Wydanie 301, 08.08.2026
To z brakiem wody w restauracjach, pożarach w Europie oraz argentyńskim bólem dupy o przegrany mundial
Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„Prokuratura zabezpieczyła majątek byłego szefa KRRiTV. Zajęcie majątku ma związek ze śledztwem w sprawie finansowania kampanii »Sprawiedliwe Sądy« ze środków Polskiej Fundacji Narodowej” [OKO.press]
„Podczas uroczystości w rocznicę zaprzysiężenia Karola Nawrockiego na prezydenta Polski konferansjerką była dziennikarka telewizji wPolsce24 Emilia Wierzbicki, natomiast dyskusję publicystów, m.in. członka komitetu popierającego kandydaturę Nawrockiego na prezydenta, prowadziła Dorota Gawryluk z Telewizji Polsat.” Podczas debaty był pełen pluralizm poglądów, reprezentowani byli zarówno ci, którzy wyrażali się pochlebnie o obecnym prezydencie jak i ci, którzy wyrażali się bardzo pochlebnie. [Wirtualne Media #1], [Wirtualne Media #2]
Co tam słychać w temacie transkrypcji zagranicznych aktów ślubu?
„W sprawie transkrypcji przepisy mówią jedno, TSUE drugie, TK trzecie”. Przewodnik po chaosie
Dopóki nie nastąpi zasadnicza odbudowa i instytucjonalny „rebranding” Trybunału Konstytucyjnego, trudno oczekiwać, aby w sprawach dotyczących małżeństw jednopłciowych orzekał on inaczej. Aleksandra Kasprzak rozmawia z adw. Aniką Zeidler
„Po tym, co się stało w sądach, w całym wymiarze sprawiedliwości, byłbym zwolennikiem bardzo głębokiej zmiany tego systemu – powiedział Mateusz Morawiecki na piątkowym spotkaniu w Jagodnie.” W świecie polityki prawicowej nastąpił nie tylko zwrot w sprawie TK ale także widzimy przeprosiny z Jagodnem, które w mitologii prawicy było symbolem najgorszych wyborców a czasami wręcz oszustwa wyborczego. [TVN24]
„Zamiast doprecyzować niejasne przepisy o darmowej kranówce w punktach gastronomicznych, rząd wolał się z tych przepisów całkowicie wycofać. W koalicji sejmowej usłyszeliśmy jednak zapewnienia, że jeśli zmiana nie zostanie wprowadzona pod obrady ścieżką rządową, to może być podjęta ścieżka poselska. Późnym popołudniem, po burzy w sieci i zapowiedziach koalicjantów, że nie odpuszczą tematu, resort klimatu zmienił zdanie i zapowiedział osobny projekt. ” [Wirtualna Polska]
„Tusk chce wprowadzić podatek od posiadanych aktywów – alarmuje użytkownik na X. ”W Polsce szykują podatek od majątku„ – ostrzega jeden z posłów PiS, choć sam głosował za tym rozwiązaniem. Sejm i Senat przyjęły ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych. To instrument, który ma ułatwić oszczędzanie. Przepisy czekają na podpis prezydenta.” [TVN24]
„Szymon Hołownia szykuje polityczny powrót. Jak wynika z informacji Onetu, były marszałek Sejmu od kilku tygodni buduje większość w klubie parlamentarnym Polski 2050, by odzyskać wpływy w ugrupowaniu. Według części rozmówców ma już wystarczające poparcie, by podważyć przywództwo Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz. ” [TVP Info]
„Prokuratura Regionalna w Warszawie skierowała do stołecznego sądu okręgowego akt oskarżenia przeciwko trzem byłym przedstawicielom kierownictwa spółek należących do Orlenu – przekazał prokurator Mateusz Martyniuk, rzecznik prasowy warszawskiej prokuratury regionalnej. W wyniku ich działań dwie firmy miały ponieść szkody w wysokości 378 milionów dolarów (1,5 miliarda złotych). ” [TVN24]
„Ministerstwo Cyfryzacji przedstawiło projekt podatku od usług cyfrowych. Według rządu ma on wyrównać warunki konkurencji, zwiększyć wpływy do budżetu i skłonić największe platformy do większych inwestycji w Polsce. Krytycy ostrzegają przed konfliktem z USA i kolejnym obciążeniem dla cyfrowej gospodarki.” [###]
„Ekskluzywne kurorty i wielogwiazdkowe obiekty tracą na znaczeniu. Najnowsze dane z Barometru Providenta wskazują na czytelny zwrot w preferencjach urlopowych Polaków: definicja wypoczynku premium została przewartościowana. Dla ponad 32% badanych synonimem wygody stała się cisza. Tuż za nią plasują się bliskość przyrody (23,3%) oraz intymność związana z brakiem tłumów (22,8%). Tradycyjny hotel o podwyższonym standardzie stanowi priorytet jedynie dla 16,7% respondentów.” [Obserwator Gospodarczy]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: Kijów bezbronny wobec rakiet balistycznych. 1623. dzień wojny
„Kolejny nocny atak rosyjski na Kijów i obwód kijowski spowodował śmierć 4 osób, w tym 3-letniego dziecka” [Kyiv Independent]
„W piątek Senat Stanów Zjednoczonych zatwierdził znaczną większością głosów, przy poparciu obu partii, projekt ustawy mającej na celu ukaranie Rosji oraz krajów kupujących jej ropę naftową w związku z inwazją na Ukrainę, kończąc tym samym proces legislacyjny, który nabrał tempa po śmierci jego głównego orędownika, republikańskiego senatora Lindseya Grahama.” [The Guardian]
„Ukraina zwleka z reformami w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i walki z korupcją, które obiecała Unii Europejskiej” [Kyiv Independent]
„Ostatnie dramatyczne nagranie z Chersonia pokazuje rosyjskiego drona który »poluje« na sprzedającego warzywa mężczyznę. To nie jest pojedynczy incydent, tak wygląda wojna na Ukrainie dzisiaj. Rosjanie uczą swoich operatorów dronów uderzając w cywilów, robią to by zastraszyć mieszkańców lub – po prostu – dla zabawy. Tak właśnie działa rosyjska armia na Ukrainie. O tym, jak wyglądają rosyjskie polowania na cywilów mówi Kacper Sienicki.” [###]
Europa
Zamknięcie granicy z Białorusią przedmiotem kampanii wyborczej w Łotwie. Zmiana polityki Austrii wobec Rosji. Uzbrojony dron na lotnisku w Lipsku. Czechy wzmacniają obecność gospodarczą w Serbii.
„Moskwa mogłaby wykorzystać odzyskane części ukraińskich dronów do przeprowadzenia ataku na infrastrukturę krajów bałtyckich, próbując w ten sposób osłabić poparcie NATO dla Kijowa – stwierdził minister obrony Litwy.” [Euronews]
„Konflikt na Ukrainie oznaczał również nowy epizod w relacjach między NATO a Rosją. Kolejne dane pokazują, iż obie strony podchodzą do siebie z coraz większym dystansem. Moskwa pręży muskuły i próbuje okazać swoją siłę, NATO zaś skutecznie odstrasza przeciwnika oraz pokazuje swoje zdolności defensywne.” [Obserwator Gospodarczy]
„Hiszpania ogłosiła, że wprowadzi tymczasowe kontrole graniczne wobec osób przybywających z Włoch w odpowiedzi na podobne środki wprowadzone przez Rzym po masowym napływie ludzi z Maroka do Ceuty.” [The Guardian]
„W najnowszym odcinku ”Programu Politycznego„ obalamy najbardziej rozpowszechnione mity wokół kryzysu w Ceucie i europejskiej polityki migracyjnej.” [###]
„Według analizy przeprowadzonej przez organizację 411, zajmującą się zwalczaniem dezinformacji, konta powiązane z rosyjskimi siłami zbrojnymi, propagujące skrajnie prawicowe treści, dotarły do ponad 500 000 osób w ciągu kilku dni po masowym napływie ludzi do Ceuty.” [The Guardian]
„Amerykańska firma naftowa powiązana z Donaldem Trumpem przygotowuje się do wykonania odwiertów w odległej Grenlandii, mimo że nie uzyskała na to zgody lokalnych władz.” [The Guardian]
Jeśli zastanawialiście się kiedykolwiek na czym opiera się gospodarka Islandii i czy mieszkający tam ludzie płacą za rzeczy i usługi więcej niż Polacy to Miłosz Szymański ma właśnie o tym odcinek podcastu w swoim cyklu „Inni mają gorzej”. [###]
„Węgierska elektrownia jądrowa była zmuszona do zmniejszenia mocy w związku z niskim poziomem Dunaju. Susza która dotknęła środkową Europę pokazuje kolejne problemy które niosą ze sobą zmiany klimatyczne: nie tylko brak wody czy problemy z uprawami, ale również zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego. Z czym mierzą się kraje regionu – w tym Węgry – i jakie są perspektywy wyjaśnia kierownik Zespołu Srodkowoeuropejskiego OSW Andrzej Sadecki.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
„Czarnogóra, najbardziej zaawansowany kandydat do członkostwa w Unii Europejskiej, zamknęła 18 z 33 rozdziałów negocjacyjnych, po sfinalizowaniu rozmów w 2 z nich w lipcu 2026 r. Tempo negocjacji wskazuje jednak na możliwe opóźnienie terminu realizacji celu rządu, jakim jest akcesja w 2028 r., po zakończeniu rozmów z UE w 2026 r. Poza nierozwiązanymi kwestiami praworządności, wyzwaniem na drodze Czarnogóry do Unii może okazać się ratyfikacja traktatu akcesyjnego w państwach członkowskich, szczególnie we Francji.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Wybory pozostają piętą achillesową bułgarskiej demokracji, a Kodeks wyborczy należy do najczęściej nowelizowanych aktów prawnych. Uchwalone obecnie zmiany, obejmujące m.in. przywrócenie głosowania z wykorzystaniem urządzeń elektronicznych, ograniczenie liczby głosów oddawanych do mobilnej urny wyborczej oraz zniesienie ograniczeń dotyczących tworzenia obwodowych komisji wyborczych poza Unią Europejską, są zgodne z niektórymi rekomendacjami organizacji międzynarodowych. W swojej istocie wprowadzone rozwiązania jedynie punktowo usprawniają organizację i przebieg procesu wyborczego, nie odnosząc się do podstawowych wyzwań związanych z jego transparentnością, odpowiedzialnością i uczciwością.” [Instytut Europy Środkowej]
„Rozmowy między Zełenskim a Vučićem odbywają się w momencie, gdy wojna Rosji przeciwko Ukrainie ponownie nasila się. Pomimo historycznych więzi Serbii z Rosją, jej starania o przystąpienie do UE wydają się obecnie odgrywać nadrzędną rolę w rozważaniach.” [Euronews]
„W filmach na naszym głównym kanale opowiadaliśmy o problemach z paliwem w Rosji. Jak sytuacja wygląda dzisiaj? Ukraińcy atakują także rosyjskie magazyny logistyczne. Dlaczego jest to tak dotkliwe? Jak dziś Rosja radzi sobie z atakami dronów? Na te i inne pytania odpowiada Filip Rudnik, ekspert OSW.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
„W tym odcinku opowiemy o tym, jaka idea budzi wśród Rosjan związanych z Kremlem szczegóły niepokój. Wskazują na to chociażby teksty rosyjskich politologów, w tym tych bezpośrednio związanych z rosyjskimi władzami. Czy prometeizm – bo o nim mowa – wciąż jest ideą aktualną? Co mówią jego krytycy? Dlaczego idea wsparcia nierosyjskich narodów wewnątrz Federacji Rosyjskiej jest dla Kremla i Putina niebezpieczna? ” [###]
Bliski i Środkowy Wschód
A co tam Panie w cieśninie Ormuz? Przywódcy Iranu czują, że ich własne zwycięstwo jest na wyciągnięcie ręki. Zdają się uważać, że presja militarna na żeglugę cywilną i arabskich sojuszników USA w regionie ostatecznie zmusi Stany Zjednoczone do zaakceptowania kontroli nad kluczowym szlakiem wodnym dla globalnej energii, oraz że czas działa na ich korzyść. Zdają sobie sprawę ze zmniejszających się zapasów kluczowej amerykańskiej broni, takiej jak zaawansowane pociski przechwytujące. Wiedzą, że wojna jest głęboko niepopularna wśród Amerykanów. Wiedzą, że dopóki cieśnina pozostanie w dużej mierze zamknięta, ceny gazu i innych towarów pozostaną wysokie przed listopadowymi wyborami do Kongresu USA. Wiedzą, że próba jej otwarcia siłą byłaby kosztowna i może wymagać zaangażowania amerykańskich wojsk lądowych. Jednak, jak uczy nas historia, wojny nie zwykły przebiegać i kończyć się według oczekiwań stron uczestniczących. [AP News]
Rzecznik irańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Esmail Baghaei, poinformował, że porozumienie z Omanem znajduje się w „ostatniej fazie” przeglądu i opracowywania. Baghaei powiedział dziennikarzom, że nawet osiągnięcie porozumienia nie oznacza, że cieśnina stała się bezpieczna dla wszystkich przepływających statków. „Czynniki, które sprawiają, że Cieśnina Ormuz jest niebezpieczna, nadal istnieją ze strony Stanów Zjednoczonych, w szczególności blokada morska i inne agresywne i groźne działania przeciwko Iranowi i jego interesom” – powiedział. Amerykański urzędnik w rozmowie z Reutersem powiedział, że gdy porozumienie zostanie osiągnięte to USA zniosą swoja blokadę morską. [Reuters #1], [Reuters #2]
Co na to wszystko Donald Trump, który znajduje się pod coraz większą presją z wnętrza kraju? Albo może zdecydować się na przyznanie koncesji nad cieśniną Ormuz większych niż status sprzed 28 lutego, może wznawiać operację militarną, może też trwać w dziwnym statusie quo, który ma miejsce obecnie. „To zestaw złych opcji, ale Trump mógł dojść do wniosku, że nie może pozwolić, by ta wojna trwała w nieskończoność” – powiedział Aaron David Miller, były negocjator ds. Bliskiego Wschodu dla administracji Demokratów i Republikanów. „Coś musi się zmienić, a tym może być uznanie nowej irańskiej rzeczywistości w cieśninie”. [Reuters]
W tygodniu od 26 lipca, jednoczesne cyberataki dotknęły obiekty wodociągowe w co najmniej sześciu stanach USA. Odzwierciedlając skalę i powagę zagrożenia dla sektora wodnego, ataki te skłoniły amerykańską Agencję ds. Cyberbezpieczeństwa i Infrastruktury do uaktualnienia opublikowanego zaledwie kilka dni wcześniej zalecenia, nakazującego operatorom jak najszybsze odłączenie od internetu działających lub publicznie ujawnionych technologii. Chociaż sprawców tych ataków nie udało się jeszcze zidentyfikować, wszystko wskazuje na irańskich cyberprzestępców jako prawdopodobnego sprawcę. Stanowi to dogodną okazję do oceny, w jaki sposób Iran dotychczas wykorzystywał swoje możliwości cybernetyczne w konflikcie ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem oraz czy stanowi to eskalację konfliktu. [Center for Strategic and International Studies]
Dziennikarka BBC, Nawal Al-Maghafi, podróżuje przez Iran. Rozmowa z ludźmi nie ujawnia to jednej narracji o wojnie amerykańsko-izraelskiej. Niektórzy uważają, że konflikt wzmocnił jedność narodową, inni, że pogłębił represje, ale wszyscy opłakują zmarłych. [The Guardian]
Ponad 10 cywilów, w tym 4-letnie dziecko, zostało rannych w czwartek w Arabii Saudyjskiej w serii ataków przeprowadzonych przez jemeńskich rebeliantów Huti, poinformowało saudyjskie wojsko. Ataki, do których doszło w południowym regionie Nadżran, niedaleko granicy z Jemenem, nastąpiły kilka godzin po tym, jak wspierani przez Iran Huti przyznali się do kolejnej serii ataków w środkowym i wschodnim Jemenie, w których zginęło co najmniej 30 żołnierzy rządowych, a co najmniej 50 zostało rannych. Celem były również saudyjskie tankowce płynące z portów Morza Czerwonego przez cieśninę Bab el-Mandab do Zatoki Adeńskiej i reszty świata. [AP News]
„Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan podpisały wspólne porozumienie obronne, według którego atak na jedno państwo jest interpretowany jako atak na wszystkie trzy. Media okrzyknęły nowy pakt ”Muzułmańskim NATO„. Oficjalną nazwą jest Mekkańskie Wspólne Porozumienie Obronne. Szczegółów umowy nie znamy. Według wiceprezydenta Turcji Cevdeta Yılmaza porozumienie ma charakter ściśle obronny i nie jest wymierzone w jakiekolwiek państwo, nie wpływa również na inne zobowiązania Ankary.” [Konflikty]
„W Turcji doszło do bardzo dużych zmian w tamtejszej polityce. Powstała Nowa Partia, która od razu stała się największą siłą opozycyjną. Co do tego doprowadziło? Co z dotychczasową główną partią opozycyjną? Co nam to mówi o miejscu w jakim jest Turcja? Na te i inne pytania odpowiada Zuzanna Krzyżanowska, zastępczyni kierownika Zespołu Turcji, Kaukazu i Azji Centralnej.” [###]
Izraelscy prokuratorzy oskarżyli w czwartek osadnika o zabójstwo palestyńskiego aktywisty, do którego doszło w zeszłym roku na okupowanym Zachodnim Brzegu. To pierwszy raz od 7 października 2023 roku, kiedy Izraelczyk został oskarżony o zabójstwo Palestyńczyka na Zachodnim Brzegu, poinformowała izraelska organizacja obrońców praw człowieka B’Tselem. W dokumencie prokuratorzy oskarżają Yinona Leviego, osadnika mieszkającego w placówce na południu Zachodniego Brzegu, o nieumyślne spowodowanie śmierci znanej palestyńskiej aktywistki Awdah Hathaleen w lipcu 2025 roku. Zgodnie z izraelskim prawem nieumyślne spowodowanie śmierci grozi karą do 12 lat więzienia. [AP News]
Doniesienia sugerują, że prezydent USA Donald Trump byłby „bardzo rozczarowany”, gdyby Izrael nie zgodził się na nowy plan pokojowy dla Strefy Gazy, ogłoszony w zeszłym tygodniu. Ale jak daleko posunęłyby się Stany Zjednoczone, aby to osiągnąć? Jednak jak dotąd nowe porozumienie pokojowe w Strefie Gazy, ogłoszone w zeszłym tygodniu i mające pomóc zakończyć walki i złagodzić trwający kryzys humanitarny doprowadziło jedynie do kolejnego impasu między głównymi stronami konfliktu. [DW]
Co najmniej dwie osoby zginęły, a 13 zostało rannych w ataku bombowym w syryjskim miasteczku zamieszkanym przez druzyjską i chrześcijańską społeczność, niedaleko stolicy Damaszku – poinformowały państwowe media, powołując się na ministerstwo zdrowia.Władze poinformowały, że eksplozja w Dżaramanie została spowodowana ładunkiem wybuchowym umieszczonym w taksówce minivan, która przewoziła pasażerów w momencie wybuchu. Mało znana grupa Minbar Ansar al-Rasoul wydała oświadczenie, w którym przyznała się do odpowiedzialności za atak. Władze syryjskie nie ogłosiły żadnych aresztowań ani wyników śledztwa w sprawie zamachu. [AP News]
Koty stanowią nieodłączną część codziennego życia w Stambule, gdzie tysiące swobodnie żyjących kotów dzieli ulice, nabrzeża, rynki i zabytkowe dzielnice miasta z ponad 16 milionami mieszkańców. [AP News]
„Recep Tayyip Erdoğan rządzi Turcją już prawie ćwierć wieku. Ten film to biografia prezydenta Turcji. Jak znalazł się na szczycie polityki? Bardzo ważnym tematem tego materiału jest też najnowsza historia Turcji, która toczy się w tle tej opowieści. Czym był pucz 2016 w Turcji? Jak mogą zakończyć się najbliższe wybory prezydenckie w Turcji? Czy Turcja to państwo islamskie? Na te i inne pytania odpowiada ten film dokumentalny. Historia Turcji i jej współczesność o tym mówią eksperci OSW. ” [###]
Azja
„Niedawno informowaliśmy o kolejnym pakiecie sankcji na Rosję. Teraz opowiemy o odpowiedzi... Chin. Chiny zdecydowały się na zastosowanie kontrsankcji wobec Europy. Dlaczego? Skąd taka decyzja? Co nam to mówi o relacjach Rosja-Chiny? Jak dotkliwe jest to uderzenie w Europę? Na te i inne pytania odpowiada ekspertka OSW, Paulina Uznańska.” [###]
„O godzinie 8:15, 6 sierpnia 1945 roku, w Hiroszimie rozpoczął się poranny szczyt komunikacyjny. Tramwaje turkotały po mieście, urzędnicy zajmowali miejsca przy biurkach, a dzieci przygotowywały się do kolejnego dnia w szkole. Nagle, w jednej chwili, miasto oślepił błysk, jaśniejszy niż słońce.” Japonia i świat obchodzą 81. rocznicę zrzucenia bomby jądrowej na Hiroszimę. [The Japan TIme], [AP News]
A co tam w Birmie/Mjanmie? Michał Lubina oraz Alfred Gerstl przygotowali przeglądową aktualizację sytuacji. W miarę jak reżim wojskowy Mjanmy odzyskuje strategiczną inicjatywę w wojnie domowej i dąży do normalizacji stosunków z innymi krajami Azji Południowo-Wschodniej, UE stoi w obliczu trudnej politycznie rzeczywistości, jaką jest konieczność przywrócenia stosunków z juntą. Wspierany przez Chiny i Rosję, Tatmadaw odzyskał strategiczną inicjatywę w wojnie domowej i prawdopodobnie przetrwa jako faktyczny przywódca Mjanmy. UE przegapiła szansę na uznanie Rządu Jedności Narodowej lub wsparcie ruchu oporu, co mogłoby mieć istotny wpływ na konflikt. Junta może być na dobrej drodze do uzyskania uznania, ale UE nadal dysponuje narzędziami, w tym współpracą z kluczowymi członkami ASEAN, takimi jak Timor Wschodni, aby kontynuować presję na reżim. [Central European Institute of Asian Studies]
Związku Piłki Nożnej (KOFA) w ramach śledztwa w sprawie domniemanych nieprawidłowości przy mianowaniu Hong Myung-bo na stanowisko selekcjonera reprezentacji Korei Południowej w 2024 roku. Śledztwo policyjne rozpoczęło się wkrótce po mianowaniu Honga, ale utknęło w martwym punkcie tego lata po prawie dwóch latach bez rozstrzygnięcia. Ponownie zyskało na znaczeniu w związku z oburzeniem opinii publicznej po odpadnięciu Korei Południowej w fazie grupowej Mistrzostw Świata w 2026 roku. [AP News]
Tajfun Delfin uderzył w południową prefekturę Okinawa w Japonii w sobotę, raniąc sześć osób i odcinając dopływ prądu do ponad 50 000 budynków. Chiny zamknęły porty i wstrzymały promy przed spodziewanym nadejściem burzy na wschodnie wybrzeże. Pięć starszych osób, z których trzy upadły z powodu silnego wiatru, odniosło obrażenia niezagrażające życiu na Okinawie, a jedna osoba została ranna w prefekturze Kagoshima, poinformowały władze Japonii. [Reuters]
„Odsunięta od władzy była premier Bangladeszu Sheikh Hasina oświadczyła w środę, że zamierza w grudniu powrócić do swojego kraju z wygnania w Indiach, mimo że w Bangladeszu grozi jej kara śmierci za krwawe stłumienie protestów w 2024 roku.” [AP News]
Afryka
„Władze Ugandy zwróciły się w czwartek do parlamentu o zgodę na wysłanie żołnierzy do Strefy Gazy w ramach międzynarodowych sił zaproponowanych przez Radę Pokoju prezydenta USA Donalda Trumpa, mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa na tym terytorium po wyniszczającej wojnie między Izraelem a Hamasem, i uzyskały tę zgodę.” [AP News]
„Pierwszy spis ludności w Demokratycznej Republice Konga od 42 lat. Dla wielu Kongijczyków spis ludności wiąże się z tożsamością, uznaniem i wreszcie z faktem, że zostają zarejestrowani przez państwo.” [Al-Dżazira]
„Wojna domowa w Mali przeradza się w pełzający konflikt, w którym kluczową rolę zaczynają odgrywać kosztowne i silnie chronione konwoje. Rosjanie poświęcają ogromne środki na udzielanie wsparcia materialnego rządowi w Bamako. Jednak nawet dostawy sprzętu, wsparcie lotnicze i najemnicy nie są w stanie zmusić do inicjatywy junty, której nie zależy na kontrofensywie, ale na fizycznym przetrwaniu i utrzymaniu się u władzy za wszelką cenę.” [Konflikty]
„Po powodziach – głód: druga katastrofa w Mozambiku. Utrata plonów i zakłócenia w szlakach dostaw pogrążyły wiele rodzin w jeszcze większym braku bezpieczeństwa żywnościowego.” [Al-Dżazira]
„W ostatnich miesiącach ponad 178 000 afrykańskich imigrantów opuściło RPA w wyniku zaostrzonych działań władz przeciwko nielegalnej migracji oraz niekiedy brutalnych protestów antyimigracyjnych, które skłoniły wielu z nich do wyjazdu z obawy przed atakami.” [AP News]
Ameryka Łacińska
Poprzedni odcinek podcast Za rubieżą o Nikaragui był w dziale Idee ale ten umieszczamy w dziale regionalnym gdyż jego tematem jest Daniel Ortega – dawny rewolucjonista a obecnie dyktator, który niedawno zlikwidował wybory w swoim kraju. [###]
„Nowy prezydent Kolumbii w swoim pierwszym przemówieniu obiecuje zdecydowaną walkę z przestępczością oraz politykę oszczędnościową” O tym jest pierwszy tekst Reutersa a z drugiego dowiecie się, że Stany Zjednoczone planują przeznaczyć 1 miliard dolarów na pomoc w zakresie bezpieczeństwa dla Kolumbii. [Reuters #1], [Reuters #2]
„Brazylijski senator Flavio Bolsonaro wyznaczył konserwatywnego kongresmana Alfredo Gaspara na swojego kandydata na wiceprezydenta, kończąc tym samym trwające od tygodni spekulacje na temat tego, kto dołączy do jego listy wyborczej w październikowych wyborach prezydenckich, w których zmierzy się z urzędującym prezydentem Luizem Inacio Lulą da Silvą.” [Al-Dżazira], [Reuters]
„Brazylijska policja federalna postawiła formalne zarzuty 16 obecnym i byłym pracownikom linii lotniczych Voepass w związku z działaniami, które przyczyniły się do katastrofy lotniczej z sierpnia 2024 r., w której zginęło wszystkich 62 pasażerów i członków załogi samolotu.” [Al-Dżazira]
„Peru i Meksyk uzgodniły wznowienie stosunków dyplomatycznych – ogłosiły oba kraje w piątek – po ich zerwaniu pod koniec ubiegłego roku, kiedy to rząd meksykański udzielił azylu byłemu urzędnikowi obalonego lewicowego prezydenta Peru Pedro Castillo.” [Reuters]
„Władze meksykańskie aresztowały byłego gubernatora południowego stanu Guerrero w związku z jego domniemanym udziałem w zaginięciu 43 studentów w 2014 roku – sprawa ta stała się symbolem bezkarności i udziału państwa w przemocy karteli.” [AP News]
Ameryka Północna
„Senat przegłosował zatwierdzenie Todda Blanche’a na stanowisko prokuratora generalnego Stanów Zjednoczonych, mianując tym samym drugą osobę w hierarchii Departamentu Sprawiedliwości oraz byłego osobistego prawnika prezydenta Trumpa na czele tego liczącego ponad 100 000 osób departamentu.” [NPR]
„Abdul El-Sayed wygrał prawybory Partii Demokratycznej do Senatu Stanów Zjednoczonych w stanie Michigan, stając się kolejnym lewicowym kandydatem, który zdobył nominację tej partii przed listopadowymi wyborami śródokresowymi.” [The Guardian], [BBC]
Federalny sąd apelacyjny orzekł w piątek, że administracja prezydenta Donalda Trumpa musi wstrzymać budowę sali balowej Białego Domu o wartości 400 milionów dolarów, ponieważ Kongres nie zatwierdził projektu. Prezydent poinformował w mediach społecznościowych, że administracja natychmiast odwoła się od tego, co nazwał „niesprawiedliwą decyzją”, do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. [AP News]
Służba Parków Narodowych (NPS) stwierdziła, że proponowany przez prezydenta Trumpa łuk triumfalny autorstwa Harrison Design negatywnie wpływa na 37 lokalizacji w Waszyngtonie i Arlington w Wirginii. Łuk triumfalny zasłaniałby widok z Pomnika Lincolna na Cmentarz Narodowy w Arlington i dom Roberta E. Lee, zasłaniałby również widok z Pomnika Waszyngtona, Grodu Pamięci Lyndona B. Johnsona, Pomnika Thomasa Jeffersona, Dzielnicy Historycznej Georgetown, Mostu Francisa Scotta Keya i innych miejsc historycznych, zgodnie z NPS. Wysokość łuku, wynosząca 76 metrów, również została poddana krytyce. W obecnym stanie projektu łuk niepotrzebnie przekroczyłby limit 40 metrów obowiązujący w mieście. AN zwrócił się e-mailem do Harrison Design z prośbą o komentarz.Will Scharf, wyznaczony przez Trumpa przewodniczący Narodowej Komisji Planowania Stolicy (NCPC), stwierdził, że limit wysokości nie dotyczy projektów federalnych. [The Architect’s Newspaper]
„Najbogatsi narzekają, ale eksperci z zadowoleniem przyjmują podatek od drugich mieszkań wprowadzony przez Mamdaniego. Polityka burmistrza Nowego Jorku ma przynieść dochody i pomóc w rozwiązaniu kryzysu mieszkaniowego, mimo sprzeciwu ze strony niektórych środowisk.” [The Guardian]
„Amerykańskie »złote pancerniki« będą kosztować tyle, jakby rzeczywiście budowano je ze złota. Wczoraj biuro do spraw budżetu przy amerykańskim Kongresie (CBO) opublikowało raport, w którym oszacowano koszty programu budowy ”pancerników„ BBG(X), szerzej znanych jako typ Trump. Według wyliczeń okręt prototypowy ma kosztować amerykańskiego podatnika aż 23,4 miliarda dolarów (około 87 miliardów złotych), natomiast łączny koszt budowy 15 planowanych jednostek może sięgnąć 275 miliardów dolarów (ponad bilion złotych).” [Konflikty]
Oceania
„Dwie zawodniczki irańskiej reprezentacji kobiet w piłce nożnej, które w marcu złożyły wniosek o azyl w Australii, otrzymały obywatelstwo.” [AP News]
Ekonomia i gospodarka
„Niemiecka firma energetyczna RWE zawarła z rządem Stanów Zjednoczonych umowę o wartości 1,22 mld dolarów, na mocy której zrzeka się koncesji na morskie farmy wiatrowe, a uzyskane środki przeznaczy na inwestycje w paliwa kopalne. Umowa ta jest piątą tego typu umową zawartą przez administrację Donalda Trumpa z firmami energetycznymi, w ramach której oferowane są wypłaty w zamian za rezygnację z projektów dotyczących energii odnawialnej i przekierowanie inwestycji na paliwa kopalne.” [The Guardian]
„Nietypowa interwencja walutowa Japonii i USA nie była wyłącznie próbą umocnienia słabego jena. Sposób przeprowadzenia operacji wskazuje, że Waszyngton chciał jednocześnie ograniczyć ryzyko wyprzedaży amerykańskich obligacji skarbowych. Japonia posiada ponad bilion dolarów długoterminowych papierów USA, a ich sprzedaż mogłaby podnieść rentowności długu i zwiększyć presję na Rezerwę Federalną.” [Obserwator Gospodarczy]
„Coraz więcej państw podejmuje działania na rzecz ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do mediów społecznościowych. Australia jako pierwsza na świecie wprowadziła (obowiązujący od grudnia 2025 r.) zakaz posiadania kont w popularnych serwisach społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia. W czerwcu br. analogiczne rozwiązanie ogłosiła Wielka Brytania, a kolejne państwa – m.in. członkowie UE, w tym Polska – rozważają podobne inicjatywy. Ograniczanie dostępu dzieci do platform stało się jednym z niewielu politycznie akceptowanych sposobów regulowania big techów, jednak badania pokazują, że ich efektywność nie jest najwyższa.” [Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]
„Airbus, będący jednym z największych europejskich koncernów, dostarczył w tym półroczu 351 samolotów komercyjnych. Oznacza to dobry wynik, szczególnie patrząc na obecną sytuację geopolityczną. Europa, jak widać, ma więc jeszcze zdolności do rywalizacji na rynku z amerykańskimi czy chińskimi odpowiednikami.” [Obserwator Gospodarczy]
„Sąd w amerykańskim stanie Nowy Meksyk nakazał w czwartek firmie Meta zapłacenie kolejnych 567 mln dolarów za brak ostrzeżenia opinii publicznej przed zagrożeniami, jakie jej platformy stwarzają dla dzieci. To najwyższa kwota nałożona na tę firmę w związku z bezpieczeństwem dzieci.” [Press]
Nauka i technologia
„W miarę jak coraz więcej osób decyduje się na zakup pojazdów elektrycznych i akumulatorów do magazynowania energii odnawialnej, rośnie popyt na lit – metal stanowiący podstawowy składnik większości akumulatorów. Wydobycie litu ma jednak znaczący wpływ na środowisko. Fala innowacyjnych technologii mogłaby sprawić, że jego pozyskiwanie stanie się bardziej zrównoważone.” [Nature]
„W tym odcinku programu Science Quickly Adam Kovac z magazynu Scientific American dołącza do prowadzącej Rachel Feltman, aby zastanowić się, dlaczego niektórzy eksperci obawiają się, że papierosy mogą znów zyskać popularność wśród pokolenia Z. Rozmawiają o tym, jak media społecznościowe, wpływ celebrytów i rosnący niepokój wśród młodych ludzi mogą wpływać na ten potencjalny trend oraz dlaczego badacze zajmujący się zdrowiem publicznym bacznie go obserwują.” [###]
„Ponad 400 lat temu dwie osoby mieszkające na terenie dzisiejszego Chile zmarły w wyniku zakażenia wirusem ospy prawdziwej. DNA wirusa znalezione w ich zmumifikowanych szczątkach dostarczyło obecnie dowodów genetycznych wskazujących, kiedy choroba ta pojawiła się w Amerykach.” [Nature]
„Kiedy ostatnio przyjrzałeś się swoim odchodom? Dr Trisha Pasricha twierdzi, że należy to robić za każdym razem, ponieważ może to uratować ci życie. Zmiana nawyków wypróżniania jest najważniejszym wskaźnikiem, że u danej osoby może występować rak jelita grubego – choroba, której częstość występowania wśród osób poniżej 50. roku życia w Stanach Zjednoczonych rośnie.” [###]
„Pożary szalejące we Francji i Hiszpanii mogą oznaczać zmianę w charakterze pożarów w południowej Europie. Naukowcy twierdzą, że w miarę jak spowodowane przez człowieka zmiany klimatyczne powodują wzrost temperatur, charakter pożarów w tym regionie zaczyna przypominać ten znany z łatwopalności terenów, takich jak Kalifornia.” [Nature]
„Zgodnie z analizą wypadków w Anglii i Walii użytkownicy hulajnóg elektrycznych są trzykrotnie bardziej narażeni na urazowe uszkodzenia mózgu niż motocykliści – z analizy tej wynika również, że szczególnie narażone na poważne obrażenia są kobiety.” [The Guardian]
„Naukowcy sięgają po rekiny, by udoskonalić prognozy dotyczące huraganów” [Reuters]
Idee, kultura, społeczeństwo
»Manosfera« nie jest ruchem społecznym. To warty wiele miliardów dolarów przemysł oparty na poczuciu krzywdy. Jak wynika z nowego raportu, wielu młodych mężczyzn popada w poczucie krzywdy i jest finansowo wykorzystywanych przez influencerów, którzy sprzedają im kursy, tabletki i iluzję wpływów. [WIRED]
„W każdy weekend redaktor naczelna Euronews, Maria Tadeo, w swoim biuletynie »Off the Record« analizuje tematy kształtujące ducha naszych czasów. W tym tygodniu: szeroko rozpowszechnione teorie spiskowe, według których Argentyna została pozbawiona tytułu mistrza świata w piłce nożnej – oraz to, co ujawniają one na temat debaty dotyczącej »postprawdy«.” Mundial minął ale ból dupy Argentyńczyków najwyraźniej ciągle trwa. [Euronews]