Jeśli podoba się Wam nasza praca, to tutaj znajdziecie Patronite naszego projektu. Listę naszych patronów możecie znaleźć tutaj.
Dla czytelników newslettera: To wydanie najprawdopodobniej przekracza objętość narzuconą przez serwis Gmail, więc nie wyświetli się w całości w skrzynkach pocztowych w tym serwisie. Możecie rozwinąć pełną treść maila na skrzynce lub otworzyć wersję webową – wystarczy kliknąć numer wydania w mailu.
Polska
„W piątek Anna Korwin-Piątkowska jako najstarsza stażem sędzia TK zarządziła przerwę w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz jego zastępcy Bartłomieja Sochańskiego. Powołała się przy tym na ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych.” No i zaczęła się inba. Prawica zwołała protesty, krzyczała o puczu i chciała się włamać do budynku. Prezydent zawrócił samolot i zaczął się przepychać z legalnymi sędziami. [TVN24]
Doniesienia z putinowskiej Polski mają ciekawy felieton o awanturze pod TK.
Ze zdumieniem odkrywam, że w Polsce można zrobić coś nielegalnego, ale gdy odczekasz pewien czas, twoje działanie tak jakby się legalizuje. Tak przynajmniej można wnioskować z zalewu symetrystycznych manifestów, żartów i memów, których autorzy zdają się uważać, że oto dzieje się to samo co w 2015 roku, tylko że aktorzy zamienili się miejscami. (...)
Przez 11 lat było tysiąc okazji, by to zakończyć. Proponowano pisowskim prezydentom ustawy, które wystarczyło podpisać i cały kryzys konstytucyjny by się zakończył. Bez konieczności przeprowadzania jakiegoś resetu, tak chętnie postulowanego przez, szczególnie prawicowych, zwolenników przyklepania stanu faktycznego. Tyle że oni ich po prostu nie podpisywali, bo nie byli zainteresowani żadną naprawą zepsutego systemu.
„Na stronie Trybunału Konstytucyjnego ukazało się zarządzenie dotyczące organizacji pracy. Wydała je kierująca pracami Trybunału Anna Korwin-Piotrowska, która zaleciła sędziom wykonywanie swoich prac poza siedzibą TK, a także zawiesiła wykonywanie obowiązków pracownikom z zachowaniem ich wynagrodzenia. ” [TVN24]
„Paweł Soloch i Jakub Kumoch zrezygnowali z funkcji ambasadorów RP w związku z wydarzeniami wokół Trybunału Konstytucyjnego. Szef MSZ Radosław Sikorski przypomniał, że pozostali na placówkach na prośbę byłego prezydenta Andrzeja Dudy. Ten z kolei stwierdził, że Kumoch odmówił przedstawiania za granicą informacji o sytuacji w TK, które uznał za nieprawdziwe. Resort dyplomacji zaprzeczył jednak, by rozsysłał placówkom notę w tej sprawie.” [TVN24], [Defence24]
„Prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński po raz pierwszy otwarcie mówi o negocjacjach w sprawie wyjścia Polski z Unii Europejskiej. Podczas swojego wystąpienia w trakcie konferencji Krynica Forum 28 października 2026 stwierdził, że »Unię Europejską trzeba zmienić« między innymi poprzez oddziaływanie na opinię publiczną lub uchwalenie nowego unijnego traktatu »z opóźnionym okresem wejścia w życie«.” [TVN24]
„— Atak na Trybunał Konstytucyjny i jego sędziów jest kolejną odsłoną procesu niszczenia rządów prawa w Polsce przez PiS i prezydentów Dudę i Nawrockiego — stwierdził w wieczornym orędziu premier. Odnosząc się do nocnych przepychanek przed siedzibą TK, Tusk powiedział, że »w państwie prawa sędzia, choćby była to filigranowa kobieta, nie ustępuje przed agresywnym osiłkiem«.” [Onet]
„Słowa Jarosława Kaczyńskiego o rozpoczęciu rokowań w sprawie możliwego wyjścia Polski z Unii Europejskiej wywołały polityczną burzę. Sprawdzamy, jak wyglądałaby procedura wyjścia, ile polexit mógłby nas kosztować oraz co by się zmieniło w naszym życiu.” Onet zebrał kilka różnych statystyk oraz podsumowań przy okazji słów Kaczyńskiego o polexicie. [Onet]
„Wyciek danych pacjentki wrocławskiego szpitala zaktywizował działaczy fundacji Kai Godek, którzy zaprotestowali przeciwko wykonaniu aborcji. Kobieta miała być w stanie zagrożenia życia, terminacji planowano dokonać w końcowym etapie ciąży. Ostatecznie lekarz nie podjął się zabiegu. Katarzyna Kotula zapowiedziała, że złoży zawiadomienie do prokuratury. – To jest absolutnie skandaliczna sytuacja – tak oceniła wyciek danych.” [Interia]
„O »sprowadzaniu dziewczyn« i »odprowadzaniu pań« zeznawali we wtorek przed Sądem Okręgowym w Warszawie świadkowie w sprawie, jaką prezydent Karol Nawrocki wytoczył Ringier Axel Springer Polska, wydawcy Onetu. Chodzi o opublikowany w maju 2025 roku artykuł »Karol Nawrocki i tajemnice Grand Hotelu«.” [Press]
„Rosyjska rakieta, publiczny konflikt z ministrem obrony, odejście z wojska i proces zakończony ugodą. Po raz pierwszy od zakończenia sporu z Mariuszem Błaszczakiem generał Tomasz Piotrowski szczegółowo opowiada o kulisach jednej z najgłośniejszych spraw dotyczących bezpieczeństwa państwa w ostatnich latach.” [TVN24]
„Katarzyna Kieli pozostanie na czele biznesu koncernu w Polsce po przejęciu Warner Bros. Discovery przez Paramount Skydance. Menedżerka, dotychczasowa President & Managing Director Warner Bros. Discovery w Polsce i CEO TVN, ma kierować działalnością Skydance na naszym rynku – wynika z wewnętrznej wiadomości, do której dotarł portal Wirtualnemedia.pl.” Polska prawica od dawna wybierała sobie nowego szefa TVN a tu taki klops. [Wirtualne Media]
„Zmiany w rządzie. Po miesiącach spekulacji, czy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz odejdzie, czy zostanie wyrzucona z rządu, ministra funduszy podała się do dymisji. Jednocześnie zrezygnowała z funkcji przewodniczącej Polski 2050, a Szymon Hołownia poinformował, że została wyrzucona z partii. Sam Hołownia odgrażał się, że Polska 2050 albo obsadzi ministerstwo po Pełczyńskiej-Nałęcz, albo wyjdzie z rządu. Groźbami nie przejął się Donald Tusk, na ministrę nominował znaną sobie ekspertkę od spraw europejskich Agnieszkę Bartol. Hołownia nie zaprotestował. ” [###]
„Do wyborów parlamentarnych pozostał rok, a temat jednej listy wraca do politycznej debaty. W porównaniu z 2023 r. zmienił się układ sił – prawica jest podzielona, mniejsi koalicjanci Donalda Tuska obawiają się wyborczego progu, a sondaże wskazują, że wspólny start może zapewnić kolejną kadencję. W dzisiejszym odcinku Andrzej Bobiński rozmawia z Joanną Sawicką i Michałem Piedziukiem o tym, dlaczego jedna lista staje się coraz bardziej realna, co może przeszkodzić w jej powstaniu i jak wpłynie na pozostałe partie.” [###]
„Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zarzuciła Telewizji Polskiej przekazywanie »zmanipulowanych informacji« o działaniach regulatora i sugerowanie, że nie reaguje on na skargi widzów. Oświadczenie ukazało się dzień po relacji TVP Info sprzed siedziby KRRiT, podczas której reporter Bartłomiej Bublewicz mówił, że Rada ma narzędzia do karania mediów, ale nie korzysta z nich w przypadku Republiki. Jego wejście na żywo zakłócił wtedy reporter tej stacji Michał Gwardyński.” A tymczasem jeden członek KRRiT publicznie mówi, że według niego organizacja roztoczyła parasol ochronny na stacją Republika. [Wirtualne Media]
„W nocy z 23 na 24 września na Mazowszu doszło do pożaru skrzynki zasilającej w naziemnej stacji łączności satelitarnej Starlink. Obiekt ma znaczenie dla przesyłania internetu, także w kierunku Ukrainy. Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia sabotażu na rzecz obcego wywiadu, aresztowano dwóch obywateli Turcji, a ślady prowadzą do – i tutaj zwrot akcji – do Daltonów. Daltonowie to Ci gangsterzy z Lucky Lucka, a w tym przypadku tureccy gangsterzy. O tym, jak wygląda przestępczy świat w Turcji mówi ekspertka OSW Zuzanna Krzyżanowska.” [###]
Wojna w Ukrainie
Atak Rosji na Ukrainę – aktualny stan wydarzeń przedstawia Ośrodek Studiów Wschodnich: [Rozejm w Oleszkach. 1707. dzień wojny]
„Ewakuowani z okupowanego przez Rosję miasta Oleszki dotarli 31 października na terytorium kontrolowane przez Ukrainę po wyczerpującej, trwającej 19 godzin podróży. Mieszkańcy miasta, którzy od wielu miesięcy byli uwięzieni w pogłębiającym się kryzysie humanitarnym, zostali wzruszająco powitani na przejściu granicznym z Białorusią przez krewnych, pracowników służby zdrowia z karetkami pogotowia, organizacje pomocowe, policję oraz przedstawicieli mediów.” [Kyiv Independent]
„Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski z zadowoleniem przyjął w piątek zgodę Stanów Zjednoczonych na potencjalną sprzedaż 500 kluczowych pocisków przechwytujących Patriot o wartości 2,1 mld dolarów, ale ostrzegł, że ich dostarczenie może zająć »kilka lat«.” [CNN]
„Dzięki modyfikacjom technicznym, np. wykorzystaniu silników odrzutowych, rosyjskie drony uderzeniowe typu Gerań są szybsze, skuteczniejsze i trudniejsze do zneutralizowania przez siły ukraińskie. Zwiększenie skali ich produkcji pozwala Rosji na kontynuację masowych ataków powietrznych na Ukrainę, a w konsekwencji umożliwia gromadzenie zapasów pocisków balistycznych, które mogą zostać wykorzystane w okresie zimowym.” [Polski Instutut Spraw Międzynarodowych]
Europa
„Europa wchodzi w sezon grzewczy z niższym poziomem zapasów gazu niż w poprzednich latach. Jednocześnie napięcia na Bliskim Wschodzie, ograniczenia dostaw LNG i rosnące ceny zwiększają niepewność na rynku.” [###]
„W zderzeniu pociągów dużych prędkości, do którego doszło w tym tygodniu w Hiszpanii, mogły zginąć osoby pochodzące aż z 27 różnych krajów – poinformował w piątek premier tego kraju, podczas gdy trwały nadal prace nad identyfikacją ofiar.” CNN pisze o katastrofie a BBC zwraca uwagę jak wypadek wpłynie na politykę i zbliżające się wybory w Hiszpanii. [CNN], [BBC]
Chociaż pisaliśmy tydzień temu o wyborach na Słowacji to wspominamy o nich jeszcze raz gdyż możecie przeczytać analizy OSW jak i IEŚ. [Ośrodek Studiów Wschodnich], [Instytut Europy Środkowej]
„Pomimo alternacji władzy i zapowiedzi działań na rzecz pojednania narodowego podziały polityczne na Węgrzech umacniają się. Opozycja parlamentarna zorganizowała własne obchody 70. rocznicy powstania 1956 r. (1956-os forradalom), a rząd utworzony przez większość parlamentarną partii Szacunek i Wolność (Tisztelet és Szabadság, TISZA) przygotował oficjalne uroczystości rocznicowe w Zgromadzeniu Narodowym i na placu Lajosa Kossutha, przed gmachem parlamentu. Uczestniczyło w nich ponad 40 zagranicznych delegacji. Premier Péter Magyar zapowiedział ponadto powołanie instytucji poświęconej pamięci bohaterów i ofiar powstania 1956 r.” [Instytut Europy Środkowej]
„25 października w Serbii odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne. Zdecydowane zwycięstwo odniosła antykorupcyjna Studencka Lista, pokonując koalicję Zjednoczona Serbia byłego prezydenta Aleksandara Vučicia. Wbrew obawom, wyborom nie towarzyszyły protesty czy zamieszki. wynik głosowania jest na tyle jednoznaczny, że przegrany obóz pod kierownictwem Aleksandara Vučicia nie zakwestionował wyniku wyborów. O sytuacji w Serbii opowiada Jan Nowinowski, ekspert OSW.” [Ośrodek Studiów Wschodnich], [Polski Instutut Spraw Międzynarodowych], [###]
„25 października odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Bułgarii. Według danych Centralnej Komisji Wyborczej największe poparcie zdobyła urzędująca prezydent Iliana Jotowa, startująca wraz z kandydatem na wiceprezydenta Kiriłem Wyłczewem, uzyskując ponad 528 tys. głosów, czyli 34% wszystkich oddanych. ” [Instytut Europy Środkowej]
„Eksport złota z Rosji – Azja zastąpiła Europę. Mimo obowiązującego od połowy 2022 r. w państwach G7, Unii Europejskiej i Szwajcarii zakazu importu rosyjskiego złota, Rosji udaje się znaleźć nabywców. Potwierdzają to niepełne statystyki lustrzane pochodzące od jej partnerów, gdyż po agresji na Ukrainę Moskwa wstrzymała publikację danych dotyczących wywozu i wydobycia tego surowca. ” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
„Rosyjska niezależna gazeta Nowaja Gazieta kończy działalność – poinformował w piątek jej redaktor naczelny Siergiej Sokołow w oświadczeniu na YouTube, jako powód podając naciski ze strony rosyjskich władz. Dwa miesiące temu władze w Moskwie nadały Nowej Gazecie status »zagranicznego agenta«.” [Wirtualne Media]
Bliski i Środkowy Wschód
„Żadnemu z bloków politycznych w Izraelu nie udało się uzyskać większości parlamentarnej niezbędnej do stworzenia rządu. Jeśli nie dojdzie do porozumienia między partiami opozycji żydowskiej i arabskiej, premier Benjamin Netanjahu utrzyma władzę.” [Polski Instutut Spraw Międzynarodowych], [Ośrodek Studiów Wschodnich], [###]
Wyniki ostatnich wyborów w Izraelu to zdecydowanie historyczny sukces arabskich partii. Mówiąc „partie arabskie” w kontekście tegorocznych wyborów mówimy o dwóch listach. Pierwszą z nich jest Wspólna Lista (arab. Al-Ka’ima Al-Musztaraka), w skład której wchodzi lewicowa partia Balad i nacjonalistyczna Ta’al. Trzecim filarem listy jest komunistyczny Hadasz, na którego w większości głosują Arabowie, ale również skrajnie lewicowi Żydzi. Więcej o nich w tekście. [Konflikty]
Wybory, które miały miejsce w Izraelu są kolejnymi z listy, gdy zdaniem przegranego, opozycja dokonała fałszerstw i tym samym „kradzieży wyborów”. Takie właśnie tezy głosi Izraelski premier. [PBS]
A co tam, panie, na froncie irańsko-amerykańskim? USA ostrzegają sojuszników w regionie aby przygotowali się na irańską odpowiedź, na wznowienie ataków na Iran przez USA (które planowane są, ponoć, na zaraz po wyborach śródkadencyjnych, które mają miejsce już w najbliższy wtorek). Iran zapowiada, że jego odpowiedź na ewentualny atak nie będzie ograniczona geograficznie i nastąpi błyskawicznie. Jednocześnie jednak mają trwać konstruktywne rozmowy o zawarciu porozumienia między walczącymi stronami. [AP News], [AP News]
„W połowie października doszło do ostrego kryzysu w relacjach między Azerbejdżanem i Turcją. Jego katalizatorem stały się wprowadzone przez władze w Baku regulacje dotyczące odzieży szkolnej, które de facto oznaczały zakaz noszenia elementów stroju kojarzących się z religią islamską, zwłaszcza chust. Decyzję skrytykowały tureckie środowiska konserwatywne, w tym otoczenie prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana, co wywołało ostrą reakcję w Azerbejdżanie – padły oskarżenia o niedopuszczalną ingerencję w jego sprawy wewnętrzne.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
W czwartek w Iraku trzech obywateli Francji usłyszało wyroki dożywotniego pozbawienia wolności po tym, jak uznano ich za winnych przystąpienia do terrorystycznej organizacji znanej jako „Państwo Islamskie”. Sąd karny w Bagdadzie skazał Charly’ego S., Kamala M. oraz Amira A. na karę dożywotniego więzienia, co w irackim systemie prawnym oznacza 20 lat pozbawienia wolności. [DW]
W odwecie za atak terrorystyczny na kościół, lotnictwo jordańskie przeprowadziło ataki na przygraniczne terytoria Syrii. Cała sytuacja niesie za sobą pewien dwugłos. Według Jordańczyków ataki były koordynowane z Damaszkiem. Syryjski MSZ uważa jednak inaczej. [Konflikty]
„Rząd Syrii rozważa zawarcie paktu o wzajemnej obronie z Arabią Saudyjską, Turcją i Pakistanem – poinformował najwyższy rangą dyplomata tego kraju.” [Al-Dżazira]
Dwie nowo utworzone w Syrii uczelnie: Narodowy Uniwersytet Nauk Obronnych oraz Syryjski Uniwersytet Nauk o Bezpieczeństwie wprowadziły nowe zasady rekrutacji na studia. Pierwsza z nich ograniczyła dostęp do niektórych kierunków wyłącznie do mężczyzn, a druga – niemal do wszystkich. Zakaz wzbudził w kraju kontrowersje. Bliższa analiza nowych zasad rekrutacji sugeruje jednak, że w rzeczywistości może chodzić nie tyle o ograniczenie dostępu kobiet do określonych kierunków studiów, co o uniemożliwienie im wstąpienia do armii. [DW]
Azja
„Przywódcy Komunistycznej Partii Chin zakończyli w tym tygodniu ściśle obserwowane czterodniowe posiedzenie, popierając jeden z głównych priorytetów prezydenta Xi Jinpinga: zaostrzenie dyscypliny wewnętrznej i walkę z korupcją. Decyzje te mogą utorować drogę do zmian kadrowych w kluczowych organach kierowniczych w przyszłym roku, kiedy to Xi ma zapewnić sobie czwartą kadencję jako przywódca partii.” [AP News]
„Sąd ds. zwalczania terroryzmu w Pakistanie skazał znaną prawniczkę zajmującą się prawami człowieka, Imaan Mazari, oraz jej męża, Hadi Ali Chatthę, na 10 lat więzienia pod zarzutami związanymi z terroryzmem.” [Al-Dżazira]
„W czwartek Korea Północna wystrzeliła serię pocisków balistycznych w kierunku swoich wschodnich wód – poinformowały południowokoreańskie siły zbrojne. Stało się to kilka dni po tym, jak Korea Północna zagroziła wznowieniem propagandowych transmisji przez głośniki na linii frontu oraz rozmieszczeniem nowej broni wzdłuż napiętej granicy między obydwoma krajami.” [AP News]
„Burmistrz Tajpej, Chiang Wan-an, który toczy zaciętą walkę o reelekcję, spotkał się w sobotę z gniewnym przyjęciem, gdy na krótko pojawił się na zatłoczonej corocznej paradzie równości na Tajwanie – po policyjnej akcji przeprowadzonej na początku tego miesiąca w jednym z miejskich barów dla gejów.” [Reuters]
„8 października w Numrug, rezerwacie przyrody w sumie Khakhgol w ajmaku (prowincji) Dornod w Mongolii, wybuchł ogromny pożar. Pożar udało się całkowicie ugasić dopiero 16 października.” O pożarze oraz potencjalnych sprawcach pisze [The Diplomat].
„Japonia naciska na światową organizację zajmującą się zwalczaniem przestępstw finansowych, aby usunęła Mjanmę z czarnej listy, co ułatwiłoby prowadzenie tam działalności gospodarczej. Jest to najnowszy sygnał, że niektóre duże kraje dążą do ponownego włączenia do społeczności międzynarodowej rządu tego wykluczonego państwa, wspieranego przez wojsko.” [Reuters]
„19 października sekretarz stanu USA Marco Rubio odwiedził Uzbekistan na czele delegacji złożonej m.in. z niemal 300 amerykańskich przedsiębiorców. W ramach wizyty uczestniczył w spotkaniu w formacie C5+1 (pięć państw Azji Centralnej i partner zewnętrzny) na szczeblu ministrów spraw zagranicznych, a także w posiedzeniu Amerykańsko-Uzbeckiej Rady Biznesu i Inwestycji, podczas którego spotkał się też z prezydentem Szawkatem Mirzijojewem. Pomiędzy USA a Uzbekistanem podpisano porozumienia o łącznej wartości 12 mld dolarów. Była to pierwsza wizyta Rubia w regionie.” [Ośrodek Studiów Wschodnich]
Afryka
„Prezydent RPA Cyril Ramaphosa ogłosił wysłanie 510 żołnierzy do prowincji KwaZulu-Natal jako wsparcie dla miejscowej policji. Mają oni pozostawać do dyspozycji lokalnych sił porządkowych na wypadek, gdyby trwające protesty znów przerodziły się w krwawe zamieszki. Krajem od kilku miesięcy wstrząsają niepokoje w związku ze zmianą w przepisach dotyczących statusu uchodźców, wokół której rozpętała się kampania dezinformacji.” [Konflikty]
„Leje krasowe, zniszczony krajobraz i kozły ofiarne: plaga nielegalnego wydobycia złota w Johannesburgu. Nie widać końca temu co napędza nielegalne wydobycie, a działania policji wydają się nieskuteczne” [The Guardian]
„Pierwsza kobieta na stanowisku premiera Maroka – w potrzasku między królem, duchownymi a feministkami” [BBC]
„Lina Attalah, znana egipska dziennikarka i redaktor naczelna serwisu informacyjnego Mada Masr, została zwolniona z aresztu przez egipskie władze, a sąd nakazał zamknięcie jej strony internetowej w kontekście nasilających się represji wobec niezależnych mediów w tym kraju.” [The Guardian]
„Etiopia otrzymała od Rosji 12 myśliwców Su-35 w momencie, gdy nasiliły się walki w północnym regionie Tigray, graniczącym z Erytreą. Premier Abiy Ahmed, który uczestniczy w szczycie Rosja–Afryka w Moskwie, określił tę transakcję jako »kamień milowy«, który wzmocni potencjał obronny Etiopii.” [BBC], [Al-Dżazira]
„Prezydent Władimir Putin powiedział afrykańskim przywódcom przebywającym z wizytą w Moskwie, że Rosja – w przeciwieństwie do dawnych mocarstw kolonialnych – nie angażuje się w »neokolonialną eksploatację« tego kontynentu. Przemawiając w środę podczas trzeciego szczytu Rosja–Afryka w Moskwie, Putin stwierdził, że Zachód wciąż próbuje eksploatować zasoby tego kontynentu i wykorzystuje zadłużenie, by hamować jego rozwój.” Jeśli czytaliście jakiekolwiek teksty jakie wrzucaliśmy o obecności rosyjskich sił w Afryce to dobrze wiecie, że twierdzenia Putina są czystym kłamstwem. [Al-Dżazira #1], [Al-Dżazira #2]
„W tym tygodniu epidemia wirusa Ebola w Kongo osiągnęła ponury próg — 10 000 potwierdzonych przypadków — co wywołało pytania o to, czy władze służby zdrowia tracą zdolność do opanowania epidemii.” [AP News]
Ameryka Łacińska
Wbrew prognozom Lula da Silva wygrał drugą turę wyborów prezydenckich w Brazylii. Zarówno Chatham House jak i Americas Quarterly mają ciekawe reakcje na jego wygraną. [Chatham House], [Americas Quarterly]
„Doświadczony lewicowy prezydent Brazylii odniósł zaskakujące zwycięstwo – jednak droga do niego nie była łatwa, a obecnie stoi przed najtrudniejszą sytuacją polityczną od czasu objęcia urzędu w 2003 roku.” Lula może wygrał prezydenturę ale z takim parlamentem będzie mu ciężko. [BBC]
„Brazylijska Partia Liberalna, partia pokonanego kandydata na prezydenta Flávio Bolsonaro, uznała wyniki niedzielnych wyborów prezydenckich, potwierdzając zwycięstwo urzędującego prezydenta Luiza Inácio Luli da Silvy. Sam Bolsonaro nie przyznał się jednak jeszcze oficjalnie do porażki.” Warto podkreślić, że Bolsonaro uciekł z Brazylii zaraz po wyborach. [NPR], [The Guardian]
„Król Karol III przybył w czwartek do Gujany, dawnej kolonii brytyjskiej, w której w epoce kolonialnej miało miejsce jedno z największych powstań niewolników na Karaibach.” [AP News]
„Machado z Wenezueli chwali Trumpa za »wolność« i wzywa do przeprowadzenia wyborów w 2027 roku. Laureatka Pokojowej Nagrody Nobla powraca do Wenezueli z wygnania, domagając się wyborów i krytykując kontrowersyjną umowę naftową USA z Caracas.” [Al-Dzazira]
„Wizyta papieża Leona XIV w Argentynie odbywa się w kontekście zarzutów dotyczących wykorzystywania seksualnego i innych przestępstw, w które zamieszani są duchowni katoliccy i świeccy członkowie Kościoła, a osoby, które doświadczyły przemocy, domagają się od Watykanu podjęcia bardziej zdecydowanych działań wobec osób oskarżonych lub skazanych.” [AP News]
„W południowym Chile mieszkańcy walczą o ochronę oceanów, które ucierpiały w wyniku intensywnej hodowli łososia” Polecamy artykuł okraszony sporą ilością pięknych zdjęć. [AP News]
Ameryka Północna
„Kanada i Europa ogłosiły utworzenie nowego sojuszu państw o podobnych poglądach, który ma pełnić rolę zarówno »osłony ochronnej, pod którą nasi obywatele będą mogli się rozwijać«, jak i potężnego zabezpieczenia przed nieprzewidywalnością sytuacji geopolitycznej, jednocześnie zapraszając inne kraje do przyłączenia się do niego.” [The Guardian]
„Sędzia federalny wydał szeroko zakrojone postanowienie nadzwyczajne, wstrzymujące stosowanie różnych agresywnych taktyk, do których w ostatnich dniach uciekała się administracja Trumpa w celu wywierania presji na urzędników wyborczych w całym kraju.” [CNN], [The Guardian]
„Ponad 50 mln Amerykanów oddało głosy w ramach wczesnego głosowania na trzy dni przed wyborami śródokresowymi. Odnotowano rekordową liczbę oddanych głosów w ramach wczesnego głosowania, przy czym w stanach, które gromadzą te dane, liczba głosów oddanych przez Demokratów przewyższała liczbę głosów oddanych przez Republikanów” [The Guardian]
„We wtorek Amerykanie wybiorą nowy Kongres. Sondaże wskazują, że Demokraci niemal na pewno przejmą Izbę Reprezentantów, a o większości w Senacie rozstrzygnie siedem wyrównanych wyścigów. Donald Trump traci popularność, a jego polityka gospodarcza i wojna z Iranem zniechęcają nawet część republikańskich wyborców.” [###]
„To, że prezydent Donald Trump opowiedział anegdotę o »tyłku« pewnego senatora, nie jest aż tak interesujące. Interesujące jest to, że wciąż to robi. Być może rozmowa o pośladkach sprawia więcej radości niż rozmowa o cenach benzyny.” Ameryka stała się tak prawicowa, że przekręciło się to na homoerotyzm. [CNN]
„Kandydatka Demokratów do Senatu, Mary Peltola, zaprzeczyła w czwartek, jakoby wiedziała cokolwiek o próbie umieszczenia na karcie do głosowania w Alasce innego kandydata o tym samym imieniu i nazwisku co urzędujący republikański senator, podczas gdy Departament Sprawiedliwości zintensyfikował dochodzenie karne, wydając nowe wezwania przed wielką ławę przysięgłych.” [AP News]
„Władze federalne i stanowe zaostrzają kontrolę nad DraftKings i innymi aplikacjami do zakładów sportowych. W związku z dochodzeniami prowadzonymi m.in. przez ProPublica władze w całym kraju domagają się informacji na temat tego, w jaki sposób internetowe serwisy bukmacherskie zachęcają klientów do dalszego obstawiania — oraz proponują nowe przepisy mające na celu ochronę konsumentów.” [ProPublica]
„Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez agencję Associated Press, od prawie roku służby imigracyjne przetrzymują i próbują deportować mężczyznę cierpiącego na chorobę psychiczną, który – jak twierdzą jego matka, prawnicy oraz dane z rejestrów publicznych – urodził się w Stanach Zjednoczonych, a nie na Jamajce, jak sam twierdzi.” Bojówki imigracyjne Trumpa klasycznie z gównem. [AP News]
Oceania
„Lider partii National, Christopher Luxon, wyraził rozczarowanie faktem, że partnerzy koalicyjni zgodzili się na publikację reklamy zachęcającej do rozdzielania głosów.” Spory po prawej stronie przed zbliżającymi się wyborami w Nowej Zelandii. Jeśli chcecie się dowiedzieć więcej o samych wyborach to polecamy tekst BBC. [Radio New Zealand], [BBC]
„Ekstremalna susza spowodowana historycznym zjawiskiem El Niño dotyka aż 8 milionów ludzi w Papui-Nowej Gwinei, powodując szereg problemów – od niedoborów żywności i wody, po ograniczenia w dostawach energii elektrycznej i zakłócenia w nauce szkolnej.” [The Guardian]
Ekonomia i gospodarka
„Gigant rynku kryptowalut, Binance, poinformował w czwartek, że aktywa cyfrowe o wartości 6,3 mld dolarów (4,7 mld funtów) padły ofiarą ataku hakerskiego, który uznaje się za największy w historii w branży kryptowalut.” [BBC], [AP News]
„Inflacja wyraźnie wyhamowała. W październiku ceny towarów i usług konsumpcyjnych wzrosły o 3,5% w ujęciu rocznym, powracając do pasma odchyleń od celu NBP. W porównaniu do września odnotowano spadek cen o 0,4%, do czego w głównej mierze przyczyniła się korekta na rynku paliw.” [Obserwator Gospodarczy]
„Według rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa uczestnictwo Polski w spotkaniu G20 jest ”bezproduktywne„. W tym roku Polska uczestniczy w rozmowach na specjalne zaproszenie USA, które przewodzą rozmowom.” The Guardian za to donosi, że zrezygnowanego ze wspólnego zdjęcia gdyż część państw nie chciała zdjęcia z przedstawicielem Rosji. [TVN24], [The Guardian]
„Jak firma Jio należąca do Ambaniego stała się drugą co do wielkości firmą w Indiach. Firma Jio, należąca do Mukesha Ambaniego, wywróciła do góry nogami indyjski rynek telekomunikacyjny, oferując darmowy transfer danych, i zmiażdżyła konkurencję. Teraz zadebiutowała na giełdzie, osiągając największy debiut w historii Indii.” [Al-Dżazira]
„W październiku aktywność w chińskim sektorze przemysłowym uległa spowolnieniu w związku ze spadkiem liczby nowych zamówień eksportowych, co stanowiło odwrócenie tendencji wzrostowej z poprzedniego miesiąca. Druga co do wielkości gospodarka świata odczuwa presję ze strony partnerów handlowych, by przywrócić równowagę handlową w związku z gwałtownym wzrostem nadwyżki handlowej w stosunku do wielu krajów.” [AP News]
Nauka i technologia
„Naukowcy składają hołd aktorowi Patrickowi Stewartowi, który zmarł w wieku 86 lat. W serii Star Trek Stewart wcielił się w postać kapitana Jean-Luca Picarda, który – zdaniem badaczy – uosabiał cechy dobrego przywódcy naukowego. »Picard skłonił mnie do ponownego przemyślenia, dlaczego w ogóle zajmuję się nauką« – mówi fizyk Níckolas de Aguiar Alves. »Dzięki niemu zrozumiałem, że to wszystko może mieć jakiś sens. Będę mu za to wiecznie wdzięczny«.” [Nature]
„Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje matematykę. Ale czy można ufać jej dowodom? Podczas gdy firmy zajmujące się sztuczną inteligencją nieustannie wprowadzają przełomowe odkrycia matematyczne, naukowcy kwestionują wykorzystanie oprogramowania Lean do weryfikacji dowodów (...)
Naukowcy odkryli na przykład, że kod komputerowy systemu Lean, wygenerowany przez sztuczną inteligencję, złagodził niektóre z pierwotnych twierdzeń sformułowanych w języku angielskim w głośnym dowodzie OpenAI dotyczącym problemu Naviera-Stokesa w ramach Nagrody Tysiąclecia. System Lean borykał się również z błędami oprogramowania, które pozwalały na prześlizgnięcie się nieprawidłowych dowodów, co rodzi obawy, że agenci sztucznej inteligencji mogliby wykorzystać te luki. Niektórzy obawiają się, że problemy te mają konsekwencje wykraczające poza sferę czystej matematyki, ponieważ system Lean jest również wykorzystywany do zapewnienia poprawności niektórych systemów cyberbezpieczeństwa.” [Science]
„Jeśli kiedykolwiek oglądałeś serial kryminalny, prawdopodobnie wiesz, jak rozwija się fabuła: odnajduje się ofiarę, rozpoczyna się śledztwo, a policja prowadzi ryzykowne poszukiwania sprawcy. Detektywi i technicy z laboratorium kryminalistycznego zbierają włosy, badają łuski po nabojach i fotografują plamy krwi. Ale na ile wiarygodne są te dowody – i czy nauka je potwierdza? Cóż, dzisiaj w programie, z pomocą eksperta prawnego Chrisa Fabricanta, przyjrzymy się, które z tych technik kryminalistycznych to pseudonauka, do których powinniśmy podchodzić z większą ostrożnością – i dlaczego wszystkie one nękają system prawny.” [###]
„Gdy 3 listopada dziesiątki milionów wyborców udadzą się do lokali wyborczych, by oddać głosy w wyborach uzupełniających w Stanach Zjednoczonych, w Waszyngtonie może dojść do politycznych zmian — co będzie miało poważne konsekwencje dla krajowego środowiska naukowego.” Niesamowite, że wybory w jednym państwie mogą mieć przełożenie koniec końców na światową naukę. [Nature], [###]
„Naukowcy twierdzą, że ptaki morskie powracające z wypraw w poszukiwaniu pożywienia mogą zboczyć z kursu o setki mil z powodu pewnego rodzaju jetlag, który pojawia się, gdy ich zegary biologiczne tracą synchronizację z czasem lokalnym.” [The Guardian], [Reuters]
„Naukowcy korzystający z teleskopu w Chile zidentyfikowali lodowy obiekt krążący poza orbitą Plutona, który może dołączyć do niewielkiej grupy planet karłowatych w naszym Układzie Słonecznym.” [Reuters]
„Wyniki badania, w ramach którego celowo zakażono ochotników osłabionym szczepem wirusa dengi, wskazują, dlaczego choroba przebiega ciężej u osób zakażonych po raz drugi — kwestia ta stanowiła dotychczas przeszkodę w opracowaniu szczepionki przeciwko dengi.” [Nature]
„Ograniczenie działania terminali Starshield na Ukrainie zmusiło europejskie stolice do gorączkowego poszukiwania alternatywy. Choć do uruchomienia europejskiego systemu IRIS² pozostało jeszcze wiele lat, lukę tę mogłyby częściowo i szybciej wypełnić niedrogie terminale obsługujące satelity OneWeb, które już znajdują się na orbicie.” Co to za systemy i jakie mają obecnie możliwości pisze portal [Fronts]
„Firma Palantir, która buduje w Stanach potęgę Trumpa i polityki MAGA, a w Polsce zatrudnia człowieka Antoniego Macierewicza – sprzedaje rządowi Tuska drogi system, budzący w Europie spore wątpliwości. W tle batalii o rządowy kontrakt i zaawansowane technologie, poseł Konfederacji, któremu doradza człowiek Palantira, ściąga z polskich gmin wrażliwe dane dotyczące bezpieczeństwa. Te pozornie niezwiązane ze sobą historie łączy pytanie o to, kto w Polsce będzie mieć kontrolę nad kluczowymi danymi dla bezpieczeństwa państwa.” [FRONTSTORY.PL]
Idee, kultura, społeczeństwo
Spoglądając w niebo na pobliskie planety możecie zauważyć inspirację greckim/rzymskim panteonem. Jednak w naszych słownikach jest więcej słów pochodzących od różnorakich bóstw. [###]
„Miliony Niemców chcą wiedzieć, czy ich bliscy byli w NSDAP. Wykorzystały to niemieckie media.” Magazyn Press udostępnił artykuł o tym jak wygląda szukanie nazistów w przeszłości swoich rodzin, jak wykorzystywana do tego jest sztuczna inteligencja oraz jak zarabiają na tym tradycyjne media. [Press]
Czy w pierwszych wiekach istnienia, chrześcijańska moralność, np wobec cudzołóstwa, była nowością względem otaczającego go świata? Czy chrześcijanie wróżyli, czy bali się piekła, gdzie jest granica między magią, a religią, i jak w tym wszystkim wypadają fragmenty ludzkich ciał, tj relikwie? Opowiada o tym wszystkim prof. Robert Wiśniewski z Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor książki Chrześcijanie pierwszych wieków. [Radio Naukowe], [###]
„Świece ustawiane na mogiłach, kwiaty sprzedawane przy cmentarnych bramach, tłumy ludzi odwiedzających groby bliskich, ale również wojskowe orkiestry, harcerskie sztandary i uroczyste apele ku czci poległych za ojczyznę – tak wyglądały pierwsze dni listopada w Polsce międzywojennej. W odrodzonym po 123 latach zaborów państwie pamięć o zmarłych miała wymiar nie tylko religijny i rodzinny.” Archiwalne zdjęcia z okresu prezentuje [Histmag.org].