dla nas zdrowe? Węglowodany mają opinię, że powodują gwałtowny wzrost poziomu cukru we krwi i prowadzą do otyłości. Ale czy ta opinia jest uzasadniona?” Ten odcinek podcastu The Food Chain od BBC stara się odpowiedzieć na większość pytań związanych z węglowodanami w diecie jakie możecie mieć. [###]
Idee, kultura, społeczeństwo
Czy ktoś się spodziewał Serii Nikaraguańskiej? Najpewniej nikt, ale podkast Za Rubieżą taką właśnie rozpoczął. Nikaragua jest obecnie ubogim państwem, a w historii najnowszej rządzona jest brutalnymi, rodzinnymi dyktaturami. Jak do tego doszło i jakie spory ideologiczne mają miejsce w tym kraju położonym pomiędzy Hondurasem i Kostaryką? I ile namieszali tam Amerykanie? [###]
Sahel jest półpustynnym pasem na południe od Sahary, który w ostatnich latach obserwuje rosnącą sumę opadów oraz rosnący poziom wód gruntowych. Może to skutkować poprawą sytuacji w rolnictwie, jednak nie przychodzi to bez wyzwań na innych polach. Pojawiające się opady monsunowe są bardzo gwałtowne i prowadzą do lokalnych, gwałtownych powodzi. Dlaczego pojawiły się teraz? W wyniku ocieplania klimatu i spadku poziomu zanieczyszczeń ocean nagrzewa się na tyle, że parująca woda częściej dostaje się nad Sahel. Jednak wzrost poziomu wód gruntowych nie jest spowodowany wyłącznie rosnącymi opadami. Skutek przyniosły też działania adaptacyjne, które pomagały przetrwać w obliczu ciągnących się susz, takie jak projekt Wielkiego Zielonego Muru, a nawet, jak postulują niektórzy naukowcy, działalność dżihadystów i pustoszenie niektórych regionów powodują porzucenie niektórych projektów irygacyjnych. [Yale 360]
Spośród wszystkich wspaniałych rzeczy, które Benjamin Franklin wynalazł lub odkrył, jego alter ega dały mu najwięcej wolności. Silence Dogood. Richard Saunders. Benevolus. Sidi Mehemet Ibrahim. Wszystkie te pseudonimy pozwalały Franklinowi mówić rzeczy, których inaczej nie mógłby powiedzieć. Smithsoniam Magazine opisuje okoliczności oraz treści, które jeden z najwybitniejszych amerykanów w historii publikował, unikając własnego nazwiska. [Smithsonian Magazine]
Coraz częściej diagnozuje się dysmorfię mięśniową, czyli „bigoreksję”. Charakteryzuje się ona przekonaniem, że ciało danej osoby nie jest wystarczająco umięśnione ani wyrzeźbione, niezależnie od tego, jak umięśnione i wyrzeźbione w rzeczywistości jest. Z zewnątrz może to wyglądać na problem wynikający z braku pewności siebie lub niskiej samooceny, ale kryje się za tym coś głębszego. Psychoanaliza oferuje wyjaśnienie – i zdrowszą drogę. [Psyche]